Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe gan. Nhiều loại thực phẩm chứa các hợp chất có thể giúp cải thiện men gan, bảo vệ chống lại sự tích tụ chất béo và giảm viêm.
Gan đảm nhiệm hàng trăm chức năng quan trọng trong cơ thể, bao gồm sản xuất protein, cholesterol và mật, cũng như lưu trữ vitamin, khoáng chất và carbohydrate. Gan cũng phân giải các chất độc như rượu, chất chuyển hóa của thuốc và các sản phẩm phụ tự nhiên của quá trình trao đổi chất.
Giữ cho gan khỏe mạnh là điều quan trọng để duy trì sức khỏe. Mặc dù không có loại thực phẩm nào có thể “giải độc” gan, nhưng một chế độ ăn giàu chất dinh dưỡng có thể giúp hỗ trợ chức năng gan bình thường.
Dưới đây là một số thực phẩm nên bổ sung vào chế độ ăn uống để hỗ trợ sức khỏe gan bao gồm:
Việt quất và nam việt quất
Theo Healthline, việt quất và nam việt quất chứa anthocyanin, đặc biệt tốt cho gan. Đây là một loại chất chống oxy hóa tạo nên màu sắc đặc trưng của các loại quả mọng và có liên quan đến nhiều lợi ích sức khỏe.
Một nghiên cứu năm 2021 cho thấy việc bổ sung chiết xuất nam việt quất trong 6 tháng đã cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ ở những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Theo một đánh giá khác về các nghiên cứu năm 2021, việc bổ sung anthocyanin có lợi đối với các enzyme gan.
Một phát hiện thú vị khác là chiết xuất việt quất dường như ức chế sự phát triển của tế bào ung thư gan ở người trên nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, cần nhiều nghiên cứu hơn để xác định liệu tác dụng này có thể được lặp lại trong các nghiên cứu trên động vật hoặc người hay không.
Rau họ cải
Một số ví dụ về rau họ cải bao gồm súp lơ trắng, súp lơ xanh, bắp cải, bắp cải Brussels, cải xoăn… Rau họ cải được biết đến với hàm lượng chất xơ cao và hương vị đặc trưng. Chúng cũng rất giàu các hợp chất thực vật có lợi.
Các nghiên cứu cho thấy rau họ cải chứa một số hợp chất làm thay đổi quá trình giải độc và bảo vệ chống lại các hợp chất có hại. Các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu vai trò của rau họ cải trong phòng ngừa ung thư, bao gồm cả ung thư gan.
Mặc dù các nghiên cứu trên người cho thấy kết quả trái chiều, nhưng các nghiên cứu ban đầu trên động vật và trong ống nghiệm rất hứa hẹn.
Các loại hạt
Các loại hạt rất giàu một số chất dinh dưỡng quan trọng, bao gồm chất béo tốt, chất chống oxy hóa, vitamin E.
Một nghiên cứu năm 2019 cho thấy chế độ ăn nhiều hạt có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Mặc dù cần nhiều nghiên cứu chất lượng hơn, nhưng dữ liệu sơ bộ cho thấy các loại hạt là một nhóm thực phẩm quan trọng tốt cho gan.
Cá béo
Cá béo chứa axit béo omega-3, là chất béo tốt giúp giảm viêm. Một phân tích năm 2016 cho thấy axit béo omega-3 giúp giảm mỡ gan và triglyceride ở những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Mặc dù tiêu thụ cá béo giàu omega-3 có vẻ có lợi cho gan, nhưng việc bổ sung thêm chất béo omega-3 vào chế độ ăn uống không phải là điều duy nhất cần xem xét. Tỷ lệ chất béo omega-3 so với chất béo omega-6 cũng rất quan trọng. Hầu hết mọi người tiêu thụ quá nhiều chất béo omega-6, loại chất béo có trong nhiều loại dầu thực vật và bơ, nhưng lại không đủ omega-3.
Vì thế, bạn cũng nên hạn chế tiêu thụ quá mức các nguồn chất béo omega-6 để duy trì tỷ lệ cân bằng với omega-3.
Dầu ô liu
Dầu ô liu được coi là một loại chất béo lành mạnh vì nhiều lợi ích cho sức khỏe, bao gồm tác động tích cực đến tim mạch và sức khỏe trao đổi chất. Nó cũng có thể có tác dụng có lợi cho gan.
Một nghiên cứu năm 2018 cho thấy rằng việc tuân theo chế độ ăn Địa Trung Hải giàu dầu ô liu có thể liên quan đến việc giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ ở người lớn tuổi.
Một số nghiên cứu khác đã tìm thấy những tác dụng tương tự của việc tiêu thụ dầu ô liu ở người, bao gồm giảm tích tụ chất béo trong gan và cải thiện nồng độ men gan trong máu.
Ngoài việc bổ sung những thực phẩm này, duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh tổng thể cùng với các thói quen sinh hoạt lành mạnh khác là chìa khóa cho sức khỏe toàn diện.
Tại Việt Nam, ghi nhận lâm sàng cho thấy tỷ lệ mắc các bệnh lý viêm ruột mạn tính (IBD) đang có xu hướng gia tăng đáng kể, đặt ra những thách thức không nhỏ cho hệ thống y tế trong việc nhận diện đúng bệnh, lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp và quản lý lâu dài cho người bệnh.
Đây là chia sẻ của PGS.TS Đào Xuân Cơ - Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai tại Hội thảo khoa học hưởng ứng ngày IBD Thế giới 19/5. Hội thảo có chủ đề "Bệnh viêm ruột mạn: Từ lý thuyết đến thực hành lâm sàng”.
PGS Cơ nhấn mạnh, Ngày Bệnh viêm ruột Thế giới (World IBD Day) được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh viêm ruột mạn (IBD), bao gồm bệnh Crohn và viêm loét đại tràng.
"Với trách nhiệm của một bệnh viện đa khoa tuyến cuối, Bệnh viện Bạch Mai luôn xác định nhiệm vụ tiên phong trong phát triển chuyên môn sâu, chuẩn hóa phác đồ điều trị và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực y học", PGS Cơ nhấn mạnh.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Công Long, Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, nếu như trước đây, IBD thường được coi là căn bệnh của các nước phát triển, thì hiện nay, xu hướng này đang thay đổi mạnh mẽ.
Theo chuyên gia, điều đáng lo ngại là bệnh ngày càng xuất hiện ở người trẻ, thậm chí trẻ em. Nhiều trường hợp được phát hiện từ các bệnh viện nhi, sau đó tiếp tục chuyển sang cơ sở điều trị người lớn để theo dõi lâu dài.
Hiện nay, riêng Bệnh viện Bạch Mai đang quản lý gần 1.000 bệnh nhân IBD. Bệnh viện đã xây dựng nhóm chuyên sâu nhằm theo dõi, tư vấn và phối hợp điều trị cho người bệnh trong thời gian dài.
Biến chứng nặng nề nếu không quản lý sớm
Theo PGS Long, nguyên nhân chính xác gây bệnh đến nay vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy bệnh liên quan đến rối loạn miễn dịch, khiến cơ thể tấn công chính niêm mạc ruột, gây viêm mạn tính kéo dài.
Đối với bệnh nhân mắc bệnh Crohn, sự tàn phá của bệnh có thể xuất hiện tại bất kỳ vị trí nào trên đường tiêu hóa, kéo dài từ miệng, thực quản, dạ dày đến ruột non, đại tràng và vùng hậu môn.
Khi các tổn thương viêm ăn sâu, người bệnh có thể hình thành những đường rò tiêu hóa phức tạp.
Người bệnh có thể rơi vào tình trạng suy mòn, suy kiệt và nhiễm trùng nặng nề do các biến chứng này gây ra.
Thậm chí, có những bệnh nhân phải trải qua tình trạng "mổ đi mổ lại" nhiều lần để giải quyết các biến chứng như thủng ruột hoặc rò rỉ dịch tiêu hóa vào các khoang trong cơ thể. Chính vì tính chất tàn phá dữ dội này, IBD không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn là một gánh nặng tâm lý khủng khiếp đối với người bệnh.
Bệnh nhân khi đã bị phát hiện mắc IBD là phải chấp nhận chung sống và theo dõi suốt đời. Đây không phải là căn bệnh có thể điều trị dứt điểm trong ngày một ngày hai, mà đòi hỏi một lộ trình điều trị dài hạn và kiên trì.
Mục tiêu tối thượng của việc điều trị hiện nay là kiểm soát để bệnh không tiến triển, đưa bệnh nhân vào giai đoạn thoái lui (ổn định) lâu dài và ngăn ngừa tối đa các biến chứng nguy hiểm. Việc lơ là trong theo dõi có thể khiến bệnh tái phát bất cứ lúc nào với mức độ nghiêm trọng hơn.
Theo PGS Long, điều trị IBD hiện nay không chỉ phụ thuộc vào thuốc mà cần phối hợp đa chuyên khoa, gồm tiêu hóa, ngoại khoa, chẩn đoán hình ảnh, mô bệnh học và dinh dưỡng. Trong đó, dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong việc duy trì thể trạng cho người bệnh.
Ông cũng nhấn mạnh, việc chẩn đoán sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi các thuốc điều trị IBD hiện khá đắt đỏ. Nếu phát hiện muộn, người bệnh không chỉ tăng nguy cơ biến chứng mà còn phải chịu chi phí điều trị kéo dài, vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình.
Trong khuôn khổ hội nghị, nhiều chuyên gia trong và ngoài nước đã tham gia cập nhật kiến thức về chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh IBD. Trong đó có các chuyên gia đến từ Mỹ, Đức cùng đại diện nhiều bệnh viện lớn như Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.
Phát biểu tại buổi lễ, Đại tướng Phan Văn Giang biểu dương, chúc mừng những thành tích, chiến công xuất sắc mà các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ ngành quân y đã đạt được trong 80 năm qua.
Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe bộ đội có vai trò đặc biệt, là nhân tố quan trọng góp phần làm nên sức mạnh tổng hợp của quân đội ta.
Đồng thời nhấn mạnh lực lượng quân y luôn gắn bó mật thiết và là một bộ phận không thể tách rời của nền y tế nước nhà, có nhiều đóng góp quan trọng trong xây dựng ngành y tế Việt Nam.
Trong tình hình mới, Đại tướng Phan Văn Giang yêu cầu cấp ủy, chỉ huy các cấp và cán bộ, nhân viên, chiến sĩ ngành quân y tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, bảo vệ, chăm sóc sức khỏe bộ đội và Nhân dân.
Xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ công tác quân y đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cả trước mắt và lâu dài. Hoàn thành xuất sắc chức năng tham mưu, bảo vệ, chăm sóc sức khỏe bộ đội và Nhân dân.
Triển khai thực hiện hiệu quả đề án nâng cao năng lực hệ thống y học dự phòng toàn quân, sẵn sàng đối phó hiệu quả các hình thái, phương thức chiến tranh và các tình huống về an ninh phi truyền thống.
Phải khắc sâu lời Bác Hồ dạy "Lương y phải như từ mẫu", xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên, học viên, chiến sĩ quân y thực sự sâu về y lý, giỏi về y thuật, giàu về y đức, tận tụy với nghề nghiệp.
Ông Giang lưu ý cần bảo đảm tốt công tác quân y cho huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, phòng chống thiên tai, dịch bệnh; nâng cao y học dự phòng, đẩy mạnh quân - dân y kết hợp.
Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và ứng dụng công nghệ hiện đại, góp phần nâng cao sức mạnh quân đội, sẵn sàng đáp ứng các tình huống tác chiến, chiến tranh công nghệ cao, phòng chống khủng bố bằng vũ khí sinh học, hóa học, hạt nhân.
Đồng thời tin tưởng ngành quân y sẽ tiếp tục phát huy truyền thống đơn vị anh hùng, đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, xứng đáng là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe bộ đội và Nhân dân.
Cụ thể, hai tuần qua có 24 trường hợp nhồi máu cơ tim vào cấp cứu, tăng 42% so với trung bình những tuần bình thường (7 ca/tuần). Trong đó, 38% là người trong độ tuổi lao động.
Điển hình như trường hợp của anh B. (SN 1988, ngụ TPHCM), làm công việc có đặc thù thường xuyên thay đổi nhiệt độ đột ngột nhưng chủ quan không đi khám sức khỏe thường xuyên.
Gần đây, bệnh nhân có cảm giác tức ngực, khó thở nhưng vẫn nghĩ không có gì nguy hiểm. Đến khi cơn đau dữ dội kéo dài kèm vã mồ hôi, người thân đã bắt xe đưa anh đi cấp cứu. Tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, bệnh nhân được xác định nhồi máu cơ tim nguy kịch, hẹp tắc mạch vành nặng, phải tiến hành đặt stent và can thiệp tích cực.
Trao đổi với phóng viên, TS.BS Võ Hồng Minh Công, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết, việc cấp cứu đột quỵ thời gian vàng rất quan trọng, như đột quỵ não là 3 giờ từ khi khởi phát. Nếu can thiệp sớm sẽ giúp tăng khả năng điều trị thành công, giảm biến chứng và gánh nặng kinh tế cho người dân, xã hội.
Với nhồi máu cơ tim, nếu không điều trị trong những giờ đầu, khả năng tử vong lên đến 80%. Khi mô cơ tim đã hoại tử, có làm cách nào cũng không hồi phục được như lúc đầu.
BSCKII Châu Đỗ Trường Sơn, Phó khoa Tim mạch Can thiệp chia sẻ, số liệu trên cho thấy xu hướng trẻ hóa của bệnh lý tim mạch đang trở thành “cơn sóng ngầm” đáng quan tâm.
Theo bác sĩ Sơn, thuốc lá, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường và tăng huyết áp là những nguyên nhân chính tạo nên mảng xơ vữa mạch máu. Tình trạng này tiến triển âm thầm, và đến một ngày mảng xơ vữa gây tắc hoàn toàn mạch máu, khiến máu không thể di chuyển đến nuôi tim.
Thông thường, người dân nghĩ tình trạng nhồi máu cơ tim chỉ diễn ra ở người cao tuổi. Nhưng thực tế, độ tuổi mắc bệnh ngày càng trẻ hơn. Gần nhất, có trường hợp mới hơn 30 tuổi đã phát bệnh, dù không hút thuốc và không có bệnh nền.
Vậy nguyên nhân nào khiến nhồi máu cơ tim trẻ hóa? Bác sĩ Sơn tiết lộ, hiện nay người trẻ có áp lực công việc rất lớn, với hội chứng "cháy sạch" (làm việc nhiều giờ và kéo dài thâu đêm suốt sáng).
Ngoài ra, xu hướng lối sống tĩnh tại, văn hóa ẩm thực công nghiệp và chế độ ăn uống sai lệch, rối loạn giấc ngủ do công nghệ… là những yếu tố góp phần thúc đẩy bệnh khởi phát nhanh hơn.
Chuyên gia nhấn mạnh, có một châm ngôn các cơ sở y tế cần ghi nhớ để cải thiện tốc độ nhận bệnh và can thiệp: "Thời gian là cơ tim". Hiện tại, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã áp dụng mô hình đặc biệt nhận bệnh nhân trực tiếp tại phòng DSA, giúp rút ngắn đáng kể thời gian lên bàn can thiệp, từ đó kịp thời cứu sống nhiều bệnh nhân.
Ngoài ra, nhiều kỹ thuật cao được đơn vị này đồng thời áp dụng để cứu các trường hợp nặng, can thiệp thông thường không hiệu quả, như kỹ thuật hồi sức tim phổi ngoài cơ thể (ECPR), hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể ECMO.
Sau khi can thiệp, cũng cần nghĩ đến nguyên nhân vì sao bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim sớm.
Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã khảo sát rất nhiều trường hợp để ghi nhận việc tăng cholesterol trong máu có diễn ra trong gia đình không, từ đó tầm soát gen và tính toán các điểm nguy cơ gây bệnh mạch vành, tim mạch cho người dân, để đi đến việc phòng ngừa, xử lý phù hợp.
Bên cạnh đó, người dân cũng cần quan tâm chăm sóc, kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bất thường.
Các triệu chứng nhồi máu cơ tim phổ biến
- Hồi hộp, đánh trống ngực.
- Đau thắt ngực nhiều mức độ, thời gian đau kéo dài trên 20 phút.
