Ông H.V.Q., 54 tuổi, vào Trung tâm Tiêu hóa – Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai sau một thời gian thấy cơ thể mệt mỏi kéo dài.
Người bệnh có tiền sử viêm gan B hơn 10 năm nay. Trước đó, ông không ghi nhận những yếu tố nguy cơ đặc biệt từ lối sống, không thường xuyên sử dụng thực phẩm ôi thiu hay quá hạn.
Tuy nhiên, kết quả thăm khám lần này lại cho thấy một tổn thương u gan, nghi ngờ ung thư biểu mô tế bào gan.
Để làm rõ bản chất khối u, các bác sĩ chỉ định sinh thiết u gan. Kết quả giải phẫu bệnh sau đó xác định bệnh nhân mắc ung thư biểu mô tế bào gan. Sau khi có chẩn đoán xác định, trường hợp của ông Q. được đưa ra hội chẩn liên khoa với sự tham gia của các chuyên ngành tiêu hóa, chẩn đoán hình ảnh, ngoại khoa và ung bướu.
Cuối cùng, hội đồng thống nhất lựa chọn phương pháp đốt sóng cao tần cho người bệnh.
Theo BS Lưu Thị Minh Diệp, Trung tâm Tiêu hóa – Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, nhìn từ trường hợp của ông Q., điều khiến bác sĩ trăn trở không chỉ là một ca ung thư gan mới được phát hiện, mà là thực tế rất nhiều bệnh nhân mang viêm gan B trong nhiều năm nhưng không theo dõi sát, đến khi đi khám thì tổn thương đã hình thành.
Hơn 7 triệu người Việt mang loại virus là mầm mống ung thư gan
Theo BS Diệp, viêm gan B là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn tới ung thư gan.
Đây cũng là điều các bác sĩ tại Trung tâm Tiêu hóa – Gan mật gặp thường xuyên trong thực tế khám chữa bệnh. Không ít bệnh nhân vào viện vì mệt mỏi, đau tức, chán ăn hoặc đi khám định kỳ mới phát hiện u gan trên nền viêm gan B đã có từ trước.
Ước tính khoảng 7,6 triệu người Việt Nam nhiễm virus viêm gan B, song đến nay chỉ hơn 1,6 triệu người chẩn đoán bệnh và khoảng 45.000 người được điều trị. Tương tự, chỉ khoảng 60.000 người được chẩn đoán viêm gan C và rất ít trường hợp tiếp cận điều trị trong số gần một triệu ca mắc.
Điều đáng lo là nhiều người bệnh biết mình mang viêm gan B nhưng không điều trị đều đặn hoặc không tái khám đúng hẹn.
“Có trường hợp vẫn uống thuốc, nhưng sau một thời gian thấy cơ thể ổn định thì chủ quan, không quay lại kiểm tra. Cũng có người bỏ điều trị giữa chừng, chuyển sang dùng thuốc nam, thuốc bắc hoặc các sản phẩm truyền miệng mà không có chỉ định rõ ràng.
Đến khi mệt mỏi tăng lên, khối u lớn dần, thậm chí đã di căn, người bệnh mới quay lại bệnh viện”, BS Diệp cho hay.
Theo BS Diệp, đây là lý do nhiều ca ung thư gan không được phát hiện ở giai đoạn còn thuận lợi cho điều trị. Người bệnh thường không có biểu hiện quá rầm rộ ngay từ đầu.
Không ít người vẫn sinh hoạt bình thường, chỉ thấy hơi mệt, ăn uống kém hơn hoặc tức nhẹ vùng gan nên nghĩ đơn giản là cơ thể suy nhược, rối loạn tiêu hóa hay làm việc quá sức. Chính sự chủ quan ấy khiến cơ hội phát hiện sớm bị bỏ lỡ.
Trong trường hợp của ông Q., yếu tố nguy cơ nổi bật nhất mà bác sĩ nghĩ tới chính là tiền sử viêm gan B kéo dài. Từ biểu hiện mệt mỏi ban đầu, quá trình thăm khám, sinh thiết và hội chẩn đã giúp làm rõ bản chất tổn thương, từ đó đưa ra hướng xử trí phù hợp cho người bệnh.
BS Diệp cho biết, viêm gan B không đồng nghĩa chắc chắn sẽ dẫn đến ung thư gan, nhưng đây là nhóm bệnh nhân cần được theo dõi lâu dài và chặt chẽ.
Điều quan trọng không phải chỉ là phát hiện mình có virus, mà còn là theo dõi tải lượng virus, đánh giá chức năng gan, phát hiện sớm các tổn thương bất thường và can thiệp đúng thời điểm.
Điều bác sĩ lo nhất là người bệnh bỏ tái khám
Theo BS Diệp, tại đơn vị, với những bệnh nhân viêm gan B, bác sĩ luôn có chương trình theo dõi và khuyến cáo tái khám định kỳ. Thông thường, người bệnh cần quay lại theo lịch hẹn để làm các xét nghiệm chức năng gan, xét nghiệm liên quan đến ung thư gan và siêu âm đánh giá, nhằm phát hiện sớm các tổn thương nghi ngờ.
Vấn đề là không phải ai cũng tuân thủ được việc này. Có người ở xa, có người chủ quan vì chưa thấy triệu chứng, có người cho rằng chỉ cần uống thuốc là đủ. Nhưng với viêm gan B, việc không tái khám đều có thể khiến những thay đổi bất thường trong gan diễn ra âm thầm mà người bệnh không biết.
BS Diệp cho biết trong số các ca ung thư gan có nền viêm gan B mà trung tâm tiếp nhận, nhiều bệnh nhân đến viện khá muộn. Khi đó, khối u đã lớn, việc điều trị trở nên khó khăn hơn nhiều so với các trường hợp phát hiện ở giai đoạn sớm.
Nếu tổn thương được nhận diện khi còn nhỏ, người bệnh có thể có thêm cơ hội với các phương pháp can thiệp ít xâm lấn như đốt sóng cao tần. Ngược lại, khi khối u phát triển lớn hoặc lan rộng, lựa chọn điều trị sẽ thu hẹp hơn.
Từ thực tế này, BS Diệp nhấn mạnh người mắc viêm gan B tuyệt đối không nên nghĩ rằng không đau tức là không có vấn đề. Gan là cơ quan có khả năng bù trừ tốt, vì thế nhiều tổn thương có thể tiến triển trong thời gian dài mà không gây biểu hiện rõ rệt. Đó cũng là lý do người bệnh không thể chờ cơ thể lên tiếng mới đi kiểm tra.
Bác sĩ cũng lưu ý thêm rằng không nên tự ý thay thế điều trị chuẩn bằng các phương pháp chưa được kiểm chứng. Với bệnh gan mạn tính nói chung và viêm gan B nói riêng, điều người bệnh cần nhất là theo dõi có hệ thống, đúng chuyên khoa, đúng lịch hẹn và đúng chỉ định.
Theo BS Lưu Thị Minh Diệp, với người mang viêm gan B, tái khám định kỳ không chỉ để kiểm tra tình trạng viêm gan, mà còn là cách quan trọng để sàng lọc, phát hiện sớm ung thư gan.
Khi bệnh được phát hiện sớm, cơ hội điều trị sẽ khác rất nhiều so với lúc tổn thương đã tiến xa. Và trong cuộc đua với ung thư gan, sự chủ động của người bệnh luôn là yếu tố không thể thay thế.
Dùng laser khoan cắt mảng xơ vữa, cứu bệnh nhân nguy kịch
Ngày 1/4, Bệnh viện Thống Nhất (TPHCM) thông tin về 2 trường hợp được điều trị thành công với hệ thống khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser (Auryon Atherectomy Catheter).
Đây cũng là đơn vị y tế đầu tiên ở Việt Nam triển khai kỹ thuật trên cho các bệnh nhân gặp phải tình trạng tắc hẹp động mạch chi dưới đa tầng.
Trường hợp thứ nhất là một cụ ông 89 tuổi, nhập viện vì đau dữ dội và nhiễm trùng, hoại tử chi nguy kịch. Theo bệnh sử, tình trạng đau chi của bệnh nhân khởi phát 1 tháng trước đó, đã điều trị thời gian dài nhưng không khỏi, gây ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống.
Tại Bệnh viện Thống Nhất, kết quả CT Scan cho thấy bệnh nhân hẹp đa tầng động mạch chi dưới, xơ vữa vôi hóa gây hẹp rải rác, nặng nhất là khu vực đoạn 1/3 dưới động mạch đùi (hẹp 80-90%); hẹp khít thân chày mác.
Trước tình huống trên, ê-kíp điều trị đã gây tê tại chỗ, sau đó đặt ống dẫn vào động mạch đùi và chụp DSA, siêu âm qua lòng mạch để đánh giá chính xác tổn thương của bệnh nhân.
Sau đó, vị trí bị tắc hẹp, xơ vữa được khoan cắt bằng laser, kết hợp nong bóng. Sau can thiệp, bệnh nhân tỉnh táo, phục hồi tốt, mạch máu chi dưới được tái thông hoàn toàn.
Trường hợp thứ hai là một nam bệnh nhân 71 tuổi, vào viện vì đau 2 chân cách hồi (đau, chuột rút, tê mỏi khi vận động). Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, hẹp động mạch cảnh.
Qua CT Scan, bệnh nhân được phát hiện hẹp đa tầng và xơ vữa động mạch chi dưới, có vị trí tắc hoàn toàn. Ông đã nằm một chỗ thời gian dài ở bệnh viện tuyến tỉnh.
Bệnh nhân cũng được điều trị bằng hệ thống Auryon và nong động mạch tắc hẹp bằng bóng phủ thuốc. Ngay trong chiều cùng ngày, bệnh nhân đã sinh hoạt bình thường.
Cơ hội mới cho bệnh nhân tắc hẹp động mạch chi
TS.BS Nguyễn Duy Tân, Trưởng khoa Ngoại Tim mạch - Lồng ngực chia sẻ, kỹ thuật khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser từng được một số cơ sở áp dụng trong việc can thiệp mạch vành. Khoảng 1 năm trở lại đây, một số nước trên thế giới bắt đầu áp dụng phương pháp này xử trí tình trạng tắc hẹp động mạch chi dưới.
Bác sĩ Tân phân tích, động mạch chi rất dài và có nhiều tầng, nên khi bị tắc hẹp có thể khiến chất độc ứ đọng lại, từ đó gây nguy hiểm cho những khu vực khác của cơ thể.
Cách đây 10-20 năm, những bệnh nhân cao tuổi bị tắc hẹp và xơ vữa mạch máu sẽ được mổ bắc cầu điều trị, nhưng nhiều ca không thể thực hiện vì sức khỏe không cho phép. Sau này, phương pháp đặt stent được áp dụng, nhưng cũng chưa tối ưu vì việc can thiệp sẽ phức tạp hơn khi mạch máu tái hẹp.
Hệ thống Auryon vừa được Bệnh viện Thống Nhất ứng dụng là công nghệ can thiệp mạch tiên tiến, chỉ cần gây tê tại chỗ, thực hiện nhẹ nhàng nên rất ít xâm lấn. Qua da của bệnh nhân, bác sĩ sẽ đưa dụng cụ tinh vi có chứa tia laser thể rắn vào mạch máu để khoan cắt mảng xơ vữa.
PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất cho biết, người cao tuổi có đặc thù sức khỏe yếu và nhiều bệnh nền, nên yêu cầu điều trị luôn là can thiệp tối thiểu nhưng phải đạt hiệu quả tối đa.
Trước thực tế trên, khoa Ngoại Tim mạch - Lồng ngực của bệnh viện đã tìm cách ứng dụng những kỹ thuật cao. Trong đó, kỹ thuật khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser với những ưu điểm đã nêu giúp bệnh nhân hồi phục nhanh, rút ngắn thời gian chăm sóc, từ đó tránh được nguy cơ nhiễm trùng bệnh viện.
Bệnh viện ở TPHCM thực hiện thành công113 ca ghép gan
Tại chương trình “Nhìn lại những thành tựu ghép gan tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM”, diễn ra mới đây, TS.BS Trần Công Duy Long, Phó Trưởng khoa Ngoại Gan - Mật - Tụy của đơn vị chia sẻ, từ năm 2018, Bộ Y tế đã công nhận bệnh viện đủ điều kiện triển khai kỹ thuật ghép gan.
Đến nay, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã thực hiện thành công 113 ca ghép gan. Trong đó, có nhiều trường hợp phức tạp với tình trạng lâm sàng nặng; những ca ghép gan trẻ em với cân nặng rất thấp, suy dinh dưỡng, teo cơ, suy gan cấp và các bệnh lý hiếm.
Bệnh viện đã làm chủ nhiều kỹ thuật ghép gan tiên tiến, như tách gan ghép cho hai người nhận, chia đôi gan cho hai người trưởng thành và phẫu thuật nội soi lấy mảnh ghép ít xâm lấn, từng bước mở rộng và nâng cao hiệu quả điều trị.
PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc, Giám đốc Bệnh viện nhấn mạnh, việc phát triển ghép tạng của đơn vị - trong đó có ghép gan - được xây dựng trên nền tảng phối hợp đa chuyên khoa, vận hành đồng bộ và lấy người bệnh làm trung tâm.
Bệnh viện không đặt nặng số lượng ca ghép mà chú trọng giá trị thực sự, với mục tiêu mang lại cơ hội và chất lượng sống tốt hơn cho người bệnh. Trong thời gian tới, đơn vị định hướng tiếp tục phát triển chương trình ghép tạng theo tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và ứng dụng công nghệ trong quản lý, theo dõi người bệnh sau ghép.
Gần đây, tại Quảng Trị liên tiếp ghi nhận nhiều trường hợp hóc dị vật với tình huống 'dở khóc dở cười', thậm chí tiềm ẩn nguy hiểm đến tính mạng. Không ít ca bệnh buộc các bác sĩ phải xử trí khẩn cấp để tránh biến chứng nặng.
Cụ thể, ngày 14.4, Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị tiếp nhận ca cấp cứu hy hữu khi bệnh nhi L.B.N (21 tháng tuổi, ở xã Gio Linh) nuốt phải dị vật sắc nhọn. Theo người nhà, trong lúc chơi đùa, cháu bé vô tình nuốt một chiếc đinh vít dài khoảng 2,5 cm.
Do hoảng loạn, người mẹ đã vỗ lưng để mong đẩy dị vật ra ngoài, nhưng vô tình khiến chiếc đinh... trôi sâu hơn.
Kết quả thăm khám và chụp X-quang cho thấy dị vật đã nằm trong dạ dày, có nguy cơ gây thủng đường tiêu hóa, xuất huyết nếu không can thiệp kịp thời. Ngay lập tức, các bác sĩ thuộc nhiều chuyên khoa đã hội chẩn và nội soi cấp cứu dưới gây mê.
Sau khoảng 30 phút, chiếc đinh vít được lấy ra an toàn. Bệnh nhi hồi phục nhanh, ổn định và xuất viện vào ngày hôm sau.
Không chỉ ở trẻ nhỏ, các ca hóc dị vật ở người lớn cũng diễn ra khá phổ biến với nhiều tình huống bất ngờ. Tại khoa Nội tiêu hóa - Huyết học lâm sàng (Bệnh viện hữu nghị Việt Nam - Cu Ba Đồng Hới), thời gian qua liên tục tiếp nhận các ca dị vật thực quản.
Cụ thể, ngày 5.4, một bệnh nhân nhập viện do hóc… miếng xoài bóp. Trước đó, ngày 3.4, một người lớn tuổi vô tình nuốt răng giả khi uống thuốc. Ngày 23.3, một trường hợp khác phải nhập viện do nuốt phải xương gà.
Đáng chú ý, ngày 19.1, các bác sĩ tiếp nhận một ca xuất huyết tiêu hóa nôn ra máu, đồng thời nhận thông tin về bệnh nhân đau thắt ngực dữ dội. Qua chẩn đoán hình ảnh, phát hiện dị vật nghi đâm xuyên cơ thực quản. Sau hội chẩn liên khoa và phối hợp giữa các chuyên khoa tim mạch, ngoại tổng hợp, ê kíp đã nội soi gắp thành công một chiếc xương cá dài gần 7 cm, đảm bảo an toàn cho người bệnh.
Theo các bác sĩ, dị vật thực quản là một cấp cứu nội khoa nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong nếu xử trí chậm.
Thầy thuốc ưu tú, bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Duy Thạch, Trưởng khoa Nội tiêu hóa - Huyết học lâm sàng (Bệnh viện hữu nghị Việt Nam - Cu Ba Đồng Hới), cho biết thực quản có 5 đoạn hẹp sinh lý, dễ khiến dị vật mắc kẹt. Thống kê cho thấy dị vật thường dừng lại ở vùng cổ (74%), đoạn ngực (22%) và đoạn dưới ngực (4%).
"Nếu không được lấy ra kịp thời, dị vật có thể gây thủng thực quản, viêm trung thất, thậm chí đâm vào mạch máu lớn, dẫn đến tử vong nhanh", bác sĩ Thạch nhấn mạnh.
Theo bác sĩ Thạch, nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến hóc dị vật là thói quen ăn uống vội vàng, không nhai kỹ hoặc vừa ăn vừa nói chuyện.
Với người lớn tuổi, việc mất răng hoặc sử dụng răng giả làm giảm khả năng kiểm soát nuốt. Trẻ nhỏ lại có thói quen ngậm đồ vật, chưa biết cách loại bỏ xương khi ăn.
Ngoài ra, những người mắc bệnh lý như u trung thất, ung thư thực quản hoặc co thắt thực quản cũng có nguy cơ cao. Đặc biệt, một số người do thói quen nghề nghiệp thường ngậm đinh, kim hoặc vật nhỏ trong miệng khi làm việc, tiềm ẩn rủi ro lớn.
Bác sĩ Thạch khuyến cáo, hóc dị vật hoàn toàn có thể phòng tránh bằng những thay đổi đơn giản trong sinh hoạt. Người lớn cần ăn chậm, nhai kỹ, tránh nói chuyện khi ăn; hạn chế chế biến thực phẩm khiến xương bị vỡ vụn, nên lọc xương trước khi ăn. Với trẻ nhỏ, cần loại bỏ hoàn toàn xương trong thức ăn và không để trẻ tiếp xúc với các vật nhỏ như đồng xu, kim băng, pin...
Đặc biệt, khi có dấu hiệu nuốt vướng, đau nghẹn hoặc nghi ngờ nuốt phải dị vật, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Bác sĩ Thạch nhấn mạnh, tuyệt đối không áp dụng "mẹo dân gian" như nuốt cơm to, uống nước liên tục hay dùng tay móc họng, bởi có thể khiến dị vật đi sâu hơn, gây tổn thương nghiêm trọng.
Tối 19-5, ông Nguyễn Thái Thịnh - Phó chủ tịch UBND phường Phú Yên, Đắk Lắk - cho hay trên địa bàn có liên tiếp 2 trường hợp chó dại và chó nghi dại tấn công nhiều người.
Cụ thể ngày 18-5, UBND phường Phú Yên phát thông báo khẩn về việc tìm người từng tiếp xúc với một con chó dương tính với vi rút dại, nhằm kịp thời triển khai các biện pháp phòng chống dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Theo kết quả xét nghiệm của cơ quan chuyên môn, mẫu bệnh phẩm từ một con chó không rõ nguồn gốc bị tiêu hủy tại khu phố Lộc Đông, phường Phú Yên ngày 14-5 được xác định dương tính với vi rút dại.
Con chó mắc vi rút là chó đực, có lông ngắn màu nâu đỏ, vùng ngực, bụng và bàn chân có màu trắng nhạt, nặng khoảng 8-10kg, có đặc điểm tai dựng, mõm dài, thân gầy và đuôi dài.
Khi được phát hiện, con vật đi lang thang trong khu phố Lộc Đông với biểu hiện mệt mỏi, bỏ ăn, di chuyển chậm và phản ứng chậm.
UBND phường đề nghị những người từng bị con chó trên cắn, cào hoặc liếm lên vùng da bị tổn thương, niêm mạc; những người trực tiếp tiếp xúc, bắt giữ, vận chuyển, xử lý hoặc chôn lấp xác chó; cũng như các chủ vật nuôi có chó, mèo từng bị con chó này cắn hoặc tiếp xúc trực tiếp cần nhanh chóng liên hệ cơ quan chức năng để được hướng dẫn xử lý.
Vụ thứ hai, từ báo cáo ngày 15-5, Trạm y tế phường Phú Yên tiếp nhận thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk về trường hợp chó nghi dại đã cắn 4 người dân trên địa bàn.
Theo báo cáo, con chó này đã cắn 4 người dân trong khu vực (từ ngày 12 đến 14-5). Đến khoảng 22h ngày 14-5, con chó bị người dân đánh chết và chôn lấp tại một gò đất thuộc khu phố Phước Bình Bắc.
Các nạn nhân đều bị tổn thương mức độ III ở tay hoặc chân và đã được vận động đưa đến cơ sở y tế để tiêm huyết thanh kháng dại và vắc xin phòng dại.
Qua xác minh, con chó thuộc hộ bà T.T.C. (90 tuổi), trú tại khu phố Phước Bình Bắc. Con chó có lông màu vàng, nặng khoảng 7kg và chưa được tiêm vắc xin phòng dại. Khi xảy ra vụ việc, con vật có biểu hiện hung dữ, mắt đỏ.
Theo ông Thịnh, con chó nghi dại này đã bị người dân địa phương vây chặn, đập chết và chôn lấp trong đêm 14-5, nên không thể lấy mẫu bệnh phẩm để xét nghiệm vi rút dại.
Trước đó vào sáng 6-5, cũng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, một con chó tấn công 5 người dân xã Tuy An Nam. Sau khi bị vây chặn, đập chết, mẫu bệnh phẩm con chó này đã được Trạm chẩn đoán và xét nghiệm II thuộc Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm thú y trung ương II kết luận dương tính với vi rút dại. 5 nạn nhân bị chó dại tấn công đều được hướng dẫn đến cơ sở y tế tiêm huyết thanh kháng dại và vắc xin phòng dại.
