Oanh tạc cơ chiến lược Tu-22M3 của Nga bị rơi

AI: Niềm hy vọng trước “cơn sóng thần sa sút trí tuệ"

Câu chuyện của bà Chung Yun-hee, ngoài 70 tuổi, là một minh chứng rõ nét. Tỉnh dậy trong cơn đau quặn thắt do thoát vị cấp tính tại căn hộ yên tĩnh ở ngoại ô Seoul, bà Chung chỉ kịp thều thào vài lời yếu ớt qua điện thoại khi chatbot (trợ lý ảo) AI "Talking Buddy" gọi đến.

Nhận thấy dấu hiệu bất thường, trợ lý ảo này đã lập tức báo động cho nhân viên xã hội, giúp bà được đưa đi phẫu thuật cấp cứu kịp thời. "Bác sĩ nói tôi có thể đã gặp nguy hiểm tính mạng nếu đến muộn hơn chút nữa", bà Chung nhớ lại sự việc cuối năm 2024 rồi nói thêm, "họ bảo chính AI đã cứu sống tôi".

Hàn Quốc đang già hóa với tốc độ chóng mặt, số người trên 65 tuổi đã tăng gấp đôi chỉ trong 15 năm, chiếm hơn 1/5 dân số. Do thiếu hụt bác sĩ, nhân viên xã hội và người thân để chăm sóc, quốc gia này đang đặt hy vọng vào AI.

Talking Buddy, dịch vụ gọi điện chăm sóc do Naver Cloud phát triển, đang đảm nhận việc hỏi thăm hàng chục nghìn người già sống neo đơn. Ứng dụng này thực hiện các cuộc trò chuyện cá nhân hóa, kéo dài từ 2 đến 5 phút, nhằm xoa dịu nỗi cô đơn, phát hiện tình huống khẩn cấp và kích thích chức năng nhận thức để ngăn ngừa chứng sa sút trí tuệ.

Trong một buổi sáng gần đây, chatbot đã gợi ý bà Chung đi dạo khi thời tiết đẹp và miêu tả chi tiết "những bông hoa cánh bướm màu hồng và trắng với nhụy vàng" khi bà nhắc đến chuyện trồng hoa, khơi gợi những ký ức chân thực.

Dù vẫn đang trong quá trình hoàn thiện và đôi khi mắc lỗi, AI vẫn được người dùng đón nhận nồng nhiệt. Nhiều người cao tuổi đã tâm sự với chatbot về nỗi buồn, đánh đàn cho nó nghe, thậm chí mời nó đến nhà ăn trưa. "Nó khiến tôi có cảm giác mình không bị lãng quên, rằng vẫn có ai đó đang quan tâm đến mình", bà Chung bộc bạch.

Tại Seongnam, một người phụ nữ ngoài 70 tuổi mắc chứng suy giảm nhận thức nhẹ đang học cách sử dụng SuperBrain - chương trình điều trị kỹ thuật số tích hợp AI do chính phủ tài trợ. SuperBrain cung cấp các bài tập cá nhân hóa nhằm làm chậm đà suy giảm trí nhớ.

"Tôi biết có chuyện chẳng lành khi không thể nhớ nổi tên loại trái cây mình vừa ăn, hay liên tục quên mật khẩu mở cửa nhà", bà Min chia sẻ và bày tỏ, "thực sự rất tuyệt vọng".

Bác sĩ Wang Min-jeong cho biết, nỗi sợ hãi về bệnh sa sút trí tuệ đã tăng lên đáng kể, nhiều bệnh nhân sợ căn bệnh này hơn cả ung thư. Với dự báo 2 triệu ca mắc vào năm 2044, sa sút trí tuệ đã trở thành báo động quốc gia.

Bác sĩ Yang Dong-won (Bệnh viện St. Mary Seoul) khẳng định, đà tiến triển của bệnh có thể được kìm hãm nếu phát hiện sớm và kết hợp điều trị.

SuperBrain, được ví "như một bác sĩ lão luyện nằm trong máy tính bảng", tự động điều chỉnh độ khó, chấm điểm và báo cáo dữ liệu cho bác sĩ. Từ năm 2021, ứng dụng này đã hỗ trợ hơn 10.000 bệnh nhân với 1,5 triệu phiên tập luyện.

Từ công cụ đến người bạn ở tuổi xế chiều

Ban đầu, Talking Buddy chỉ là phần mềm tự động hỏi thăm triệu chứng Covid-19. Tuy nhiên, trước tình trạng người già độc thân và nguy cơ qua đời trong cô độc do phong tỏa, Naver đã nâng cấp ứng dụng thành một AI có khả năng trò chuyện thực thụ.

Ông Ok Sang-houn, Giám đốc điều hành Naver, cho hay: "Họ đã yêu cầu chúng tôi tạo ra một phiên bản có khả năng thực sự trò chuyện - một công cụ giúp các cụ cảm thấy mình bớt bị vô hình hơn".

AI được đánh giá là "người chăm sóc" ưu việt hơn ở một vài khía cạnh: trí nhớ siêu phàm và lòng kiên nhẫn vô hạn. "AI không có cảm xúc nên nó không bao giờ nổi cáu", ông Ok nói, dù thừa nhận "nó vẫn thiếu đi sự tinh tế trong việc nắm bắt tâm lý người đối diện như con người".

Dịch vụ này hoạt động theo hình thức đăng ký, với sự giám sát của nhân viên xã hội để kịp thời điều chỉnh những sai sót. Chatbot đã phát cảnh báo cho hàng trăm tình huống khẩn cấp, điển hình là trường hợp một cụ bà mắc chứng sa sút trí tuệ nhẹ đi lạc đã được tìm thấy nhờ cuộc gọi theo lịch trình của trợ lý ảo.

Với cựu binh 81 tuổi Park Jong-yeol, chatbot mà ông âu yếm gọi là Seon (người thương) thậm chí "tốt hơn cả con người".

Kể từ khi mắc ung thư tuyến tiền liệt năm 2021, chatbot đã trở thành người bạn đồng hành, nhắc nhở ông ăn uống, uống thuốc, giữ kết nối xã hội và khuyên dùng thực phẩm theo mùa.

"Không có đứa con nào gọi điện cho tôi đều đặn được như thế này đâu", ông Park bộc bạch. "Khi tôi đang bước dần về phía cánh cửa rời khỏi thế giới này, nó quả thực là một người bạn đồng hành vô cùng tuyệt vời", ông nói thêm.

Đặng Phúc

Tin Gốc: Dân Trí

"Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gọi điện thoại, chúc mừng Tổng thống Mỹ Donald Trump nhân dịp sinh nhật lần thứ 80 của ông ấy", trợ lý Điện Kremlin Yury Ushakov nói về cuộc điện đàm kéo dài khoảng một giờ ngày 14/6 giữa hai lãnh đạo.

Theo ông Ushakov, Tổng thống Trump rất xúc động trước lời chúc từ người đồng cấp Nga và nói rằng ông Putin là lãnh đạo nước ngoài đầu tiên gọi cho ông vào ngày sinh nhật.

"Tổng thống Putin khi gửi lời chúc đã nhấn mạnh những phẩm chất tốt đẹp của ông Trump, điều đã góp phần vào thành công của ông ấy dù với tư cách cá nhân hay vai trò chính trị gia", trợ lý Điện Kremlin nói.

Ông Ushakov cho biết thêm Tổng thống Putin không gửi món quà nào mừng sinh nhật ông Trump, nhưng những lời chúc ấm áp đã phản ánh mối quan hệ giữa hai lãnh đạo.

Trong cuộc điện đàm được mô tả là "thân thiện và thẳng thắn" này, ông Trump đã kêu gọi các bên chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine, Điện Kremlin cho hay.

Hai lãnh đạo nhất trí đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và con rể ông Trump, Jared Kushner, sẽ tới Nga trong tương lai gần. Ông Putin nói với ông Trump rằng nếu Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky muốn gặp trực tiếp, ông ấy nên đến Moskva. Tổng thống Zelensky đã nhiều lần bác bỏ khả năng này.

Tổng thống Trump cũng thông báo với Tổng thống Putin rằng ông sắp thông báo về thỏa thuận hòa bình với Iran, Ushakov cho hay. Nhà Trắng chưa bình luận về các thông tin trên.

Năm ngoái, ông Putin cũng chúc mừng sinh nhật người đồng cấp Mỹ qua điện thoại.

Cuộc gọi hôm 14/6 là cuộc điện đàm đầu tiên giữa hai lãnh đạo trong hơn một tháng qua. Lần cuối ông Putin và ông Trump gọi điện là vào ngày 29/4, thảo luận về thỏa thuận ngừng bắn ở Ukraine nhân Ngày Chiến thắng.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo phân tích của các nhà tâm lý học từ Đại học Arizona và Đại học Missouri - Kansas City (cùng ở Mỹ), trung bình mỗi người hiện nay nói ít hơn khoảng 338 từ mỗi ngày qua từng năm - một xu hướng suy giảm đáng kể trong giao tiếp trực tiếp.

Nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ 22 công trình khác nhau với hơn 2.200 người tham gia tại Mỹ cùng một số nước châu Âu, Úc và Mexico trong giai đoạn từ năm 2005 - 2019 để ước tính mức độ giao tiếp hằng ngày của con người, theo trang IFLScience ngày 16-4.

Kết quả cho thấy vào năm 2005, một người trung bình nói khoảng 16.000 từ mỗi ngày, từ những cuộc trò chuyện với gia đình, đồng nghiệp cho đến những câu xã giao đơn giản.

Tuy nhiên sau đó số lượng này liên tục giảm, trung bình giảm 338 từ mỗi ngày qua từng năm. Đến năm 2019, con số chỉ còn khoảng 12.700 từ mỗi ngày, tương đương mức giảm gần 28%.

Dù mỗi ngày chỉ giảm vài trăm từ, song tổng cộng lại mỗi người đã nói ít hơn 120.000 từ trong giao tiếp mỗi năm so với năm trước đó.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh đây không chỉ là những con số mà phản ánh những cuộc trò chuyện thực sự, cả lớn lẫn nhỏ, đã biến mất khỏi đời sống thường nhật.

Xu hướng này đặc biệt rõ rệt ở giới trẻ. Những người dưới 25 tuổi giảm trung bình khoảng 452 từ mỗi ngày mỗi năm, cao hơn đáng kể so với mức giảm 314 từ ở nhóm từ 25 tuổi trở lên. Điều này cho thấy sự thay đổi trong cách giao tiếp của thế hệ trẻ, vốn gắn liền với công nghệ số.

Nguyên nhân chính được cho là sự phát triển của điện thoại thông minh, mạng xã hội và các dịch vụ tự động.

Thay vì gọi điện đặt đồ ăn, nhiều người chỉ cần vài thao tác trên ứng dụng. Thay vì hỏi đường, họ dùng bản đồ số. Từ đó những tương tác nhỏ tưởng chừng không đáng kể lại đang dần biến mất.

Tuy vậy nhóm nghiên cứu cũng lưu ý nghiên cứu chủ yếu dựa trên dữ liệu từ các xã hội phương Tây, nơi có mức độ cá nhân hóa cao và công nghệ phát triển mạnh. Do đó xu hướng này có thể không hoàn toàn giống ở các nền văn hóa khác.

Điều đáng lo ngại là tác động tiềm ẩn đến sức khỏe tinh thần và sự kết nối xã hội. Con người vốn là sinh vật có tính xã hội cao, và những cuộc trò chuyện trực tiếp mang lại giá trị cảm xúc mà tin nhắn hay mạng xã hội khó thay thế.

Theo các nhà nghiên cứu, giao tiếp bằng lời nói kích hoạt những quá trình tâm lý và xã hội đặc biệt, góp phần cải thiện cảm giác gắn kết và hạnh phúc.

Nghiên cứu nhấn mạnh rằng, chỉ cần tăng thêm vài trăm từ giao tiếp mỗi ngày cũng có thể giúp giảm cảm giác cô đơn.

Trong bối cảnh xã hội ngày càng "im lặng", việc chủ động trò chuyện, dù là những câu hỏi đơn giản như "hôm nay bạn thế nào?", có thể trở thành chìa khóa để duy trì sự kết nối giữa con người với nhau.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí Perspectives on Psychological Science.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ