Chiều nay 5-4, ngày hội Tự tin vào lớp 10 diễn ra tại Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn ở đường 3 Tháng 2, phường Phước Thắng, TP.HCM (khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu cũ). Trong khuôn khổ ngày hội, nhiều học sinh, phụ huynh băn khoăn cách đăng ký và sắp xếp nguyện vọng khi phạm vi chọn trường được mở rộng nhưng cũng kéo theo không ít thay đổi.
ThS Nguyễn Võ Đăng Khoa – Phó trưởng Phòng Quản lý chất lượng giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM – nhấn mạnh trong bối cảnh TP.HCM vừa sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, một trong những điểm học sinh và phụ huynh cần quan tâm hàng đầu là việc đăng ký và sắp xếp nguyện vọng.
Với học sinh đến từ khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ), việc sáp nhập đồng nghĩa với việc mở rộng phạm vi lựa chọn trường, nhưng cũng kéo theo những thay đổi trong cách đăng ký. Vì vậy, học sinh cần đặc biệt cân nhắc yếu tố khoảng cách địa lý, điều kiện đi lại và môi trường học tập khi đặt nguyện vọng, tránh tình trạng chọn trường quá xa hoặc không phù hợp với năng lực.
Thí sinh được đăng ký 3 nguyện vọng vào các trường THPT thường và phải sắp xếp theo thứ tự ưu tiên rõ ràng. Hệ thống sẽ xét tuyển theo thứ tự này và học sinh bắt buộc phải học theo nguyện vọng trúng tuyển cao nhất, không được quyền lựa chọn lại dù đủ điểm vào nhiều trường. Đây là nguyên tắc quan trọng mà nhiều học sinh thường chủ quan.
Về quy trình, học sinh sẽ đăng ký trực tuyến qua hệ thống của Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM theo hai giai đoạn. Giai đoạn 1, học sinh đăng ký và hệ thống tổng hợp dữ liệu, Sở Giáo dục và Đào tạo công bố số lượng nguyện vọng 1 vào từng trường; sau đó học sinh có khoảng 5-7 ngày để điều chỉnh nguyện vọng trước khi hệ thống đóng lại hoàn toàn ở giai đoạn 2. Khi kết thúc, nhà trường sẽ in phiếu đăng ký để học sinh và phụ huynh rà soát, ký xác nhận.
Sau khi hoàn tất đăng ký và ký xác nhận, thí sinh sẽ không được điều chỉnh nguyện vọng vì bất kỳ lý do nào. Theo ông Khoa, thực tế mỗi năm đều có trường hợp học sinh muốn thay đổi do chọn sai hoặc chưa phù hợp, nhưng đều không được giải quyết. Do đó việc tính toán kỹ lưỡng ngay từ đầu là yếu tố then chốt.
Ngoài ra học sinh cần sớm xây dựng kế hoạch ôn tập khi kỳ thi năm nay diễn ra sớm hơn khoảng một tuần, vào ngày 1 và 2-6. Với những thí sinh đăng ký thi vào lớp chuyên, cần chuẩn bị thêm cho môn chuyên tương ứng, đồng thời nắm rõ quy định.
Nếu không trúng tuyển chuyên vẫn được xét vào các nguyện vọng THPT thường, nhưng nếu đã xác nhận nhập học trường chuyên thì các nguyện vọng thường sẽ không còn hiệu lực.
“Vì vậy các bạn học sinh cần chủ động tìm hiểu thông tin, tham khảo ý kiến phụ huynh và thầy cô để đặt nguyện vọng hợp lý, phù hợp năng lực và điều kiện thực tế, tránh những sai sót đáng tiếc trong kỳ tuyển sinh quan trọng này”, ông Khoa lưu ý.
Trước băn khoăn của học sinh về áp lực kỳ thi và đề thi có khó hay không sau sáp nhập, ThS Nguyễn Võ Đăng Khoa nhấn mạnh đề thi tuyển sinh lớp 10 năm nay được xây dựng trên cơ sở ma trận đề thi rõ ràng, đồng thời bao hàm công tác chuyên môn của cả ba khu vực sau sáp nhập.
Ông Khoa khẳng định trong công tác xây dựng đề thi, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM luôn tuân thủ nguyên tắc đề thi nằm trong phạm vi kiến thức học sinh đã được học, bám sát chương trình giáo dục và đảm bảo đánh giá đúng năng lực.
Việc ra đề không nhằm mục tiêu “làm khó” hay “làm dễ” mà hướng đến sự phù hợp, khách quan và công bằng. Đề thi được xây dựng trên cơ sở phân tích kết quả học tập thực tế của học sinh, đồng thời có sự tham vấn ý kiến chuyên môn từ đội ngũ giáo viên ở cả ba khu vực sau sáp nhập, nhằm đảm bảo tính cân bằng, không nghiêng về bất kỳ địa bàn nào.
Đề thi luôn đảm bảo tính phân hóa, tức là vừa đáp ứng yêu cầu xét tốt nghiệp, vừa phục vụ công tác tuyển sinh, từ đó giúp phân loại thí sinh theo năng lực. Đây là yêu cầu bắt buộc đối với một kỳ thi tuyển sinh quy mô lớn như tuyển sinh lớp 10 tại TP.HCM.
“Học sinh hoàn toàn có thể yên tâm về chất lượng, độ phù hợp cũng như tính công bằng của đề thi. Thay vì lo lắng về mức độ khó – dễ, các em nên tập trung ôn tập những kiến thức đã học, rà soát lại các phần còn chưa nắm vững để củng cố kịp thời.
Việc giữ tâm lý ổn định là yếu tố rất quan trọng trong giai đoạn này. Nếu quá lo lắng về những điều chưa xảy ra, học sinh có thể bị ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu quả học tập”, ông Khoa nhấn mạnh.
Ngoài ra trả lời băn khoăn của học sinh về việc đăng ký nguyện vọng vào các trường ở khoảng cách xa nơi cư trú, ông Khoa cho biết sau khi hoàn tất đăng ký, hệ thống tuyển sinh sẽ tự động tính toán và hiển thị khoảng cách từ địa chỉ nhà của học sinh đến từng trường THPT đã chọn.
Theo đó, nếu nguyện vọng đăng ký vượt quá khoảng cách khuyến nghị (khoảng 10-13km tùy khu vực sau sáp nhập), học sinh vẫn được quyền đăng ký bình thường. Tuy nhiên hệ thống sẽ đưa ra cảnh báo để nhà trường và phụ huynh lưu ý.
Trong trường hợp này, các trường THCS sẽ phối hợp với phụ huynh và học sinh để rà soát lại nguyện vọng, nhằm đảm bảo việc đăng ký không bị nhầm lẫn và thực sự phù hợp với điều kiện đi lại cũng như năng lực học tập của học sinh. Nếu phát hiện có sai sót hoặc lựa chọn chưa hợp lý, học sinh hoàn toàn có thể điều chỉnh lại nguyện vọng.
“Vệc chọn trường quá xa có thể gây nhiều khó khăn trong quá trình học tập, đặc biệt về thời gian di chuyển và tính kỷ luật ở bậc THPT, nơi yêu cầu học sinh phải có mặt đúng giờ, nếu đi trễ nhiều lần sẽ ảnh hưởng đến kết quả rèn luyện và học tập.
Vì vậy các em nên cân nhắc kỹ lưỡng, ưu tiên lựa chọn những trường phù hợp với năng lực và có khoảng cách hợp lý để đảm bảo việc học tập lâu dài. Trong mọi trường hợp, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về học sinh và phụ huynh sau khi đã được tư vấn đầy đủ”, ông Khoa nhấn mạnh.
Trả lời câu hỏi của học sinh về việc lựa chọn tổ hợp môn và ảnh hưởng đến xét tuyển đại học, ThS Lữ Thị Trà Giang – Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn – cho biết việc xây dựng các tổ hợp môn tại trường THPT được thực hiện trên cơ sở năng lực đội ngũ giáo viên, điều kiện tổ chức dạy học và định hướng chung của chương trình, nhằm đảm bảo phù hợp với học sinh.
Vì vậy học sinh không nên lo lắng việc bị đóng khung trong một tổ hợp cố định. Thực tế tại các trường, đặc biệt là trường chuyên, ngoài các môn học chung bắt buộc, nhà trường có thể linh hoạt tổ chức dạy học, kể cả việc bố trí các lớp học bổ trợ hoặc tăng cường vào các buổi khác nhau để đáp ứng nhu cầu của học sinh, giúp các em vẫn có cơ hội tiếp cận thêm những môn học cần thiết cho định hướng của mình.
Theo bà Giang, dù việc lựa chọn tổ hợp môn từ lớp 10 không chỉ phục vụ quá trình học tập trước mắt mà còn là bước mở đầu định hướng cho tương lai. Tuy nhiên học sinh ở giai đoạn này chưa cần xác định ngay một ngành nghề cụ thể, mà điều quan trọng là lựa chọn tổ hợp thể hiện đúng thế mạnh và sự yêu thích của bản thân.
Theo xu hướng tuyển sinh hiện nay, nhiều tổ hợp xét tuyển vẫn bao gồm các môn cốt lõi như toán, ngữ văn kết hợp với các môn tự chọn. Do đó học sinh nên cân nhắc lựa chọn theo hướng linh hoạt, có thể kết hợp giữa các nhóm môn khoa học tự nhiên và khoa học xã hội để mở rộng cơ hội xét tuyển trong tương lai, tránh tự thu hẹp lựa chọn của mình.
“Các em hãy hiểu rõ năng lực và sở thích của mình, không nên lựa chọn theo bạn bè hay áp lực từ gia đình, mà cần chủ động bảo vệ định hướng cá nhân. Ngoài ra các em nên tích cực tham gia các hoạt động tư vấn, trao đổi với thầy cô để được hỗ trợ, từ đó đưa ra lựa chọn tổ hợp môn phù hợp, tạo nền tảng tốt cho chặng đường học tập và nghề nghiệp sau này”, bà Giang nhấn mạnh.
Chính vì vậy, phụ huynh, học sinh phải cân nhắc kỹ lưỡng trước đi thay đổi quyết định điều chỉnh nguyện vọng vì việc này tưởng chừng chỉ mang tính kỹ thuật nhưng có thể thành "con dao 2 lưỡi", thay đổi kết quả trúng tuyển lớp 10 của thí sinh.
Thời gian điều chỉnh nguyện vọng lớp 10 đang được giáo viên, phụ huynh, học sinh nhìn nhận là 5 "ngày vàng" cho 3 "năm kim cương" ở bậc THPT. Chính vì vậy việc điều chỉnh này bên cạnh được coi là cơ hội vàng để tối ưu khả năng trúng tuyển nhưng cũng được cảnh báo là "con dao hai lưỡi" vì nếu không sáng suốt dễ đưa ra quyết định ảnh hưởng đến kết quả trúng tuyển.
Theo các giáo viên chủ nhiệm lớp 9, tâm lý phổ biến của nhiều phụ huynh, học sinh là khi thấy số liệu học sinh đăng ký nguyện vọng 1sẽ tìm cách "né" những trường có tỷ lệ chọi lớp 10 cao, chuyển sang các trường có tỷ lệ thấp hơn để tăng cơ hội trúng tuyển. Nhưng điều này không phải lúc nào cũng đúng.
Trong tuyển sinh lớp 10, điểm chuẩn không chỉ phụ thuộc vào số lượng thí sinh đăng ký mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ chất lượng thí sinh. Khi nhiều học sinh khá, giỏi đồng loạt rút khỏi một trường top, điểm chuẩn của trường đó có thể giảm mạnh. Ngược lại, nếu quá nhiều thí sinh đổ dồn vào các trường được cho là an toàn, điểm chuẩn ở các trường này có thể tăng bất ngờ.
Nói cách khác, việc thay đổi nguyện vọng lớp 10 theo tâm lý đám đông có thể tạo ra một "hiệu ứng domino", khiến dự đoán ban đầu trở nên sai lệch.
Ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), cho biết, trước khi Sở GD-ĐT TPHCM công bố số liệu nguyện vọng 1, các trường THCS đã triển khai tư vấn hướng nghiệp cho học sinh bằng nhiều hình thức khác nhau. Bên cạnh đó, dựa vào kết quả học tập của 3 môn thi, giáo viên chủ nhiệm cũng đã đưa ra những nhận định, tư vấn cụ thể với từng phụ huynh học sinh.
Vì vậy phụ huynh, học sinh không nên dao động trước những con số tỷ lệ chọi vừa được công bố. Thay vào đó các em cần tận dụng thời gian còn lại để tập trung ôn tập, củng cố kiến thức nhằm đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi.
Theo ông Phú, việc thay đổi hay không thay đổi nguyện vọng đều có thể tạo áp lực lớn đối với học sinh. Nếu thay đổi thiếu cân nhắc có thể dẫn trượt nguyện vọng, trong khi giữ nguyên thì có khả năng trúng tuyển sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý học sinh. Do vậy điều quan trọng nhất trong giai đoạn này là học sinh giữ tâm lý ổn định, tập trung học tập thay vì bị chi phối bởi tỷ lệ chọi.
Bà Nguyễn Đoan Trang, Hiệu trưởng Trường THCS Trần Văn Ơn (P.Tân Định), cho rằng tỷ lệ chọi vào từng trường cao hay thấp còn phụ thuộc vào yếu tố khách quan, chỉ tiêu tuyển sinh ít hay nhiều, tăng hay giảm so với năm trước. Đồng thời, bà Trang nhấn mạnh nếu thấy trường này ít học sinh đăng ký nguyện vọng mà "ào ào" điều chỉnh lựa chọn thì cũng không phải là tối ưu. Bà Trang cũng lưu ý Sở GD-ĐT chỉ công bố số liệu một lần và sau đó thì không ai biết dữ liệu nguyện vọng điều chỉnh ra sao.
Chính vì vậy, hiệu trưởng Trường THCS Trần Văn Ơn khẳng định tiêu chí quan trọng nhất vẫn là năng lực học tập của học sinh. Thời điểm này, toàn bộ học sinh lớp 9 đã có kết quả bài kiểm tra học kỳ 2 và điểm tổng kết cả năm học lớp 9. Từ đó phụ huynh cùng học sinh có thể có đánh giá toàn diện khả năng học tập 3 môn thi của mình. Đây là kết quả quan trọng để cân nhắc có nên điều chỉnh nguyện vọng đã đăng ký hay không.
Còn bà Ngô Nguyễn Thiên Trang, Hiệu trưởng Trường THCS Lý Thường Kiệt (P.Tân Hòa), chia sẻ, số liệu đăng ký nguyện vọng 1 vào các trường THPT chỉ là một kênh để thí sinh dự thi tuyển sinh vào lớp 10 tham khảo. Phụ huynh và học sinh cần thực sự lưu ý dù tỷ lệ chọi các trường THPT tốp đầu có giảm nhưng để tự tin đăng ký nguyện vọng 1, thí sinh phải có học lực giỏi ổn định, có điểm trung bình môn từ 8,5 trở lên. Nếu không thực sự tự tin mà có ý định điều chỉnh nguyện vọng tăng hạng trường thì cần suy nghĩ thật sự nghiêm túc và cẩn thận.
"Các nguyện vọng học sinh đăng ký trước đó nếu đã được giáo viên chủ nhiệm tư vấn phù hợp với năng lực của học sinh thì cần thực sự cân nhắc xem có cần thiết điều chỉnh hay không. Việc điều chỉnh nguyện vọng chỉ thực hiện nếu học sinh cảm thấy sức học không phù hợp với trường hoặc điều kiện di chuyển từ trường đến nhà có những bất tiện", bà Thiên Trang nói.
Tổ chức Times Higher Education (THE) ngày 23/4 công bố xếp hạng đại học châu Á năm 2026.
Việt Nam có 11 đại diện, trong đó Đại học Đà Nẵng và trường Đại học Nguyễn Tất Thành lần đầu góp mặt, lần lượt ở vị trí 501-600 và 801+.
Dù số trường tăng, 6 trên 9 gương mặt cũ của năm ngoái tụt hạng. Đại học Kinh tế TP HCM tiếp tục dẫn đầu, nhưng rơi từ thứ 136 năm ngoái xuống 184 năm nay.
Ba trường còn lại, gồm Duy Tân, Y Hà Nội và Quốc gia TP HCM không thay đổi thứ hạng.
Xếp hạng của các đại học tại Việt Nam so với châu Á như sau:
THE là một trong ba bảng xếp hạng đại học có quy mô lớn nhất thế giới, bên cạnh QS và Shanghai Ranking.
Các đại học được chấm điểm theo 18 tiêu chí, phân thành 5 nhóm: chất lượng nghiên cứu (30%), môi trường nghiên cứu (28%), giảng dạy (24,5%), thu nhập từ chuyển giao tri thức và khả năng thu hút tài trợ (10%), triển vọng quốc tế (7,5%). Số tiêu chí và tỷ trọng tương tự năm ngoái.
Trong các trường ở Việt Nam, Đại học Kinh tế TP HCM đứng đầu về chất lượng nghiên cứu, đạt hơn 88/100 điểm. Đại học Y Hà Nội tiếp tục có chất lượng giảng dạy vượt trội so với các trường, hơn 38/100 điểm.
Bảng xếp hạng đại học châu Á năm nay có 929 trường, từ 36 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đại học Thanh Hoa và Đại học Bắc Kinh của Trung Quốc đứng nhất và nhì năm thứ 7 liên tiếp. Nước này cũng thống trị top 10, chiếm 7 vị trí, trong khi Singapore có hai đại diện và Nhật Bản có một.
Đây là năm đầu tiên một đại học của Yemen được xếp hạng, cũng là lần đầu Malaysia có trường lọt top 40 và tăng gấp đôi số đại diện trong top 100 so với năm ngoái.
Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo Quy chế đào tạo trình độ đại học thay thế quy chế hiện hành với nhiều thay đổi đáng chú ý nhằm tăng tính linh hoạt trong đào tạo và học tập.
Điểm mới nổi bật là dự thảo cho phép sinh viên có năng lực học tập xuất sắc hoặc theo học các chương trình tài năng được rút ngắn đáng kể thời gian đào tạo.
Theo dự thảo, thời gian tối thiểu để hoàn thành một chương trình đại học không được ít hơn một nửa thời gian đào tạo chuẩn.
Như vậy, với các chương trình có thời gian đào tạo chuẩn từ 3-5 năm như hiện nay, sinh viên giỏi có thể tốt nghiệp sau khoảng 1,5-2,5 năm nếu đáp ứng đủ yêu cầu về khối lượng học tập và chuẩn đầu ra.
Ngược lại, thời gian tối đa để hoàn thành chương trình không vượt quá hai lần thời gian đào tạo chuẩn đối với hình thức học tập trung.
Học sinh THPT được học trước tín chỉ đại học
Một điểm mới khác là dự thảo cho phép học sinh THPT thuộc diện được miễn thi tốt nghiệp đăng ký học và tích lũy tín chỉ đại học ngay từ khi còn học phổ thông.
Nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên học sinh phổ thông được tạo hành lang pháp lý để tiếp cận sớm các học phần đại học và được công nhận kết quả học tập sau này.
Dự thảo cũng lần đầu bổ sung một chương riêng về ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong đào tạo đại học. Theo đó, các trường được phép sử dụng AI trong dạy và học nhưng phải bảo đảm liêm chính học thuật, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của giảng viên và sinh viên khi sử dụng các công cụ này.
Bên cạnh đó, việc sử dụng trái phép AI để gian lận học tập, mua bán bài tập, đồ án hoặc can thiệp vào hệ thống quản lý học tập được xác định là hành vi vi phạm nghiêm trọng và có thể bị xử lý kỷ luật theo quy định của từng cơ sở đào tạo.
Hiện Bộ GD&ĐT đang tiếp tục lấy ý kiến đối với dự thảo trước khi hoàn thiện và ban hành quy chế mới thay thế Quy chế đào tạo trình độ đại học hiện hành.
