Mì bò, cơm thịt quay hay sủi cảo áp chảo tưởng chừng là những món ăn bình dân quen thuộc nhưng bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận với 20 năm kinh nghiệm lâm sàng tại Đài Loan, cảnh báo chúng ẩn chứa nhiều nguy cơ sức khỏe do hàm lượng natri, chất béo, phốt pho và kali cao. Việc tiêu thụ các món ăn này trong thời gian dài có thể làm quá tải và đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng thận.
Thống kê cho thấy tỷ lệ mắc bệnh thận mạn tính tại Đài Loan lên tới 12%, nghĩa là cứ 8 người thì có 1 người mắc bệnh. Tỷ lệ người phải chạy thận nhân tạo tại đây cũng liên tục nằm trong nhóm cao nhất thế giới, điều này cho thấy thói quen ăn uống là một yếu tố ảnh hưởng mang tính quyết định.
Bác sĩ Hung Yung-hsiang dẫn chứng trường hợp tài xế taxi 55 tuổi bị cao huyết áp, thường xuyên ăn mì bò kèm thịt kho vào bữa trưa với tần suất từ 3 đến 5 lần một tuần. Ngay cả khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo chức năng thận bất thường như mệt mỏi, phù nề và nước tiểu có bọt, bệnh nhân vẫn không đi khám.
Gần đây, sau khi ăn hết một tô mì bò như thường lệ, người này đột ngột bị suy hô hấp cấp và phải nhập viện cấp cứu. Kết quả kiểm tra cho thấy huyết áp của bệnh nhân tăng vọt, phổi bị tích nước dẫn đến phù phổi cấp và tổn thương thận cấp tính.
Bác sĩ nhận định tình trạng này không bắt nguồn từ một bữa ăn đơn lẻ mà là hệ quả tích tụ từ chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo trong suốt nhiều năm, cuối cùng đã vượt quá khả năng chịu đựng của thận.
Trong danh sách những món ăn trưa gây hại cho thận nhất, mì bò kho được mệnh danh là “vua natri”. Phần nước dùng đậm đà hòa tan một lượng lớn muối, phốt pho và kali; nếu uống hết cả tô nước dùng, lượng natri nạp vào cơ thể có thể vượt quá 4.000 mg, tương đương với nhu cầu khuyến nghị trong hai ngày.
Việc hấp thụ quá nhiều natri không chỉ dễ dẫn đến cao huyết áp mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, rối loạn nhịp tim và suy giảm chức năng thận. Do đó, các bác sĩ đặc biệt khuyến cáo người dân chỉ nên ăn mì và hạn chế uống nước dùng.
Xếp thứ hai trong danh sách cảnh báo là cơm hộp thịt quay và cơm đĩa ba món thịt đặc trưng của Quảng Đông. Các loại thịt như xá xíu, thịt lợn quay và gà hấp xì dầu đã được tẩm ướp rất nhiều muối trong quá trình chế biến, trong khi mỡ hành, nước sốt và nước kho rưới lên cơm lại càng chứa nhiều dầu, muối và phốt pho hơn.
Bác sĩ Hung cho hay một số gia vị công nghiệp có chứa phốt pho vô cơ với tỷ lệ hấp thụ cực cao, nếu nạp vào cơ thể lâu dài sẽ dễ dẫn đến vôi hóa mạch máu (vascular calcification), viêm mạn tính và áp lực nặng nề lên thận.
Tiếp theo là các món cơm hộp gà rán và cơm sườn rán. Giới chuyên môn cho biết những năm gần đây, phần ăn chính trong các hộp cơm ngày càng lớn, việc tiêu thụ quá mức protein buộc thận phải liên tục lọc thải dưới áp lực cao.
Bên cạnh đó, các hợp chất AGEs (sản phẩm glycation bền vững) sinh ra do quá trình chiên rán ở nhiệt độ cao có thể thúc đẩy xơ vữa động mạch và phản ứng viêm, không chỉ gây tổn hại hệ tim mạch mà còn đẩy nhanh quá trình thoái hóa các vi mạch thận. Về lâu dài, nguy cơ suy giảm chức năng thận sẽ tăng lên đáng kể.
Nhiều người cho rằng sủi cảo áp chảo và sủi cảo hấp là những món ăn thanh đạm nhưng chuyên gia lại xếp chúng vào nhóm nguy cơ tiềm ẩn lớn thứ tư. Để tăng hương vị và độ mọng nước cho phần nhân, người chế biến thường cho thêm nhiều muối, mì chính và thịt mỡ. Chỉ cần ăn 10 chiếc sủi cảo áp chảo hoặc sủi cảo hấp, lượng natri nạp vào đã có thể vượt quá 1.000 mg. Dù mang lại cảm giác thanh nhẹ khi ăn, đây thực chất lại là những thực phẩm hàm lượng natri cao rất dễ bị ngó lơ.
Vị trí thứ năm thuộc về mì ramen Nhật Bản, món ăn yêu thích của nhiều người. Dù là ramen xương heo hay ramen miso, phần nước dùng màu trắng sữa đậm đà của chúng đều chứa nồng độ natri, phốt pho và kali cực cao. Bác sĩ Hung ví việc uống hết tô nước dùng ramen gần như tương đương với việc để thận bị “ngâm trong nước muối đặc cả ngày”.
Các nghiên cứu chứng minh chế độ ăn nhiều natri và phốt pho kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ xơ hóa cầu thận, vôi hóa mạch máu và viêm mạn tính, trở thành tác nhân chính dẫn đến bệnh thận mạn tính.
Theo chuyên gia Hung Yung-hsiang, ăn tiệm không hoàn toàn có hại cho thận, điều quan trọng nằm ở cách lựa chọn thực phẩm và phương thức ăn uống. Ông khuyến nghị người dân giảm thiểu việc tiêu thụ nước dùng, nước sốt và thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời ưu tiên các thực phẩm tự nhiên và rau củ tươi. Nếu ăn các món đậm vị, việc uống nhiều nước sau đó là cần thiết để hỗ trợ đào thải lượng natri dư thừa.
Vì thận được coi là “cơ quan thầm lặng”, những tổn thương giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Thay vì đợi đến khi cơ thể bị phù nề, khó thở hoặc phải chạy thận mới hối hận, mỗi người nên bắt đầu bảo vệ sức khỏe của thận ngay từ việc điều chỉnh thực đơn bữa trưa hàng ngày.
Ngay khi tiếp nhận tại Khoa Cấp cứu, 2 bệnh nhi nuốt mủ hoa sứ được đánh giá nhanh tình trạng toàn thân, theo dõi sát dấu hiệu sinh tồn và mức độ ngộ độc.
Bác sĩ cấp cứu lập tức triển khai các biện pháp xử trí ban đầu như bù dịch, kiểm soát nôn ói nhằm ổn định tình trạng. Sau đó, bệnh nhân được chuyển đến Khoa Nhi để tiếp tục điều trị chuyên sâu.
Ngày 23.4, bác sĩ chuyên khoa 1 Trần Đăng Khoa, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Vĩnh Long, cho biết các bệnh nhi được chỉ định sử dụng than hoạt nhằm hạn chế hấp thu độc chất còn lại trong đường tiêu hóa, đồng thời theo dõi chặt chẽ các biến chứng có thể xảy ra trên tim mạch, thần kinh và tiêu hóa.
Theo bác sĩ Khoa, đáng chú ý đây không phải là trường hợp cá biệt mà trước đó đã ghi nhận các ca tương tự tại địa phương, cho thấy nguy cơ ngộ độc từ loại cây cảnh quen thuộc này đang bị xem nhẹ.
Theo bác sĩ Khoa, hoa sứ đặc biệt là sứ Thái (còn gọi là sứ sa mạc), chứa nhóm hoạt chất glycosid tim - một loại độc chất có khả năng tác động trực tiếp lên cơ tim. Độc tính hiện diện ở toàn bộ cây, từ mủ, thân, lá đến hoa. Khi xâm nhập vào cơ thể, các chất này không chỉ gây kích ứng niêm mạc tiêu hóa với biểu hiện nôn ói, đau bụng mà còn có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch, gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp. Trong những trường hợp nặng, nguy cơ biến chứng có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Điều đáng lo ngại là mủ hoa sứ có màu trắng đục như sữa, dễ khiến trẻ nhỏ tò mò, trong khi hoa có hình dạng đẹp mắt, dễ bị nhầm lẫn là có thể ăn được. Những yếu tố nguy cơ này tồn tại ngay trong không gian sống quen thuộc như sân vườn, nhưng lại thường bị người lớn chủ quan bỏ qua.
Bác sĩ Khoa cũng khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt lưu ý không để trẻ chơi gần cây sứ, nhất là khi cây vừa bị cắt tỉa; hướng dẫn trẻ không chạm vào mủ cây, không đưa tay hoặc vật lạ vào miệng; khi phát hiện trẻ có biểu hiện bất thường như nôn ói, đau đầu sau khi tiếp xúc hoặc nghi nuốt phải mủ cây, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời; tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp truyền miệng.
Chiều 12/6, Công an TPHCM phối hợp với Công an phường Thủ Đức khám nghiệm hiện trường, điều tra nguyên nhân vụ người đàn ông tử vong tại khu chòi tạm bên góc đường số 1 và đường Nguyễn Văn Bá.
Theo thông tin ban đầu, đầu giờ chiều cùng ngày, người dân phát hiện một người đàn ông tử vong tại khu đất ở góc đường số 1 và đường Nguyễn Văn Bá, nên trình báo cơ quan chức năng.
Tại hiện trường, nạn nhân nằm úp mặt, phần đầu vắt lên chiếc võng. Khu vực xảy ra vụ việc ở dưới một gốc cây cổ thụ, nơi nạn nhân dựng chòi tạm để sinh sống. Theo người dân địa phương, nạn nhân thường được gọi là Hiếu, hơn 40 tuổi, chưa rõ quê quán.
Thi thể nạn nhân sau đó được chuyển về nhà xác để phục vụ công tác khám nghiệm tử thi, xác định nguyên nhân tử vong và danh tính.
Miền Bắc, Trung đang bước vào đỉnh điểm nắng nóng, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C trong hôm nay và ngày mai, khiến điều hòa không khí trở thành thiết bị không thể thiếu. Các bác sĩ nêu những sai lầm khi dùng điều hòa mùa nóng có thể dẫn đến bệnh nghiêm trọng.
Theo đó, bác sĩ Trần Đình Thắng, Khoa Cấp cứu đột quỵ, Bệnh viện Lão khoa Trung ương (Hà Nội), nói sai lầm phổ biến nhất là chuyển trạng thái đột ngột từ môi trường nóng ngoài trời vào thẳng phòng điều hòa lạnh, hoặc ngược lại.
Khi đó, cơ thể không thích nghi kịp, mạch máu co đột ngột, gây choáng váng. Người cao tuổi, trẻ nhỏ và người lao động ngoài trời là nhóm nguy cơ cao nhất. "Cơ thể cần một giai đoạn chuyển tiếp để hạ nhiệt dần, không thể nhảy ngay từ nóng sang lạnh hay ngược lại", bác sĩ Thắng nhận định.
Người làm việc ngoài trời thường ra nhiều mồ hôi, cần lau khô người trước khi vào phòng điều hòa để tránh hạ nhiệt đột ngột. Khi muốn ra ngoài, nên mở cửa đứng vài phút cho quen với nhiệt độ xung quanh rồi mới bước ra.
Một nguy cơ khác ít được chú ý là chất lượng không khí trong phòng ngủ. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, chỉ ra rằng nhiều gia đình đóng kín hoàn toàn cửa phòng để giữ lạnh, trong khi con người liên tục hô hấp suốt đêm làm nồng độ CO2 tăng dần, gây mệt mỏi và ngủ không sâu.
Phòng kín lâu ngày còn tích tụ hơi ẩm, bụi mịn, mùi cơ thể và các hợp chất hữu cơ bay hơi từ đồ nội thất, chăn ga, sơn tường, khiến chất lượng không khí giảm thêm. Nhóm người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh hô hấp mạn tính, tim mạch hoặc hen suyễn đặc biệt nhạy cảm với môi trường thiếu thông thoáng.
Để xử lý vấn đề này, chỉ cần mở hé cửa phòng hoặc cửa sổ vài centimet, không khí được trao đổi liên tục mà vẫn giữ được độ mát. Các gia đình có thể bổ sung thêm quạt trần, quạt hơi nước hoặc máy làm mát để phân tán luồng không khí.
Về nhiệt độ cài đặt, các bác sĩ khuyến cáo không để dưới 26–28 độ C và duy trì mức chênh lệch giữa trong và ngoài phòng không quá 7 độ C. Khi phòng đã đủ mát, nâng nhiệt độ lên tối thiểu 27–28 độ C.
Người cao tuổi và người có bệnh nền về tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu cần hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt, ưu tiên di chuyển vào sáng sớm hoặc chiều muộn khi thời tiết đã dịu bớt.
Bổ sung đủ nước mỗi ngày giúp tăng thể tích dịch cơ thể, ngăn máu cô đặc và hạn chế hình thành huyết khối. Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, kiểm soát cân nặng ổn định và tránh xa rượu bia, thuốc lá là những biện pháp hỗ trợ quan trọng trong đợt nắng nóng kéo dài này.
