Cao điểm nghỉ hè, cao tốc TPHCM – Dầu Giây qua Đồng Nai ùn tắc kéo dài

Trong ký ức của tôi, một buổi sớm mai cách đây chừng 25 năm, ở vùng quê nghèo Hà Tĩnh, nơi khi ấy chuyện lo cái ăn còn nhọc nhằn, nói chi đến nhu cầu giải trí, bỗng có chiếc xe máy chạy vèo qua con đường trước nhà. Trên yên xe máy gắn chiếc loa nhỏ, tiếng rao vang lên đầy thôi thúc: "Chỉ một đêm duy nhất...". Chỉ chừng ấy thôi cũng đủ khiến đám trẻ con chúng tôi nôn nao cả ngày. Tối nay, có đoàn lô tô về làng.

Vào những năm cuối thập niên 1990, đầu những năm 2000, ở nhiều vùng quê như quê tôi, mỗi lần nghe tin có hội chợ, có gánh hát lô tô là người lớn, trẻ con đều háo hức. Người đi làm đồng về sớm hơn thường lệ, trẻ nhỏ ăn cơm thật nhanh để được theo cha mẹ ra sân vận động thị trấn. Đó là những đêm hiếm hoi cả làng cùng bước vào một không gian rực rỡ ánh đèn, náo nhiệt tiếng cười, khác hẳn nhịp sống lam lũ thường ngày.

Nếu khách đông, đoàn có thể ở lại vài đêm, thậm chí nửa tháng. Khi ấy, những tấm bạt dựng tạm, vài dãy ghế nhựa, sân khấu ghép bằng ván gỗ cũng đủ trở thành trung tâm vui chơi của cả vùng.

Ngày nay, những gánh lô tô về quê đã thưa dần, nhiều bãi đất trống từng sáng đèn hội chợ nay đã im lìm. Nhưng ở một chiều ngược lại, lô tô không biến mất; nó đang chuyển mình mạnh mẽ ở các đô thị lớn, đặc biệt tại khu vực miền Tây Nam bộ và TP.HCM, nơi loại hình này đang tìm lại sức sống mới.

Tên gọi "lô tô" được cho là bắt nguồn từ tiếng Pháp - loto, vốn có gốc xa hơn từ tiếng Ý - lotto. Đây là một dạng trò chơi dựa trên việc rút số ngẫu nhiên và dò số trên thẻ của người chơi.

Theo nhiều tài liệu, trò chơi này xuất hiện tại Ý từ khoảng thế kỷ 16. Ban đầu, nó mang tính giải trí cộng đồng và dần phổ biến tại nhiều quốc gia châu Âu. Khi lan sang các nước khác, lô tô được biến đổi về luật chơi và cách tổ chức để phù hợp với văn hóa bản địa.

Tại Pháp, hình thức lô tô từng khá phổ biến trong các buổi sinh hoạt cộng đồng. Ở Mỹ, một biến thể tương tự là Bingo xuất hiện rộng rãi vào đầu thế kỷ 20 và trở thành trò chơi quen thuộc tại nhà thờ, hội chợ, trường học hoặc các buổi gây quỹ.

Khi du nhập vào Việt Nam trong giai đoạn giao thoa văn hóa thời thuộc địa, trò chơi này dần được người Việt tiếp nhận rồi cải biên theo cách rất riêng. Nếu ở nhiều nước, đây đơn thuần chỉ là trò chơi may rủi mang tính giải trí, thì tại Việt Nam, lô tô được "sân khấu hóa", gắn với ca hát, diễn xuất và ngôn ngữ dân gian. Đó cũng là lý do lô tô Việt Nam trở nên khác biệt và có bản sắc riêng.

Lô tô phát triển mạnh tại miền Nam Việt Nam, đặc biệt khu vực Tây Nam bộ từ khoảng thập niên 1970 đến 1990. Nơi đây có truyền thống sinh hoạt cộng đồng sôi nổi, đời sống chợ phiên, lễ hội phong phú nên lô tô nhanh chóng tìm được chỗ đứng.

Không giống kiểu dò số im lặng ở nhiều nơi khác, lô tô Việt Nam hấp dẫn nhờ người "rao số" hoặc "kêu số". Người quản trò sẽ bốc ngẫu nhiên từng con số trong lồng cầu rồi hát, hò hoặc đọc những câu nói lái, câu vè, câu đố để gợi mở con số ấy.

Thay vì nói thẳng "số bảy", người gọi số có thể ngân nga:

"Con số gì ra, con số gì ra, cờ ra con mấy...

Chị ong nâu nâu nâu nâu

Chị bay đi đâu đi đâu

Chú gà trống mới gáy, ông mặt trời mới dậy

Mà trên những cành hoa em đã thấy chị bay

Con số bảy (7), con số bảy (7)".

Hay số khác lại được gắn với thành ngữ, tên món ăn, chuyện đời sống, khiến khán giả vừa dò số vừa cười nghiêng ngả.

Chính sự ứng biến linh hoạt, dí dỏm và đậm màu sắc địa phương đã khiến lô tô trở thành một hình thức giải trí đại chúng. Nhiều người đi xem lô tô không hẳn vì giải thưởng, mà vì thích nghe cách kêu số duyên dáng, thích tiếng cười rộn ràng và bầu không khí đông vui. Ở nhiều vùng quê miền Tây, mỗi khi có đoàn lô tô về gần như là sự kiện văn hóa nhỏ của cả xóm.

Từ nhu cầu giải trí ấy, hàng loạt gánh hát lô tô hình thành. Họ rong ruổi từ tỉnh này sang tỉnh khác, dựng sân khấu tạm ở bãi đất trống, chợ đêm, hội chợ xuân hoặc sân vận động huyện, xã.

Một nét đặc biệt của lô tô Việt Nam là nhiều đoàn do người chuyển giới nữ hoặc nam giả nữ biểu diễn. Với họ, sân khấu lô tô không chỉ là nơi kiếm sống mà còn là không gian hiếm hoi để được thể hiện bản thân trong bối cảnh xã hội trước đây còn nhiều định kiến.

Ánh đèn sân khấu rực rỡ là vậy, nhưng phía sau lại là đời sống nhiều nhọc nhằn. Không ít đoàn ăn ngủ ngay dưới sàn diễn, quần áo treo lẫn với đạo cụ, bữa cơm tối nấu vội bên hông rạp. Hôm nào bán vé khá thì cả đoàn vui, hôm nào mưa gió vắng khách lại thấp thỏm lo tiền xăng xe, tiền cơm gạo.

Bốn chữ "đi hát lô tô" vì thế từng gắn với thân phận lênh đênh của rất nhiều con người sống nhờ tiếng cười khán giả.

Cùng với thời gian, lô tô từng chịu không ít định kiến. Có người cho rằng đây chỉ là trò đỏ đen, thiếu giá trị nghệ thuật. Có thời điểm, một số nơi tổ chức tự phát, thiếu kiểm soát, nội dung phản cảm hoặc lợi dụng yếu tố nhạy cảm để câu khách, càng khiến hình ảnh lô tô trở nên méo mó.

Bên cạnh đó, khi truyền hình, internet và các hình thức giải trí hiện đại bùng nổ, lô tô kiểu cũ dần mất khán giả. Nhiều đoàn tan rã, nghệ sĩ bỏ nghề, sân khấu lưu động cũng thưa vắng. Không ít người tưởng rằng lô tô sẽ chỉ còn trong ký ức.

Nhưng vài năm trở lại đây, lô tô bước vào một giai đoạn mới. Nhiều nghệ sĩ trẻ lựa chọn làm lại từ đầu: chỉn chu sân khấu, đầu tư âm thanh, ánh sáng, tiết chế yếu tố gây tranh cãi, nâng chất lượng biểu diễn và đưa thêm thông điệp nhân văn vào chương trình.

Lô tô hôm nay không còn đơn thuần là mua vé dò số. Khán giả đến xem để nghe hát, xem biểu diễn, thưởng thức hài duyên dáng, tương tác cùng nghệ sĩ và tận hưởng một không gian cộng đồng rất đặc biệt.

Tại TP.HCM, đoàn lô tô Sài Gòn Tân Thời là một trong những cái tên góp phần làm mới hình ảnh lô tô. Thay vì chỉ dựng sân khấu lưu động như xưa, đoàn xây dựng chương trình theo hướng chuyên nghiệp, có kịch bản, có đầu tư trang phục, âm nhạc và câu chuyện văn hóa.

Người đứng đầu đoàn là Lộ Lộ (43 tuổi). Chia sẻ với PV Thanh Niên, cô cho biết nhiều năm qua, cô theo đuổi mục tiêu đưa lô tô đến gần công chúng trẻ, đồng thời xóa dần những định kiến cũ bám lấy loại hình này. Nhờ mạng xã hội, nhiều trích đoạn biểu diễn lan tỏa rộng rãi. Khán giả trẻ vốn chưa từng biết lô tô, hội chợ cũng bắt đầu tò mò, tìm đến rạp xem trực tiếp.

Mỗi lần nghe tiếng nhạc mở màn lô tô, tôi lại nhớ về buổi sáng năm nào ở quê nghèo Hà Tĩnh, khi chiếc loa trên xe máy chạy ngang và lũ trẻ con chúng tôi reo lên vì tối nay có hội.

Thứ ánh sáng của đêm lô tô ngày ấy không rực rỡ như sân khấu hiện đại bây giờ. Nhưng nó từng soi sáng một vùng quê thiếu thốn niềm vui, từng đem đến tiếng cười cho những con người lam lũ sau một ngày dài.

Hôm nay, lô tô đã khác, chuyên nghiệp hơn, văn minh hơn, trẻ trung hơn. Nhưng ở tầng sâu nhất, nó vẫn giữ nguyên giá trị cũ: mang niềm vui đến cho đám đông. Từ tiếng rao "chỉ một đêm duy nhất" của ngày xưa đến sân khấu chỉn chu của hôm nay, lô tô đã đi qua nhiều thăng trầm để tồn tại.

Và hành trình ấy, suy cho cùng, không chỉ là câu chuyện của một trò chơi dân gian, mà là câu chuyện về sức sống của văn hóa bình dân Việt Nam - thứ tưởng mong manh nhưng chưa bao giờ mất đi.

Tin Gốc: Thanh Niên

Sáng nay 4.5, trao đổi với PV Thanh Niên, đại tá Nguyễn Hà Lai, Phó giám đốc Công an thành phố Đà Nẵng, cho biết liên quan đến vụ cháy ô tô khi đổ xăng khiến 2 người tử vong, Cơ quan CSĐT Công an thành phố đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thực hiện lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Võ Nguyễn Duy An (24 tuổi, ở thôn Tú Nghĩa, xã Thăng Điền, thành phố Đà Nẵng) để điều tra về hành vi vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy.

Võ Nguyễn Duy An là tài xế điều khiển ô tô 4 chỗ biển số 92A-265.xx, bốc cháy khi vào đổ xăng khiến 2 người tử vong do mắc kẹt trong xe.

Theo đại tá Lai, Võ Nguyễn Duy An là người chạy xe thuê, không phải chủ phương tiện. Hiện Cơ quan CSĐT Công an thành phố Đà Nẵng cũng đang củng cố hồ sơ để khởi tố bị can đối với Nguyễn Quốc Vin (32 tuổi, ở Thăng Điền) là chủ phương tiện biển số 92A-265.xx.

Qua làm việc với cơ quan chức năng, tài xế khai nhận do xe bùng cháy đột ngột, quá hoảng loạn nên không biết cách xử trí để cứu 2 nạn nhân trong xe.

Trước đó, khoảng 15 giờ ngày 1.5, ô tô 4 chỗ biển số 92A-265.xx do Võ Nguyễn Duy An điều khiển chở T.H.T (17 tuổi) và D.A.K (16 tuổi) di chuyển vào cây xăng 90 (trước đây là cây xăng Bình Tú 2) nằm cạnh tuyến quốc lộ 1 để tiếp nhiên liệu.

Tại đây, chiếc xe bất ngờ bốc cháy dữ dội từ phía sau.

Phát hiện sự việc, nhân viên cây xăng đã nhanh chóng sử dụng bình chữa cháy tại chỗ để dập lửa. Nhiều người dân xung quanh cũng hỗ trợ khống chế đám cháy, ngăn nguy cơ lan rộng và phát nổ.

Nhờ phản ứng kịp thời, ngọn lửa được dập tắt chỉ sau ít phút, không cháy lan sang khu vực chứa xăng dầu. Tuy nhiên, vụ việc đã gây hậu quả nghiêm trọng khi 2 nạn nhân tử vong, chiếc ô tô bị cháy rụi một phần và một trụ bơm xăng cũng bị hư hại.

Qua xác minh ban đầu, cơ quan chức năng xác định tại thời điểm xảy ra vụ cháy, trên xe có chứa khoảng 20 - 25 khối pin loại 24V cùng 9 bình ắc quy xe điện đồ chơi trẻ em đã được sạc đầy.

Hiện Cơ quan CSĐT Công an thành phố Đà Nẵng đang tiếp tục phối hợp các đơn vị nghiệp vụ khám nghiệm phương tiện, giám định nguyên nhân cháy nổ, đồng thời củng cố hồ sơ, điều tra làm rõ vụ việc để xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Tin Gốc: Thanh Niên

Nhìn lại hành trình năm 2025, TP.HCM bước vào giai đoạn chuyển đổi số trong bối cảnh không ít khó khăn. Tuy nhiên, Đề án Phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia, tầm nhìn đến năm 2030 (viết tắt Đề án 06) được xác định là "xương sống" và nền tảng cốt lõi trong tiến trình cải cách hành chính, xây dựng thành phố thông minh.

Bước ngoặt thực sự đến từ những "con số biết nói" trong bảng tổng kết năm 2025. Thành phố đã hoàn thành 38 nhiệm vụ trọng tâm và trở thành đơn vị tiên phong trên cả nước khi đóng Cổng dịch vụ công thành phố để hợp nhất hoàn toàn vào Cổng dịch vụ công quốc gia từ ngày 19.6.2025, hiện thực hóa khái niệm "một cửa số" duy nhất.

Đặc biệt, công tác "làm sạch" và "làm giàu" dữ liệu đã đạt tới quy mô khổng lồ khi liên thông hơn 45 triệu dữ liệu chuyên ngành với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trong đó, những cột mốc lần đầu xuất hiện như 15,3 triệu dữ liệu hộ tịch, 11,6 triệu dữ liệu bảo hiểm xã hội và hơn 5,7 triệu dữ liệu đất đai đã được số hóa hoàn thiện.

Đề án 06 đã đưa các tiện ích vào thực tế đời sống một cách sinh động. Người dân trước đây đi khám bệnh phải mang nhiều giấy tờ, nay được thay thế bằng cách quét mã QR trên ứng dụng VNeID. Sổ sức khỏe điện tử cũng được tích hợp, giúp bác sĩ xem lại lịch sử bệnh án rất nhanh chóng. Đến nay, TP.HCM đã triển khai Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID tại 100% cơ sở khám, chữa bệnh, kích hoạt hơn 3,4 triệu sổ và tích hợp gần 100.000 giấy chuyển tuyến.

Ứng dụng "SOS An ninh trật tự" đã trở thành "thương hiệu" của Công an TP.HCM, tạo kênh kết nối trực tiếp, bảo mật giữa người dân và lực lượng chức năng. Thông tin khẩn cấp về tội phạm hay sự cố trật tự được người dân trình báo ngay trên ứng dụng thông qua hình ảnh, clip ghi nhận từ hiện trường, giúp lực lượng chức năng xử lý kịp thời.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, song báo cáo của UBND TP.HCM đã thẳng thắn chỉ ra những "điểm nghẽn" cần sớm tháo gỡ. Đó là tình trạng đường truyền có lúc còn chậm, gây khó khăn trong việc đẩy dữ liệu giấy phép lái xe hay cập nhật biên lai đóng phạt trực tuyến. Tại lĩnh vực thuế, việc người dân chưa hiểu hết tiện ích của ứng dụng eTax Mobile vẫn là một thách thức lớn. Ngoài ra, việc sáp nhập các đơn vị hành chính cũng tạo ra những khó khăn nhất định về nhân lực và vận hành.

Hơn nữa, những vướng mắc về thể chế đang là rào cản đáng kể. Ví dụ đối với lĩnh vực văn hóa - thể thao, các quy định hiện hành chỉ nêu chung chung là nộp "bản sao" mà không quy định rõ cho trường hợp nộp trực tuyến, gây khó khăn cho công chức tại bộ phận một cửa khi hướng dẫn người dân. Việc thiếu quy định pháp luật về thể thức kết quả giải quyết thủ tục hành chính bản điện tử dẫn đến tình trạng công chức phải thực hiện song song quy trình điện tử và thủ công, gây mất thời gian và quá tải hệ thống.

Trước tình hình đó, đại tá Nguyễn Đình Dương, Phó giám đốc Công an TP.HCM nhấn mạnh TP.HCM đặt mục tiêu nâng tầm Đề án 06 lên một giai đoạn mới - phát triển toàn diện và bền vững. Kế hoạch năm 2026 xác định rõ mục tiêu lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, coi dữ liệu dân cư là "tài nguyên gốc" và tài khoản định danh là "chìa khóa" mở cánh cửa chuyển đổi số.

Chiến lược trọng tâm năm 2026 của TP.HCM là xây dựng hình mẫu công dân số thông qua 4 chỉ tiêu cụ thể. Đáng chú ý nhất là mục tiêu cắt giảm thời gian xử lý dịch vụ công xuống còn không quá 5 phút đối với các thủ tục đã hoàn thiện về dữ liệu. TP.HCM cam kết người dân, doanh nghiệp chỉ phải nhập thông tin một lần duy nhất. Mọi kết quả giải quyết thủ tục hành chính sẽ được trả dưới dạng điện tử và lưu trữ để tái sử dụng, loại bỏ hoàn toàn việc đòi hỏi nộp lại giấy tờ đã số hóa.

Để hiện thực hóa điều này, mô hình App Công dân số - một sáng kiến đột phá của Công an TP.HCM sẽ tiếp tục được đẩy mạnh. Ứng dụng này cung cấp 12 nhóm tính năng chính, bao phủ các lĩnh vực từ y tế, giáo dục đến giao thông, xây dựng. Theo kế hoạch, năm 2026 triển khai trạm Công dân số tại 100 địa điểm công cộng và áp dụng xác thực sinh trắc học tại hệ thống Metro Bến Thành - Suối Tiên.

Thiếu tướng Tạ Văn Đẹp, Phó giám đốc Công an TP.HCM khẳng định việc triển khai các giải pháp công nghệ tiết kiệm thời gian xử lý hồ sơ, giảm tải công việc, giảm chi phí cho người dân. Khi mọi bước thực hiện đều được ghi nhận và kiểm soát chặt chẽ trên môi trường số, tính minh bạch sẽ được nâng cao, hạn chế tình trạng chậm trễ, nhũng nhiễu hoặc gây khó khăn trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính; trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ cũng được siết chặt hơn.

Theo thiếu tướng Tạ Văn Đẹp, việc khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu quốc gia, Đề án 06 vào công tác công an và triển khai các mô hình, sáng kiến về cải cách hành chính, giúp lực lượng Công an TP.HCM có thể quản lý, khai thác, tra cứu thông tin một cách chính xác, đồng bộ và kịp thời.

Nhờ đó, nhiều thủ tục hành chính được giải quyết nhanh chóng, cũng như hỗ trợ hiệu quả công tác đảm bảo an ninh trật tự và đấu tranh, phòng chống tội phạm trên địa bàn TP.HCM.

"Trong kỷ nguyên số, Công an TP.HCM tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng dịch vụ công trực tuyến toàn trình đối với các thủ tục hành chính do lực lượng công an phụ trách giải quyết, tích hợp các dữ liệu liên ngành và ứng dụng công nghệ hiện đại vào công tác công an, với mục tiêu cao nhất là nâng cao chất lượng phục vụ người dân ngày càng tốt hơn, công khai, minh bạch, hiện đại, thật sự vì nhân dân phục vụ", thiếu tướng Tạ Văn Đẹp cho biết.

Tin Gốc: Thanh Niên