Tiêu chuẩn xanh và phát triển bền vững (EGS) đang là những yêu cầu bắt buộc trong xuất nhập khẩu. Vậy làm thế nào để đáp ứng được các tiêu chuẩn, quy chuẩn kiểm định ngày càng khắt khe của thị trường để sản phẩm xuất khẩu Việt Nam tăng tính cạnh tranh trên thị trường?
Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Jackson Woo – Tổng giám đốc của SGS Vietnam, đơn vị vận hành các trung tâm thử nghiệm, kiểm định và chứng nhận toàn cầu – nhìn nhận nhu cầu về thử nghiệm, kiểm định và chứng nhận tại Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, xuất phát từ các yếu tố mang tính cấu trúc và dài hạn.
* Việt Nam đã có quá trình hội nhập sâu rộng với kim ngạch thương mại xuất nhập khẩu gấp đôi quy mô GDP. Vậy ông đánh giá chất lượng sản phẩm hàng hóa Việt Nam đã thay đổi thế nào?
– Trong hơn ba thập kỷ hiện diện tại Việt Nam, thông qua công tác kiểm định chất lượng sản phẩm hàng hóa với các trung tâm kiểm định, thử nghiệm tại TP.HCM, Hà Nội và Hải Phòng, chúng tôi thấy rằng chất lượng sản phẩm của Việt Nam đã cải thiện đáng kể ở nhiều ngành.
Các doanh nghiệp đã nâng cao hệ thống quản lý, kiểm soát sản xuất tốt hơn, nhận thức rõ hơn về các yêu cầu của quốc tế và áp dụng rộng rãi các tiêu chuẩn được công nhận, đặc biệt trong nhóm doanh nghiệp xuất khẩu và các nhà sản xuất lớn. Tuy nhiên, thị trường cũng trở nên phức tạp hơn.
Trong khi nhiều doanh nghiệp đã đạt tiêu chuẩn quốc tế, vẫn còn tồn tại các thách thức. Đó là tính ổn định giữa các lô sản phẩm, hồ sơ, tài liệu và truy xuất nguồn gốc hay vấn đề quản lý chất lượng nhà cung cấp và khả năng thích ứng nhanh với các quy định mới.
Tóm lại, xu hướng chung là rất tích cực, nhưng việc cải tiến liên tục vẫn là yếu tố then chốt, đặc biệt đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và chuỗi cung ứng nhiều tầng.
* Những thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp khi đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn như ESG là gì, thưa ông?
– Thách thức lớn nhất nằm ở độ phức tạp và tốc độ thay đổi. Tức là các tiêu chuẩn liên tục thay đổi và khác nhau giữa các thị trường. Doanh nghiệp cũng phải đối mặt với áp lực chi phí và thời gian giao hàng.
Những yêu cầu đặt ra cho doanh nghiệp phải nâng cao năng lực về: tài liệu và hồ sơ chứng minh, việc truy xuất nguồn gốc, kiểm soát đầu vào của nhà cung cấp cũng như năng lực, kỹ thuật để chứng minh sự tuân thủ. Do đó, thách thức cho các doanh nghiệp không chỉ là “nhiều tiêu chuẩn hơn”, mà còn là “nhiều tiêu chuẩn khác nhau cùng lúc”.
Đặc biệt, doanh nghiệp xuất khẩu thường đối mặt với việc nhiều hệ thống quy định khác nhau giữa các thị trường (ghi nhãn hàng hóa, giới hạn an toàn, hóa chất bị hạn chế, phương pháp thử nghiệm…). Thực hiện trùng lặp các thử nghiệm hoặc chứng nhận do thiếu công nhận lẫn nhau. Trong khi việc cung cấp bằng chứng tuân thủ, đặc biệt với đơn hàng theo mùa hoặc khối lượng lớn yêu cầu thời gian gấp rút.
Hay vấn đề truy xuất nguồn gốc và tìm kiếm nguồn cung ứng có trách nhiệm, đòi hỏi hệ thống quản lý bài bản, trách nhiệm lớn hơn. Từ thực tiễn chúng tôi nhận thấy, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các nhà xuất khẩu lớn, đã nâng cao năng lực và chủ động hơn đáng kể.
Tuy nhiên, các SME vẫn gặp khó khăn về chi phí, nguồn lực và việc theo kịp các yêu cầu thay đổi nhanh. Vì vậy, lập kế hoạch sớm và xây dựng lộ trình tuân thủ dựa trên rủi ro là rất quan trọng.
* Theo ông, những lĩnh vực nào là khó nhất và có yêu cầu tiêu chuẩn, kiểm định chất lượng cao đối với doanh nghiệp và vì sao?
– Khi đất nước mở cửa kinh tế, nhu cầu kiểm định hàng hóa xuất nhập khẩu ngày càng tăng cao, cho thấy nhu cầu thử nghiệm, kiểm định ngày càng lớn. Đặc biệt khi các nước đưa ra những tiêu chuẩn, quy định khắt khe hơn.
Trước áp lực siết chặt rào cản kỹ thuật từ EU, Mỹ và các nước phát triển, việc đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn sản phẩm, môi trường và truy xuất nguồn gốc không còn là lựa chọn nữa, mà trở thành điều kiện tiên quyết quyết định sinh tồn của doanh nghiệp xuất khẩu, giúp duy trì đơn hàng và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Qua thực tiễn, chúng tôi thấy những lĩnh vực khó nhất thường là các ngành có quy định thay đổi nhanh và tác động lớn đến an toàn. Đơn cử như ngành điện tử và công nghệ cao, hóa chất và các chất bị hạn chế, sản phẩm liên quan y tế, chuỗi cung ứng thực phẩm/nông nghiệp.
Các lĩnh vực này không chỉ yêu cầu thử nghiệm sản phẩm mà còn đòi hỏi kiểm soát quy trình chặt chẽ, quản lý nhà cung cấp và phải có hồ sơ kỹ thuật đầy đủ, chính xác.
* Ông khuyến nghị gì với các nhà sản xuất, xuất khẩu Việt Nam nhằm nâng cao hơn nữa năng lực sản xuất hàng hóa, đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng khắt khe hơn của thị trường?
– Tôi cho rằng các doanh nghiệp cần áp dụng cách tiếp cận chủ động và hệ thống. Tức là cần xây dựng lộ trình tuân thủ trên cơ sở xác định thị trường mục tiêu, tiêu chuẩn áp dụng và bằng chứng cần có với hệ thống dữ liệu đầy đủ.
Cần áp dụng công thức “quality-by-design”, tức là tích hợp tuân thủ ngay từ giai đoạn phát triển sản phẩm. Tăng cường quản lý chất lượng nhà cung cấp và đầu tư nhiều hơn vào các hệ thống quản lý được công nhận (ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001, ISO 22000, ISO 13485, IATF 16949…).
Doanh nghiệp cần chủ động áp dụng kiểm tra, xác minh dựa trên rủi ro, nâng cao chất lượng tài liệu và tính toàn vẹn dữ liệu. Tăng cường hợp tác sớm với các đối tác ngành TIC (Testing – Inspection – Certification) thử nghiệm – kiểm định – chứng nhận.
Tôi cho rằng với hệ thống phù hợp và đối tác đúng, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ đáp ứng được yêu cầu quốc tế mà còn có thể biến chất lượng và tuân thủ thành lợi thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng chịu thuế suất 0,1% trên giá mua bán từng lần. Chính phủ sẽ đưa ra ngưỡng giá trị vàng miếng phải chịu thuế và thời điểm áp dụng, điều chỉnh thuế suất.
Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, trong quá trình xây dựng Nghị định hướng, Bộ đã báo cáo Chính phủ chưa đưa quy định về thuế thu nhập cá nhân với chuyển nhượng vàng miếng vào dự thảo. Thay vào đó, cơ quan này đề xuất xây dựng một nghị định riêng quy định tổng thể về chính sách và quản lý thuế với hoạt động kinh doanh, mua bán vàng.
Hiện, Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các bộ ngành liên quan xây dựng nghị định về chính sách và quản lý thuế với kinh doanh, mua bán vàng. Dự kiến, văn bản sẽ quy định đồng bộ các sắc thuế gồm giá trị gia tăng, thu nhập doanh nghiệp và thu nhập cá nhân. Trong đó, chính sách thuế với chuyển nhượng vàng miếng sẽ được quy định, phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh và các hình thức giao dịch vàng, kể cả trên sàn (nếu có).
Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng nghị định cũng được đồng bộ với các quy định mới, như Luật Đầu tư đã bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức, mỹ nghệ. Đồng thời, quy định mới sẽ gắn với quá trình sửa Nghị định 24/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng và lộ trình thành lập sàn giao dịch vàng.
Thực tế, thuế thu nhập là công cụ điều tiết thị trường, nhưng chưa được áp dụng với giao dịch vàng ở Việt Nam. Giới phân tích cho rằng việc đánh thuế với kim loại quý có thể mang lại nguồn thu cho ngân sách nhà nước, công bằng với các kênh đầu tư khác như chứng khoán, bất động sản.
Giải pháp này cũng giúp chống "vàng hóa" nền kinh tế, bởi người mua sẽ phải tính toán thời gian nắm giữ, tiên liệu lời lỗ dựa trên biến động của giá thế giới, trong nước và mức thuế phải nộp.
Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định áp thuế thu nhập cá nhân với giao dịch vàng miếng là 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần. Cụ thể, mức thuế thu nhập cá nhân phải nộp = giá bán vàng miếng × thuế suất 0,1%.
Ví dụ, trường hợp người dân bán vàng miếng thu về 500 triệu đồng thì thuế thu nhập cá nhân phải nộp là 500.000 đồng (tức là 0,1% trên tổng số tiền thu về).
Hơn 700 người đã nộp đơn cho 2 vị trí đăng tuyển cuối tháng 4, từ sinh viên mới tốt nghiệp Đại học, công nhân nhà máy trên khắp Trung Quốc đến nhân viên văn phòng tại các siêu đô thị như Thượng Hải và Trùng Khánh. Bài đăng thu hút tới 59 triệu lượt xem chỉ trong vài giờ trên mạng xã hội Weibo, đồng thời tạo ra 21.000 cuộc thảo luận.
Việc này cho thấy sức ép trên thị trường lao động Trung Quốc ngày càng lớn. "Tôi không nghĩ bài đăng lại lan truyền mạnh như thế. Có vẻ người bình thường đang rất khó tìm việc", Zuo - chủ trang trại cho biết. Ông tiết lộ 10% ứng viên chỉ vừa tốt nghiệp Đại học.
Số liệu mới nhất của chính phủ Trung Quốc cho thấy tỷ lệ thất nghiệp chỉ hơn 5%. Tuy nhiên, tình trạng thiếu việc làm đang lên cao và thu nhập ở khu vực tư nhân đã tăng chậm hơn tăng trưởng kinh tế trong phần lớn thập kỷ qua. Cả những người lao động chân tay lẫn nhân viên văn phòng đều phàn nàn về văn hóa làm việc "996" - làm việc từ 9h sáng đến 9h tối, 6 ngày mỗi tuần.
Các nhà phân tích dự báo thị trường lao động sẽ xấu đi trong vài tháng tới, khi các nhà máy đối mặt chi phí tăng do xung đột Trung Đông, AI ngày càng được ứng dụng nhiều và số lượng kỷ lục 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học hè này bắt đầu tìm việc.
Phản ứng với tin tuyển dụng của Zuo "cũng cho thấy thị trường lao động vẫn đang rất cạnh tranh và thường có mức đãi ngộ thấp. Việc làm tại thành thị ngày càng kém hấp dẫn và khan hiếm", Lynn Song - kinh tế trưởng khu vực Trung Quốc tại ING nhận định.
Tăng trưởng kinh tế 5% của Trung Quốc hiện phụ thuộc lớn vào xuất khẩu, khi các hãng sản xuất hy sinh lợi nhuận để giành thị phần toàn cầu. Điều này tạo thêm áp lực lên người lao động trong nước.
James Guo (21 tuổi) - một trong những người nộp đơn chăn cừu - cho biết anh kiệt sức với công việc tại nhà máy sản xuất container. "Bạn không tưởng tượng nổi cảm giác làm hơn 13 tiếng mỗi ngày, vặn vít đến mức tay sưng phồng và đầy mụn nước, thậm chí không có thời gian đi vệ sinh đâu. Khối lượng công việc quá lớn", anh nói.
Thông báo của Zuo ưu tiên các cặp vợ chồng. Công việc là chăn 3.000 con cừu trên đồng cỏ rộng 2.000 hecta vào mùa hè. Mùa đông thì cho ăn trong nhà và dọn dẹp, khi nhiệt độ có thể xuống dưới âm 30 độ C. Dù vậy, mức lương sẽ là 8.000 nhân dân tệ (1.178 USD) mỗi tháng - cao hơn nhiều so với mức trung bình khoảng 6.000 nhân dân tệ tại các công ty tư nhân ở thành thị. Người chăn cừu còn được cung cấp chỗ ở và thực phẩm.
Shaun Rein - Giám đốc China Market Research Group cho biết những người có bằng thạc sĩ từ các đại học hàng đầu cũng tìm kiếm mức lương tương tự tại Thượng Hải. Tuy nhiên, phần lớn thu nhập của họ sẽ bốc hơi sau khi trả tiền thuê một căn hộ nhỏ xíu và các chi phí sinh hoạt cơ bản khác.
Zuo cho biết mức lương này tương xứng với mức độ khắc nghiệt của công việc. "Thu nhập cao, nhưng điều quan trọng nhất là bạn có thể làm lâu dài và vượt qua mùa đông hay không. Đây không phải là chuyến du lịch đâu", ông nói.
Nửa số người nộp đơn sinh vào thập niên 90 của thế kỷ trước. Đây là nhóm mà người lao động Trung Quốc gọi là "lời nguyền tuổi 35". Các nghiên cứu cho thấy phần lớn doanh nghiệp, kể cả khu vực công, thường bỏ qua ứng viên trên độ tuổi này.
Wu (28 tuổi) là nhân viên văn phòng trong lĩnh vực thương mại điện tử, hiện kiếm 10.000 nhân dân tệ mỗi tháng, nhưng vẫn bị công việc chăn cừu thu hút. "Tôi muốn thoát khỏi cuộc sống thành phố và không phải tiếp xúc với đủ kiểu người khó chịu nữa. Tôi có thể tận hưởng cuộc sống yên bình, tách biệt khỏi thế giới", cô nói.
Tuy nhiên, Zuo cuối cùng tuyển 4 người - gồm hai cặp vợ chồng - đều sinh vào thập niên 80 và từng làm việc tại trang trại trước đó. Dù vẫn giữ danh sách chờ gồm 40 cặp khác, ông cho biết sẽ không cân nhắc người độc thân hoặc thanh niên thành thị cho vị trí này.
"Ở chỗ chúng tôi, có thể cả năm bạn không gặp ai. Liệu họ có chịu nổi cảm giác cô đơn như vậy hay không. Tôi cũng chẳng biết nữa", Zuo nói.
Ngày 17/7, đại diện California Fitness & Yoga xác nhận chuỗi phòng tập này sẽ dừng hoạt động 4 câu lạc bộ, gồm 2 cơ sở tại TPHCM và 2 cơ sở tại Hà Nội.
Theo doanh nghiệp, việc điều chỉnh mạng lưới được đưa ra cùng lúc với việc rà soát về kết thúc thời hạn hợp đồng cho thuê địa điểm, cũng như quy hoạch đầu tư, mô hình vận hành và định hướng phát triển dịch vụ của toàn hệ thống tại khắp các tỉnh, thành chủ lực.
Trước khi thông báo đóng 4 câu lạc bộ, California Fitness & Yoga cũng xuất hiện trong danh sách 100 đơn vị chậm đóng bảo hiểm xã hội từ 6 tháng trở lên do Bảo hiểm xã hội TPHCM công bố. Theo danh sách này, Công ty TNHH Trung tâm Thể dục Thể hình & Yoga California có 550 lao động, với số tiền chậm đóng hơn 6,5 tỷ đồng.
Sau đợt điều chỉnh, chuỗi phòng tập này còn khoảng 9 cơ sở tại Hà Nội, 14 cơ sở tại TPHCM và mỗi địa phương Đà Nẵng, Khánh Hòa, Đồng Nai một cơ sở.
Không chỉ California Fitness & Yoga, thời gian qua nhiều chuỗi phòng tập cũng phải tái cơ cấu hoạt động. Đầu tháng 4, chuỗi phòng tập Elite Fitness thông báo đóng cửa câu lạc bộ Thảo Điền - cơ sở cuối cùng của hệ thống tại TPHCM sau nhiều năm hoạt động. Doanh nghiệp cho biết quyết định được đưa ra sau quá trình rà soát, đồng thời gửi lời xin lỗi tới khách hàng vì những bất tiện phát sinh.
Trước đó, Fit24 cũng đóng cửa toàn bộ hệ thống từ tháng 10/2024 vì "những lý do khách quan bất khả kháng". Bên cạnh đó, nhiều thương hiệu khác cũng thu hẹp quy mô trước áp lực chi phí vận hành tăng và cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Theo OMR Research - công ty nghiên cứu và tư vấn thị trường có trụ sở tại Ấn Độ, quy mô thị trường dịch vụ thể dục thể hình tại Việt Nam được dự báo đạt 3,78 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) 19,08% trong giai đoạn 2022-2030.
Động lực tăng trưởng đến từ thu nhập người dân cải thiện, tầng lớp trung lưu mở rộng và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao. Hiện các gói hội viên phòng gym vẫn chiếm khoảng 55% thị phần nhờ mạng lưới phòng tập phát triển rộng khắp.
Tuy nhiên, thị trường đang chứng kiến sự dịch chuyển sang các mô hình linh hoạt hơn như huấn luyện cá nhân, phòng tập chuyên biệt, ứng dụng thể dục và các giải pháp tập luyện tại nhà, phản ánh sự thay đổi trong nhu cầu và thói quen tiêu dùng của khách hàng.
