Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe gan. Nhiều loại thực phẩm chứa các hợp chất có thể giúp cải thiện men gan, bảo vệ chống lại sự tích tụ chất béo và giảm viêm.
Gan đảm nhiệm hàng trăm chức năng quan trọng trong cơ thể, bao gồm sản xuất protein, cholesterol và mật, cũng như lưu trữ vitamin, khoáng chất và carbohydrate. Gan cũng phân giải các chất độc như rượu, chất chuyển hóa của thuốc và các sản phẩm phụ tự nhiên của quá trình trao đổi chất.
Giữ cho gan khỏe mạnh là điều quan trọng để duy trì sức khỏe. Mặc dù không có loại thực phẩm nào có thể “giải độc” gan, nhưng một chế độ ăn giàu chất dinh dưỡng có thể giúp hỗ trợ chức năng gan bình thường.
Dưới đây là một số thực phẩm nên bổ sung vào chế độ ăn uống để hỗ trợ sức khỏe gan bao gồm:
Việt quất và nam việt quất
Theo Healthline, việt quất và nam việt quất chứa anthocyanin, đặc biệt tốt cho gan. Đây là một loại chất chống oxy hóa tạo nên màu sắc đặc trưng của các loại quả mọng và có liên quan đến nhiều lợi ích sức khỏe.
Một nghiên cứu năm 2021 cho thấy việc bổ sung chiết xuất nam việt quất trong 6 tháng đã cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ ở những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Theo một đánh giá khác về các nghiên cứu năm 2021, việc bổ sung anthocyanin có lợi đối với các enzyme gan.
Một phát hiện thú vị khác là chiết xuất việt quất dường như ức chế sự phát triển của tế bào ung thư gan ở người trên nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, cần nhiều nghiên cứu hơn để xác định liệu tác dụng này có thể được lặp lại trong các nghiên cứu trên động vật hoặc người hay không.
Rau họ cải
Một số ví dụ về rau họ cải bao gồm súp lơ trắng, súp lơ xanh, bắp cải, bắp cải Brussels, cải xoăn… Rau họ cải được biết đến với hàm lượng chất xơ cao và hương vị đặc trưng. Chúng cũng rất giàu các hợp chất thực vật có lợi.
Các nghiên cứu cho thấy rau họ cải chứa một số hợp chất làm thay đổi quá trình giải độc và bảo vệ chống lại các hợp chất có hại. Các nhà khoa học tiếp tục nghiên cứu vai trò của rau họ cải trong phòng ngừa ung thư, bao gồm cả ung thư gan.
Mặc dù các nghiên cứu trên người cho thấy kết quả trái chiều, nhưng các nghiên cứu ban đầu trên động vật và trong ống nghiệm rất hứa hẹn.
Các loại hạt
Các loại hạt rất giàu một số chất dinh dưỡng quan trọng, bao gồm chất béo tốt, chất chống oxy hóa, vitamin E.
Một nghiên cứu năm 2019 cho thấy chế độ ăn nhiều hạt có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Mặc dù cần nhiều nghiên cứu chất lượng hơn, nhưng dữ liệu sơ bộ cho thấy các loại hạt là một nhóm thực phẩm quan trọng tốt cho gan.
Cá béo
Cá béo chứa axit béo omega-3, là chất béo tốt giúp giảm viêm. Một phân tích năm 2016 cho thấy axit béo omega-3 giúp giảm mỡ gan và triglyceride ở những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Mặc dù tiêu thụ cá béo giàu omega-3 có vẻ có lợi cho gan, nhưng việc bổ sung thêm chất béo omega-3 vào chế độ ăn uống không phải là điều duy nhất cần xem xét. Tỷ lệ chất béo omega-3 so với chất béo omega-6 cũng rất quan trọng. Hầu hết mọi người tiêu thụ quá nhiều chất béo omega-6, loại chất béo có trong nhiều loại dầu thực vật và bơ, nhưng lại không đủ omega-3.
Vì thế, bạn cũng nên hạn chế tiêu thụ quá mức các nguồn chất béo omega-6 để duy trì tỷ lệ cân bằng với omega-3.
Dầu ô liu
Dầu ô liu được coi là một loại chất béo lành mạnh vì nhiều lợi ích cho sức khỏe, bao gồm tác động tích cực đến tim mạch và sức khỏe trao đổi chất. Nó cũng có thể có tác dụng có lợi cho gan.
Một nghiên cứu năm 2018 cho thấy rằng việc tuân theo chế độ ăn Địa Trung Hải giàu dầu ô liu có thể liên quan đến việc giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ ở người lớn tuổi.
Một số nghiên cứu khác đã tìm thấy những tác dụng tương tự của việc tiêu thụ dầu ô liu ở người, bao gồm giảm tích tụ chất béo trong gan và cải thiện nồng độ men gan trong máu.
Ngoài việc bổ sung những thực phẩm này, duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh tổng thể cùng với các thói quen sinh hoạt lành mạnh khác là chìa khóa cho sức khỏe toàn diện.
Ngày 26/5, lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa tỉnh Cà Mau cho biết ba bệnh nhân nhập viện với các triệu chứng nhức đầu, nôn ói, chóng mặt, mắt mờ sau khi uống rượu. Chẩn đoán ban đầu các bệnh nhân ngộ độc methanol - loại cồn công nghiệp thường có trong rượu không rõ nguồn gốc.
Trong số này, người đàn ông 45 tuổi đã tử vong. Hai người, một 57 và một 49 tuổi, đang điều trị tại Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc. Hiện tình trạng của họ vẫn nguy kịch.
Theo người nhà, nhóm 5 người mua rượu đế tại một tiệm tạp hóa gần nhà để uống. Loại rượu này được người dân địa phương tự nấu. Trong cuộc nhậu, ba người trên đã uống mỗi người khoảng nửa lít rượu. Vài ngày sau, cả ba xuất hiện các triệu chứng bất thường và nhanh chóng chuyển nặng, được đưa đến bệnh viện cấp cứu.
Hai người còn lại trong nhóm uống rượu hiện không có dấu hiệu bất thường.
Cơ quan chức năng đang điều tra vụ việc, lấy mẫu rượu các nạn nhân uống và tại tiệm tạp hóa trên để kiểm tra xác định nguyên nhân.
Methanol rất khó nhận biết bằng mùi vị thông thường, chỉ cần một lượng nhỏ uống vào cơ thể cũng có thể gây tổn thương não, mù mắt vĩnh viễn hoặc tử vong. Đây là loại cồn chỉ dùng trong công nghiệp và một phần trong y tế, song do nồng độ cồn cao và giá rẻ nên nhiều người pha trộn thành rượu giả để kinh doanh kiếm lời.
Bác sĩ khuyến cáo người dân không sử dụng rượu không nhãn mác, không rõ nơi sản xuất để tránh nguy cơ ngộ độc, ảnh hưởng sức khỏe và tính mạng.
Chương trình nghệ thuật chính luận với chủ đề "Nhân dân khỏe mạnh - Đất nước phát triển" được truyền hình trực tiếp trên kênh VTV1 tối 5.4, do Bộ Y tế, Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện, khẳng định thông điệp nhất quán: "Sức khỏe nhân dân là trụ cột của phát triển quốc gia".
Sự kiện có sự tham dự của bà Nguyễn Thị Thanh, Phó chủ tịch Quốc hội; ông Phạm Tất Thắng, Phó trưởng ban Thường trực, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương.
Phát biểu tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Thanh nêu rõ, Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị đã thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược: chuyển mạnh từ tư duy khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; lấy phòng bệnh làm ưu tiên hàng đầu; bảo đảm chăm sóc sức khỏe từ sớm, từ xa; lấy người dân làm trung tâm và huy động sự tham gia của toàn xã hội trong xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiệu quả, hiện đại.
Theo Phó chủ tịch Quốc hội, mỗi gia đình là tuyến phòng thủ đầu tiên bảo vệ sức khỏe. Mỗi cộng đồng là môi trường nuôi dưỡng những giá trị sống tích cực. Mỗi người dân phải trở thành chủ thể trung tâm, chủ động chăm lo sức khỏe của chính mình. Chúng ta cần tiếp tục quán triệt sâu sắc, đầy đủ Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị và tổ chức thực hiện hiệu quả trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, tổ chức...
Quốc hội đang ưu tiên hoàn thiện hệ thống pháp luật về y tế, đặc biệt trong lĩnh vực phòng bệnh và bảo hiểm y tế, hướng tới một hệ thống y tế toàn dân, công bằng, hiệu quả, bảo đảm mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe, không ai bị bỏ lại phía sau.
Phó chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh: không ai có thể thay chúng ta gìn giữ, bảo vệ sức khỏe của chính mình, và cũng không ai có thể xây dựng một quốc gia khỏe mạnh nếu mỗi người dân không khỏe mạnh.
Hãy bắt đầu từ những việc rất nhỏ: sống lành mạnh hơn, rèn luyện mỗi ngày, ăn uống khoa học, chủ động phòng bệnh, quan tâm đến sức khỏe của bản thân và gia đình.
Tại sự kiện, chia sẻ về các giải pháp tăng cường tiếp cận dịch vụ y tế ngay tại tuyến cơ sở, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế, Bộ Y tế, cho biết, thực hiện Nghị Quyết 72, ngành y tế trước hết nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cung cấp cho người dân, tăng tối đa các quyền lợi, bảo đảm cung ứng đủ thuốc, thiết bị y tế, cải thiện chất lượng dịch vụ y tế, nâng dần phạm vi quyền lợi được hưởng của người bệnh bảo hiểm y tế.
Từng bước giảm tỷ lệ đồng chi trả của người bệnh, hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế để mọi người đều được tham gia bảo hiểm y tế và được bảo vệ sức khỏe.
Bà Trang cho biết: "Chúng tôi đang cố gắng nâng cao chất lượng dịch vụ, bao phủ những dịch vụ cơ bản nhưng đảm bảo chất lượng, và tiến tới miễn viện phí toàn dân ở mức cơ bản".
Miễn viện phí phải xác định chất lượng là ưu tiên; đồng thời lựa lựa chọn dịch vụ dự phòng, để từng bước đưa vào bảo hiểm y tế chi trả, trên cơ sở cân đối quỹ; tăng cường đầu tư nguồn lực cho y tế cơ sở để người dân tin tưởng.
Chia sẻ trên kênh YouTube cá nhân, bác sĩ Nam Sang-geun, chuyên gia phẫu thuật tuyến vú và tuyến giáp với 15 năm kinh nghiệm, cho hay "mỗi bữa ăn được chăm chút kỹ lưỡng hàng ngày chính là một phương thuốc chữa bệnh kỳ diệu".
Từng công tác tại Trung tâm Ung thư vú thuộc Bệnh viện Severance (Đại học Y khoa Yonsei), ông Nam đi đầu trong việc chẩn đoán chính xác để phát hiện sớm và điều trị ung thư hiệu quả. Ông hiện là giám đốc Phòng khám Yonsei Onyu tại thành phố Gimpo, tỉnh Gyeonggi, giúp mang đến cho người dân địa phương dịch vụ chăm sóc y tế chuyên sâu tương đương các bệnh viện đại học lớn.
Để hỗ trợ phòng ngừa ung thư, chuyên gia gợi ý 5 nhóm thực phẩm vàng nên có mặt trong thực đơn mỗi ngày. Đứng đầu danh sách là các loại rau họ cải như súp lơ xanh, bắp cải và súp lơ trắng. Nhóm thực phẩm này chứa hàm lượng hợp chất thực vật sulforaphane dồi dào, có khả năng ức chế sự tăng trưởng của tế bào ác tính và thúc đẩy quá trình tự hủy diệt của chúng.
Đạt hiệu quả tốt nhất, mỗi người nên tiêu thụ khoảng 100 đến 200 gram rau nhóm này mỗi ngày. Riêng súp lơ xanh nên chế biến bằng cách hấp sơ hoặc chần, tránh đun nấu quá lâu vì nhiệt độ cao có thể phá hủy các thành phần chống ung thư quý giá.
Nhóm tiếp theo được bác sĩ Nam gợi ý là thực phẩm lên men như kim chi và Cheonggukjang (tương đậu nành lên men). Nhờ hàm lượng lợi khuẩn (probiotics) dồi dào, các thực phẩm này giúp tối ưu hóa hệ vi sinh đường ruột, củng cố hàng rào niêm mạc ruột và kích hoạt mạnh mẽ các tế bào miễn dịch. Việc duy trì thói quen ăn đồ lên men hàng ngày còn giúp cơ thể giảm thiểu tình trạng viêm nhiễm đáng kể.
Đối với bệnh nhân ung thư, duy trì khối lượng cơ bắp và cân nặng là ưu tiên hàng đầu, do đó việc bổ sung protein rất quan trọng. Đậu nành và đậu phụ chính là nguồn cung cấp đạm thực vật lý tưởng, chứa nhiều chất béo không bão hòa, chất xơ hơn hẳn mỡ động vật.
Đặc biệt, hoạt chất isoflavone trong đậu nành giúp ngăn chặn sự lan rộng của tế bào ung thư. Tuy nhiên, bác sĩ khuyên không nên ăn quá nhiều; một ngày chỉ khoảng nửa bìa đậu phụ hoặc một cốc sữa đậu nành không đường.
Bên cạnh bổ sung đạm thực vật, việc lựa chọn nguồn chất béo lành mạnh cũng đóng vai trò then chốt, trong đó dầu tía tô và dầu hạt lanh là những đại diện thuộc nhóm Omega-3 thực vật. Việc sử dụng dầu ăn tái chế nhiều lần làm xơ cứng màng tế bào và thúc đẩy tình trạng căng thẳng oxy hóa, hình thành môi trường lý tưởng cho sự sinh sôi của các tế bào ác tính. Ngược lại, dầu tía tô và dầu hạt lanh lại giúp duy trì độ đàn hồi của màng tế bào, đồng thời thúc đẩy quá trình trao đổi oxy và các dưỡng chất thiết yếu.
Theo chuyên gia, danh sách các thực phẩm hỗ trợ phòng ngừa ung thư còn có cà chua và tỏi. Sự kết hợp của hai thực phẩm này tạo nên một "lá chắn" chống oxy hóa mạnh mẽ. Hợp chất lycopene tạo nên sắc đỏ của cà chua giúp loại bỏ các gốc tự do và ngăn ngừa tổn thương tế bào, trong khi allicin trong tỏi có tác dụng ức chế sự sinh sôi của tế bào ung thư. Bác sĩ khuyến nghị mỗi người nên duy trì ăn 1-2 quả cà chua cỡ vừa và khoảng 2-3 tép tỏi mỗi ngày để bảo vệ cơ thể từ bên trong.
