Với thù lao 2 USD mỗi giờ video, các bản ghi hình của Sriramyachandra được coi là tư liệu quan trọng cho các doanh nghiệp công nghệ toàn cầu, giúp họ huấn luyện robot cử động như con người trong thế giới thực.
Cô gái 25 tuổi, sống tại thành phố Chennai thuộc bang Tamil Nadu, là một trong hàng nghìn người đang làm công việc huấn luyện hệ thống AI tại Ấn Độ. “Liệu có ai sẵn sàng trả tôi hơn 2 USD mỗi giờ chỉ để làm việc nhà?”, cô nói.
Chatbot và ứng dụng tạo ảnh bằng AI có thể dùng lượng lớn dữ liệu kỹ thuật số sẵn có, nhưng xây dựng các hệ thống hoạt động trong môi trường đời thực đặt ra nhiều thách thức hơn. Các nhà phát triển tin rằng cung cấp hình ảnh góc nhìn thứ nhất, còn gọi là “dữ liệu vị kỷ”, cho các mô hình AI chuyên biệt sẽ giúp robot sao chép cử động của con người. Một số “huấn luyện viên AI” làm việc tại nhà, trong khi số khác ở nhà xưởng hoặc cơ sở chuyên biệt, sử dụng kính thông minh, máy quay đeo trên đầu và cảm biến chuyển động.
“Nó sẽ cảnh báo ‘không phát hiện tay’ nếu tôi ghi hình không đúng cách”, Sriramyachandra nói. Sau khi quay, cô gửi video cho công ty dữ liệu Objectways thông qua ứng dụng đặc biệt.
Objectways có văn phòng tại Mỹ và Ấn Độ, có khách hàng nằm trong danh sách Fortune 500 và hiện làm việc cùng Amazon SageMaker, nền tảng phục vụ mô hình học máy.
Thị trường robot hình người đang bùng nổ. Ngân hàng đầu tư Morgan Stanley dự báo sẽ có hơn một tỷ robot loại này được sử dụng vào năm 2050, chủ yếu phục vụ mục đích công nghiệp và thương mại. “Gấp quần áo, pha cà phê, nấu ăn theo các cách nhất định…”, Ravi Shankar, lãnh đạo Objectways, đề cập những video được khách hàng yêu cầu. “Một số công việc nên được giao cho robot, để con người làm những điều tốt đẹp và thú vị hơn”.
Tại Ấn Độ, ngành AI không gian đang mang lại nhiều công việc mới, ít nhất là lúc này. Shankar sống và làm việc tại Mỹ, nhưng lại thuê nhân lực tại bang Tamil Nadu, nơi ông sinh ra và lớn lên.
Ấn Độ đã trở thành điểm trung gian toàn cầu trong công việc khởi tạo, xử lý và chú thích dữ liệu cho AI. “Nhiều khả năng dịch vụ thu thập dữ liệu sẽ ngày càng mở rộng”, Aditi Surie, chuyên gia nhân lực kỹ thuật số thuộc Viện Nghiên cứu Định cư Con người Ấn Độ, nhận định.
Tại một nhà máy dệt may ở thành phố Karur, phóng viên AFP chứng kiến ít nhất 8 công nhân đeo máy quay và kính thông minh do Objectways cung cấp trong lúc xử lý hàng hóa.
Ấn Độ đang quyết liệt đầu tư vào ngành công nghiệp AI, nhưng giới lãnh đạo cũng hiểu rằng tự động hóa luôn đi kèm rủi ro, bên cạnh những lợi ích luôn được ca ngợi của công nghệ này. Viện Chuyển đổi Quốc gia Ấn Độ (NITI Aayog), cơ quan tư vấn chính sách công hàng đầu của chính phủ nước này, chỉ ra rằng phần lớn cuộc thảo luận về AI và lao động thường chỉ tập trung vào các công việc văn phòng, hành chính và trí thức, trong đó dự báo nhiều người mất việc nếu không có hành động cấp thiết.
“Tuy nhiên, gần như không có sự chú ý nào dành cho cách AI có thể phục vụ 490 triệu người lao động không chính thức, vốn là xương sống với nền kinh tế Ấn Độ”, cơ quan này cho biết trong báo cáo được công bố trước hội nghị thượng đỉnh toàn cầu về AI diễn ra tại nước này.
NITI Aayog đã nghiên cứu những kịch bản mà công nghệ AI có thể hỗ trợ hoặc đe dọa hàng chục ngành nghề, từ nông dân đến công nhân dọn dẹp cống thoát nước và người bán trà trên phố.
Ponni, cư dân 55 tuổi, ngồi vỉa hè bán vòng hoa suốt 10 năm qua tại Bengaluru, thành phố được mệnh danh là Thung lũng Silicon của Ấn Độ. Bà giờ đây cũng được trả tiền để ghi hình công việc của mình. “Thế hệ tiếp theo, nhưng người có thể làm việc giống tôi, sẽ đối mặt với vấn đề nhất định”, Ponni cho hay.
Tại văn phòng của Objectways, các huấn luyện viên AI ghi hình bản thân làm việc nhà trong những căn phòng giả với đầy đủ nội thất. Sau hàng nghìn giờ quay, giấy dán tường sẽ được thay thế để đổi mới môi trường video cho khách hàng.
“Hôm nay tôi ngồi đây, mai lại đứng ở kia”, Rani N., cử nhân kỹ sư 21 tuổi, nói trong giờ nghỉ sau khi quay hình gấp khăn.
Mỗi video kéo dài khoảng 4 phút, cô ghi hình khoảng 90 video mỗi ngày ở mọi địa điểm trên chiếc giường tại trường quay. Rani nói rằng công việc “chấp nhận được”, nhưng cảm thấy bản thân luôn phải đeo máy quay.
Ở căn phòng khác, một số huấn luyện viên liên tục sắp xếp gọt bút chì, chai nước và bút tô màu theo những khuôn mẫu nhất định, sử dụng máy quay có cảm biến chiều sâu để ghi hình.
Qanat Consulting Services, nhà thầu phụ của Objectways tại bang Andhra Pradesh, cung cấp video cho hơn 10 công ty dữ liệu lớn. “Chúng tôi có 2.000 cộng tác viên. Một số người chuyên làm nhiệm vụ với các cảm biến chuyển động gắn trên tay và chân”, CEO Thaslim Pattan nói.
Manish Agarwal, nhân viên công ty Humyn Labs tại Bengaluru, còn chịu trách nhiệm ghi âm cuộc nói chuyện giữa người với người. Họ thảo luận về nhiều đề tài được giao, từ chính trị đến giải trí, để phục vụ những khách hàng cần xử lý nhịp điệu giọng nói.
Agarwal phủ nhận khả năng robot sẽ giành công việc của người, cho rằng mạng lưới kết hợp giữa người và robot có thể làm việc cùng nhau trong tương lai. “Một thợ hàn ở Ấn Độ có thể sẽ trực tiếp điều khiển robot hàn ở Cộng hòa Czech”, anh nói.
Theo báo SCMP ngày 26-4, các nhà nghiên cứu Trung Quốc đã giới thiệu một công nghệ mới thách thức quan điểm lâu nay về điện than - vốn thường bị gắn liền với việc gây ô nhiễm nghiêm trọng, phát thải lượng carbon lớn và hiệu suất sản sinh điện thấp - khi cho thấy than có thể được sử dụng để tạo điện theo một cách hoàn toàn khác.
Nhóm nghiên cứu do Xie Heping, thành viên Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc và giáo sư tại Đại học Thâm Quyến, dẫn đầu đã đề xuất một phương pháp phát điện từ than với phát thải carbon gần bằng không.
Công trình nghiên cứu được công bố trên tạp chí Energy Reviews vào thứ Năm, giới thiệu công nghệ pin nhiên liệu than trực tiếp không phát thải carbon (ZC-DCFC), báo China Daily trích thông tin từ trang web của Đại học Thâm Quyến.
Khác với các nhà máy nhiệt điện than truyền thống sử dụng quá trình đốt nhiên liệu, phương pháp mới chuyển hóa trực tiếp năng lượng hóa học từ than thành điện thông qua quá trình oxy hóa điện hóa, bỏ qua hoàn toàn quá trình đốt cháy.
Các nhiên liệu hóa thạch như than vẫn là trụ cột của hệ thống năng lượng toàn cầu.
Những công nghệ như chu trình khí hóa kết hợp chu trình hỗn hợp (IGCC) hiện đang chiếm ưu thế trong phát điện từ than, tuy nhiên hiệu suất chuyển đổi năng lượng chỉ đạt khoảng 45% và phát thải hơn 800 gram CO₂ trên mỗi kW/h.
Kể từ năm 2018, nhóm nghiên cứu đã phát triển khái niệm ZC-DCFC và đạt được các đột phá trong vật liệu hiệu suất cao, xử lý nhiên liệu và thiết kế điện cực.
Công nghệ được cho đặc biệt có tiềm năng trong việc khai thác các nguồn than nằm sâu dưới lòng đất.
Khi các mỏ than nông dần cạn kiệt, nó có thể góp phần chuyển đổi than từ một loại nhiên liệu phát thải cao thành một nguồn năng lượng sạch hơn.
13h56 ngày 6/4 (0h56 theo giờ Hà Nội), tàu Orion chính thức đưa phi hành đoàn Artemis II vượt qua kỷ lục về quãng đường xa nhất mà con người từng bay khỏi Trái Đất, 400.171 km, do Apollo 13 thiết lập năm 1970.
Orion dự kiến tiếp tục di chuyển và đạt cột mốc xa hành tinh xanh nhất, 406.773, khoảng 5 tiếng sau.
Trước đó, từ 10h35 ngày 6/4 (21h35 cùng ngày theo giờ Hà Nội), NASA thông báo trên X rằng phi hành đoàn Artemis II đã thức dậy, bắt đầu ngày thứ 6 của nhiệm vụ khi cách Mặt Trăng 30.304 km. Họ nhận được thông điệp đặc biệt mà Jim Lovell, phi hành gia NASA từng tham gia nhiệm vụ Apollo 8 và 13, ghi âm trước khi qua đời vào năm 2025.
Lovell gửi lời chào đến phi hành đoàn Artenis II, gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
"Tôi tự hào trao lại ngọn đuốc khi các bạn bay quanh Mặt Trăng và đặt nền móng cho sứ mệnh bay tới Sao Hỏa vì lợi ích của thế giới. Đây là một ngày lịch sử và tôi biết các bạn sẽ rất bận rộn, nhưng đừng quên tận hưởng khung cảnh. Xin gửi tới Reid, Victor, Christina, Jeremy, cùng những đội ngũ hỗ trợ tuyệt vời lời chúc may mắn và thượng lộ bình an từ tất cả chúng tôi ở Trái Đất thân yêu", ông nói.
NASA phát sóng trực tiếp chuyến bay vòng lúc 13h, dự kiến tiếp tục đến 21h45 ngày 6/4 (từ 0h đến 8h45 ngày 7/4 giờ Hà Nội), bắt đầu với buổi thảo luận giữa phi hành đoàn Artemis II và đội ngũ nhà khoa học tại Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ thuộc Trung tâm Vũ trụ Johnson, Houston, nhằm rà soát các mục tiêu và lịch trình bay.
Do góc chiếu của Mặt Trời lên Mặt Trăng thay đổi khoảng một độ cứ mỗi hai giờ, phi hành đoàn không thể biết trước chính xác điều kiện ánh sáng trên bề mặt thiên thể này. Buổi họp ngắn cung cấp cơ hội cuối cùng để xem lại các chi tiết trước khi bắt đầu chuyến bay vòng.
NASA cho biết có 10 mục tiêu khoa học và 35 mục tiêu khác mà phi hành đoàn Artemis II cần hướng tới trong chuyến bay vòng qua phía sau Mặt Trăng. Chỉ huy nhiệm vụ Artemis II Reid Wiseman cùng ba đồng đội sẽ là những người đầu tiên quan sát cận cảnh Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 năm 1972.
Theo CNN, ngoài quá trình huấn luyện chuyên sâu để quan sát những điểm độc đáo của Mặt Trăng, các phi hành gia còn sở hữu một trong những "công cụ khoa học" tuyệt vời nhất: đôi mắt.
"Kể cả từ khoảng cách xa tới 6.500 km, mắt người vẫn có thể nhận biết những chi tiết quan trọng với cộng đồng khoa học", Judd Frieling, Giám đốc bay của giai đoạn phóng Artemis II, cho biết.
Ví dụ, trong nhiệm vụ Apollo 17, chuyến thám hiểm có người lái cuối cùng trong chương trình Apollo tới bề mặt Mặt Trăng năm 1972, phi hành gia kiêm nhà địa chất Harrison Schmitt của NASA phát hiện đất màu cam và thu thập mẫu vật. Khi trở lại quỹ đạo, phi hành đoàn Apollo 17 tiếp tục nhìn thấy sắc cam tương tự trên bề mặt Mặt Trăng. Phát hiện này sau đó cho thấy, các quá trình núi lửa trên bề mặt đã diễn ra lâu hơn suy nghĩ trước đây.
"Chúng tôi trông đợi Artemis II phát hiện màu sắc tinh vi như vậy, đặc biệt ở khu vực phía xa chưa từng được mắt người quan sát. Nhờ những gì Apollo cung cấp, chúng tôi có thể đặt ra những câu hỏi thông minh hơn", Kelsey Young, trưởng nhóm khoa học Mặt Trăng của nhiệm vụ Artemis II, cho biết.
Dù Artemis II không đổ bộ Mặt Trăng, những quan sát của phi hành đoàn về sự khác biệt màu sắc có thể giúp hiểu rõ hơn nguồn gốc và thành phần của Mặt Trăng, cũng như lý do phía gần và phía xa của Mặt Trăng trông rất khác nhau. Young nói thêm, việc đo quang trắc học, tận dụng các điều kiện chiếu sáng khác nhau trong quá trình bay vòng, cũng có thể cung cấp những thông tin giá trị.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Nhiệm vụ được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng.
Artemis đã trải qua nhiều trở ngại và bị chậm tiến độ. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau hàng loạt đợt hoãn và hủy phóng. Tháng 2 năm nay, NASA cũng phải lùi lịch phóng Artemis II sau khi gặp vấn đề trong cuộc tổng duyệt nạp nhiên liệu.
Nếu không có vấn đề lớn nào khác phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Loạt ảnh mô hình được chia sẻ bởi Sonny Dickson, chuyên gia tin đồn có độ uy tín cao trong giới công nghệ, giúp người dùng có cái nhìn cận cảnh về các màu mới mà Apple dự kiến trang bị cho dòng iPhone cao cấp năm nay. Hình ảnh cũng trùng khớp với các tin đồn trước đó rằng iPhone 18 Pro sẽ có bốn tùy chọn màu sắc gồm đỏ anh đào đậm, đen/xám, bạc và xanh dương nhạt.
Hồi tháng 2, Bloomberg cho biết Apple đang thử nghiệm phiên bản đỏ đậm cho dòng 18 Pro. Đến tháng 4, nguồn tin từ chuỗi cung ứng cung cấp mã màu Pantone của từng phiên bản. Trong đó, xanh dương nhạt có mã Pantone 2121, được mô tả gần tương đồng màu xanh trên iPhone 17 tiêu chuẩn, còn đỏ anh đào đậm với mã Pantone 6076 giống rượu vang. Màu bạc có mã Pantone 427C không khác biệt so với bạc phối trắng của iPhone 17 Pro. Cuối cùng là màu xám đậm với mã Pantone 426C nhưng ảnh thực tế gần như màu đen.
Dòng iPhone 17 Pro hiện tại có ba tùy chọn gồm cam vũ trụ, xanh dương đậm và bạc. Dù một số người dùng kỳ vọng màu cam được giữ lại nhờ doanh số ấn tượng, Apple được cho là đã loại bỏ tông màu này trên thế hệ 18 Pro. Phiên bản màu đen sẽ thay thế cho màu xanh dương đậm hiện tại, trong khi xanh dương nhạt được bổ sung vào danh mục thành tùy chọn thứ tư. Việc màu đen truyền thống quay trở lại được dự đoán sẽ làm hài lòng số đông người dùng ưa chuộng sự tối giản và sang trọng.
Tuy nhiên, trang công nghệ 9to5Mac cũng lưu ý các bản mô hình không phản ánh chính xác 100% màu sắc cuối của Apple khi xuất xưởng vì sự khác biệt chất liệu vỏ. Mô hình chủ yếu được gửi tới các nhà sản xuất ốp lưng và phụ kiện để họ kịp thời thiết kế và thử nghiệm khuôn mẫu trước khi iPhone mới chính thức trình làng.
Apple dự kiến công bố thế hệ iPhone 18 và smartphone gập vào tháng 9. Trong đó, iPhone 18 Pro và 18 Pro Max có thể lên kệ sau đó hơn một tuần, còn iPhone gập nhiều khả năng được bán trong tháng 11 hoặc 12. Riêng mẫu iPhone 18 tiêu chuẩn sẽ có mặt trên thị trường vào đầu năm 2027 cùng với dòng 18e.
