Ngày 13-6, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết sau hơn hai tháng triển khai thí điểm mô hình “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư” tại một số xã trên địa bàn đã đạt được nhiều hiệu quả thiết thực.
Tại các xã Bắc Tân Uyên, Đất Đỏ và Hiệp Phước, người dân đã được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngay tại nơi cư trú. Những kết quả đạt được bước đầu đang khẳng định tính đúng đắn của định hướng đổi mới y tế cơ sở theo tinh thần Nghị quyết 72 và chiến lược phát triển hệ thống y tế TP theo hướng lấy người dân làm trung tâm.
Cụ thể tại xã Bắc Tân Uyên, 6 đội chăm sóc sức khỏe đã phụ trách toàn bộ 18 ấp, trực tiếp đến từng hộ gia đình để lập hồ sơ sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính và tư vấn phòng bệnh.
Sau hai tháng triển khai, 429 người từ 75 tuổi trở lên đã được quản lý sức khỏe, đồng thời phát hiện thêm 94 trường hợp mắc bệnh mới hoặc bệnh mạn tính chưa được kiểm soát ổn định.
Tại xã Đất Đỏ, 4 đội chăm sóc sức khỏe với 57 thành viên đã thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, khám sức khỏe và lập hồ sơ quản lý cho toàn bộ khoảng 750 người dân từ 75 tuổi trở lên, đạt tỉ lệ 100%.
Tổng cộng đã có hơn 1.100 người dân được khám và tư vấn sức khỏe, nhiều trường hợp bệnh không lây nhiễm được phát hiện sớm và đưa vào quản lý.
Trong khi đó tại xã Hiệp Phước, chỉ trong hai tháng, 7 đội chăm sóc sức khỏe đã tiếp cận hơn 3.500 người dân, trong đó có trên 1.500 người cao tuổi. Nhiều trường hợp tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch và bệnh phổi mạn tính được phát hiện ngay tại cộng đồng trước khi xuất hiện các biến chứng nguy hiểm.
Tại nhiều địa phương, số lượt người dân đến khám tại trạm y tế đã tăng lên sau khi mô hình được triển khai. Điều này phản ánh một tín hiệu tích cực: niềm tin đối với y tế cơ sở đang từng bước được khôi phục và củng cố.
Ông Thượng nhận định những kết quả bước đầu từ mô hình Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư đang cho thấy một hướng đi đúng đắn và đầy triển vọng trong quá trình đổi mới y tế cơ sở.
Từ chỗ người dân phải tìm đến cơ sở y tế khi có bệnh, nay đội ngũ nhân viên y tế đã chủ động đến với người dân, quản lý sức khỏe ngay từ cộng đồng, phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, theo dõi liên tục các bệnh mạn tính và đồng hành cùng người dân trong suốt quá trình chăm sóc sức khỏe.
Quan trọng hơn, mô hình tạo điều kiện để nhân viên y tế theo dõi liên tục tình trạng sức khỏe của người dân thay vì chỉ tiếp xúc khi người bệnh đến khám. Đây chính là bản chất của chăm sóc sức khỏe liên tục, một định hướng đang được nhiều quốc gia phát triển áp dụng nhằm kiểm soát hiệu quả gánh nặng bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng.
Ông đề xuất cần sớm có cơ chế, chính sách đặc thù của TP nhằm hỗ trợ và duy trì hoạt động của các đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư.
Đầu tư cho mô hình này chính là đầu tư cho y tế cơ sở, đầu tư cho sức khỏe cộng đồng và đầu tư cho sự phát triển bền vững của TP.
“Khi mỗi người dân đều được theo dõi, quản lý và chăm sóc sức khỏe ngay từ cộng đồng, chúng ta sẽ tiến gần hơn đến mục tiêu xây dựng một hệ thống y tế công bằng, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm và không để ai bị bỏ lại phía sau”, ông Thượng nhấn mạnh.
Khoảng 17h40 ngày 25/4, khi chuẩn bị đến bệnh viện làm ca trực, BSCKI Lê Quang Huy (Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Đà Nẵng) nghe tiếng hô hoán có người bất tỉnh tại sân pickleball đối diện nhà.
Tiếp cận hiện trường, bác sĩ Huy ghi nhận người đàn ông ngoài 50 tuổi đã mất ý thức, toàn thân tím tái, sùi bọt mép, mạch khó bắt và thở nhanh yếu. Nhận định nạn nhân bị ngưng tuần hoàn, bác sĩ lập tức khai thông đường thở và thực hiện hồi sinh tim phổi (CPR) bằng cách ép tim ngoài lồng ngực.
Sau hơn 5 phút ép tim liên tục, bệnh nhân bắt đầu có nhịp tim trở lại, mạch rõ hơn và dần hồi phục ý thức. Ngay sau đó, lực lượng cấp cứu 115 đã có mặt để chuyển người bệnh đến bệnh viện tiếp tục điều trị.
Ngày 26/4, sức khỏe bệnh nhân đã ổn định và được xuất viện.
TS. BS Lê Đức Nhân, Giám đốc Bệnh viện Đà Nẵng, đánh giá đây là trường hợp điển hình cho thấy vai trò sống còn của sơ cứu ban đầu. "Trong cấp cứu ngưng tuần hoàn, từng phút đều có ý nghĩa quyết định. Nếu người bệnh được thực hiện hồi sinh tim phổi đúng kỹ thuật ngay tại hiện trường, cơ hội cứu sống sẽ tăng lên đáng kể", ông Nhân nói.
Lãnh đạo bệnh viện cho biết đơn vị thường xuyên tập huấn kỹ năng này cho nhân viên y tế và nỗ lực lan tỏa các kỹ năng sơ cấp cứu thiết yếu ra cộng đồng để ứng phó với các tình huống khẩn cấp tương tự.
Bác sĩ ở Hàn Quốc dự đoán thai phụ có nguy cơ sinh non, trẻ phải nằm lồng kính. Chị về Việt Nam đến Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, bác sĩ Ngô Thị Hương, Trung tâm Can thiệp bào thai, cho biết trường hợp mang thai ba tự nhiên như thai phụ này vốn ít gặp. Trường hợp này, hai thai nhi chung bánh nhau xuất hiện hội chứng truyền máu song thai giai đoạn II - một biến chứng nặng có thể đe dọa sự sống của thai nhi nếu không được can thiệp kịp thời.
Truyền máu song thai (TTTS) là hội chứng xảy ra trong thai kỳ, khi thai phụ mang một cặp song sinh cùng trứng chung bánh nhau nhưng khác túi ối. Đây là một tai biến trước sinh vô cùng nghiêm trọng. Hiệp hội Truyền máu song thai Mỹ ghi nhận hội chứng này xảy ra với khoảng 15% trường hợp mang song thai có chung một bánh nhau.
Tình trạng phức tạp hơn khi một thai có dấu hiệu thiểu ối nặng, không thấy bàng quang, gần như không cử động, thai còn lại đa ối do nhận quá nhiều máu. Ngoài ra, thai phụ còn bị nhân xơ tử cung, tăng thêm khó khăn trong quá trình can thiệp.
Các bác sĩ quyết định phẫu thuật can thiệp bào thai bằng laser đông cầu nối mạch máu giữa hai thai. Tuy nhiên thách thức chồng chất khi tuổi thai còn quá nhỏ (16 tuần) và bánh nhau bám mặt trước diện rộng, rất dễ gây chảy máu hoặc kích thích co bóp tử cung dẫn đến sảy thai.
May mắn, sau can thiệp, hai thai nhi đều phát triển tốt, tình trạng chuyển biến tích cực, nước ối dần tăng lên, bàng quang của thai nhi thiểu ối được quan sát rõ trên siêu âm. Thai nhi cử động tốt, phát triển ổn định, không ghi nhận dấu hiệu chảy máu hay bong nhau.
Thai phụ hồi phục tốt, không đau nhiều sau thủ thuật và có thể vận động nhẹ nhàng. Hiện, cả ba mẹ con đều ổn định.
"Với trường hợp tam thai có hội chứng truyền máu, theo dõi sát và can thiệp kịp thời là yếu tố quyết định cứu sống thai nhi", bác sĩ nói. Tỷ lệ giữ được thai sau can thiệp trong trường hợp này có thể đạt 70-80%, song cần theo dõi chặt chẽ trong suốt thai kỳ.
Trường hợp mang tam thai tự nhiên ít gặp, y văn thế giới ghi nhận tỷ lệ 1/8.000 ca sinh. Người mẹ mang tam thai dễ gặp các biến cố sản khoa nguy hiểm hơn so với bình thường, như sảy thai, sinh non, ngôi bất thường, thai nhi sa dây rốn, thai phụ bị tiểu đường thai kỳ, tăng huyết áp, tiền sản giật. Thai phụ thường phải sinh mổ, dễ bị đờ tử cung, băng huyết sau sinh.
Bác sĩ khuyến cáo thai phụ mang đa thai (hai, ba hay nhiều hơn) cần khám định kỳ, theo dõi sát diễn biến thai kỳ để bác sĩ kịp thời chẩn đoán bất thường và có giải pháp can thiệp kịp thời, bảo vệ cả mẹ lẫn con.
Nhiều người có thói quen cho trực tiếp cơm thừa vào ngăn mát tủ lạnh nhưng các chuyên gia cảnh báo hành động này có thể tiềm ẩn rủi ro về an toàn thực phẩm. Bác sĩ Yên Tông Hải, Giám đốc Trung tâm Độc chất lâm sàng tại Bệnh viện Trường Canh (Đài Loan), cho hay vi khuẩn Bacillus cereus từng gây ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn tại các trường học. Hầu hết trường hợp này đều liên quan đến việc bảo quản không đúng cách các loại thực phẩm chứa tinh bột như cơm và các suất cơm hộp. Điểm mấu chốt không nằm ở việc chọn ngăn mát hay ngăn đá, mà là thời điểm đưa cơm vào tủ lạnh.
Trước những ý kiến nói không nên để cơm trắng trong ngăn mát, nhiều chuyên gia trong ngành gạo cho rằng cách tối ưu để xử lý cơm thừa là cho vào hộp kín và bảo quản trên ngăn đá. Họ giải thích nhiệt độ ngăn mát thường không đủ lạnh để bảo quản cơm hoàn hảo, khiến hạt cơm dễ bị ám mùi thực phẩm và mất đi độ ẩm bề mặt, dẫn đến kết cấu khô cứng, kém ngon. Cách làm lý tưởng là chia nhỏ cơm vào các hộp chuyên dụng và đưa vào ngăn đá ngay khi cơm còn tươi ngon.
Lò vi sóng là cách tốt nhất để giúp cơm đông lạnh lấy lại độ dẻo ngon như lúc mới nấu. Khi sử dụng cách này, cơm không cần phải rã đông trước; chỉ cần xịt một chút nước lên bề mặt rồi quay ở mức công suất 500W trong khoảng 3 phút 30 giây. Ngoài ra, việc sử dụng nồi cơm điện để hấp lại cơm trong khoảng 15 đến 20 phút cũng là một lựa chọn phù hợp.
Theo bác sĩ Yên, việc chỉ đơn thuần bỏ đồ ăn vào ngăn đá không giúp thực phẩm an toàn hơn một cách tuyệt đối. Mấu chốt nằm ở cách lưu trữ, nghĩa là thực phẩm sau khi nấu chín cần được đưa vào tủ lạnh càng sớm càng tốt. Nếu cơm trắng bị để ở nhiệt độ phòng suốt nhiều giờ mới mang đi cất, có thể vi khuẩn Bacillus cereus đã kịp sinh sôi và tiết ra độc tố. Khi đó, dù ngày hôm sau có mang cơm đi hấp lại, hâm nóng hay rang lên thì nhiệt độ cao cũng không thể tiêu diệt được những độc tố gây hại này.
Ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn Bacillus cereus được chia làm hai dạng chính. Dựa trên các tài liệu giáo dục sức khỏe của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Đài Loan, loại ngộ độc này gồm dạng gây nôn và gây tiêu chảy. Trong đó, dạng gây nôn chủ yếu liên quan đến thực phẩm chứa tinh bột và các món làm từ gạo.
Người bệnh thường có triệu chứng buồn nôn, nôn mửa, đau bụng và các cảm giác khó chịu khác. Thời gian ủ bệnh khá ngắn, các triệu chứng thường xuất hiện chỉ sau khoảng 30 phút đến 6 giờ. Tại Đài Loan, hầu hết vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn liên quan đến suất ăn trường học trước đây đều bắt nguồn từ việc bảo quản cơm không đúng cách, dẫn đến sự xâm nhập của vi khuẩn Bacillus cereus.
Dạng ngộ độc gây tiêu chảy thường bắt nguồn từ nguồn thực phẩm đa dạng hơn. Bác sĩ cho biết khác với dạng gây nôn, loại ngộ độc do vi khuẩn Bacillus cereus dẫn đến tiêu chảy có thời gian ủ bệnh tương đối dài. Các loại thực phẩm dễ kích hoạt triệu chứng tiêu chảy rất phong phú, từ xúc xích, các loại nước sốt, nước dùng đến mứt, salad và bánh pudding.
Bác sĩ Yên nhấn mạnh một số độc tố do vi khuẩn Bacillus cereus tiết ra có khả năng chịu nhiệt cực tốt, và đây cũng chính là nguồn gốc của "hội chứng cơm rang". Loại độc tố gây nôn bền bỉ đến mức một khi cơm đã bị nhiễm khuẩn, dù có mang đi hâm nóng hay rang lại ở nhiệt độ cao, độc tố vẫn tồn tại mà không bị phá hủy.
Ông giải thích thêm nhiệt độ trong ngăn mát tủ lạnh thường duy trì ở mức 4 độ C. Mức nhiệt này chỉ có tác dụng ức chế sự phát triển của vi sinh vật chứ không thể tiêu diệt được vi khuẩn. Nếu cơm đã nhiễm độc tố gây nôn của vi khuẩn Bacillus cereus, loại độc tố này sẽ trở nên cực kỳ "lì lợm" và không thể bị loại bỏ bằng các phương pháp hâm nóng thông thường.
Theo bác sĩ Yên, trong y học có một khái niệm gọi là "vùng nhiệt độ nguy hiểm", cụ thể là từ 7 độ C đến 60 độ C. Hầu hết loại vi sinh vật gồm tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus), vi khuẩn E. coli, Bacillus cereus và Salmonella, đều có thể dễ dàng sinh sôi và nhân bản nhanh chóng trong khung nhiệt độ này.
Nhiệt độ trung bình trong nhà thường rơi vào khoảng 20 độ C, hoàn toàn nằm trong vùng nhiệt độ nguy hiểm trên. Vì vậy, lý tưởng nhất là cất cơm vào tủ lạnh trong vòng một giờ vào mùa hè và hai giờ vào mùa đông. Việc duy trì nhiệt độ tủ lạnh ở mức khoảng 4 độ C sẽ giúp thực phẩm tránh được vùng nguy hiểm, từ đó giảm đáng kể nguy cơ nhiễm khuẩn Bacillus cereus.
