Tôi năm nay 40 tuổi, là giáo viên một trường tiểu học. Sau khi chồng sắp cưới qua đời ngay trước mặt tôi, trong một tai nạn giao thông 13 năm trước, trái tim tôi dường như đã đóng băng từ đó.
Thật ra, 13 năm đủ dài để nỗi đau đớn nguôi ngoai. Tôi cũng từng gặp gỡ vài người do mai mối, cũng từng muốn mở lòng với những chàng trai đến với mình. Nhưng không hiểu sao, đối với họ, lòng tôi không có rung động. Thời gian cứ thế, thấm thoắt thoi đưa, tôi đã ở tuổi tứ tuần.
Tuy nhiên, bố mẹ tôi chưa từng dừng việc tìm chồng cho tôi. Bố mẹ chỉ có mình tôi là con gái. Họ không muốn nhìn tôi ngày một già đi trong cô độc. Tôi hiểu nỗi lo lắng của bậc sinh thành, chỉ là chuyện tình cảm khó mà gượng ép.
Rồi một ngày, chị đồng nghiệp bảo tôi: “Làm em dâu chị không? Chị có cậu em họ góa vợ 10 năm nay. Lúc nào cậu ấy cũng bảo không kết hôn lần nữa. Nhưng vài hôm trước, cậu ấy ghé nhà chị, nhìn thấy bức ảnh tập thể giáo viên trường mình trên bàn, sau đó cứ hỏi về em. Khi biết em còn độc thân, cậu ấy rất mong có thể làm quen”.
Chị ấy nói, tính anh hiền lành, chung thủy. Dù vợ mất đã 10 năm, anh vẫn một mình nuôi con, không hề có ý định đi bước nữa. Ai nói chuyện mai mối anh đều gạt đi. Vậy mà lần này lại nhờ chị bắc cầu làm quen.
Chị muốn giới thiệu để chúng tôi quen nhau, không tiến tới thì cũng có thể làm bạn. Thấy chị ấy nhiệt tình như vậy, tôi cũng không nỡ chối từ. Lòng tự nhủ, chỉ là một cuộc gặp gỡ thôi mà.
Thế nhưng, sau cuộc gặp đầu tiên, tôi thực sự có ấn tượng tốt về anh. Anh hơn tôi 3 tuổi, ngoại hình cao ráo dễ nhìn, tính tình điềm đạm, nói năng thông minh chừng mực. Anh không nói nhiều nhưng cũng đủ thể hiện một người đàn ông tinh tế và sâu sắc.
Sau này, khi đã cởi mở hơn, anh thú thật là đã bị tôi thu hút ngay lần đầu tiên nhìn thấy tôi trên bức ảnh. Khi biết tôi độc thân, anh đã vui mừng mà không hiểu vì sao. Anh nói, cả anh và tôi đều đã mất đi người mình yêu thương. Nếu tôi không chê anh đã có một đời vợ và một đứa con, hãy cho anh cơ hội.
Tôi nói, dù cả hai không còn trẻ nhưng cũng chẳng cần phải vội. Tôi cũng đã gặp con gái anh một lần do anh chủ động đưa đến cuộc hẹn. Cô bé 12 tuổi nhưng cao lớn như một thiếu nữ, dáng vẻ ngoan hiền.
Hôm gặp nhau, cô bé không nói nhiều, chỉ trả lời lễ phép những câu hỏi của tôi. Nhưng tối hôm đó, cô bé chủ động nhắn tin cho tôi: “Mẹ con mất lúc con còn nhỏ nên con không nhớ. Nhưng bố nói, chỉ cần nhìn cô sẽ như thấy mẹ con. Nếu cô đồng ý lấy bố con, con sẽ gọi cô là mẹ”.
Dòng tin nhắn của một đứa trẻ mồ côi mẹ từ khi mới bi bô tập nói khiến tôi rơi nước mắt.
Tôi đã nghĩ rất nhiều, tự thấy giữa tôi và anh chẳng có gì nhiều để băn khoăn, do dự. Anh có cảm tình với tôi, và tôi cũng vậy. Một cuộc hôn nhân dù muộn nhưng bắt đầu từ tình cảm thì vẫn rất đáng tin cậy.
Bố mẹ tôi sau lần gặp con rể tương lai thì vui mừng như trẻ ra hàng chục tuổi. Bố tôi nói: “Dù con đã ở tuổi 40, bố mẹ cũng không phải vì thế mà muốn con lấy ai cũng được. Nhưng kinh nghiệm gần 70 năm sống trên đời, bố thấy người này được”. Tôi tin bố, cũng như tin vào cảm nhận của tôi.
Tuần trước, tôi nói với anh: “Em muốn đến nhà chào chị ấy”. Anh sững người một lúc rồi như hiểu ra: “Cô ấy có lẽ sẽ chào đón em giống bố con anh”.
Hôm ấy, lần đầu tiên tôi đến nhà anh, mang theo một bó hoa và một giỏ trái cây. Anh giúp tôi rửa hoa quả sắp vào đĩa rồi dẫn tôi lên phòng thờ trên gác. Vừa nhìn thấy bức ảnh vợ anh đặt trên bàn thờ, tôi sững lại.
Từ mái tóc ngắn ngang vai, hai lúm đồng tiền trên má khi cười và cả đôi mắt to tròn, người vợ quá cố của anh trên bức ảnh thoáng nhìn đã thấy có nhiều nét giống tôi. Chỉ có điều, chị ấy trẻ hơn, vì mất năm 32 tuổi, ảnh chụp có lẽ sớm hơn nữa.
Tôi hỏi anh ấy: “Anh thấy em giống chị ấy phải không?”. Anh nhìn tôi, rồi lại nhìn bức ảnh và trả lời: “Cả em và cô ấy đều rất xinh đẹp trong mắt anh”. Tôi biết, anh thừa hiểu đó không phải là câu trả lời đúng trọng tâm.
Khi tôi nói ra điều mình nghĩ, anh thừa nhận, lúc đầu ấn tượng tôi vì gương mặt có nhiều nét giống vợ mình. Nhưng sau khi tìm hiểu, anh thích tôi, muốn kết hôn với tôi hoàn toàn là vì có tình cảm với tôi chứ không phải chỉ vì gương mặt.
Kể từ ngày vợ mất, anh chưa từng để hình bóng nào len lỏi vào tâm trí, cho đến khi nhìn thấy tôi. Anh mong tôi đừng suy nghĩ quá nhiều, phức tạp hóa mọi chuyện lên. Anh thật sự mong chúng tôi có thể đồng hành những năm tháng sau này, cùng nhau dựng xây tổ ấm.
Tối đó, tôi nằm mãi không ngủ được, gương mặt chị ấy ở trong tâm trí tôi. Tôi bắt đầu hiểu vì sao, một người đàn ông cự tuyệt chuyện đi bước nữa lại đột ngột muốn kết hôn dù chỉ mới nhìn tôi qua ảnh.
Là vì anh ấy thấy tôi có nét giống vợ của mình. Anh ấy muốn đến với tôi, thực ra tâm trí lại nghĩ về người vợ quá cố. Anh còn từng bảo với con gái, chỉ cần nhìn tôi sẽ như nhìn thấy mẹ. Tôi thực ra chỉ là một người thay thế?
Tôi biết, anh là người tốt nhưng tôi thật sự không chắc là anh có tình cảm thật với tôi không. Anh yêu vợ nhiều như vậy, chung tình suốt nhiều năm như vậy. Ngay cả việc kết hôn cũng là vì người ấy có nét giống vợ. Liệu tôi có nên bước vào cuộc hôn nhân mà ngay từ đầu bản thân đã thấy mình chỉ là kẻ thay thế hay không?
Góc “Chuyện của tôi” ghi lại những câu chuyện trong đời sống hôn nhân, tình yêu. Bạn đọc có câu chuyện của mình muốn chia sẻ vui lòng gửi về chương trình qua hòm thư: dantri@dantri.com.vn. Câu chuyện của bạn có thể được biên tập nếu cần. Trân trọng.
Nhưng với tôi, hai kỷ vật ấy là vô giá về tình cha. Chúng không chỉ là phương tiện mưu sinh mà còn là sự hy sinh thầm lặng của một người cha tự nguyện nhận lấy gian truân, thiệt thòi, nhường phần tốt đẹp để con gái có hành trang đủ đầy vào đời.
Đầu tháng 3-2026, cha tôi qua đời ở tuổi 67 sau một cơn bệnh hiểm nghèo. Tại góc sân nhà tôi ở vùng quê Châu Đốc (An Giang), chiếc xe Wave cũ mòn - kỷ vật gắn liền với hành trình mưu sinh của cha giờ nằm im lìm như vẫn đợi chờ ông nổ máy.
Ít ai biết chính chiếc xe ấy đã cùng cha con tôi trải qua bước ngoặt lớn cuộc đời tôi. Năm 2016, tôi tốt nghiệp lớp 12 với tâm thế đầy bất định, không dám chọn trường đại học hay lập kế hoạch cụ thể, bởi nỗi lo lớn nhất vẫn là bài toán kinh tế chật vật của gia đình.
Để con gái được đi học, cha mẹ tôi đã dồn hết số tiền tích góp ít ỏi, kết hợp với khoản vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Nhờ đó tôi không chỉ có cơ hội chạm tay vào giảng đường đại học mà còn có được người bạn đồng hành là chiếc xe máy cũ hiệu Wave để đi học ở Sài Gòn.
Chiếc xe đó, dù là hàng "xài rồi", tức qua một đời chủ trong nhiều năm, đã theo tôi suốt bốn năm đại học, đưa tôi đi làm thêm, thực tập, chở cả những bao gạo ngon, thùng đồ ăn làm sẵn của mẹ gửi từ quê lên. Trước đó nó còn cùng cha con tôi ngược xuôi khắp các quận nội thành ở Sài Gòn để chọn trường, tìm thuê nhà trọ trước ngày tôi nhập học.
Và suốt những năm tháng ấy, cha tôi vẫn chạy chiếc xe cũ nát mua tận năm 2001, món đồ "cà tàng" mà ông chưa bao giờ có ý định thay mới cho riêng mình.
Khi tôi ra trường năm 2021 và gia đình cố gắng dành dụm được ít tiền, cha mẹ quyết định sắm xe mới để tôi tiện đi làm, đỡ nỗi lo con gái đêm hôm bị trục trặc xe cộ cũ kỹ giữa đường.
Và cha đã âm thầm thực hiện một cuộc "hoán đổi" để con gái đỡ vất vả. Sau khi mua xe mới cho tôi, cha bán đi chiếc xe nát đời 2001 vốn đã "tới tuổi" hư hao quá nhiều, rồi nhận lại chiếc Wave cũng cũ mèm mà tôi từng đi học để mang về quê.
Rồi chiếc xe ấy lại cùng cha rong ruổi khắp các nẻo đường quê, theo những cuộc mưu sinh vô cùng nhọc nhằn. Dù đôi lúc bị hỏng song cha tôi rất quý nó vì "xe này con nhỏ chạy kỹ, máy còn tốt lắm". Cha không nói thêm nhưng tôi còn biết cha thích chiếc xe ấy vì như thấy hình bóng con gái thương yêu trên chiếc xe mà tôi từng đi.
Suốt cả đời, cha tôi luôn chọn ở lại với những gì cũ kỹ, nhường cho đứa con duy nhất cơ hội bước ra phố thị với sự trang bị mới mẻ, hiện đại dù phải đánh đổi biết bao mồ hôi vất vả và mái đầu ngày càng bạc thêm của cha.
Nếu chiếc Wave cũ là phương tiện mưu sinh thì điện thoại Nokia phím bấm phổ thông là thế giới kết nối duy nhất của cha tôi - người luôn chọn đứng ngoài vòng xoáy công nghệ, cũng chưa từng tiếp xúc smartphone "quẹt quẹt" hiện đại nào.
Thứ cha tôi sử dụng suốt nhiều năm chỉ là cái máy ông hay gọi vui là "cùi bắp", giá 700.000 đồng có tích hợp 3G song chưa bao giờ được ông dùng quá chức năng nghe và gọi, mà chắc chắn những cuộc gọi dài nhất ông dành cho con gái mình.
Thế nhưng những vật dụng lỗi thời ấy lại là cần câu cơm bền bỉ, giúp cha xoay xở tiền nong nuôi tôi suốt bốn năm đại học. Cha tôi tự nhận mình "dốt" công nghệ, đến mức phải... dán hai miếng keo màu xanh và đỏ lên điện thoại để dễ phân biệt nút nghe/gọi và phím tắt. Vậy mà ông chưa bao giờ để con gái lạc hậu.
Từ xe tay ga, điện thoại iPhone, laptop đến chiếc máy ảnh chuyên dụng phục vụ công việc, những thứ tôi may mắn được sở hữu ấy thực ra đều được trả bằng mồ hôi lao động quá đỗi nhọc nhằn của cha và sự tần tảo, chắt chiu từng đồng của mẹ.
Trong khi tôi được đi học, được đi làm với những thiết bị đời mới, cha vẫn hài lòng với cái điện thoại "cùi bắp", không cần thêm tính năng hay sự đổi mới, chỉ cần gọi được cho con mình.
Dù vậy đã có nhiều cuộc gọi từ cha bị tôi để lỡ hoặc nói qua loa những lúc bận rộn, nghĩ rằng sẽ gọi lại sau vì cơ hội nói chuyện với cha lúc nào chẳng có, cho đến khi không còn bất kỳ cơ hội nào nữa!
Cha mất nhanh đến mức tôi không kịp chuẩn bị tâm lý. Mọi thứ diễn ra gấp gáp, rồi lắng xuống cũng vội, chỉ còn nỗi đau dành cho mẹ con tôi ở lại, nhất là khi trông thấy kỷ vật của người cha đã khuất bóng.
Sau ngày cha ra đi, tôi thu dọn di vật ít ỏi cha để lại. Chiếc điện thoại phím bấm nằm im lìm trong tủ với pin vẫn đầy nhưng sợi dây kết nối giữa hai cha con đã vĩnh viễn đứt. Tôi ôm mãi chiếc điện thoại như còn ấm hơi cha và ước mong máy của tôi lại reo lên, lại hiện số của cha để tôi được gọi: Cha ơi cha!
Chiếc xe máy cũ kỹ cũng được cha rửa sạch sẽ nằm im trong góc nhà. Tôi dắt xe ra nổ máy cho đỡ bám bụi, tiếng động cơ quen thuộc làm sống dậy hình ảnh cha ra bến xe đón tôi từ Sài Gòn về quê, hay cuộc gọi yêu thương "Chừng nào con về, đặt vé xe chưa?" mỗi dịp Tết đến. Mọi thứ vẫn như mới hôm qua...
Giờ đây sau nhiều năm làm việc, tôi đã có thể tự sắm cho mình những thiết bị hiện đại hơn, song vẫn giữ lại những món đồ ngày ấy cha mẹ đã yêu thương dành cho mình. Và bây giờ mỗi lần dùng đến đồ của cha, tôi không còn thấy chúng chỉ đơn thuần là vật dụng, bởi ở đó có một phần cuộc đời của cha tôi - người đã chọn lùi lại trong sự cũ kỹ, nhọc nhằn và âm thầm hy sinh vì con, mà bản thân tôi vô tình không nhận ra khi còn kịp.
Chiếc xe nhuốm màu thời gian và cái điện thoại bình dân của cha tôi đã hoàn thành sứ mệnh mưu sinh gian khổ, chúng sẽ thay cha ở lại làm điểm tựa tinh thần để mỗi lần được về quê, tôi biết mình vẫn còn một chốn nhớ về người cha đã dành cả cuộc đời thương con theo cách lặng lẽ nhất.
Mười năm cuối đời đầy vất vả rồi bệnh tật của cha, tôi - đứa con gái duy nhất lại ít khi được ở bên, vì tôi hết lên TP học lại cuốn vào cuộc mưu sinh xa nhà. Giờ nhìn lên bàn thờ, nhìn những kỷ vật cũ kỹ như còn đẫm mồ hôi cha, tôi ước gì lại được nghe giọng thân thương cha gọi: "Bao giờ con về?". Chắc chắn tôi sẽ trả lời: "Con sẽ về ngay, cha ơi"!
*******************
Má mất, mấy cha con lục trong ngăn tủ thấy những lá thư, trang nhật ký má viết từ mấy chục năm trước.
Ngày 5-4, Trường đại học Ngoại thương (FTU) tổ chức trao bằng tốt nghiệp sớm nửa năm cho 1.265 sinh viên đại học hình thức chính quy tại trụ sở chính Hà Nội và cơ sở Quảng Ninh.
Trong số sinh viên tốt nghiệp, có khoảng 30% sinh viên đạt kết quả học tập loại xuất sắc. Nhiều sinh viên tiêu biểu đạt các giải thưởng cao trong cuộc thi Olympic toán học sinh viên, Olympic tin học khối không chuyên, giải thưởng khoa học và công nghệ sinh viên...
Tại buổi lễ, PGS.TS Phạm Thu Hương - hiệu trưởng Trường đại học Ngoại thương - cho biết từ thời điểm nhận bằng tốt nghiệp, sinh viên chính thức trở thành tân cử nhân, mang theo khát vọng, trách nhiệm và sứ mệnh đóng góp cho cộng đồng và đất nước.
Trong ngày đặc biệt này, bà Hương mong muốn các tân cử nhân thực hiện một điều có thể khiến nhiều người ngại ngùng, nhưng giàu ý nghĩa.
Ở khoảnh khắc cuối cùng của đời sinh viên, khi không còn là "trẻ con" trong mắt gia đình, bà đề nghị các tân cử nhân quay xuống phía hội trường - nơi cha mẹ, người thân đang dõi theo - đặt tay lên ngực và nghĩ về những hy sinh, yêu thương đã nhận được trên hành trình trưởng thành.
Ngay sau đó hàng nghìn tân cử nhân đồng loạt cúi đầu tri ân, tạo nên khoảnh khắc xúc động tại buổi lễ.
Phát biểu tại buổi lễ, bà Hương cho rằng trưởng thành là khi mỗi người dần thấu hiểu những lo toan, hy sinh của cha mẹ và người thân. Việc chia sẻ yêu thương không chỉ là biểu hiện của sự trưởng thành mà còn là nền tảng cho những thành công bền vững trong tương lai.
Bà khuyên các tân cử nhân mạnh dạn theo đuổi ước mơ, dấn thân với lý tưởng đã chọn, nhưng cũng cần nhận thức hành trình đó được tạo nên từ nhiều bước đi nhỏ, đòi hỏi sự kiên trì trên từng chặng đường.
Trên hành trình ấy, mỗi người cần giữ sự khiêm nhường và lòng bao dung, để hiểu thế giới rộng lớn hơn những gì mình nghĩ, đồng thời tôn trọng những giá trị riêng của người khác - yếu tố giúp đi xa và vững vàng hơn.
Từ Bangladesh đến Hàn Quốc, từ Ấn Độ đến Philippines, hàng loạt chính phủ châu Á đang nối tiếp nhau đẩy mạnh sử dụng than đá, loại nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm nặng nề nhất, để bù đắp khoảng trống năng lượng khổng lồ do cuộc xung đột ở Trung Đông gây ra.
Câu hỏi đặt ra: đây là giải pháp khẩn cấp bất đắc dĩ, hay một bước lùi nguy hiểm đối với cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu?
Nguồn cơn của làn sóng này nằm ở cú sốc nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) - nhiên liệu vốn được xem là "cầu nối" trong lộ trình chuyển dịch từ than sang năng lượng sạch hơn.
Eo biển Hormuz - tuyến đường biển vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và LNG toàn cầu - gần như bị đóng cửa sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran hôm 28-2, kéo theo các đòn trả đũa của Tehran khắp khu vực.
Các cuộc tấn công vào một cơ sở xuất khẩu LNG lớn ở Qatar càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt, với hậu quả có thể kéo dài nhiều năm.
Ông Henning Gloystein, Giám đốc quản lý năng lượng và tài nguyên tại Công ty Eurasia Group, cho biết gần 30 tỉ mét khối LNG đã bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó hơn 80% mức thiếu hụt tập trung ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
"Chỉ trong vòng bốn tuần, thị trường toàn cầu đã chuyển từ dư cung sang tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. Điều này không chỉ đẩy giá tăng vọt, mà còn dẫn đến thiếu nhiên liệu thực sự", ông phân tích. Ông cũng cảnh báo sẽ mất nhiều năm để khôi phục nguồn cung LNG.
Trước thực trạng đó, than đá - vốn rẻ và dồi dào - nhanh chóng trở thành lựa chọn thay thế. Trên báo Financial Times, ông Li Shuo - Giám đốc Trung tâm Khí hậu Trung Quốc tại Viện Chính sách xã hội châu Á (ASPI) - bình luận rằng cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay củng cố cảm giác "than đá là lựa chọn cuối cùng an toàn, mang lại một mức độ an ninh năng lượng mà các nguồn tài nguyên nhập khẩu không thể có".
Ông Gloystein cũng lý giải thêm: "Những quốc gia có trữ lượng than đá sẽ sử dụng chúng, vì đây là cách nhanh nhất và rẻ nhất để thay thế LNG".
Ông Jonathan Teubner, nhà phân tích tại Viện Kinh tế năng lượng và phân tích tài chính (IEEFA), bổ sung một lý do không kém phần thực tế: "Không có than đá nào đi qua eo biển Hormuz".
Làn sóng này lan rộng khắp châu lục. Hàn Quốc trì hoãn đóng cửa các nhà máy nhiệt điện than và dỡ bỏ giới hạn sản lượng điện từ than. Thái Lan tăng sản lượng tại nhà máy điện than lớn nhất nước.
Philippines - quốc gia đã tuyên bố "tình trạng khẩn cấp năng lượng" - dự định gia tăng hoạt động các nhà máy nhiệt điện than. Bangladesh vừa tăng sản lượng điện than, vừa đẩy mạnh nhập khẩu trong tháng 3.
Tại Ấn Độ - quốc gia phụ thuộc vào than đá cho gần 75% sản lượng điện, Thủ tướng Narendra Modi cảnh báo "thách thức lớn" đang đến gần khi mùa hè sắp tới, đồng thời yêu cầu các nhà máy than chạy hết công suất, kể cả việc khôi phục một cơ sở đã bị đóng cửa của Tata Power.
Tuy nhiên làn sóng quay lại điện than đang vấp phải những cảnh báo nghiêm khắc từ cộng đồng khoa học khí hậu.
Theo báo Guardian, các chuyên gia nhấn mạnh tác động hủy hoại của than đá đối với môi trường, đồng thời cho rằng cuộc khủng hoảng lần này nên là hồi chuông thức tỉnh để các nước đầu tư vào năng lượng tái tạo - vốn ổn định hơn và không bị ràng buộc bởi các tuyến vận chuyển dễ tổn thương như eo biển Hormuz.
Bà Pauline Heinrichs, chuyên gia về khí hậu và năng lượng tại Đại học King's College London, nhận định cuộc khủng hoảng lần này cần trở thành bước ngoặt đối với các chính phủ.
"Tác động của than đá đối với khí hậu và sức khỏe là tàn phá và thảm khốc. Chúng ta đã chứng minh điều này trong suốt nhiều thập niên. Than đá không chỉ làm gia tăng rủi ro khí hậu, mà còn kéo theo ô nhiễm và độc hại", bà nói.
Bà Heinrichs cũng nhấn mạnh cuộc khủng hoảng hiện nay càng cho thấy tầm quan trọng của năng lượng tái tạo, "không chỉ là ưu tiên về khí hậu, mà còn đối với an ninh năng lượng nói chung tại châu Á", đồng thời chỉ ra rằng những nền kinh tế có tỉ trọng năng lượng tái tạo cao thực tế ít bị tổn thương hơn.
Cùng quan điểm, bà Dinita Setyawati, chuyên gia phân tích năng lượng cấp cao tại tổ chức Ember, khẳng định: "Phụ thuộc vào than là không bền vững. Năng lượng tái tạo nội địa chắc chắn là con đường nên đi để cải thiện an ninh năng lượng và khả năng chống chịu".
Bà cũng cảnh báo các chính phủ không nên để việc quay lại sử dụng than đá trở thành xu hướng cố định lâu dài trong hệ thống năng lượng quốc gia.
