Bà Yuuka Irie, chuyên gia có chứng nhận “onsen sommelier” (chuyên gia tư vấn suối nước nóng), đã chỉ ra những quy định bất thành văn tại khi tắm suối nước nóng tại Nhật Bản.
Bà Yuuka Irie từng di chuyển hơn 3.000 km từ Hokkaido đến Okinawa để khảo sát hàng trăm suối nước nóng, đồng thời từng làm việc tại một nhà nghỉ truyền thống (ryokan) 170 năm tuổi tên là Soene ở làng Fukuji Onsen, tỉnh Gifu. Từ kinh nghiệm thực tế, chuyên gia này cho biết việc hiểu rõ các giao thức ứng xử sẽ quyết định chất lượng chuyến đi của du khách.
Nhầm lẫn ở bước tắm tráng
Tại Nhật Bản, luật Onsen quy định nước nóng phải phun trào tự nhiên từ lòng đất với nhiệt độ tối thiểu 25 độ C, hoặc phải chứa một trong 19 khoáng chất. Do nước nguồn thường có nhiệt độ cao, du khách rất dễ gặp tai nạn nếu không hiểu các chỉ dẫn.
Tại một onsen ở làng chài Hokkawa (bán đảo Izu), bà Irie từng chứng kiến một nữ du khách phương Tây suýt bị bỏng khi thực hiện bước tắm tráng (kakeyu). Do hiểu sai bảng chỉ dẫn tiếng Anh “Vui lòng dội nước nóng lên người trước khi tắm”, du khách này đã múc nước trực tiếp từ vòi nguồn nhiệt độ trên 50 độ C thay vì dùng nước đã hạ nhiệt trong bồn.
Quy định khỏa thân tại phòng tắm chung
Nhiều du khách nước ngoài thường thắc mắc về việc phải khỏa thân hoàn toàn khi tắm và lý do các cơ sở không cho phép mặc đồ bơi. Theo các chuyên gia văn hóa, tại Nhật Bản, tắm trần là truyền thống lâu đời gắn liền với việc chăm sóc sức khỏe và giao tiếp xã hội. Vào những năm 1870, dưới ảnh hưởng của các quan niệm phương Tây, lệnh cấm tắm chung nam nữ (Konyoku) mới được ban hành trên diện rộng.
Hiện nay, hầu hết onsen đều phân chia khu vực nam nữ riêng. Tuy nhiên, văn hóa tắm chung (konyoku) vẫn tồn tại ở những vùng xa xôi có truyền thống toji (ngâm mình chữa bệnh dài ngày).
Điển hình tại bồn tắm đá Jinden-yu thuộc Amagase Onsen, tỉnh Oita, khu vực tắm nằm sát đường lộ và bờ sông, hoàn toàn không có vách ngăn che chắn người qua đường. Tại những không gian lộ thiên này, người tắm phải tự giác tuân thủ quy tắc ứng xử như nam nữ không nhìn chằm chằm vào nhau và giữ sự tôn trọng tuyệt đối khi ngâm mình.
Quy định về hình xăm
Quy định cấm người có hình xăm vào onsen xuất phát từ lịch sử, khi hình xăm là dấu hiệu nhận diện của các thành viên Yakuza (mafia Nhật). Các cơ sở ban hành lệnh cấm để ngăn chặn các sự cố an ninh.
Hiện, dù nhiều người nước ngoài xem hình xăm là yếu tố thẩm mỹ và tỷ lệ thành viên Yakuza xăm mình đã giảm, nhiều cơ sở onsen vẫn giữ nguyên quy định cũ để tránh rắc rối. Một bộ phận người Nhật, nha là người lớn tuổi, vẫn e ngại khi nhìn thấy hình xăm.
Để giải quyết vấn đề này, du khách có thể tra cứu các cơ sở chấp nhận hình xăm qua các trang web chuyên dụng. Đối với các cơ sở nhỏ, du khách cần thông báo trước về kích thước, vị trí hình xăm để nhân viên tư vấn dùng băng cá nhân che lại, hoặc chủ động đặt bồn tắm gia đình sử dụng theo giờ (kashikiri).
Quy tắc ứng xử trong bồn tắm
Người Nhật sử dụng khái niệm “quan sát bầu không khí” (kuuki wo yomu) để tự điều chỉnh hành vi theo số đông. Trong không gian onsen, người bản xứ thường tránh nhắc nhở trực tiếp, chỉ lặng lẽ né ra xa nếu phát hiện có người vi phạm hai lỗi vệ sinh cơ bản như để tóc dài xõa xuống nước hoặc để khăn tắm chạm vào bồn.
Trước khi xuống ngâm mình, du khách bắt buộc tắm rửa và kỳ cọ sạch bằng xà phòng tại các trạm vòi sen. Việc tắm trước tại phòng riêng không được chấp nhận do người xung quanh không thể kiểm chứng. Sau khi vệ sinh cá nhân, du khách cần dội sạch ghế ngồi, chậu múc nước và xếp lại gọn gàng.
Du khách tránh nhảy mạnh hoặc làm bắn nước khi vào bồn. Bà Yuuka Irie lưu ý người tắm cần điều chỉnh theo số đông, giữ im lặng nếu không gian chung đang yên tĩnh và chỉ trò chuyện với âm lượng vừa phải nếu bồn tắm đang có người nói chuyện.
Đối với du khách lưu trú tại các nhà nghỉ truyền thống (ryokan) có dịch vụ onsen, việc tuân thủ thời gian là bắt buộc. Khác với các khách sạn phương Tây, ryokan vận hành theo lịch trình cố định từ giờ nhận phòng, giờ ăn tối, giờ tắm cho đến giờ trả phòng.
Quy định này liên quan đến khái niệm omotenashi (lòng hiếu khách của người Nhật). Các cơ sở cần biết chính xác thời gian đến của khách để chuẩn bị trà, bánh và điều chỉnh nhiệt độ, lượng nước trong bồn tắm ở trạng thái tốt nhất. Việc du khách đến muộn sẽ ảnh hưởng đến quy trình phục vụ của nhân viên.
Bà Irie kể lại trường hợp một nhân viên nam tại nhà nghỉ Soene từng vào khu tắm nữ để dọn dẹp sau giờ quy định (10 giờ sáng) và gặp hành khách nước ngoài đang tắm do không chú ý thời gian. Sự việc buộc quản lý phải xin lỗi và yêu cầu khách rời đi để thực hiện quy trình khử trùng bồn tắm. Việc chấp hành đúng giờ là quy tắc bắt buộc để đảm bảo an toàn và vệ sinh tại các cơ sở lưu trú onsen.
Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận sự thống trị của bánh mì Việt trên các bảng xếp hạng ẩm thực toàn cầu. Bánh mì liên tục xuất hiện trong danh sách "các món sandwich ngon nhất thế giới" của CNN, trong top đầu các món ăn đường phố phải thử của TasteAtlas.
Tại tọa đàm "Bánh mì Việt Nam: Từ giá trị di sản ẩm thực đến định vị thương hiệu toàn cầu" thuộc khuôn khổ Lễ hội Bánh mì lần 4 tổ chức sáng 25/4, các chuyên gia đã tìm hướng đi để bánh mì xác lập vị thế thương hiệu bền vững toàn cầu.
Các chuyên gia cho rằng "món ăn mang tính di sản" này cần một lộ trình đầu tư chuyên nghiệp thay vì chỉ dựa vào hiệu ứng truyền thông.
Sự thay đổi về vị thế thương hiệu bắt đầu từ cách thế giới định danh món ăn này. Từ "Bánh mì" được đưa vào từ điển Oxford từ năm 2011, trong nhiều thập kỷ, truyền thông phương Tây vẫn thường gọi món ăn này bằng những tên mô tả như "Sandwich kiểu Pháp - Việt" hay "sandwich Việt Nam". Đến nay, tên gọi chính danh "bánh mì" đã xuất hiện phổ biến trên các kênh truyền thông quốc tế.
Theo GS. TS. Eric Olmedo, Trưởng khoa Quản trị Du lịch và Khách sạn Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM (UEF), trước đây thế giới thường nhìn bánh mì Việt qua lăng kính của người Pháp. Hiện, tên gọi "bánh mì" được sử dụng độc lập trên các tờ báo lớn như Le Monde hay Vogue chính là sự thừa nhận bánh mì đã thoát ly hoàn toàn khỏi cái bóng của phương Tây.
"Người Việt đã thành công trong việc khẳng định chủ quyền đối với món ăn này, biến nó thành một thực thể di sản riêng biệt trên bản đồ thế giới", ông Olmedo nói.
Ông cho biết sự dịch chuyển này thể hiện rõ ở Pháp, khi bánh mì không còn bó hẹp trong các khu phố người Hoa dành cho tầng lớp lao động, mà tiến thẳng vào những quận trung tâm sầm uất của Paris, hiện diện trong các nhà hàng cao cấp.
Sức mạnh giúp bánh mì "phủ sóng" nhanh chóng chính là khả năng thích ứng tốt. TS. Lê Thị Thanh Thủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TP HCM nhận định bánh mì phù hợp với mọi nhóm khách hàng và mọi thời điểm trong ngày. Trong nhịp sống hiện đại, đặc tính gọn nhẹ, dễ đóng gói giúp bánh mì giữ được chất lượng tốt nhất khi tiếp cận thực khách qua các dịch vụ giao hàng trực tuyến.
Tuy nhiên, bà Thủy chỉ ra thực trạng bánh mì hiện nay phát triển rời rạc, thiếu một sự thống nhất về cách làm thương hiệu và quản lý chất lượng. "Muốn đi đường dài, cần xóa bỏ tính tự phát, tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình và ứng dụng công nghệ để kiểm soát chất lượng đồng nhất", bà Thủy nói.
Thực tế tại thị trường quốc tế cho thấy, khi quy trình được làm kỹ lưỡng, bánh mì Việt hoàn toàn chinh phục những thực khách khó tính. Câu chuyện của những người Việt mang bánh mì ra thế giới là minh chứng cụ thể cho cách vận hành bài bản.
Tại New York, tiệm Bánh Anh Em của chị Hồng Như đã tạo nên hiện tượng khi thực khách chấp nhận xếp hàng chờ đợi 2-3 tiếng đồng hồ. Thành công này đến từ quy trình thủ công khắt khe. Bột được ủ qua đêm, bánh nướng liên tục từng mẻ nhỏ tại chỗ. Từng nguyên liệu như pate Hải Phòng, tương ớt hay thịt nướng đều được chế biến tại bếp thay vì nhập hàng công nghiệp.
Tại Singapore, chị Hà Lâm Tú Quỳnh, chủ tiệm Bánh Mì Society, cho biết để mở một tiệm bánh, chị phải nộp tới 6 bản vẽ kỹ thuật về điện, nước, phòng cháy chữa cháy với chi phí hàng nghìn USD cho mỗi bản. Không gian bếp phải đáp ứng những chi tiết nhỏ nhất như bồn rửa riêng cho thịt và rau, tủ lạnh hiển thị nhiệt độ rõ ràng. Quy định đóng gói kín hoàn toàn khi vận chuyển khiến bánh dễ bị mất phom dáng hoặc ỉu. Để giữ chất lượng, chị Quỳnh chấp nhận chi phí cao hơn để đóng bánh trong thùng carton và chấp nhận bỏ đi 20% mỗi mẻ bánh chỉ vì hình dáng không đạt chuẩn.
Tuy nhiên, chuẩn hóa quy trình mới chỉ là điều kiện cần. Để thực sự định vị thương hiệu bền vững tại toàn cầu, các chuyên gia cho rằng cần một chiến lược thích nghi thông minh để món ăn trở nên gần gũi nhưng không mất chất. GS. Eric Olmedo gợi dẫn bài học từ món California Roll của người Nhật. Việc thay cá sống bằng bơ và thanh cua vào những năm 1970 đã giúp Sushi vượt qua rào cản văn hóa để phù hợp với khẩu vị người Mỹ mà vẫn giữ được vị thế của một món ăn tinh tế.
Từ ví dụ này, ông Eric cho rằng bánh mì Việt cũng cần một chiến lược thích nghi linh hoạt. Sẵn sàng biến tấu một phần nguyên liệu phụ để hòa nhập với văn hóa địa phương nhưng tuyệt đối giữ vững các thành phần cốt lõi như đồ chua, rau thơm và pate đặc trưng.
"Điều này có thể giúp bánh mì xác lập vị thế riêng biệt giữa hàng loạt loại thức ăn nhanh khác, trở thành một thương hiệu ẩm thực có bản sắc trên toàn cầu", ông Eric nói.
Cùng với chiến lược thích nghi về khẩu vị, TS. Lê Thị Thanh Thủy đề xuất lộ trình dựa trên 5 trụ cột mang tính hệ thống để bánh mì tạo ra lợi ích thực tế và có chỗ đứng vững chắc trên thế giới.
Theo bà, cần hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Bánh mì Việt Nam là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại để định vị giá trị di sản. Bước đi chiến lược này tạo ra "tấm hộ chiếu" quyền lực giúp bánh mì vươn tầm thành thương hiệu quốc gia mang sức mạnh ngoại giao văn hóa.
Chú trọng nghệ thuật kể chuyện (storytelling) để truyền tải lịch sử và sự sáng tạo của món ăn lên không gian số. Việc xây dựng câu chuyện văn hóa sẽ tạo kết nối cảm xúc với thực khách toàn cầu hơn là việc chỉ bán một sản phẩm thuần túy.
Số hóa và ứng dụng công nghệ là trụ cột tạo niềm tin và sự lan tỏa rộng rãi. Việc xây dựng Bản đồ số bánh mì Việt Nam và các tour tham quan ảo toàn cầu sẽ giúp thực khách hình dung rõ về quy trình chế biến, trải nghiệm thực tế ảo về không gian văn hóa bánh mì dù đang ở bất cứ đâu.
Tính minh bạch cũng được đặt lên hàng đầu thông qua việc ứng dụng Blockchain để truy xuất nguồn gốc. Giải pháp này giúp công khai mọi thông tin về nguyên liệu từ trang trại đến ổ bánh, tạo niềm tin tuyệt đối với những thị trường khắt khe.
Trụ cột tiếp theo là tối ưu hóa vận hành bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Các ứng dụng AI đảm nhiệm vai trò dự báo nhu cầu thị trường và xu hướng tiêu dùng, giúp các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất chủ động điều chỉnh chiến lược, nâng cao hiệu quả kinh tế.
Theo bà Thủy, khi giá trị di sản được cộng hưởng cùng sức mạnh số hóa, bánh mì Việt Nam sẽ trở thành một thương hiệu toàn cầu chuyên nghiệp và bền vững trong tương lai.
Ngày 15-4, khu vực Bãi Sau (phường Vũng Tàu, TP.HCM) tiếp tục phát hiện nhiều sâu biển và sứa trôi nổi gần bờ, khiến người dân và du khách lo lắng.
Sâu biển có hình dạng như sâu róm phủ lông, dài 10-15cm xuất hiện dàn trải toàn bộ bãi biển, lơ lửng trong nước hoăc dạt vào bãi cát. Nhiều con sâu biển đã chết, nằm ngửa bụng.
Trong khi đó sứa biển hình tròn được thấy nhiều ở khu vực bãi cát gần Hòn Bà hoặc vướng vào lưới của ngư dân.
Dù sứa và sâu biển xuất hiện dày đặc trên bờ nhưng theo ghi nhận, vẫn có rất đông du khách, người dân vui chơi, tắm biển. Đa phần du khách hạn chế xuống nước hoặc chọn tắm ở khu vực xa bờ.
Theo một số người dân địa phương, hiện tượng sâu biển và sứa dạt vào bờ biển vẫn thường xảy ra, nhất là cao điểm nắng nóng.
Thậm chí một số người còn bắt sâu biển thả vào xô chậu để chơi. Một số người không may bị sâu biển chích gây ngứa, đau rát.
Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Vũng Tàu xác nhận sứa và sâu biển xuất hiện nhiều trong những ngày gần đây. Theo trung tâm, hiện tượng này xuất hiện hằng năm theo chu kỳ và giảm dần theo thời gian.
Một số loài sứa, sâu biển có độc tố nhẹ có thể gây kích ứng da, nên du khách tắm biển hay đi trên bãi cát cần hạn chế tiếp xúc. Trong đó loài sứa lửa có xúc tu dài mang nọc độc mạnh, khi chạm vào có thể gây đau rát dữ dội.
Khi du khách bị sứa hoặc sâu biển chích cần nhanh chóng lên bờ, rửa sạch vùng da bị kích ứng và đến các trạm cứu hộ để được hỗ trợ xử lý kịp thời. Tại đây, lực lượng cứu hộ sẽ sơ cứu và bôi thuốc đặc trị cho du khách.
Trường hợp xuất hiện các triệu chứng dị ứng nặng, nổi mẩn hoặc khó thở sẽ được đưa đến các cơ sở y tế điều trị.
Giữa lúc cái nắng oi bức bao phủ khắp nơi, thì Bảo Lộc bỗng trở nên quyến rũ với màn sương mờ ảo và bầu không khí se lạnh đặc trưng.
Cách TP.HCM khoảng 190km và cách Đà Lạt 120km, vùng đất này không chỉ là một trạm dừng chân, mà đang dần khẳng định vị thế một điểm đến cho những ai thích khí hậu ôn hòa.
Nằm ở độ cao trung bình khoảng 800m so với mực nước biển, Bảo Lộc đón khách bằng một "đặc sản": sương mù mỗi sáng.
Mỗi sớm mai, khi mặt trời còn chưa kịp ló dạng qua những dãy núi phía xa, cả không gian đã chìm trong làn sương dày lãng đãng. Không cần phải lên tận những đỉnh núi cao, chỉ cần đứng bên thềm một homestay nhỏ ven đồi, du khách đã có thể chạm tay vào sương, cảm nhận cái se lạnh mơn man.
Nền nhiệt tại đây thường duy trì ở mức dễ chịu, thấp hơn vùng đồng bằng từ 50 - 70 độ C, tạo nên sự tương phản với cái nóng hầm hập của phố thị.
Sức hút của Bảo Lộc còn đến từ sắc xanh của những đồi trà ô long, những vườn cà phê trĩu quả. Nhịp sống ở đây chậm rãi, không tiếng còi xe hối hả, chỉ có tiếng gió đại ngàn và hương thơm dịu nhẹ của hoa cỏ.
Với nhiều gia đình và bạn trẻ, một chuyến đi cuối tuần đến đây là cơ hội để hồi phục năng lượng sau những căng thẳng đô thị.
