Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Environmental Science and Technology của Viện Đại học California, Davis (UC Davis, UCD, hoặc Davis) lại đưa ra cảnh báo đáng lo ngại: hít phải các hợp chất khử trùng có thể gây tổn thương phổi nghiêm trọng hơn nhiều so với đường tiêu hóa.
Trọng tâm của nghiên cứu là nhóm hợp chất amoni bậc bốn, còn gọi là QAC, một thành phần phổ biến trong nhiều sản phẩm khử trùng từ thập niên 1940, như Lysol hay Roccal. Đây là các chất có khả năng tiêu diệt vi khuẩn, vi rút hiệu quả, nên được sử dụng rộng rãi trong gia đình, bệnh viện và công nghiệp.
Dù không dễ bay hơi, QAC thường xuất hiện trong các dạng xịt, khiến chúng có thể phát tán thành các hạt nhỏ trong không khí và dễ dàng đi vào đường hô hấp. Ngoài ra các hợp chất này còn có mặt trong nhiều sản phẩm khác như nước súc miệng, thuốc xịt mũi, giấy thơm hay nước làm mềm vải, làm tăng nguy cơ phơi nhiễm một cách vô thức.
Kết quả gây bất ngờ: Hít vào độc hơn gấp 100 lần so với nuốt.
Theo nhóm nghiên cứu do Gino Cortopassi dẫn đầu, thí nghiệm trên chuột cho thấy khi hít phải QAC, mức độ tổn thương phổi và nguy cơ tử vong cao hơn tới 100 lần so với khi các chất này được đưa vào cơ thể qua đường uống.
Đáng chú ý, ở mức phơi nhiễm tương đương với nồng độ QAC từng được ghi nhận trong máu người, chuột đã xuất hiện tổn thương phổi rõ rệt.
Điều này làm dấy lên lo ngại rằng con người cũng có thể đối mặt với những rủi ro tương tự khi thường xuyên sử dụng các sản phẩm xịt khử trùng.
Cơ chế chính nằm ở cách cơ thể phản ứng với các chất xâm nhập. Khi nuốt phải, hệ tiêu hóa có thể phần nào xử lý và đào thải các chất độc. Ngược lại, khi hít vào, các hạt hóa chất siêu nhỏ có thể đi sâu vào phổi, tiếp xúc trực tiếp với các tế bào hô hấp mỏng manh và gây tổn thương nhanh chóng.
Phổi không chỉ là cơ quan trao đổi khí mà còn rất nhạy cảm với các tác nhân hóa học. Một khi bị tổn thương, quá trình phục hồi thường chậm và có thể dẫn đến các bệnh mạn tính.
Nghiên cứu đặt ra nghi vấn về mối liên hệ giữa việc tiếp xúc lâu dài với QAC trong không khí và các bệnh như hen suyễn hay bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Đây đều là những bệnh lý đang gia tăng trên toàn cầu, đặc biệt ở các đô thị và môi trường kín.
Trước đó, một nghiên cứu năm 2021 cũng phát hiện khoảng 80% người tham gia có thể phát hiện QAC trong máu. Những người có nồng độ cao hơn lại có mức năng lượng tế bào thấp hơn, cho thấy ảnh hưởng tiêu cực đến ty thể, “nhà máy năng lượng” của tế bào.
Điều đáng nói là QAC không dễ hấp thu qua da hay đường tiêu hóa, khiến các nhà khoa học nghi ngờ rằng đường hô hấp chính là con đường xâm nhập chủ yếu.
Phát hiện này không đồng nghĩa với việc cần loại bỏ hoàn toàn các sản phẩm khử trùng, nhưng đặt ra yêu cầu phải sử dụng chúng một cách thận trọng hơn.
Việc lạm dụng xịt khử trùng trong không gian kín, không thông gió có thể vô tình khiến người dùng hít phải lượng hóa chất vượt mức an toàn.
Các chuyên gia khuyến nghị nên hạn chế sử dụng dạng xịt khi không cần thiết, ưu tiên lau chùi bằng dung dịch thay vì phun trực tiếp vào không khí, và đảm bảo không gian được thông thoáng khi vệ sinh.
Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm vẫn là mối đe dọa, việc duy trì vệ sinh là cần thiết. Tuy nhiên nghiên cứu từ University of California, Davis nhấn mạnh rằng không phải mọi phương pháp khử khuẩn đều vô hại.
Câu hỏi đặt ra không phải là “có nên khử trùng hay không”, mà là “khử trùng như thế nào để an toàn”. Việc hiểu rõ cơ chế tác động của hóa chất sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra lựa chọn thông minh hơn, tránh những rủi ro tiềm ẩn cho sức khỏe lâu dài.
Ngày 28-4, Công ty TNHH xuất nhập khẩu thực phẩm Tiến Anh đã hoàn tất nộp tiền vào ngân sách nhà nước để thực hiện việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
Công ty Tiến Anh bị xử phạt 35 triệu đồng vì kinh doanh không có chứng nhận an toàn thực phẩm.
Như Tuổi Trẻ Online đưa tin, vào 15h30 ngày 16-4, tại địa điểm kinh doanh số 1 Công ty Tiến Anh, đoàn kiểm tra của Chi cục Phát triển nông thôn - Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng đã kiểm tra hồ sơ kinh doanh, chứng từ mua bán sản phẩm và giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm của Công ty Tiến Anh trong giai đoạn hoạt động kinh doanh từ ngày 7-9 đến ngày 2-12-2025.
Qua kiểm tra, Công ty Tiến Anh chỉ cung cấp được hóa đơn chứng từ, hợp đồng mua bán, không xuất trình (không có) giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Lực lượng chức năng đã lập biên bản vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đối với Công ty Tiến Anh.
Trước đó từ thông tin của bạn đọc về việc Trường mầm non Nhi Đức, phường Kiến An, Hải Phòng có nhiều biểu hiện không minh bạch trong việc cung cấp thực phẩm để nấu ăn cho học sinh, gây nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm, Tuổi Trẻ Online đã xác minh thông tin.
Tài liệu Tuổi Trẻ Online có được cho thấy ngày 29-12-2025, Trường mầm non Nhi Đức ban hành quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cung cấp thực phẩm để tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh.
Công ty TNHH chế biến nông sản và cung cấp thực phẩm New Green được lựa chọn với giá trúng thầu gần 1,6 tỉ đồng.
Đến ngày 31-12-2025, Trường mầm non Nhi Đức và Công ty New Green đã ký hợp đồng tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh.
Tuy nhiên song song với việc cung cấp thực phẩm thông qua gói thầu, Trường mầm non Nhi Đức vẫn tiếp tục duy trì và thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa với Công ty Tiến Anh, cung cấp mặt hàng duy nhất là thịt bò.
Điều này trái với quy định tại Nghị định 214/2025 ngày 4-8-2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu.
Theo quy định, các gói thầu cung cấp suất ăn, bữa ăn học đường hoặc mua nguyên liệu, nhiên liệu đầu vào để thực hiện việc cung cấp suất ăn, bữa ăn học đường cho học sinh bán trú, nội trú tại cơ sở giáo dục công lập phải áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.
Như vậy các trường hợp cung cấp thực phẩm và suất ăn bán trú trường học mà không qua đấu thầu là vi phạm quy định pháp luật.
Ngoài ra Trường mầm non Nhi Đức và Công ty Tiến Anh ký kết hợp đồng khi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn của Công ty Tiến Anh chỉ còn hiệu lực đúng 2 ngày.
Sau khi hợp đồng được ký kết, chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm của Công ty Tiến Anh đã hết hạn, nhưng Trường mầm non Nhi Đức vẫn cho doanh nghiệp cung cấp thực phẩm vào trường học.
Ngày 18-7, Sở Y tế TP.HCM đã tổ chức lễ ra mắt Bệnh viện Đa khoa Bình Dương cơ sở 2, trên cơ sở sáp nhập Trung tâm Y tế khu vực Bắc Tân Uyên (cũ), tại xã Bắc Tân Uyên, TP.HCM.
Ông Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết sau hợp nhất, TP.HCM tăng cường nhân lực y tế về cơ sở để mọi người dân đều có thể tiếp cận dịch vụ y tế, khám chữa bệnh chất lượng tốt.
Trung tâm Y tế khu vực Bắc Tân Uyên được sáp nhập, trở thành cơ sở 2 của Bệnh viện Đa khoa Bình Dương, là trường hợp đầu tiên một trung tâm y tế khu vực của TP.HCM (sau hợp nhất với Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu) được tổ chức lại thành cơ sở trực thuộc của một bệnh viện đa khoa.
Theo Sở Y tế TP.HCM, cơ sở 2 sẽ được quản lý thống nhất với Bệnh viện Đa khoa Bình Dương, áp dụng cùng hệ thống quản trị, quy trình chuyên môn, tiêu chuẩn chất lượng và chiến lược phát triển. Đội ngũ chuyên gia của bệnh viện sẽ trực tiếp luân phiên về công tác, đào tạo tại chỗ, chuyển giao kỹ thuật.
Ông Lê Ngọc Long - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Bình Dương - đánh giá việc đưa vào hoạt động cơ sở 2 Bệnh viện Đa khoa Bình Dương trên cơ sở tiếp nhận Trung tâm Y tế khu vực Bắc Tân Uyên không chỉ là sự thay đổi tên gọi hay một phép cộng cơ học.
Đây còn là bước chuyển từ hai đơn vị hoạt động riêng biệt thành một hệ thống thống nhất, có năng lực hỗ trợ lẫn nhau, mở rộng không gian phục vụ và đưa dịch vụ y tế có chất lượng đến gần người dân hơn.
Bệnh viện Đa khoa Bình Dương sau khi có 2 cơ sở sẽ theo mô hình vận hành "một bộ máy, hai cơ sở, một chuẩn chất lượng".
Theo đó, người dân dù đến cơ sở chính (cơ sở hiện tại, có địa chỉ tại số 5 Phạm Ngọc Thạch, phường Phú Lợi) hay đến cơ sở 2 (tại xã Bắc Tân Uyên) đều được phục vụ, chăm sóc, điều trị với chất lượng như nhau.
"Cơ sở 2 không phải là một phiên bản rút gọn của cơ sở chính, mà là một bộ phận của bệnh viện, được phát triển theo lộ trình phù hợp, chắc chắn và bền vững" - ông Long phát biểu.
Bệnh viện Đa khoa Bình Dương không dừng lại ở việc duy trì hoạt động khám, chữa bệnh cơ bản, mà thực hiện xây dựng cơ sở 2 trở thành bệnh viện đa khoa có năng lực điều trị toàn diện cho khu vực Bắc Tân Uyên và các địa phương lân cận.
Bệnh viện sẽ tiếp tục thực hiện cơ chế luân phiên nhân lực, biệt phái chuyên gia từ cơ sở chính về cơ sở 2, đẩy mạnh đào tạo tại chỗ, chuyển giao kỹ thuật và liên thông dữ liệu giữa hai cơ sở.
Theo Bệnh viện Đa khoa Bình Dương, trong giai đoạn đầu hoạt động, cơ sở tại xã Bắc Tân Uyên được tổ chức với quy mô 60 giường kế hoạch. Đồng thời triển khai Khoa khám bệnh 2 với các phòng khám chuyên khoa để nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh.
Khu cấp cứu hoạt động liên tục 24/24 giờ, đủ năng lực tiếp nhận và xử trí các trường hợp cấp cứu thông thường, bảo đảm quy trình hội chẩn và chuyển tuyến liên thông giữa hai cơ sở đối với những ca bệnh vượt khả năng chuyên môn…
Ngày 29-5, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế phát đi thông báo cập nhật về tình hình dịch bệnh do vi rút Ebola trong bối cảnh ca mắc ghi nhận tại một số quốc gia tăng nhanh.
Cụ thể, theo thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), dịch Ebola tại Cộng hòa dân chủ Congo và Uganda đang tiếp tục diễn biến phức tạp, số ca mắc gia tăng, có sự mở rộng về địa bàn và ghi nhận nguy cơ lây truyền qua biên giới.
Ngày 17-5, dịch Ebola do chủng Bundibugyo đã được WHO công bố là "Sự kiện y tế công cộng gây quan ngại quốc tế" (PHEIC).
Tính đến ngày 27-5, Congo ghi nhận 1.077 ca nghi nhiễm, trong đó có 238 ca tử vong nghi ngờ; 121 ca xác định với 17 ca tử vong. Uganda ghi nhận 7 ca xác định, trong đó một người tử vong. Tổng cộng hai quốc gia đã có 128 ca xác định và 18 ca tử vong.
WHO đánh giá nguy cơ dịch tại Cộng hòa dân chủ Congo ở mức rất cao và nguy cơ ở cấp khu vực (bao gồm Uganda) ở mức cao do còn có lây truyền trong cộng đồng.
Nguy cơ tồn tại các chuỗi lây truyền chưa được phát hiện, gia tăng số ca liên quan đến di chuyển qua biên giới và mạng lưới người tiếp xúc mở rộng; và nguy cơ ở cấp toàn cầu hiện ở mức thấp. Trong khi đó, hiện chủng Bundibugyo chưa có vắc xin hay phương pháp điều trị đặc hiệu được phê duyệt.
Trước diễn biến của dịch bệnh, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đã phối hợp với WHO, Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (US.CDC), các bộ, ngành liên quan và các chuyên gia tổ chức đánh giá nguy cơ bệnh xâm nhập vào Việt Nam.
Theo đánh giá hiện nay, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh và nguy cơ bệnh xâm nhập vào Việt Nam ở mức thấp.
Tuy nhiên không loại trừ khả năng ghi nhận ca bệnh xâm nhập, nhất là trong bối cảnh giao lưu đi lại quốc tế tiếp tục gia tăng.
Thời gian qua, Bộ Y tế đã chủ động triển khai các hoạt động phòng chống dịch từ sớm, từ xa; tổ chức cập nhật các hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật, tổ chức tập huấn, hướng dẫn chuyên môn cho các tỉnh, thành phố về giám sát, xét nghiệm, phát hiện sớm, điều tra, truy vết, quản lý trường hợp bệnh nghi ngờ.
Đồng thời các địa phương đã tăng cường giám sát người nhập cảnh, đặc biệt là người đi về từ khu vực đang có dịch; rà soát phương án đáp ứng, chuẩn bị sẵn sàng nhân lực, vật tư, hóa chất, trang thiết bị, khu vực cách ly và điều trị khi cần thiết, nhằm phát hiện sớm, xử lý kịp thời, không để dịch bệnh lây lan tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và trong cộng đồng.
Để chủ động triển khai các biện pháp phòng chống dịch bệnh Ebola, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đề nghị người dân:
- Không hoang mang, cần chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống; khi có biểu hiện nghi ngờ sau khi đi về từ khu vực đang có dịch hoặc có tiếp xúc với trường hợp nghi ngờ, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, khám và xử trí kịp thời.
- Hạn chế các chuyến đi không cần thiết đến những khu vực bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.
- Đối với những công dân buộc phải đến các khu vực này, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa như tránh tiếp xúc với người bị bệnh hoặc có triệu chứng như sốt, nôn ói hoặc tiêu chảy.
Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với WHO, US.CDC và các tổ chức quốc tế để cập nhật tình hình, đánh giá nguy cơ thường xuyên và triển khai các biện pháp phòng chống dịch phù hợp với diễn biến thực tế.
