Thị trường tài chính toàn cầu đang đứng trước một ngưỡng cửa lịch sử. Những cái tên “đình đám” nhất trong kỷ nguyên công nghệ mới như OpenAI, SpaceX và Anthropic đang rục rịch tiến hành niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Với mức định giá trên thị trường tư nhân đã tiệm cận ngưỡng nghìn tỷ USD, đây được dự báo là những thương vụ “vô tiền khoáng hậu”, vượt xa kỷ lục 22 tỷ USD mà Alibaba từng thiết lập vào năm 2014.
Tuy nhiên, đối với huyền thoại đầu tư Warren Buffett, sự hưng phấn tột độ của đám đông thường là tín hiệu đỏ cho một cái bẫy tài chính.
Cơn lốc IPO AI: Kỳ vọng nghìn tỷ USD hay bong bóng?
Theo thông tin từ Fast Company, OpenAI đã âm thầm nộp hồ sơ IPO theo hình thức bảo mật. Ngay lập tức, làn sóng kỳ vọng đổ dồn vào các ông lớn AI. Phe lạc quan tin rằng OpenAI hay Anthropic đang sở hữu tốc độ tăng trưởng doanh thu hiếm thấy. Đơn cử như Anthropic được dự báo có thể ghi nhận quý có lãi đầu tiên ngay trong tháng 6 này với doanh thu tiềm năng lên tới 10,9 tỷ USD.
Tuy nhiên, những con số thực tế về lợi nhuận lại đang kể một câu chuyện khác. Theo dữ liệu từ Forbes, OpenAI dự kiến sẽ thâm hụt tới 14 tỷ USD vào năm 2026 và khó có lãi trước năm 2029. Trong khi đó, SpaceX – “đứa con cưng” của Elon Musk – dù được định giá từ 1.300-1.770 tỷ USD, nhưng thực tế đã lỗ khoảng 4,3 tỷ USD chỉ riêng trong quý I/2026.
Nhiều chuyên gia cảnh báo, mức định giá hiện tại của các công ty này đang biến chúng trở thành những tài sản “đắt đỏ nhất lịch sử”. Một kịch bản về “bong bóng dotcom” phiên bản AI đang được đặt ra, khi dòng vốn đầu tư đang chảy vòng quanh một nhóm nhỏ các công ty: OpenAI nhận vốn từ Microsoft, Nvidia và rồi chính các đối tác này lại sử dụng dịch vụ của nhau. Hiện tượng “dòng tiền luẩn quẩn” này khiến ranh giới giữa doanh thu thật và đầu tư tài chính trở nên mờ mịt.
“Quy tắc Buffett”: Tại sao không nên mua khi mọi người đang phát cuồng?
Trong một cuộc phỏng vấn với CNBC, Warren Buffett từng tiết lộ một sự thật gây sốc: Trong suốt hơn nửa thế kỷ điều hành Berkshire Hathaway, ông gần như chưa bao giờ mua một cổ phiếu IPO nào. “Trong 54 năm, tôi không nghĩ Berkshire từng mua một đợt phát hành mới nào”, ông khẳng định.
Lý do không nằm ở việc IPO luôn xấu, mà nằm ở thời điểm xuất hiện của chúng. Theo Buffett, các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu thường diễn ra khi tâm lý thị trường đang hưng phấn nhất. Đây cũng là lúc định giá dễ bị đẩy lên cao và kỷ luật đầu tư bị nới lỏng.
Ông từng nhấn mạnh một nguyên tắc đơn giản nhưng mang tính nền tảng: “hưng phấn cao nhất thường là lúc tệ nhất để mua”.
Các IPO thường đi kèm một số yếu tố khiến nhà đầu tư cá nhân bất lợi, bao gồm áp lực bán từ cổ đông nội bộ, chi phí giao dịch cao hơn, và đặc biệt là hiệu ứng tâm lý FOMO. Khi một doanh nghiệp đã trở thành “câu chuyện lớn”, giá thường không còn phản ánh rủi ro một cách cân bằng.
Vị tỷ phú không phủ nhận IPO có thể mang lại cơ hội, nhưng ông nhấn mạnh vấn đề cốt lõi là giá mua. Trong đầu tư dài hạn, “câu chuyện tăng trưởng” không đủ để bù đắp cho việc định giá sai thời điểm.
Một số trường hợp hiếm hoi như Ford IPO năm 1955 hay Snowflake năm 2020 chỉ càng củng cố quan điểm này của Buffett: IPO không phải chiến lược cốt lõi của ông, mà là ngoại lệ hiếm gặp.
Snowflake và bài học cho nhà đầu tư trước siêu IPO
Năm 2020, Snowflake lên sàn với giá IPO 120 USD và đóng cửa ngày đầu ở mức 254 USD. Tại đỉnh điểm, vốn hóa công ty vượt 120 tỷ USD. Tuy nhiên, đến năm 2026, giá trị này chỉ còn khoảng 82,6 tỷ USD.
Phân tích từ Forbes chỉ ra rằng, phần lớn nhà đầu tư cá nhân không thể mua được ở mức giá gốc 120 USD mà phải “đu đỉnh” quanh mức 245 USD. Kết quả là sau nhiều năm nắm giữ, lợi nhuận của họ chỉ vỏn vẹn vài phần trăm. Trong khi đó, nếu dùng số tiền đó mua quỹ chỉ số S&P 500 (VOO) – một lựa chọn bị coi là “nhàm chán” – nhà đầu tư đã có thể thu về mức lợi nhuận lên tới 137%.
Sự sụt giảm của Snowflake đến từ việc tăng trưởng doanh thu chậm lại, chi phí thưởng cổ phiếu cho nhân viên quá cao và áp lực từ việc tăng lãi suất của Fed. Điều này cho thấy, những “siêu cổ phiếu” được kỳ vọng thay đổi thế giới vẫn phải đối mặt với những quy luật khắc nghiệt của kinh tế học.
Trước những thương vụ nghìn tỷ USD sắp tới của OpenAI hay SpaceX, nhà đầu tư cần tỉnh táo trước hội chứng FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội). Lịch sử thị trường chứng khoán cho thấy, giá cổ phiếu hiếm khi đi theo một đường thẳng đi lên. Những cơ hội thực sự thường xuất hiện sau khi cơn sốt qua đi và các con số tài chính thực tế bắt đầu lộ diện.
“Quy tắc Buffett” không bảo bạn hãy quay lưng với công nghệ mới, mà nhắc nhở rằng khi ai cũng muốn mua, đó thường không phải lúc tốt để xuống tiền. Thay vì đặt cược toàn bộ danh mục vào những “câu chuyện” AI hào nhoáng, việc giữ kỷ luật về định giá và đa dạng hóa danh mục mới là chìa khóa để bảo vệ túi tiền.
Tin Gốc: Dân Trí
