David Barnea hồi đầu tháng 6 kết thúc nhiệm kỳ Giám đốc Viện Tình báo và Chiến dịch Đặc biệt Israel (Mossad), một trong những cơ quan tình báo nổi tiếng và bí ẩn nhất thế giới.
5 năm Barnea giữ cương vị lãnh đạo cao nhất của Mossad cũng là thời gian Israel chứng kiến nhiều biến động lịch sử, khiến cơ quan tình báo này dần trở thành một mũi nhọn trong cỗ máy chiến tranh của Tel Aviv. Ông đã tái định hình Mossad từ đơn vị chuyên thực hiện các chiến dịch đơn lẻ trong bóng tối thành lực lượng khổng lồ có khả năng định đoạt cục diện chiến tranh và hòa bình trên nhiều mặt trận ở Trung Đông.
Thế lực bóng tối
Khi chỉ thị thành lập Mossad ngày 13/12/1949, thủ tướng Israel khi đó là David Ben-Gurion đặt mục tiêu đây là cơ quan hàng đầu để bảo vệ an ninh quốc gia Israel thông qua các hoạt động tình báo và đặc nhiệm ở nước ngoài.
Khác với các cơ quan tình báo nội địa như Shin Bet, Mossad tập trung vào hoạt động bên ngoài lãnh thổ, từ thu thập thông tin, chống khủng bố, đến thực hiện các chiến dịch phá hoại và ám sát nhằm vào các mối đe dọa đối với Israel.
Với phương châm hoạt động “Bằng sự bí mật, chúng ta bảo vệ quốc gia”, Mossad tiến hành các chiến dịch tình báo táo bạo, sử dụng công nghệ tiên tiến như phần mềm gián điệp và hệ thống vệ tinh, trinh sát hiện đại cùng mạng lưới điệp viên dày đặc để theo dõi các mục tiêu ở nước ngoài.
Những công cụ này đã giúp Mossad duy trì lợi thế trong việc thu thập thông tin tình báo trong một khu vực đầy biến động như Trung Đông, biến lực lượng bí mật này thành yếu tố đóng vai trò trung tâm trong việc định hình chính trị và an ninh của Israel cũng như khu vực.
Tuy nhiên, các hoạt động của cơ quan này hầu như được giữ kín tối đa. “Mọi thứ Mossad làm đều diễn ra trong bí mật. Vào thời của tôi, không ai biết đến Mossad, thậm chí gia đình của các điệp viên cũng không được tiết lộ về công việc của họ”, Yossi Alpher, một cựu điệp viên Mossad từng tham gia các chiến dịch nổi tiếng vào những năm 1970, cho biết.
Trước khi Barnea lên nhậm chức Giám đốc Mossad vào tháng 6/2021, cơ quan này từng tiến hành hai chiến dịch bí mật gây tiếng vang, gồm vụ ám sát tướng Qassem Soleimani, tư lệnh đặc nhiệm Quds thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), và vụ phục kích nhà khoa học hạt nhân hàng đầu Iran Mohsen Fakhrizadeh.
Trong vụ ám sát tướng Soleimani, Mossad đã phối hợp với tình báo Mỹ theo dõi tung tích của ông này để tung đòn không kích khi Soleimani lên đoàn xe di chuyển gần sân bay Baghdad, Iraq ngày 3/1/2020.
Cuối năm đó, vào ngày 27/11/2020, điệp viên Mossad đã bố trí một cuộc phục kích bằng súng máy điều khiển từ xa để nhắm vào nhà khoa học hạt nhân Iran Fakhrizadeh khi xe chở ông này di chuyển trên tuyến cao tốc vắng vẻ tại thành phố Absard, phía đông tỉnh Tehran.
Trong cả hai vụ ám sát, Mossad đều giữ im lặng, không thừa nhận cũng không bác bỏ cáo buộc nhắm vào mình. Nhưng kể từ khi Barnea được bổ nhiệm làm lãnh đạo cơ quan này, Mossad đã trở nên cởi mở hơn với công chúng và các hoạt động tác chiến của họ cũng công khai hơn, có quy mô lớn hơn, với mức độ quyết liệt hơn nhiều.
Chiến dịch ám sát
Haim Tomer, cựu quan chức cấp cao của Mossad, hiện là học giả tại Viện Quốc tế về Chống Khủng bố (ICT) thuộc Đại học Reichman cho hay Barnea không phải là nhà chiến lược hay có sức thu hút như những người tiền nhiệm, nhưng ông đã chứng minh năng lực bản thân là một “nhà điều hành hàng đầu”.
Dưới sự lãnh đạo của ông, Mossad đã tăng cường tuyển mộ các điệp viên không phải là người Israel để xâm nhập, hoạt động sâu trong lòng Iran, Lebanon nhằm tiến hành các chiến dịch gây chấn động.
Năm 2022, điệp viên Mossad tiến hành vụ ám sát đại tá Sayyad Khodaei của IRGC ngay tại Tehran. Israel cũng thừa nhận lực lượng này đã thực hiện chiến dịch ám sát Ismail Haniyeh, lãnh đạo chính trị của Hamas, trong vụ nổ tại nhà khách IRGC ở Tehran năm 2024.
Những chiến dịch ám sát như vậy đều cho thấy khả năng xâm nhập và thực hiện các vụ tấn công chính xác của Mossad ngay cả trên lãnh thổ đối phương.
Năm 2024, Mossad thực hiện chiến dịch bí mật cài thuốc nổ vào hàng nghìn máy nhắn tin, bộ đàm của lực lượng Hezbollah tại Lebanon. Đặc vụ Israel sau đó gửi tin nhắn kích hoạt các thiết bị này, khiến 37 người thiệt mạng và 3.000 người bị thương, đồng thời làm tê liệt mạng lưới chỉ huy của lực lượng Hezbollah.
Cũng trong tháng đó, chính Barnea đã trực tiếp giám sát chiến dịch hạ sát thủ lĩnh tối cao Hezbollah, Hassan Nasrallah, ngay tại Lebanon.
Ngày 27/9/2024, khoảng 10 ngày sau chiến dịch kích nổ máy nhắn tin của Hezbollah, hàng chục tiêm kích F-15I của không đoàn 69 Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã ném tổng cộng 85 quả bom xuống căn cứ chỉ huy ngầm của Hezbollah tại thành trì Dahiya ở Beirut, Lebanon.
Nasrallah, người đã dẫn dắt Hezbollah trong hơn 3 thập kỷ, đã thiệt mạng cùng với khoảng 20 chỉ huy quân sự cấp cao khác của nhóm. Trong số đó có Ali Karaki, người vừa được bổ nhiệm là chỉ huy quân sự của nhóm sau khi người kế nhiệm bị Israel hạ sát.
Để có được đòn đánh quyết định này, IDF và Mossad đã phải mất một thập kỷ thu thập tình báo tỉ mỉ, bao gồm cả nguồn tin từ những người Iran làm việc cho Hezbollah.
Jerusalem Post cho biết IDF có thể ném bom trúng mục tiêu là nhờ hệ thống định vị do các đặc vụ Mossad người Lebanon cài đặt từ trước tại các vị trí chính xác bên trong tòa nhà, ngay phía trên hầm ngầm của Nasrallah.
Các đặc vụ người Lebanon này đã phải lao vào những khu vực vừa bị IDF dội bom chỉ một phút trước đó, nhằm đánh giá thiệt hại sau đòn đánh, đồng thời tiếp cận các vị trí hiểm yếu để cài đặt thiết bị định vị phục vụ cuộc không kích hạ sát Nasrallah.
Barnea cần biết chính xác vị trí hầm ngầm, vị trí cụ thể của Nasrallah trong hầm vào thời điểm đó, và liệu các đợt oanh tạc của IDF có làm thay đổi tình hình theo từng phút hay không. Trong lúc các đặc vụ di chuyển, bom của Israel vẫn tiếp tục trút xuống.
Tại trụ sở của Mossad và IDF, Barnea cùng các quan chức không quân phải căng mình tính toán để bom không rơi trúng các đặc vụ Lebanon. Barnea đánh giá nhóm đặc vụ này là những con người “đặc biệt dũng cảm”.
Năm 2025, nhóm đặc vụ này cùng cơ quan Mossad đã được trao tặng Giải thưởng Israel cho những thành tựu và chiến dịch tình báo xuất sắc, dù danh tính của họ mãi mãi là bí mật quân sự.
Chiến dịch Sư tử Trỗi dậy
Chiến dịch “Sư tử Trỗi dậy” được Israel tiến hành từ ngày 13/6/2025 nhắm vào Iran được coi là một trong những hoạt động táo bạo nhất của Mossad. Theo một quan chức an ninh cấp cao Israel giấu tên, chiến dịch được Mossad bí mật chuẩn bị từ nhiều năm trước.
Mossad theo chỉ thị của Barnea đã triển khai các đặc vụ người Iran thiết lập căn cứ máy bay không người lái (UAV) bí mật gần các căn cứ quân sự, trận địa phòng không, cũng như cài cắm gián điệp vào trong hệ thống quân sự, chính trị của Iran.
Rạng sáng 13/6/2025, các đặc vụ Mossad phóng tên lửa chính xác, triển khai UAV tập kích từ cự ly gần vào những bệ phóng tên lửa phòng không và các tổ hợp tên lửa đạn đạo của Iran, khiến Tehran không thể đánh chặn chiến đấu cơ Israel cũng như tiến hành đòn đáp trả.
Israel cũng sử dụng thông tin do các gián điệp cung cấp để tung đòn tấn công chính xác vào các tướng lĩnh hàng đầu của Iran. Sau 5 ngày giao tranh, ít nhất 11 tướng và 6 nhà khoa học hàng đầu của Iran đã thiệt mạng trong các đòn không kích của Israel.
“Chiến dịch này là đỉnh cao của tư duy đột phá, lập kế hoạch táo bạo, triển khai công nghệ tiên tiến, với các điệp viên và đặc nhiệm hoạt động ngay trong lòng Iran mà không bị phát hiện”, một nguồn tin an ninh Israel đánh giá.
Ý tưởng phá hoại chương trình hạt nhân Iran
Trong nhiều năm qua, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu luôn giao quyền tiên phong cho Mossad trong việc ngăn chặn mối đe dọa từ chương trình hạt nhân Iran. Ngoài ám sát các nhà khoa học hạt nhân Iran, Mossad cũng từng xây dựng một kế hoạch táo bạo chưa từng có nhằm đồng loạt phá hủy phần lớn chương trình hạt nhân của nước này.
Dù Iran từng nhiều lần cáo buộc Mossad tiến hành các vụ phá hoại đơn lẻ nhắm vào một số cơ sở hạt nhân của họ, kế hoạch mới này có quy mô lớn hơn gấp nhiều lần. Theo đó, các đặc vụ người Iran do Mossad tuyển mộ sẽ tiến hành các chiến dịch táo bạo nhằm khiến các cơ sở hạt nhân nằm sâu dưới lòng đất của Iran sẽ không bao giờ có thể tiếp cận được nữa.
Tuy nhiên, trong các cuộc họp hồi giữa năm 2024 với Barnea và các tướng IDF, Thủ tướng Netanyahu rút ra kết luận rằng kế hoạch này quá tham vọng, thiếu thực tế và bất khả thi.
Các cố vấn an ninh quốc gia Israel cũng đánh giá chiến dịch này không khả thi hoặc có độ rủi ro quá cao. Tổng tham mưu trưởng Herzi Halevi và Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant quyết định đình chỉ kế hoạch.
Các nguồn tin thân cận với Barnea chỉ ra ba nguyên nhân cốt lõi khiến chiến dịch của Mossad bị hủy. Thứ nhất, không ai ở IDF hay ngoài Mossad tin rằng việc sử dụng hàng chục đặc vụ người Iran cho một chiến dịch sống còn lại không bị rò rỉ thông tin. Họ cho rằng nếu không phải do điệp viên Israel trực tiếp thực hiện, kế hoạch chắc chắn thất bại.
Barnea chỉ biết cười trừ trước lập luận đó. Ông lưu ý rằng chính chiến dịch Sư tử Trỗi dậy của Mossad cũng hoàn toàn do các đặc vụ người Iran thực hiện mà không có bất cứ thông tin nào bị lộ.
Lý do thứ hai là giới lãnh đạo IDF và các quan chức quốc phòng Israel đã yêu cầu Mossad phải chứng minh được năng lực thực tế cho một chiến dịch khổng lồ như vậy.
Dù Mossad từng thực hiện nhiều vụ phá hoại thành công tại cơ sở hạt nhân Natanz, Karaj từ những năm 2000 đến tháng 6/2021, siêu chiến dịch được lên kế hoạch này có quy mô lớn hơn rất nhiều, đòi hỏi số lượng điệp viên khổng lồ và tỷ lệ đặc vụ bản địa cao đến mức chính Mossad cũng chưa từng có tiền lệ đối chiếu.
Mossad lập luận rằng nếu cứ giữ lối tư duy cứng nhắc đó, họ sẽ không bao giờ thực hiện được chiến dịch kích nổ máy nhắn tin như với Hezbollah, hay các cuộc tập kích khác ngay trong lòng Iran.
Lý do thứ ba là sau vụ Hamas tấn công Israel ngày 7/10/2023, Mossad nhận thấy IDF phải dồn toàn bộ tâm sức, tiền của và hàng trăm nghìn quân vào Dải Gaza. Cơ quan này hiểu rằng IDF sẽ không còn đủ nguồn lực để tạo ra một “lá chắn bảo vệ quân sự” cần thiết cho chiến dịch của Mossad tại Iran.
Ngay sau khi kế hoạch phá hoại bí mật của Mossad bị hủy, quân đội Israel đã thúc đẩy phương án không kích quy mô lớn vào Iran, ý tưởng mà ông Netanyahu từng nhiều lần gác lại vì đặt trọn niềm tin vào giải pháp tình báo của Mossad. Ý tưởng này sau đó được phát triển mạnh mẽ từ tháng 11/2024 trước khi được triển khai vào tháng 6/2025.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/5 đến Bắc Kinh, bắt đầu chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên trong nhiệm kỳ hai. Tiêu điểm của sự kiện là cuộc hội đàm giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sáng 14/5, cuộc gặp trực tiếp thứ hai giữa hai lãnh đạo trong hơn 6 tháng.
WSJ dẫn nguồn thạo tin nói ông Trump và ông Tập nhiều năm qua vẫn trao đổi thư nhằm xây dựng quan hệ cá nhân. Mối quan hệ này sẽ đối mặt thử thách tại cuộc gặp thượng đỉnh, khi hai lãnh đạo thảo luận hàng loạt vấn đề là nguồn cơn căng thẳng song phương như thuế quan, Đài Loan, trí tuệ nhân tạo (AI), khoáng sản chiến lược và chiến sự Iran.
"Ông Trump và ông Tập nhìn chung đều muốn ổn định, đồng thời coi thương mại và đầu tư là kênh hiệu quả nhất để đạt điều đó trong ngắn hạn", Elizabeth Economy, cựu cố vấn về Trung Quốc trong chính quyền Joe Biden, nói. Tuy nhiên, đằng sau những thông điệp ngoại giao, lãnh đạo hai siêu cường thế giới đều có kỳ vọng riêng của mình.
Một trong những ưu tiên đối ngoại lớn nhất của Tổng thống Trump hiện nay là chiến sự Iran, bởi cuộc xung đột kéo dài hơn hai tháng qua đang gây áp lực lên kinh tế toàn cầu cũng như nước Mỹ, đe dọa vị thế đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11.
Trong cuộc hội đàm, ông Trump nhiều khả năng sẽ đề xuất ông Tập sử dụng ảnh hưởng với Iran để thúc đẩy hòa đàm và hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh đang bị Iran và Mỹ phong tỏa.
Lãnh đạo Mỹ có thể thuyết phục rằng Trung Quốc cũng có lợi nếu tuyến hàng hải này thông suốt, bởi khủng hoảng năng lượng kéo dài sẽ khiến kinh tế thế giới suy thoái, ảnh hưởng tới xuất khẩu của nước này.
Dù vậy, Trung Quốc đến nay vẫn tương đối thận trọng trong vấn đề này. Bắc Kinh tránh can dự trực tiếp vào cuộc chiến mà họ cho là Washington phải tự giải quyết, đồng thời không muốn bị kéo sâu vào xung đột ở Trung Đông.
Ngay trước chuyến thăm của ông Trump, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã tới Bắc Kinh, động thái được đánh giá là nhằm thể hiện sức ảnh hưởng từ Trung Quốc đến Iran. Trung Quốc hiện là đối tác kinh tế quan trọng của Iran, mua lượng lớn dầu từ nước này.
"Vấn đề Iran thực tế lại có lợi cho Trung Quốc", Li Daokui, nhà kinh tế học Đại học Thanh Hoa, nhận định. Bởi vậy, trong cuộc hội đàm, ông Tập có thể tận dụng đòn bẩy với Iran để gây sức ép, buộc ông Trump nhượng bộ trong những vấn đề mà họ quan tâm hơn, đặc biệt liên quan đến Đài Loan.
Ngoài Iran, thương mại tiếp tục là chủ đề trọng tâm và Tổng thống Trump muốn Trung Quốc tăng mua hàng hóa Mỹ. Tuy nhiên, khác với trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Trung Quốc dường như đã tự tin hơn trong đối đầu thương mại với Mỹ.
Năm 2025, khi Mỹ áp thuế hơn 140% với hàng hóa Trung Quốc, Bắc Kinh đã đáp trả bằng cách hạn chế xuất khẩu đất hiếm, nguồn nguyên liệu quan trọng với ngành quốc phòng và công nghệ của Washington.
Chiến sự Iran càng gia tăng lợi thế cho Trung Quốc, bởi kho dự trữ vũ khí Mỹ bị tiêu hao đáng kể, còn nhiều linh kiện quân sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng liên quan tới nền kinh tế số hai thế giới.
Washington cũng muốn thúc ép Bắc Kinh mạnh tay hơn với fentanyl. Chính quyền Tổng thống Trump từ lâu cáo buộc các công ty Trung Quốc bán tiền chất fentanyl cho các băng đảng Mexico sản xuất loại ma túy gây chết người này.
Politico dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết fentanyl sẽ là một trong những nội dung trọng tâm trong các cuộc họp kín giữa hai bên. Với ông Trump, việc thể hiện lập trường cứng rắn với Trung Quốc về fentanyl có ý nghĩa chính trị quan trọng với cử tri MAGA.
Tuy nhiên, đòn bẩy của ông chủ Nhà Trắng trong vấn đề này đã suy giảm sau khi Trung Quốc không nhượng bộ trước các đe dọa thuế quan từ Mỹ. Bắc Kinh hiện muốn được đưa ra khỏi "danh sách các quốc gia trung chuyển hoặc sản xuất ma túy bất hợp pháp" mà Bộ Ngoại giao Mỹ công bố hàng năm.
Phái đoàn Mỹ lần này còn có nhiều doanh nhân lớn góp mặt, như Elon Musk, phản ánh mong muốn của phía Mỹ trong thúc đẩy hợp tác kinh tế và đầu tư vào thị trường khổng lồ của Trung Quốc.
Trong khi Tổng thống Trump mong muốn đạt kết quả cụ thể, đột phá về kinh doanh, đầu tư, Chủ tịch Tập dường như muốn duy trì môi trường ổn định để Trung Quốc có thêm thời gian củng cố sức mạnh kinh tế và công nghệ.
Kinh tế Trung Quốc hiện đối mặt nhiều áp lực suy giảm, do đó, Bắc Kinh muốn tránh một cuộc đối đầu mới với Washington, có thể gây bất ổn cho tăng trưởng.
"Trung Quốc cần thêm thời gian và không gian để củng cố cho cuộc cạnh tranh trong tương lai", theo Amanda Hsiao, nhà nghiên cứu tại Eurasia Group.
Trong nhiều năm qua, Bắc Kinh đã thúc đẩy chiến lược "tự lực tự cường", đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ. Sau hàng loạt biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip từ Mỹ, các công ty Trung Quốc đang đẩy mạnh phát triển công nghệ nội địa và giảm phụ thuộc vào phương Tây.
Nhưng Bắc Kinh cũng sẵn sàng thể hiện lập trường cứng rắn với Washington. Khi Mỹ áp lệnh trừng phạt với một nhà máy lọc dầu Trung Quốc hồi tháng 4 vì mua dầu Iran, Bắc Kinh được cho là đã yêu cầu các doanh nghiệp không tuân thủ biện pháp này.
Với ông Tập, mục tiêu sâu xa hơn còn là định hình lại cách Mỹ nhìn nhận Trung Quốc.
"Nếu Tổng thống Mỹ là lãnh đạo của thế giới tự do và Chủ tịch Trung Quốc được xem là ngang hàng, điều đó có nghĩa ông Tập cũng phải là một lãnh đạo tầm cỡ toàn cầu", bà Yun Sun, giám đốc chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson, Mỹ, nói.
Giới phân tích nhận định Đài Loan tiếp tục là vấn đề nhạy cảm nhất trong quan hệ song phương. Truyền thông Mỹ cho biết chính quyền ông Trump đã trì hoãn công bố gói bán vũ khí trị giá 13 tỷ USD cho Đài Loan nhằm tránh làm Trung Quốc phẫn nộ trước hội nghị thượng đỉnh.
Phát biểu hồi đầu tuần này, ông Trump để ngỏ khả năng thảo luận với ông Tập về vấn đề Mỹ bán vũ khí cho đảo Đài Loan. "Chủ tịch Tập muốn chúng tôi không làm vậy và tôi sẽ thảo luận điều đó", ông nói với các phóng viên.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng hai bên khó đạt được bất kỳ thỏa thuận mang tính bước ngoặt nào về Đài Loan hoặc cấu trúc quan hệ song phương. Thay vào đó, kết quả thực tế hơn có thể chỉ là nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng và duy trì trạng thái ổn định trong ngắn hạn.
Với Tổng thống Trump, điều đó có thể giúp ông đạt thêm một số kết quả cụ thể về thương mại và đối ngoại nhằm hạ nhiệt áp lực từ dư luận trong nước với tình hình kinh tế và chiến sự Iran. Với Chủ tịch Tập, ổn định quan hệ với Washington sẽ giúp Trung Quốc tránh thêm cú sốc kinh tế và có thêm thời gian chuẩn bị cho cuộc cạnh tranh lâu dài giữa hai siêu cường.
Và để tạo thuận lợi cho ổn định mối quan hệ như vậy, Trung Quốc có thể cam kết mua thêm máy bay Boeing, đậu nành và thịt bò Mỹ. "Với Trung Quốc, đây là cái giá hoàn toàn phù hợp để đổi lấy sự ổn định", bà Hsiao nói.
Reuters hôm 22/4 dẫn 5 nguồn tin am hiểu tình hình cho biết quân đội Mỹ đã "triển khai hệ thống chỉ huy phòng không Sky Map" tại sân bay quân sự Prince Sultan ở Arab Saudi trong những tuần gần đây. Các quan chức quân đội Ukraine cũng đã tới căn cứ Prince Sultan để đào tạo lính Mỹ cách sử dụng công nghệ này.
Sky Map là sản phẩm của Sky Fortress, công ty được các kỹ sư Ukraine thành lập hồi năm 2022, với mục tiêu trở thành nền tảng phần mềm chuyên điều phối nỗ lực đánh chặn máy bay không người lái (UAV) đối phương. Hệ thống có khả năng tổng hợp dữ liệu từ các radar và cảm biến để phát hiện mối đe dọa đang đến gần.
Ba nguồn thạo tin nói rằng Sky Map hiện là hệ thống chỉ huy chính của quân đội Ukraine, được sử dụng rộng rãi để phát hiện mối đe dọa từ UAV và phóng thiết bị bay không người lái (drone) đánh chặn.
Đây chỉ là một trong số những công nghệ chống UAV mới đang triển khai tại căn cứ Prince Sultan kể từ khi xung đột bùng phát ở Trung Đông. Bên cạnh đó có drone đánh chặn Merops do công ty Project Eagle có trụ sở ở Mỹ phát triển.
Các nguồn tin tiết lộ lực lượng Mỹ đã gặp một số thách thức trong giai đoạn thử nghiệm ban đầu, khi một phi cơ Merops mất kiểm soát và rơi xuống khu nhà vệ sinh trong căn cứ.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, và công ty Sky Fortress từ chối bình luận. Văn phòng Tổng thống Ukraine chưa lên tiếng.
Căn cứ Prince Sultan đã hứng chịu nhiều đợt tập kích bằng tên lửa và UAV từ Iran trong xung đột. Một máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry đã bị phá hủy hoàn toàn và một chiếc khác bị hư hại trong cuộc tấn công hôm 27/3, nhiều phi cơ tiếp dầu KC-135 cũng hứng chịu tổn thất.
Ảnh vệ tinh do hãng Airbus chụp và được đài CNN công bố hồi đầu tháng cho thấy radar cảnh giới AN/TPY-2, có giá hàng trăm triệu USD và được coi là mắt thần của Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD), ở căn cứ cũng bị cháy đen sau một đòn tấn công của Iran.
Lầu Năm Góc đã đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ chống UAV, sau khi loại vũ khí này thể hiện ưu thế trong xung đột Ukraine. Dù vậy, thông tin hệ thống Sky Map được triển khai tại căn cứ Prince Sultan đã cho thấy những nhược điểm trong lưới phòng không của Mỹ.
"Hệ thống phòng không Mỹ bố trí trên thế giới từ lâu đã tồn tại nhiều lỗ hổng. Đây là vấn đề đã được hiểu rõ, song vẫn chưa có hướng giải quyết", Timothy Walton, chuyên gia tại Viện Hudson ở Mỹ, cho hay.
Thông tin cũng cho thấy quân đội Ukraine đã đạt được những bước tiến lớn trên lĩnh vực drone và chống drone. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky từng đề nghị hỗ trợ Mỹ chống UAV Iran khi xung đột đang diễn ra, song người đồng cấp Donald Trump đã từ chối.
Trên boong một con tàu chở dầu đang qua lại vùng biển giữa vịnh Oman và eo biển Hormuz ngày 15/4, thuyền trưởng người Iraq Rahman al-Jubouri đang làm việc tại một trong những hành lang hàng hải căng thẳng nhất thế giới, nơi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đang làm gián đoạn thương mại toàn cầu, thủy thủ mắc kẹt và đối mặt nguy cơ bị tấn công.
Đối với al-Jubouri, người đã làm việc trên biển từ năm 1984, kinh qua nhiều thập kỷ biến động như Chiến tranh Iran - Iraq và Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, cuộc xung đột hiện nay không phải điều lạ lẫm.
Một lần nữa, ông lại làm việc ở những vùng biển nguy hiểm, nơi các cuộc tấn công quân sự bất ngờ luôn rình rập tàu thuyền đi qua các cửa ngõ quan trọng như Bab el-Mandeb và vịnh Ba Tư.
"Công việc giờ đây thực sự rủi ro, chẳng biết lúc nào bom rơi trúng tàu. Chúng tôi đang lênh đênh trên một quả cầu lửa", ông nói.
Al-Jubouri đã ở trên con tàu chở dầu Sea Moon treo cờ Palau được 4 tháng. Ông và các thủy thủ đang di chuyển từ vịnh Aden về phía vịnh Oman để dỡ dầu tại cảng Ras Isa ở Yemen.
Lộ trình không đi qua eo biển Hormuz, nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro cao vì nằm gần lối vào eo biển này. Hành trình bị trì hoãn bởi lo ngại về an ninh và gián đoạn hậu cần khi cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra. Chiến sự khiến dòng chảy năng lượng toàn cầu tắc nghẽn, buộc nhiều tàu phải đổi lộ trình hoặc nằm chờ trong vịnh.
Lực lượng quân sự Mỹ ngày 19/4 đã bắt một tàu hàng treo cờ Iran khi con tàu di chuyển qua vòng phong tỏa của hải quân gần eo biển. Đây là vụ chặn tàu đầu tiên từ khi Mỹ tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran tuần trước.
Công việc tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiến thủy thủ trên tàu Sea Moon phải thường xuyên diễn tập an toàn chuẩn bị ứng phó tấn công. "Cầu Thượng đế đừng để điều đó xảy ra", ông al-Jubouri nói.
Năm ngoái, khi đang cập cảng ở Yemen, con tàu của ông đã bị tấn công. "Tôi lập tức chặt đứt dây neo, chuẩn bị động cơ và rời cảng bằng mọi giá để bảo vệ thủy thủ và con tàu", ông kể lại.
Mảnh bom đã văng trúng tàu chở dầu khi nó đang rời đi, gây hư hại nhẹ, nhưng toàn bộ thủy thủ đã thoát nạn an toàn. Bất chấp mối đe dọa dai dẳng, con tàu sau đó đã quay lại hoạt động tại cảng và tiếp tục lộ trình đã định.
Tuy nhiên, không phải tất cả thành viên trong đoàn của al-Jubouri đều có thể chịu đựng được những hiểm nguy của công việc này. Ông cho biết đội ngũ của mình đã giảm từ 27 thủy thủ xuống còn 17 người. Nỗi sợ khiến họ rời đi.
Hàng chục năm kinh nghiệm đi biển khiến al-Jubouri thích nghi tốt với áp lực. Ông cho hay nhu yếu phẩm cơ bản vẫn ổn định. Thực phẩm và nước đóng chai được bổ sung thường xuyên tại cảng, không xảy ra tình trạng thiếu hụt lớn.
Tuy nhiên, đã 4 tháng qua al-Jubouri chưa được gặp gia đình. Giống nhiều người khác, ông thường đau đáu nỗi nhớ nhà.
"Chúng tôi buồn vì phải xa gia đình và quê hương", ông nói, cho hay Internet giúp họ bớt cô đơn, nhưng chẳng thể xóa nhòa được cảm giác xa xôi cách trở, nhất là khi họ đang phải đối mặt với lằn ranh sinh tử mỗi ngày.
