Trong cuộc tập trận hôm 10.6, các bệ phóng HIMARS được triển khai ở cả hai bên cửa sông Đại Giáp gần thành phố Đài Trung trên bờ biển phía tây của vùng lãnh thổ Đài Loan.
Cuộc tập trận mô phỏng việc lực lượng đối phương tiến vào miền bắc Đài Loan, với các bệ phóng HIMARS được triển khai ở miền trung Đài Loan để tăng viện nhanh chóng và thực hiện các cuộc tấn công chính xác.
Các quan chức quân sự sau đó cho hay 4 trong số 36 quả rốc két thuộc HIMARS (do Mỹ sản xuất) được sử dụng trong cuộc tập trận đã không phóng được.
Lực lượng phòng vệ Đài Loan khẳng định cuộc diễn tập đã chứng minh khả năng di chuyển bệ phóng HIMARS đến vị trí, phóng rốc két và nhanh chóng di chuyển bệ phóng đến vị trí khác trước khi lực lượng đối phương có thể phản ứng. Chiến thuật “khai hỏa và di chuyển nhanh” này đã trở thành đặc điểm nổi bật trong cách sử dụng HIMARS.
Cho đến nay, Trung Quốc vẫn chưa có thông tin phản ứng về việc Đài Loan phóng HIMARS về phía tây, hướng ra eo biển Đài Loan trong cuộc tập trận ngày 10.6.
Trong khi đó, các nhà phân tích cho rằng ý nghĩa của cuộc tập trận nằm ở việc nó hé lộ kế hoạch sử dụng một trong những loại vũ khí mới quan trọng nhất của Đài Loan trong một cuộc xung đột tiềm tàng, theo tờ South China Morning Post (SCMP).
Họ nhận định việc này cho thấy chiến lược phòng thủ của đảo Đài Loan đang chuyển sang sử dụng các loại vũ khí tấn công cơ động để ngăn chặn trước khi cuộc tấn công bắt đầu xảy ra ở bờ biển Đài Loan.
Cuộc diễn tập còn phản ánh sự chuyển dịch rộng hơn của Đài Loan hướng tới chiến lược phòng thủ bất đối xứng tập trung vào tính cơ động, khả năng sống sót và hỏa lực chính xác hơn là cố gắng so kè vũ khí, theo các nhà phân tích.
Cựu thư ký báo chí của Cơ quan Phòng vệ Đài Loan Lô Đức Duẫn cho rằng một bệ phóng HIMARS gắn trên xe tải có thể dừng lại, nhắm mục tiêu và phóng 6 tên lửa trong vòng chưa đầy 3 phút trước khi rời khỏi bãi phóng trong vòng chưa đầy 60 giây. “Những đặc điểm này mang lại lợi thế chiến thuật đáng kể đã được chứng minh đầy đủ trên chiến trường ở Ukraine”, ông Lỗ bình luận.
Tham gia cuộc tập trận hôm 10.6 còn có hệ thống rốc két phóng loạt Thunderbolt-2000 do Đài Loan sản xuất, máy bay không người lái và pháo binh thông thường. Giới phân tích nhận định đây là một dấu hiệu cho thấy HIMARS sẽ được sử dụng cùng với các loại vũ khí này để tạo ra một hệ thống nhiều lớp nhắm mục tiêu tấn công từ biển. Hệ thống này cũng mở rộng khả năng tấn công của Đài Loan ra ngoài chiến trường trực tiếp.
Được triển khai từ miền trung Đài Loan, các đơn vị HIMARS có thể hỗ trợ các hoạt động trên phần lớn hòn đảo mà không cần di chuyển quãng đường xa, tránh bị đối phương theo dõi và tấn công. Các bệ phóng HIMARS có thể phóng rốc két GMLRS (có tầm bắn hơn 70 km) hoặc tên lửa ATACMS (có thể tấn công mục tiêu cách xa tới 300 km).
“Hệ thống này có thể nhắm mục tiêu vào các lực lượng vượt qua eo biển Đài Loan, các đơn vị đổ bộ đang cố gắng thiết lập đầu cầu và lực lượng tiếp viện”, ông Lỗ nhận định. Ông còn cho rằng hệ thống HIMARS được trang bị tên lửa ATACMS cũng có thể tấn công các cảng, sân bay, trung tâm hậu cần và các đơn vị tên lửa ở bên kia eo biển.
HIMARS dường như đã thu hút sự chú ý của Bắc Kinh, theo SCMP. Vào tháng 12.2025, Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) đã phát đoạn phim về một cuộc tập trận của PLA xung quanh Đài Loan, trong đó có một cuộc tấn công tầm xa mô phỏng nhắm vào các bệ phóng HIMARS.
Lực lượng Hải cảnh Trung Quốc cũng đã công bố hình ảnh cho thấy một trong những tàu của họ chặn một lô hàng HIMARS đang hướng đến Đài Loan.
Nhà phân tích quân sự Đài Loan Tô Tử Vân bình luận rằng sự tập trung bất thường này cho thấy Bắc Kinh xem HIMARS quan trọng như thế nào. “HIMARS là một vũ khí chính xác phù hợp cho các cuộc phản công tầm xa. Nó có thể được sử dụng để chống lại một cuộc đổ bộ đường biển của PLA nhằm tấn công các tuyến liên lạc phía sau tiền tuyến, có khả năng khiến cuộc tấn công thất bại”, ông Tô nhận định.
Ông còn cho rằng Bắc Kinh có lẽ lo ngại về việc Washington phê duyệt gói vũ khí trị giá 11,1 tỉ USD vào tháng 12.2025, bao gồm 82 bệ phóng HIMARS và 420 tên lửa ATACMS bổ sung. Thỏa thuận này sẽ nâng số bệ phóng HIMARS của Đài Loan lên 111 và tăng kho ATACMS lên hơn 5 lần. Đài Loan đang vận hành 11 HIMARS với 18 hệ thống khác dự kiến sẽ được giao vào cuối năm nay.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng HIMARS tự nó không phải là yếu tố thay đổi cuộc chơi. Trong đó, ông Dương Thái Nguyên, Chủ tịch của tổ chức tư vấn Secure Taiwan Associate Corporation (Đài Loan), nhận định hiệu quả của HIMARS phụ thuộc rất nhiều vào khả năng ngụy trang.
“Nếu PLA thực sự có được thông tin về các địa điểm triển khai HIMARS ở Đài Loan, điều đó có thể cho thấy một hoặc nhiều địa điểm hoạt động đã bị lộ. Đài Loan cũng nên tăng cường các biện pháp ngụy trang để giảm nguy cơ bị vệ tinh Trung Quốc phát hiện”, ông Dương bình luận, theo SCMP.
Giới chức địa phương cho biết sự cố bắt đầu xảy ra ngày 21.5 tại một nhà máy của Công ty chuyên sản xuất động cơ máy bay GKN Aerospace, khi một bồn chứa methyl methacrylate bắt đầu phát khí và có nguy cơ hư hỏng. Đây là hóa chất dễ cháy, thường được sử dụng trong sản xuất nhựa và vật liệu dẻo.
Ông Craig Covey, quan chức Cơ quan Cứu hỏa quận Cam, cho hay lực lượng ứng phó đã dùng thiết bị cơ khí để phun nước làm mát bồn chứa từ xa. Theo ông Covey, giới chức đang đối mặt 2 kịch bản nguy hiểm gồm bồn chứa có thể bị hỏng, làm tràn khoảng 6.000 - 7.000 gallon hóa chất độc hại ra khu vực bãi đậu xe, hoặc quá nhiệt và phát nổ, ảnh hưởng các bồn nhiên liệu và hóa chất xung quanh.
Cảnh sát trưởng Garden Grove Amir El-Farra cho hay khu vực sơ tán có khoảng 40.000 cư dân, song khoảng 15% trong số này từ chối rời đi. Giới chức y tế lo ngại hơi hóa chất nếu thoát ra ngoài có thể gây vấn đề nghiêm trọng về hô hấp khi tiếp xúc kéo dài. Tuy nhiên, tiến sĩ Regina Chinsio-Kwong, thuộc Cơ quan Chăm sóc sức khỏe quận Cam, cho biết các thiết bị giám sát không khí đến nay chưa phát hiện hơi hóa chất.
Theo Hãng tin Reuters, Thượng viện Mỹ ngày 15-4 đã chặn hai nghị quyết do Thượng nghị sĩ Bernie Sanders khởi xướng, nhằm dừng các thương vụ trị giá khoảng 450 triệu USD cung cấp bom và xe ủi cho Israel. Các nghị quyết này không được thông qua do vấp phải sự phản đối đồng loạt từ phe Cộng hòa, cùng một số nghị sĩ Dân chủ.
Trong khi đó đa số các nghị sĩ Dân chủ ủng hộ các đề xuất trên, phản ánh sự bất mãn ngày càng gia tăng trong đảng này trước tác động từ các chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza, Lebanon và Iran đối với dân thường.
Dù vậy giới quan sát nhận định truyền thống ủng hộ Israel lâu đời tại Quốc hội Mỹ, đã khiến các nỗ lực ngăn chặn bán vũ khí cho quốc gia đồng minh này gần như không có cơ hội thành công.
Song song đó, Thượng viện cũng bác bỏ một nghị quyết khác nhằm hạn chế quyền hạn chiến tranh của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong việc sử dụng lực lượng quân sự chống Iran. Nghị quyết này do Thượng nghị sĩ Tammy Duckworth dẫn dắt, yêu cầu rút quân Mỹ khỏi các hoạt động quân sự liên quan đến Iran nếu không có sự phê chuẩn của Quốc hội.
Đáng chú ý, đây đã là lần thứ tư phe Dân chủ thúc đẩy bỏ phiếu về vấn đề này kể từ khi xung đột bắt đầu cuối tháng 2, nhưng tất cả đều thất bại. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cảnh báo sẽ tiếp tục gây sức ép nếu chiến sự kéo dài.
Các nghị sĩ Dân chủ cho rằng chính quyền ông Trump đã vượt quá thẩm quyền khi tiến hành chiến dịch quân sự mà không có sự cho phép rõ ràng của Quốc hội, đồng thời chỉ trích những tuyên bố cứng rắn gần đây của ông Trump về Iran làm gia tăng căng thẳng.
Trong khi đó nhiều nghị sĩ Cộng hòa vẫn ủng hộ chiến lược của Nhà Trắng, cho rằng các hành động quân sự trên nhằm bảo vệ lợi ích và an ninh của Mỹ. Nhưng một số tiếng nói trong đảng này cũng bắt đầu phát tín hiệu thận trọng, đặc biệt khi chiến sự có nguy cơ kéo dài.
Theo Nghị quyết Quyền chiến tranh năm 1973, Tổng thống Mỹ chỉ được phép tiến hành các hoạt động quân sự không có sự phê chuẩn của Quốc hội trong tối đa 60 ngày.
Một số nghị sĩ Cộng hòa cho biết họ có thể xem xét lại lập trường nếu mốc thời gian này bị vượt qua mà không có chiến lược rõ ràng. Hiện chiến dịch quân sự của Mỹ - Israel nhắm vào Iran đã kéo dài 48 ngày.
Diễn biến này tại Thượng viện cho thấy sự chia rẽ ngày càng rõ trong nội bộ chính trường Mỹ về cách tiếp cận xung đột Trung Đông, đặc biệt là giữa áp lực bảo vệ đồng minh Israel và yêu cầu hạn chế thiệt hại đối với dân thường, cũng như vai trò giám sát quyền hạn chiến tranh của Quốc hội đối với Tổng thống.
Mới đây, Thống đốc bang California Gavin Newsom (đảng Dân chủ) tuyên bố sẽ đánh thuế 100% lên những cư dân tại bang nhận tiền bồi thường từ Quỹ chống vũ khí hóa mới được chính quyền Tổng thống Trump thành lập gần đây, theo tờ The Hill. Quỹ này được quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche công bố ngày 19.5 như một phần của thỏa thuận dàn xếp vụ kiện giữa gia đình ông Trump và Sở Thuế vụ Mỹ (IRS), cơ quan bị cáo buộc làm lộ hồ sơ thuế của vị lãnh đạo từ nhiều năm trước.
Theo thỏa thuận, ông Trump đồng ý rút đơn kiện và không đòi bồi thường. Thay vào đó, Bộ Tư pháp sẽ trích một phần tiền từ Quỹ phán quyết (do quốc hội lập để chi trả các vụ kiện nhắm vào chính phủ) để lập Quỹ chống vũ khí hóa. Quỹ mới này có ngân sách 1,77 tỉ USD, sẽ được dùng để bồi thường cho những công dân tự nhận là nạn nhân của tình trạng "vũ khí hóa bộ máy chính quyền" dưới thời người tiền nhiệm Joe Biden của ông Trump.
Lâu nay, ông Trump luôn khẳng định việc chính quyền tiền nhiệm truy tố các cá nhân tham gia vụ bạo loạn tại Quốc hội ngày 6.1.2021 là hành vi "vũ khí hóa" bộ máy tư pháp. Vụ bạo loạn xảy ra sau khi ông Trump không chấp nhận kết quả cuộc bầu cử tổng thống cuối năm 2020 và kêu gọi người ủng hộ "chiến đấu hết mình" chống lại điều mà ông cho là gian lận. 5 người thiệt mạng trong vụ bạo loạn, hàng trăm người bị thương, gồm cảnh sát, và hơn 1.000 người liên quan bị truy tố. Từ khi bước vào nhiệm kỳ hai vào tháng 1.2025, ông Trump ký lệnh ân xá hầu hết người bị truy tố hoặc bị kết án liên quan đến vụ bạo loạn.
Mặc dù chính quyền tuyên bố việc lập quỹ mới là hoàn toàn hợp pháp nhằm mang lại công lý cho người dân bất kể theo đảng phái nào, phe chỉ trích cho rằng đây hành động lợi dụng tiền thuế của dân để lập "quỹ đen" nhằm bồi thường cho những đồng minh chính trị và người ủng hộ ông Trump.
Tại New York, nghị viên Alex Bores (đảng Dân chủ) cũng đã giới thiệu dự luật nhằm đánh thuế thu nhập 100% lên những người nhận tiền từ quỹ này. Dự luật được thiết kế nhằm đảm bảo không ai hưởng lợi từ các quỹ liên quan thỏa thuận dàn xếp giữa tổng thống và chính quyền do vị lãnh đạo quản lý.
Ở cấp liên bang, lãnh đạo đảng Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer và thượng nghị sĩ Ron Wyden cũng giới thiệu dự luật tương tự, áp thuế tiêu thụ đặc biệt 100% lên những khoản bồi thường từ quỹ mới, động thái có vẻ nhằm đồng bộ hóa phản ứng của đảng trên phạm quy toàn quốc, theo tờ Newsweek.
Không chỉ đảng Dân chủ, nhiều thành viên chủ chốt thuộc đảng Cộng hòa của ông Trump cũng bày tỏ sự bất bình vì lo ngại tiền thuế bị lạm dụng cho mục đích chính trị riêng. Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune tuyên bố ông "không nhìn thấy mục đích thực sự" của chương trình và đề nghị rà soát toàn bộ quá trình phân bổ ngân sách và giải ngân.
Theo AFP, sự phản đối gây ra mâu thuẫn nội bộ đảng Cộng hòa, làm trì hoãn dự luật thực thi chính sách nhập cư đáng lẽ được thông qua dễ dàng vào cuối tuần trước, bất chấp quyền Bộ trưởng Blanche đã gặp riêng các thượng nghị sĩ nhằm xoa dịu lo ngại.
