Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/5 đến Bắc Kinh, bắt đầu chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên trong nhiệm kỳ hai. Tiêu điểm của sự kiện là cuộc hội đàm giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sáng 14/5, cuộc gặp trực tiếp thứ hai giữa hai lãnh đạo trong hơn 6 tháng.
WSJ dẫn nguồn thạo tin nói ông Trump và ông Tập nhiều năm qua vẫn trao đổi thư nhằm xây dựng quan hệ cá nhân. Mối quan hệ này sẽ đối mặt thử thách tại cuộc gặp thượng đỉnh, khi hai lãnh đạo thảo luận hàng loạt vấn đề là nguồn cơn căng thẳng song phương như thuế quan, Đài Loan, trí tuệ nhân tạo (AI), khoáng sản chiến lược và chiến sự Iran.
“Ông Trump và ông Tập nhìn chung đều muốn ổn định, đồng thời coi thương mại và đầu tư là kênh hiệu quả nhất để đạt điều đó trong ngắn hạn”, Elizabeth Economy, cựu cố vấn về Trung Quốc trong chính quyền Joe Biden, nói. Tuy nhiên, đằng sau những thông điệp ngoại giao, lãnh đạo hai siêu cường thế giới đều có kỳ vọng riêng của mình.
Một trong những ưu tiên đối ngoại lớn nhất của Tổng thống Trump hiện nay là chiến sự Iran, bởi cuộc xung đột kéo dài hơn hai tháng qua đang gây áp lực lên kinh tế toàn cầu cũng như nước Mỹ, đe dọa vị thế đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11.
Trong cuộc hội đàm, ông Trump nhiều khả năng sẽ đề xuất ông Tập sử dụng ảnh hưởng với Iran để thúc đẩy hòa đàm và hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh đang bị Iran và Mỹ phong tỏa.
Lãnh đạo Mỹ có thể thuyết phục rằng Trung Quốc cũng có lợi nếu tuyến hàng hải này thông suốt, bởi khủng hoảng năng lượng kéo dài sẽ khiến kinh tế thế giới suy thoái, ảnh hưởng tới xuất khẩu của nước này.
Dù vậy, Trung Quốc đến nay vẫn tương đối thận trọng trong vấn đề này. Bắc Kinh tránh can dự trực tiếp vào cuộc chiến mà họ cho là Washington phải tự giải quyết, đồng thời không muốn bị kéo sâu vào xung đột ở Trung Đông.
Ngay trước chuyến thăm của ông Trump, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã tới Bắc Kinh, động thái được đánh giá là nhằm thể hiện sức ảnh hưởng từ Trung Quốc đến Iran. Trung Quốc hiện là đối tác kinh tế quan trọng của Iran, mua lượng lớn dầu từ nước này.
“Vấn đề Iran thực tế lại có lợi cho Trung Quốc”, Li Daokui, nhà kinh tế học Đại học Thanh Hoa, nhận định. Bởi vậy, trong cuộc hội đàm, ông Tập có thể tận dụng đòn bẩy với Iran để gây sức ép, buộc ông Trump nhượng bộ trong những vấn đề mà họ quan tâm hơn, đặc biệt liên quan đến Đài Loan.
Ngoài Iran, thương mại tiếp tục là chủ đề trọng tâm và Tổng thống Trump muốn Trung Quốc tăng mua hàng hóa Mỹ. Tuy nhiên, khác với trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Trung Quốc dường như đã tự tin hơn trong đối đầu thương mại với Mỹ.
Năm 2025, khi Mỹ áp thuế hơn 140% với hàng hóa Trung Quốc, Bắc Kinh đã đáp trả bằng cách hạn chế xuất khẩu đất hiếm, nguồn nguyên liệu quan trọng với ngành quốc phòng và công nghệ của Washington.
Chiến sự Iran càng gia tăng lợi thế cho Trung Quốc, bởi kho dự trữ vũ khí Mỹ bị tiêu hao đáng kể, còn nhiều linh kiện quân sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng liên quan tới nền kinh tế số hai thế giới.
Washington cũng muốn thúc ép Bắc Kinh mạnh tay hơn với fentanyl. Chính quyền Tổng thống Trump từ lâu cáo buộc các công ty Trung Quốc bán tiền chất fentanyl cho các băng đảng Mexico sản xuất loại ma túy gây chết người này.
Politico dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết fentanyl sẽ là một trong những nội dung trọng tâm trong các cuộc họp kín giữa hai bên. Với ông Trump, việc thể hiện lập trường cứng rắn với Trung Quốc về fentanyl có ý nghĩa chính trị quan trọng với cử tri MAGA.
Tuy nhiên, đòn bẩy của ông chủ Nhà Trắng trong vấn đề này đã suy giảm sau khi Trung Quốc không nhượng bộ trước các đe dọa thuế quan từ Mỹ. Bắc Kinh hiện muốn được đưa ra khỏi “danh sách các quốc gia trung chuyển hoặc sản xuất ma túy bất hợp pháp” mà Bộ Ngoại giao Mỹ công bố hàng năm.
Phái đoàn Mỹ lần này còn có nhiều doanh nhân lớn góp mặt, như Elon Musk, phản ánh mong muốn của phía Mỹ trong thúc đẩy hợp tác kinh tế và đầu tư vào thị trường khổng lồ của Trung Quốc.
Trong khi Tổng thống Trump mong muốn đạt kết quả cụ thể, đột phá về kinh doanh, đầu tư, Chủ tịch Tập dường như muốn duy trì môi trường ổn định để Trung Quốc có thêm thời gian củng cố sức mạnh kinh tế và công nghệ.
Kinh tế Trung Quốc hiện đối mặt nhiều áp lực suy giảm, do đó, Bắc Kinh muốn tránh một cuộc đối đầu mới với Washington, có thể gây bất ổn cho tăng trưởng.
“Trung Quốc cần thêm thời gian và không gian để củng cố cho cuộc cạnh tranh trong tương lai”, theo Amanda Hsiao, nhà nghiên cứu tại Eurasia Group.
Trong nhiều năm qua, Bắc Kinh đã thúc đẩy chiến lược “tự lực tự cường”, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ. Sau hàng loạt biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip từ Mỹ, các công ty Trung Quốc đang đẩy mạnh phát triển công nghệ nội địa và giảm phụ thuộc vào phương Tây.
Nhưng Bắc Kinh cũng sẵn sàng thể hiện lập trường cứng rắn với Washington. Khi Mỹ áp lệnh trừng phạt với một nhà máy lọc dầu Trung Quốc hồi tháng 4 vì mua dầu Iran, Bắc Kinh được cho là đã yêu cầu các doanh nghiệp không tuân thủ biện pháp này.
Với ông Tập, mục tiêu sâu xa hơn còn là định hình lại cách Mỹ nhìn nhận Trung Quốc.
“Nếu Tổng thống Mỹ là lãnh đạo của thế giới tự do và Chủ tịch Trung Quốc được xem là ngang hàng, điều đó có nghĩa ông Tập cũng phải là một lãnh đạo tầm cỡ toàn cầu”, bà Yun Sun, giám đốc chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson, Mỹ, nói.
Giới phân tích nhận định Đài Loan tiếp tục là vấn đề nhạy cảm nhất trong quan hệ song phương. Truyền thông Mỹ cho biết chính quyền ông Trump đã trì hoãn công bố gói bán vũ khí trị giá 13 tỷ USD cho Đài Loan nhằm tránh làm Trung Quốc phẫn nộ trước hội nghị thượng đỉnh.
Phát biểu hồi đầu tuần này, ông Trump để ngỏ khả năng thảo luận với ông Tập về vấn đề Mỹ bán vũ khí cho đảo Đài Loan. “Chủ tịch Tập muốn chúng tôi không làm vậy và tôi sẽ thảo luận điều đó”, ông nói với các phóng viên.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng hai bên khó đạt được bất kỳ thỏa thuận mang tính bước ngoặt nào về Đài Loan hoặc cấu trúc quan hệ song phương. Thay vào đó, kết quả thực tế hơn có thể chỉ là nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng và duy trì trạng thái ổn định trong ngắn hạn.
Với Tổng thống Trump, điều đó có thể giúp ông đạt thêm một số kết quả cụ thể về thương mại và đối ngoại nhằm hạ nhiệt áp lực từ dư luận trong nước với tình hình kinh tế và chiến sự Iran. Với Chủ tịch Tập, ổn định quan hệ với Washington sẽ giúp Trung Quốc tránh thêm cú sốc kinh tế và có thêm thời gian chuẩn bị cho cuộc cạnh tranh lâu dài giữa hai siêu cường.
Và để tạo thuận lợi cho ổn định mối quan hệ như vậy, Trung Quốc có thể cam kết mua thêm máy bay Boeing, đậu nành và thịt bò Mỹ. “Với Trung Quốc, đây là cái giá hoàn toàn phù hợp để đổi lấy sự ổn định”, bà Hsiao nói.
Đầu tháng 4, Chu Vũ Nam, 45 tuổi, đang đi công tác ở Vân Nam đã phải vội vàng bay về Thượng Hải sau khi liên tục nhận được cuộc gọi hối thúc chuyển tiền bất thường từ mẹ, bà Giang Tuệ Anh, 70 tuổi.
Về đến nhà, anh phát hiện toàn bộ số tiền tiết kiệm gần 3,4 triệu tệ (495.000 USD) mà anh tích cóp trong hơn 20 năm đã biến mất, trong tài khoản chỉ còn chưa đầy 0,5 tệ. Anh đã đưa thẻ ngân hàng cho mẹ giữ vì tin tưởng bà. Đây là số tiền anh tích lũy nhằm đảm bảo cuộc sống cho bố mẹ đã ngoài 70 tuổi và bản thân.
Bảng sao kê ngân hàng cho thấy từ tháng 11/2025 đến tháng 3/2026, chỉ trong 4 tháng rưỡi, bà Giang đã dùng hơn 2,8 triệu tệ mua quà tặng cho Lý Giải - một người chuyên nhảy múa trên nền tảng WeChat và hơn 500.000 tệ cho Hứa Bảo, một thần tượng trên Douyin.
Giai đoạn cao điểm từ cuối tháng 1 tới đầu tháng 2, bà Giang liên tục ra ngân hàng rút tiền rồi mua thẻ nạp liên kết với livestream mệnh giá 40.000 tệ một ngày để kịp giờ thần tượng lên sóng.
Bà Giang vốn là người tiết kiệm, luôn đắn đo mọi khoản chi tiêu với mức lương hưu 5.600 tệ/tháng. Sau khi ly hôn 20 năm trước, bà sống cùng con trai trong căn hộ 60 m2 ở Thượng Hải. Từ khi con trai trưởng thành, vị thế của hai mẹ con trong gia đình đảo ngược. Chu Vũ Nam từ cậu con trai luôn nghe lời ngày nào, giờ làm chủ kinh tế và thường bác bỏ lời khuyên của mẹ với lý do bà chỉ học hết tiểu học, còn anh đã tốt nghiệp thạc sĩ.
Thế nhưng trong không gian ảo của phòng livestream, bà Giang lại là một phú bà quyền lực được nhiều người săn đón. Lý Giải, sinh năm 1998, luôn nói: "Chị đừng bỏ em nhé", "Không có chị thì em không có ngày hôm nay", những điều mà bà chưa từng nghe con trai nói.
Để đáp lại, bà không ngần ngại vung tiền, liên tục tặng những món quà trị giá 3.000 tệ trong một đêm để giúp thần tượng chiến thắng trong các trận đấu PK xem ai được người hâm mộ quyên góp nhiều tiền nhất.
"Ở phòng livestream đó, tôi là người cực kỳ quan trọng. Quẹt thẻ đến mức tê liệt, tôi không còn khái niệm tiền bạc, những con số chỉ như đạo cụ trong game", bà Giang thừa nhận bản thân đã "tẩu hỏa nhập ma".
Trung tâm Sức khỏe Tâm thần quận Phổ Đà, Thượng Hải, cuối tháng 4 chẩn đoán bà Giang rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, phải tăng liều thuốc ngủ lên 4 viên mới chợp mắt được. Người chồng cũ phải túc trực bên bà 24/24 giờ để canh chừng, khi bà Giang thỉnh thoảng vẫn vào xem Lý Giải livestream.
"Thực ra cậu ấy không làm tổn thương tôi", bà nói. "Tôi không hiểu cậu ấy có lừa tôi không, tôi không biết nữa".
Chu Vũ Nam đã tham khảo ý kiến luật sư và đang tìm bằng chứng để khởi kiện công ty quản lý của Lý Giải, dù công ty này tuyên bố bà Giang thực hiện nạp tiền và quyên tặng qua các tính năng bình thường của nền tảng, công ty không phát hiện hành vi lừa đảo hay dụ dỗ khách hàng vi phạm quy định.
"Tôi cảm thấy cuộc sống này không còn ý nghĩa nữa", Chu nói, cho hay đã sụt 7 kg và vẫn suy sụp mỗi khi nghĩ đến mẹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có chuyến thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc từ hôm 13 - 15.5. Theo thông báo của Nhà Trắng ngày 17.5, ông Trump và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình "đã đạt đồng thuận về nhiều vấn đề, giúp tăng cường ổn định và tự tin cho doanh nghiệp và người tiêu dùng toàn cầu".
"Trung Quốc sẽ giải quyết những lo ngại của Mỹ về thiếu hụt chuỗi cung ứng liên quan đất hiếm và các khoáng sản quan trọng khác, gồm yttrium, scandium, neodymium và indium. Trung Quốc cũng sẽ giải quyết lo ngại của Mỹ liên quan những lệnh cấm hoặc giới hạn bán sản phẩm đất hiếm, và thiết bị và công nghệ xử lý", Nhà Trắng cho biết.
Trung Quốc tinh luyện hơn 90% đất hiếm toàn cầu và đã thống trị ngành này trong nhiều thập niên. Năm 2025, Trung Quốc đã siết chặt xuất khẩu đất hiếm để đáp trả việc chính quyền ông Trump áp thuế nhập khẩu lên hàng hóa của Bắc Kinh. Các chất như yttrium và scandium đặc biệt được kiểm soát vì chúng được ứng dụng trong quốc phòng, hàng không không gian và chế tạo chip.
Theo Reuters, Bộ Thương mại Trung Quốc không nhắc đến đất hiếm trong thông cáo tổng kết hội nghị vào hôm 16.5.
Mặt khác, Nhà Trắng thông báo Trung Quốc đồng ý mua 200 máy bay Boeing cho các hãng hàng không trong nước. Trung Quốc cũng sẽ mua ít nhất 17 tỉ USD nông sản Mỹ trong giai đoạn 2026 - 2028, bên cạnh cam kết mua đậu nành hồi tháng 10.2025.
Trung Quốc cũng tái mở cửa thị trường cho thịt bò Mỹ khi gia hạn danh sách hơn 400 cơ sở thịt bò Mỹ và bổ sung danh sách mới. Trung Quốc cũng sẽ làm việc với cơ quan quản lý Mỹ để dỡ toàn bộ lệnh đình chỉ hoạt động đối với các cơ sở thịt bò Mỹ.
Ngoài ra, Trung Quốc khôi phục nhập khẩu thịt gà Mỹ được Bộ Nông nghiệp Mỹ xác định là không bị nhiễm cúm gia cầm.
Cũng liên quan thương mại và đầu tư, hai nhà lãnh đạo thành lập hai tổ chức mới để tối ưu hóa quan hệ kinh tế song phương gồm Hội đồng Thương mại và Hội đồng Đầu tư Mỹ - Trung. Hai tổ chức này sẽ giúp chính phủ hai nước quản lý thương mại song phương liên quan hàng hóa không nhạy cảm và thảo luận về các vấn đề đầu tư.
Theo thông báo của Nhà Trắng, Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập đồng ý rằng hai nước nên xây dựng quan hệ mang tính ổn định chiến lược trên cơ sở công bằng và có qua có lại. Chủ tịch Tập sẽ thăm Washington D.C vào mùa thu năm nay và hai nước ủng hộ nhau trong việc chủ trì hội nghị G20 (Mỹ) và APEC (Trung Quốc) trong năm.
Về Iran, hai lãnh đạo nhất trí rằng nước này không thể có vũ khí hạt nhân, kêu gọi tái mở cửa eo biển Hormuz. Hai bên đồng ý rằng không quốc gia hay tổ chức nào được phép thu phí tại eo biển này.
Ngoài ra, hai lãnh đạo xác nhận mục tiêu chung là phi hạt nhân hóa CHDCND Triều Tiên.
Đài Loan không được nhắc đến trong thông cáo dù phía Trung Quốc trước đó liên tục nhấn mạnh với Mỹ rằng đây là lằn ranh đỏ.
Trong chuyến thăm hiếm hoi đến một sở chỉ huy ở tiền tuyến ngày 3.7, Tổng thống Putin khen ngợi những tiến triển trên chiến trường và cho biết sẽ tấn công nhiều khu vực khác ở Ukraine ngoài Donbass. Chuyến thăm diễn ra 2 ngày sau khi Nga ồ ạt không kích Kyiv, được xem là phản ứng trước động thái của Ukraine.
Những tuần gần đây, Ukraine tổ chức tấn công diện rộng vào các nhà máy lọc dầu của Nga. Kyiv cũng đã leo thang chiến dịch không kích để cô lập và gây sức ép lên bán đảo Crimea do Nga đơn phương sáp nhập từ Ukraine vào năm 2014, gây tình trạng mất điện, thiếu nhiên liệu và nước.
Trong chuyến thăm tiền tuyến, Tổng thống Putin cảnh báo rằng nếu Ukraine càng tấn công cơ sở hạ tầng dân sự của Nga, ông sẽ càng kiểm soát thêm lãnh thổ để thiết lập "vùng an ninh" tại các khu vực Kharkiv, Sumy và Dnipropetrovsk. Bên cạnh đó, ông chỉ đạo tiếp tục tấn công các cơ sở công nghiệp quốc phòng và hạ tầng hỗ trợ của Ukraine.
"Các cuộc tấn công phối hợp quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng quốc phòng và các công trình hỗ trợ của Ukraine phải tiếp tục", Hãng TASS dẫn lời nhà lãnh đạo Nga nhấn mạnh. Theo Tổng thống Putin, Nga đã kiểm soát hoàn toàn Luhansk và cần tiếp tục tấn công lực lượng Ukraine tại các vùng Donetsk, Zaporizhzhia và Kherson.
Báo cáo với Tổng thống Putin, Tổng tham mưu trưởng quân đội Nga Valery Gerasimov cho biết năng lực sản xuất vũ khí tầm xa như tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo của Ukraine đã bị suy giảm do các cuộc tấn công của Nga vào các doanh nghiệp quân sự. Theo ông Gerasimov, điều này khiến Ukraine gia tăng phụ thuộc vào nguồn cung cấp từ các nước phương Tây.
Về tình hình tiền tuyến, ông Gerasimov cho biết lực lượng Nga vừa giành quyền kiểm soát TP.Kostiantynivka, một khu vực then chốt mà Moscow từ lâu đã muốn giành lấy để tiến lên tại vùng Donetsk. Tổng thống Putin cho rằng đây là tiến triển chiến lược quan trọng. "Chúng ta đều biết rằng thành phố này là một trung tâm công nghiệp lớn và vận chuyển then chốt của Donbass", ông Putin phát biểu. Bộ Quốc phòng Nga đăng hình binh sĩ nước này cầm quốc kỳ và cho biết nơi đó là Kostiantynivka. Tuy nhiên, trang Ukrainska Pravda ngày 4.7 dẫn lời phát ngôn viên Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine Andriy Kovalev bác bỏ thông tin trên và cho biết một số nhóm bộ binh Nga đã vào Kostiantynivka. Theo ông, tình hình dù khó khăn nhưng lực lượng vũ trang Ukraine vẫn kiểm soát thành phố.
Trong khi đó, Ukraine tiếp tục tập kích TP.Belgorod và khu vực lân cận ở Nga ngày 4.7, đánh trúng hạ tầng quan trọng và gây mất điện diện rộng, theo The Kyiv Independent. Cùng ngày, Ukraine tiếp tục tấn công các mục tiêu hạ tầng ở Crimea. Một số kênh Telegram của Nga đưa tin đợt tấn công gây cháy tại nhiều nơi, trong đó có bến phà ở eo biển Kerch và một sân bay quân sự tại TP.Dzhankoy.
Tại TP.Saint Petersburg, lực lượng Ukraine đã đánh trúng các cơ sở quân sự và dầu mỏ trong đêm 3.7, Reuters dẫn lời Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết. "Lực lượng quốc phòng Ukraine đã tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ tại các cảng biển, nguồn thu chính cho cuộc chiến của Nga, và cũng tấn công Kronstadt, một mục tiêu quân sự quan trọng cách biên giới Ukraine hơn 850 km", nhà lãnh đạo Ukraine viết trên Telegram.
Hãng TASS sau đó dẫn lời Thống đốc Saint Petersburg Alexander Beglov xác nhận thành phố bị tấn công quy mô lớn bằng máy bay không người lái (UAV). Ông cho biết một cảng dầu bị đánh trúng, bên cạnh một UAV rơi xuống khu vực Cung điện Peterhof nhưng không gây thiệt hại.
