Đào Minh Huy, hiện là Assistant professor (bậc đầu tiên trong ba bậc giáo sư ở Mỹ) tại trường Dược, Đại học Louisiana, Monroe (ULM). Anh giảng dạy, nghiên cứu, phát triển những phương pháp đông khô và bảo quản lạnh chế phẩm sinh học và các tế bào.
Trong đó, nghiên cứu tập trung vào bản chất ảnh hưởng tiêu cực và stress (áp lực) của đông lạnh và đông khô lên protein. Phương pháp mà anh theo đuổi có thể giúp sinh phẩm (kháng thể đơn dòng, protein trị liệu, vaccine) đông lạnh và rã đông nhiều lần mà vẫn giữ được chất lượng.
Đầu tháng 4, dự án này được Quỹ khoa học quốc gia Mỹ (NSF) trao khoản tài trợ 380.000 USD (khoảng 10 tỷ đồng) trong ba năm. Theo bài đăng trên website của trường, NSF chỉ tài trợ cho nghiên cứu cơ bản, đánh giá một cách khắt khe và đặc biệt hiếm với giảng viên dược hoặc khoa học sức khỏe.
“Mình vui hơn đỗ đại học ngày xưa, vì đây là lần đầu tiên nộp đề cương nghiên cứu tới NSF”, anh Huy nói.
Anh Huy là con trai của TS Đào Minh Đức, nguyên Trưởng bộ môn Hóa lý tại trường Đại học Dược Hà Nội. Niềm đam mê khoa học của anh nảy nở từ những ngày ngồi nghịch máy móc, đèn cầy trong phòng thí nghiệm khi theo bố đến trường.
Ở nhà, anh cùng bố làm nhiều thí nghiệm nhỏ trên sân thượng, như soi ánh mặt trời qua cốc sữa loãng, hay quan sát thạch sùng trong không gian kín. Ông Sơn cũng thường đem hóa chất về để con và các bạn tập làm thí nghiệm, như kết tủa bari sulfat, hay đốt cháy maggie…
“Từ những trải nghiệm ấy, tới bây giờ, mình vẫn luôn thấy cuốn hút trước những hiện tượng rất bình thường xung quanh”, anh Huy chia sẻ.
Lên đại học, anh đỗ trường Dược, rồi ở lại giảng dạy, nghiên cứu trong 5 năm sau tốt nghiệp. Năm 2016, anh giành học bổng của Quỹ Giáo dục Việt Nam (VEF), sang Mỹ học tiến sĩ tại Đại học Mississippi. Được giáo sư hướng dẫn, anh có thêm cảm hứng về lĩnh vực khoa học vật liệu và khoa học bề mặt, cùng tư duy liên ngành để ứng dụng trong quá trình nghiên cứu.
Đây cũng là giai đoạn hướng nghiên cứu về bảo quản thuốc của anh bén rễ. Trong đại dịch Covid-19, vaccine phải được trữ đông cực kỳ nghiêm ngặt, ở -80 độ C. Chúng thường hỏng ngay trong 24 tiếng khi đã rã đông tại nhiệt độ phòng hoặc ở mức 4 độ C trong tủ lạnh. Điều này đặt ra một bài toán là làm sao để chế phẩm có thể trải qua chu kỳ đông-rã đông nhiều lần mà không ảnh hưởng chất lượng.
Năm 2021, anh tới trường Dược, thuộc Đại học Texas, Austin (UT Austin) làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ, chuyển hoàn toàn hướng nghiên cứu từ tổng hợp hóa dược sang kỹ thuật đông khô và sinh phẩm. Anh thấy mình như “cá quay lại nước”, sau nhiều năm còn mông lung về đam mê thực sự.
Dù vậy, việc tìm được hướng nghiên cứu không dễ dàng. Anh “lặn ngụp” trong những bài báo, kỹ thuật mới để tìm cách lắp ráp lại kiến thức. Chẳng hạn, Huy từng mất hai tuần chỉ để chạy khắp các khoa, tìm người giải quyết giúp vài dòng lệnh Python khiến chương trình không hoạt động được.
“Khi nhìn lại sau mỗi lần bế tắc, thất vọng vì không hiểu tại sao không làm được điều mong muốn, mình nhận ra đã học được rất nhiều kỹ năng mới”, anh Huy nói.
Anh cũng thấy bản thân thích các kết quả không như ý, vì trong đó ẩn chứa những câu hỏi thú vị. Huy tâm đắc với quan điểm của Isaac Asimov, một giáo sư sinh hóa người Mỹ: “Trong khoa học, câu nói thú vị nhất báo hiệu những khám phá mới không phải là ‘Eureka!’ mà là ‘Kỳ lạ thật đấy…'”.
“Xét về triết lý đạo Phật, mọi sự khổ đau đều tới từ ‘bất như ý’. Mình áp dụng nó vào nghiên cứu, nên dù kết quả không như ý muốn, mình vẫn vui vẻ”, anh Huy nói.
Mỗi lần thí nghiệm chưa thành công, anh nhìn lại sổ ghi chép để kiểm tra xem yếu tố nào chưa được kiểm soát tốt, như nhiệt độ tủ lạnh không ổn định, hay do độ ẩm không được kiểm soát tốt (vì ngày hôm đó mưa nhiều). Sau đó, anh điều chỉnh, lặp đi lặp lại tới khi đạt kết quả mong muốn.
Năm 2024, anh vào ngạch biên chế (tenure-track) tại ULM, vừa giảng dạy vừa tiếp tục nghiên cứu về phương pháp đông khô và bảo quản lạnh. Cùng năm, anh thực hiện thành công một thí nghiệm, từ một quan sát ngẫu nhiên khi ngồi uống nước ở Hồ Tây.
Lúc đó, anh cầm một viên đá lên và thấy nó gần như trong suốt hoàn toàn, khác hẳn những viên đá đục vì chứa nhiều bọt khí khi tự làm ở nhà. Anh ngẫm thấy chính những bọt khí đó là một trong các tác nhân gây tổn hại cho mô, nội tạng và các chế phẩm sinh học khi chúng trải qua nhiều chu kỳ đông lạnh, rã đông. Nếu có thể tạo ra một môi trường đông lạnh tương tự viên đá trong suốt và đưa các chế phẩm sinh học hoặc mô tạng vào bên trong, khả năng cao chúng sẽ được bảo quản tốt hơn.
Suy nghĩ này dẫn anh tới loạt thí nghiệm để kiểm chứng trong suốt một tháng, nhưng không ra được kết quả khả quan. Cho tới một hôm, khi tâm trạng xuống đáy, anh “tặc lưỡi” thử loại bỏ gần như toàn bộ bọt khí và oxy hòa tan trong dung dịch, rồi tiến hành đông lạnh.
Bất ngờ, kết quả cho thấy protein và tế bào bên trong dung dịch được bảo vệ tốt hơn đáng kể. Anh nhận ra việc loại bỏ khí trước khi bảo quản lạnh có thể là một hướng đi hữu ích để tăng độ bền của các chế phẩm sinh học và mô tế bào.
Khi NSF mở đăng ký tài trợ nghiên cứu, anh liền nộp hồ sơ để thử sức với tâm thế học hỏi quy trình, nhưng được chấp nhận ngay.
Theo ông Robert O. Williams, giáo sư hướng dẫn anh Huy làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại UT Austin, tỷ lệ thành công khi xin tài trợ NSF khá thấp, dao động 10-20%. Ông nhìn nhận công trình nghiên cứu của anh có tính đột phá, tập trung vào những câu hỏi khoa học cơ bản và ứng dụng mà NSF quan tâm.
“Nghiên cứu của Huy sẽ ảnh hưởng tới lĩnh vực bảo quản sinh học và sản xuất tiên tiến, xa hơn nữa là ứng dụng vào bảo quản lạnh – một ưu tiên của Mỹ”, vị giáo sư nói.
Anh Huy thấy tự hào vì đã phần nào tiếp nối truyền thống hiếu học của gia đình, vốn là một bệ đỡ vững chắc. Anh cũng tin rằng tri thức và nghiên cứu khoa học có thể giúp mỗi người vượt qua những giới hạn về xuất thân, địa lý hay điều kiện kinh tế. Khi làm chủ được ngôn ngữ khoa học, các nhà nghiên cứu có thể tìm thấy cơ hội ở bất kỳ đâu trên thế giới.
Trước mắt, anh Huy cho hay sẽ dùng khoản tài trợ để chi trả lương, học phí cho nghiên cứu sinh và trợ lý phòng thí nghiệm, mua sắm hóa chất và dụng cụ nghiên cứu.
Khoản này cũng sẽ giúp anh thực hiện các thí nghiệm mở rộng về cơ chế stress lên sinh phẩm, mở ra hướng nghiên cứu dài hạn về bảo quản hồng cầu ở điều kiện nhiệt độ phòng, đông lạnh mô và cơ quan, để tạo ra ngân hàng ghép tạng. Đây vẫn còn là vấn đề ngoài tầm với của khoa học kỹ thuật hiện tại.
“Mình không hy vọng sẽ giải quyết được hoàn toàn các vấn đề này, nhưng tin rằng nghiên cứu sẽ góp phần thúc đẩy khoa học tiến lên, để một ngày nào đó ngân hàng ghép tạng với tạng đông lạnh sẽ không còn là phim khoa học viễn tưởng”, anh Huy nói.
Theo Quyết định công bố điểm chuẩn tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, năm nay có nhiều trường công lập tăng điểm chuẩn so với năm trước. Trong đó, nhiều trường ghi nhận mức tăng khá mạnh, cao nhất lên tới 8,5 điểm.
Trường có mức tăng cao nhất là THPT Đỗ Mười với 8,5 điểm, từ 12 điểm năm 2025 lên 20,5 điểm năm 2026. Đây là năm thứ 2 trường này tuyển sinh.
Tương tự, Trường THPT Phúc Lợi cũng ghi nhận mức tăng mạnh khi điểm chuẩn tăng từ 14,5 lên 20,5 điểm. Nhóm các trường tăng từ 3 đến 4 điểm gồm THPT Ứng Hòa A (tăng 4 điểm), THPT Phúc Thịnh (tăng 3,75 điểm).
Các trường tăng điểm chuẩn 3 điểm so với năm ngoái có THPT Hoài Đức A, Thượng Cát, Ứng Hòa B và Bắc Lương Sơn. Trường THPT Thanh Oai B đứng ở vị trí cuối cùng trong top 10 với mức tăng 2,75 điểm, từ 16,5 lên 19,25 điểm.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, thí sinh trúng tuyển, xác nhận nhập học là thủ tục bắt buộc, trong khoảng thời gian từ 13h30 ngày 25/6 đến 24h ngày 27/6.
Thí sinh có thể lựa chọn xác nhận nhập học theo hình thức trực tuyến hoặc trực tiếp. Với hình thức trực tuyến, thí sinh đăng nhập bằng tài khoản và mật khẩu vào hệ thống tuyển sinh đầu cấp của thành phố, chọn nguyện vọng đã trúng tuyển, thực hiện xác nhận nhập học và lưu hoặc in phiếu xác nhận.
Trường hợp học sinh đồng thời trúng tuyển nhiều nguyện vọng, chẳng hạn nguyện vọng vào trường công lập không chuyên, trường chuyên, lớp song ngữ tiếng Pháp hoặc lớp tăng cường tiếng Pháp, các em có thể thay đổi lựa chọn và xác nhận nhập học lại trên hệ thống trước 24h ngày 27/6.
Nếu lựa chọn xác nhận trực tiếp, học sinh cần nộp bản sao Phiếu báo kết quả thi tuyển sinh vào lớp 10 tại trường có nguyện vọng trúng tuyển. Sau khi nhà trường cập nhật thông tin lên hệ thống hỗ trợ tuyển sinh, tài khoản của học sinh sẽ tự động bị khóa và nhà trường sẽ cấp Giấy báo xác nhận nhập học.
Đối với những thí sinh không trúng tuyển vào lớp 10 công lập hoặc không có nguyện vọng theo học các trường công lập, thí có thể đăng ký xét tuyển vào các trường THPT công lập chất lượng cao, trường THPT tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên hoặc các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Nhóm trường này sẽ hoàn thành việc xác nhận nhập học và tiếp nhận hồ sơ chậm nhất vào ngày 6/7. Học sinh cần nộp bản sao Phiếu báo kết quả thi lớp 10 đối với những trường tuyển sinh bằng điểm thi hoặc nộp học bạ THCS đối với những trường xét tuyển bằng kết quả học tập và rèn luyện.
Trong trường hợp trúng tuyển nhiều nguyện vọng và muốn thay đổi nguyện vọng đã chọn, học sinh phải liên hệ với nhà trường để hủy xác nhận nhập học trước đó, sau đó mới được xác nhận nhập học vào nguyện vọng trúng tuyển khác.
10 chuyên đề ôn tập môn toán thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Trần Văn Toàn, nguyên tổ trưởng tổ toán Trường THPT Marie Curie (P.XuânHòa, TP.HCM), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=QgoNUQmZ8Cc
Trong chuyên đề 10: Tìm min, max trong câu hỏi trắc nghiệm đúng-sai, giáo viên hướng dẫn học sinh lấy các hàm số đã học trong chương trình phổ thông thiết kế một bài toán để trả lời các câu hỏi liên quan đến giá trị nhỏ nhất và giá trị lớn nhất của hàm số.
Đây cũng là chuyên đề cuối cùng của môn toán trong chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026.
Trước đó vào ngày 18.5, trong chuyên đề 9: Tính góc và khoảng cách trong hình học không gian, giáo viên hướng dẫn học sinh cách xác định và tính góc, khoảng cách trong môn hình học không gian bằng phương pháp hình học thuần túy hoặc phương pháp gắn hệ trục tọa độ Oxyz.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 18 đến 23.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
Đó là Bùi Trần Quang Khải (sinh năm 2004, tại TP.HCM), sinh viên ngành công nghệ thông tin chuyên ngành khoa học máy tính Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM).
Hiện đang là sinh viên năm cuối, Khải dự kiến sẽ bảo vệ tốt nghiệp vào tháng 8 tới. Tuy nhiên, tin vui đã đến sớm khi em nhận được thông báo trúng tuyển chương trình tiến sĩ tại 3 trường - ĐH Stony Brook, ĐH Tulane, đặc biệt là ĐH Duke (Mỹ) - nơi mà Khải chọn theo học với chuyên ngành kỹ thuật điện và máy tính.
Điều đáng nói, Khải lựa chọn lộ trình nộp thẳng từ cử nhân, dùng kết quả năm 3 để lên thẳng tiến sĩ mà không cần qua bậc thạc sĩ. Tại Mỹ, hệ thống giáo dục cho phép điều này nếu ứng viên chứng minh được sự trưởng thành vượt bậc trong nghiên cứu và học thuật. Khải nhận được bao gồm học bổng toàn phần và hỗ trợ sinh hoạt phí lên đến 43.775 USD mỗi năm, kéo dài trong suốt 5 năm nghiên cứu (tổng giá trị ước tính hơn 5 tỉ đồng). Khải dự kiến sẽ chính thức nhập học vào đầu tháng 8.
Để có được thành quả này, Khải đã tích lũy hơn một năm kinh nghiệm nghiên cứu cùng nhóm AIMA Research Program. Tại đây, em không chỉ được rèn luyện chuyên môn mà còn xây dựng được mạng lưới kết nối với các giáo sư tại Mỹ. Dưới sự dẫn dắt của đàn anh và gia đình, Khải đã được trang bị nền tảng về tư duy nghiên cứu đến kỹ năng chuẩn bị hồ sơ, phỏng vấn và đối ứng với hội đồng tuyển sinh quốc tế.
Chia sẻ về phương pháp học tập, Khải nhấn mạnh yếu tố đam mê và tinh thần tự tìm tòi. Đặc biệt, trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ, nam sinh này quan niệm: "Điều quan trọng không chỉ là tiếp cận được nhiều thông tin mà còn phải rèn tư duy logic và giữ được khả năng suy nghĩ độc lập, 'be original', thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ".
Khải cho rằng, người làm nghiên cứu cần biết chuyển hóa kiến thức nền tảng thành cơ sở để ứng dụng và sáng tạo phát triển ý tưởng mới. Đôi khi, ta phải chấp nhận đánh đổi, dành nhiều thời gian để đào sâu một chủ đề cụ thể thay vì cố gắng biết tất cả mọi thứ một cách hời hợt. "Khi làm nghiên cứu khoa học, em nghĩ thay vì chỉ đọc nhiều, mình cần phải bắt tay vào tự thực hiện thực nghiệm các thuật toán trong các bài báo khoa học đã được công bố, nhằm hiểu sâu hơn về phương pháp cốt lõi, từ đó tìm ra được hướng đi mới để sáng tạo phát triển", sinh viên Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) chia sẻ.
Bùi Trần Quang Khải vốn là học sinh chuyên hóa tại Trường THPT Nguyễn Hữu Huân (TP.HCM). Những năm tháng THPT, Khải từng đạt huy chương đồng Olympic mở rộng tại TP.HCM ở bộ môn này. Thế nhưng, đại dịch Covid-19 xuất hiện đã trở thành một bước ngoặt lớn làm thay đổi hoàn toàn định hướng nghề nghiệp của chàng trai trẻ.
Trong bối cảnh dịch bệnh, việc tiếp cận các phòng thí nghiệm để thực hành hóa học trở nên vô cùng hạn chế. Khải nhận ra rằng, thay vì chờ đợi, mình cần một công cụ linh hoạt hơn để có thể nghiên cứu và làm việc ngay tại nhà. Với suy nghĩ đó, Khải quyết định chuyển hướng sang ngành khoa học máy tính – nơi chiếc máy tính cá nhân có thể trở thành một "phòng thí nghiệm di động". Nói thêm về quan điểm chọn ngành, Khải cho rằng: "Em nghĩ chọn ngành sao cho phù hợp với đam mê hứng thú và điều kiện thực tế của bản thân, đặc biệt là về kinh tế và thiết bị để xác định được định hướng nghề nghiệp rõ ràng".
Với kết quả tốt nghiệp đại học dự kiến loại xuất sắc, Khải cho rằng đó là nhờ luôn duy trì mối quan hệ tốt với bạn bè để cùng trao đổi, phát triển theo nhóm. Khải quan niệm học là không ngại kiên trì tìm hiểu thêm, luyện tập thực hành thêm nhuần nhuyễn các đề tài khác nhau.
Nhìn về tương lai, với mong muốn kết hợp nghiên cứu và ứng dụng thực tế với hy vọng mang lại đột phá công nghệ cho ngành y tế, chàng trai sinh năm 2004 đã vạch sẵn hai hướng đi rõ rệt: nếu tiếp tục con đường học thuật sẽ phấn đấu trở thành giáo sư, nếu bước chân vào thị trường công nghiệp đặt mục tiêu trở thành nhà khoa học nghiên cứu,
Câu chuyện của chàng sinh viên Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM không chỉ là minh chứng cho trí tuệ của người trẻ Việt Nam mà còn là bài học về sự đam mê bền bỉ, khả năng thích nghi và tư duy định hướng rõ ràng phù hợp - những yếu tố cốt lõi để vươn ra biển lớn trong thế giới công nghệ đầy thử thách.
