Đây sẽ là thước đo quan trọng cho sự phát triển bền vững của Việt Nam trong những thập niên tới.
Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh hàng đầu khu vực, tuổi thọ không còn là thước đo duy nhất của sự phát triển. Điều mà chúng ta cần hướng tới là chất lượng của những năm tháng sống thêm, hay nói cách khác là khả năng sống khỏe mạnh, độc lập và có ích trong suốt vòng đời.
Một quốc gia mạnh không chỉ được đánh giá bằng quy mô nền kinh tế hay tốc độ tăng trưởng, mà còn bởi sức khỏe của người dân. Sức khỏe chính là nguồn vốn quan trọng nhất của mỗi cá nhân và là nền tảng tạo nên năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực cũng như sức cạnh tranh của quốc gia trong dài hạn.
Trong nhiều thập niên qua, mục tiêu lớn của các quốc gia đang phát triển là kéo dài tuổi thọ và giảm tỷ lệ tử vong. Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trên hành trình đó. Nhưng khi tuổi thọ ngày càng được cải thiện, câu hỏi đặt ra không còn đơn thuần là người dân sống được bao lâu, mà là sống như thế nào trong những năm tháng tuổi già.
Theo dự báo của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), đến năm 2036 Việt Nam sẽ chính thức trở thành quốc gia có dân số già. Điều này đồng nghĩa với việc áp lực lên hệ thống y tế, an sinh xã hội và chăm sóc người cao tuổi sẽ ngày càng gia tăng.
Thực tế cho thấy, tuổi thọ kéo dài chưa đồng nghĩa với việc người dân có nhiều năm sống khỏe mạnh hơn. Nếu không chuẩn bị từ sớm, xã hội có thể phải đối mặt với gánh nặng ngày càng lớn từ các bệnh không lây nhiễm, tình trạng suy giảm chức năng vận động, suy giảm chất lượng sống và chi phí chăm sóc y tế ngày càng tăng.
Đó là lý do nhiều quốc gia phát triển như Nhật Bản, Singapore hay các nước Bắc Âu đã chuyển trọng tâm từ mục tiêu “sống lâu” sang “sống khỏe dài lâu”. Ở những quốc gia này, người cao tuổi không chỉ sống thọ mà còn duy trì được khả năng vận động, tự chăm sóc bản thân, tham gia các hoạt động cộng đồng và tiếp tục đóng góp cho xã hội.
Thành công đó không chỉ đến từ hệ thống y tế tiên tiến mà còn được xây dựng trên nền tảng nhận thức đúng đắn về chăm sóc sức khỏe chủ động. Dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên, giấc ngủ chất lượng, khám sức khỏe định kỳ và duy trì lối sống tích cực đã trở thành một phần trong văn hóa sống của người dân.
Đây cũng là định hướng đang được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Liên Hợp Quốc thúc đẩy thông qua chương trình Thập kỷ sống khỏe mạnh 2021 – 2030, với mục tiêu giúp người dân trên toàn cầu không chỉ kéo dài tuổi thọ mà còn gia tăng số năm sống khỏe mạnh.
Việt Nam đang đứng trước cơ hội quan trọng để tạo nên bước chuyển tương tự.
Những năm gần đây, nhận thức của người dân về chăm sóc sức khỏe đã có nhiều thay đổi tích cực. Ngày càng nhiều người chủ động tập luyện thể thao, tham gia các hoạt động chạy bộ, đạp xe, yoga; quan tâm hơn đến dinh dưỡng khoa học và khám sức khỏe định kỳ. Sức khỏe dần được xem là một tài sản cần được đầu tư từ sớm thay vì chỉ quan tâm khi bệnh tật xuất hiện.
Đây là tín hiệu đáng mừng nhưng vẫn chưa đủ. Già hóa dân số là bài toán của toàn xã hội và đòi hỏi những giải pháp đồng bộ từ nhiều phía.
Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện các chính sách về y tế dự phòng, dinh dưỡng cộng đồng và chăm sóc người cao tuổi. Ngành y tế cần nâng cao năng lực quản lý sức khỏe toàn diện. Bên cạnh đó, việc thúc đẩy các mô hình hợp tác công – tư cũng đóng vai trò quan trọng nhằm huy động nguồn lực, kinh nghiệm và các giải pháp khoa học phục vụ mục tiêu nâng cao sức khỏe cộng đồng.
Trong nỗ lực đó, Viện Dinh dưỡng quốc gia và Viện Sức khỏe Nutrilite đã triển khai nhiều nghiên cứu chuyên sâu nhằm đánh giá thực trạng dinh dưỡng, khẩu phần ăn và xu hướng tiêu thụ thực phẩm của người Việt Nam. Các nghiên cứu này góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng những giải pháp dinh dưỡng phù hợp với nhu cầu thực tế của cộng đồng.
Tuy nhiên, dù chính sách hay giải pháp có hoàn thiện đến đâu, yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự chủ động của mỗi người dân. Việc duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, tăng cường vận động, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và hình thành lối sống lành mạnh cần được bắt đầu từ hôm nay, không phải đợi đến tuổi già.
Khi tuổi thọ không còn là đích đến cuối cùng, sống khỏe dài lâu sẽ trở thành thước đo mới cho sự phát triển của một quốc gia. Và hành trình đó không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế hay các nhà hoạch định chính sách, mà là sự chung tay của toàn xã hội nhằm xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh, năng động và phát triển bền vững trong tương lai.
Bữa sáng giàu protein và carbohydrate có thể giúp cơ thể duy trì năng lượng ổn định, cải thiện sự tập trung và hạn chế cảm giác đói trong ngày, theo chuyên trang sức khỏe Healthline.
Bánh mì chủ yếu cung cấp carbohydrate - nguồn năng lượng quan trọng cho não bộ và các hoạt động hằng ngày. Trong khi đó, trứng là thực phẩm giàu protein chất lượng cao, giúp cơ thể cảm thấy no lâu hơn.
Tiến sĩ - bác sĩ Joan Salge Blake, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Boston (Mỹ), cho biết bữa sáng giàu protein có thể giúp hạn chế cảm giác thèm ăn và giảm xu hướng ăn vặt về sau.
Theo bà Joan Salge Blake, trứng là nguồn protein tương đối dễ tiếp cận, phù hợp để bổ sung vào bữa sáng hằng ngày.
Ngoài protein, trứng còn chứa choline - dưỡng chất quan trọng với hoạt động của não bộ và hệ thần kinh. Theo thông tin từ Viện Y tế quốc gia Mỹ (NIH), choline tham gia vào quá trình tạo acetylcholine, chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến trí nhớ và khả năng tập trung.
Một quả trứng cũng cung cấp vitamin D, vitamin B12, selen và lutein - những dưỡng chất có lợi cho miễn dịch, cơ bắp và sức khỏe đôi mắt.
Dù là món ăn tiện lợi, bánh mì trứng vẫn có thể trở nên kém lành mạnh nếu thêm quá nhiều xúc xích, thịt nguội, pate công nghiệp hoặc nước sốt nhiều béo.
Tiến sĩ - bác sĩ Dariush Mozaffarian, Đại học Tufts (Mỹ), cho biết chế độ ăn chứa nhiều thực phẩm chế biến sẵn và chất béo bão hòa có thể làm tăng nguy cơ tim mạch nếu sử dụng thường xuyên. Ông khuyến khích ưu tiên các nguồn protein đơn giản, ít qua chế biến trong bữa ăn hằng ngày.
Các chuyên gia dinh dưỡng cũng khuyến khích nên ưu tiên bánh mì nguyên cám hoặc giảm bớt phần ruột bánh để kiểm soát lượng tinh bột. Ngoài ra, có thể ăn kèm dưa leo, cà chua, rau xà lách hoặc rau thơm để tăng chất xơ và vitamin.
Người cần kiểm soát cân nặng hoặc có bệnh nền như tăng huyết áp cũng nên hạn chế mayonnaise, bơ hoặc các loại sốt nhiều béo.
Một số nghiên cứu cho thấy ăn sáng đầy đủ và cân bằng có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết, cải thiện hiệu suất làm việc và hạn chế ăn quá nhiều vào buổi tối, theo Healthline.
Nhìn chung, bánh mì trứng vẫn là lựa chọn phù hợp cho bữa sáng nếu được chế biến đơn giản và cân đối. Món ăn quen thuộc này không chỉ giúp cơ thể nhanh chóng bổ sung năng lượng mà còn tạo cảm giác no lâu, phù hợp với nhịp sống bận rộn hiện nay.
Sáng 1-6, đúng dịp Quốc tế Thiếu nhi, Bệnh viện Nhi Trung ương chính thức khánh thành và đưa vào hoạt động cơ sở 2 tại thôn Ngọc Than, xã Kiều Phú, Hà Nội.
Phát biểu tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh đây là công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân, nhất là trẻ em.
Theo Bộ trưởng, việc đưa cơ sở 2 vào hoạt động được kỳ vọng góp phần giải quyết tình trạng quá tải tại các bệnh viện tuyến trung ương, giảm áp lực cho cơ sở chính của Bệnh viện Nhi Trung ương trong nội thành Hà Nội.
Đồng thời, dự án tạo điều kiện để trẻ em được tiếp cận các dịch vụ khám chữa bệnh trong môi trường thuận lợi, an toàn và chất lượng hơn.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan yêu cầu Bệnh viện Nhi Trung ương bảo đảm chất lượng chuyên môn giữa hai cơ sở phải tương đương, thậm chí cơ sở 2 cần phát huy lợi thế về hạ tầng và trang thiết bị hiện đại để cung cấp dịch vụ tốt hơn cho người bệnh.
Bà cũng đề nghị bệnh viện tiếp tục rà soát, chuẩn hóa quy trình vận hành; bố trí đầy đủ nguồn nhân lực chất lượng cao; phát triển các chuyên khoa sâu về nhi khoa; tăng cường hội nhập quốc tế; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính.
GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết nhu cầu chăm sóc sức khỏe trẻ em ngày càng tăng, số lượng bệnh nhi đến khám và điều trị tại bệnh viện liên tục gia tăng trong nhiều năm qua.
Dù đã triển khai nhiều giải pháp mở rộng hoạt động, cải tiến quy trình và nâng cao năng lực tiếp nhận, tình trạng quá tải tại cơ sở chính vẫn là thách thức lớn.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Chính phủ đã đầu tư xây dựng cơ sở 2 nhằm từng bước giảm tải cho cơ sở chính, mở rộng không gian phát triển của bệnh viện và giúp ngày càng nhiều trẻ em được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.
Dự án được khởi công từ năm 2023 trên diện tích gần 6ha, với tổng mức đầu tư hơn 880 tỉ đồng.
Theo ông Điển, đến nay cơ sở 2 đã hoàn thành các hạng mục xây dựng, đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý và chuyên môn theo quy định để chính thức đi vào hoạt động.
"Cơ sở 2 được vận hành trong tổng thể hoạt động chung của Bệnh viện Nhi Trung ương. Bệnh viện đã chuẩn bị đầy đủ nguồn nhân lực, hệ thống quản lý, quy trình chuyên môn, kỹ thuật và các điều kiện bảo đảm chất lượng để cơ sở mới hoạt động hiệu quả ngay từ những ngày đầu tiên", ông Điển chia sẻ.
Trong giai đoạn đầu, cơ sở 2 tập trung triển khai các chuyên khoa có nhu cầu khám chữa bệnh lớn nhằm giảm tải cho cơ sở chính và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân.
Bệnh viện có quy mô 300 giường bệnh nội trú, gồm 11 khoa lâm sàng cùng các đơn vị cận lâm sàng và chức năng cần thiết.
Mỗi ngày cơ sở này có thể tiếp nhận từ 1.000 - 1.500 lượt khám ngoại trú. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ cùng các trang thiết bị hiện đại được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực khám chữa bệnh, cấp cứu, hồi sức và điều trị chuyên sâu cho trẻ em.
Nếu trước đây uống cà phê không vấn đề gì nhưng nay lại thấy hồi hộp hoặc khó chịu, đó không phải do “tâm lý”. Khi lớn tuổi, các enzyme gan hoạt động kém hiệu quả hơn, khiến caffeine tồn tại lâu hơn trong cơ thể. Điều này có thể gây ra cảm giác lo lắng, hồi hộp bất thường, bồn chồn, tim đập nhanh.
Bên cạnh đó, biểu hiện khó ngủ hoặc ngủ không sâu cũng là dấu hiệu phổ biến nhất của việc tăng nhạy cảm với caffeine (ngay cả khi dùng caffeine trước giờ ngủ khoảng 6 tiếng), dễ dẫn đến mệt mỏi ban ngày và giảm chất lượng cuộc sống.
Khi sử dụng ở mức vừa phải, caffeine có thể mang lại một số lợi ích sức khỏe như sau.
Hỗ trợ nhận thức: Những người uống cà phê hằng ngày được ghi nhận có tỷ lệ mắc Alzheimer và suy giảm nhận thức thấp hơn. Một số nghiên cứu cho thấy caffeine có thể giúp bảo vệ hàng rào máu não và giảm tích tụ beta-amyloid - yếu tố liên quan đến Alzheimer.
Cải thiện tâm trạng: Các hợp chất tự nhiên trong cà phê có thể giúp tinh thần thoải mái hơn, đồng thời liên quan đến nguy cơ trầm cảm thấp hơn.
Lợi ích thể chất: Uống caffeine hợp lý có thể giúp giảm nguy cơ tiểu đường và một số loại ung thư. Gan cũng được cho là hưởng lợi từ cả cà phê thường lẫn cà phê decaf (chứa rất ít caffeine).
Chuyển sang cà phê ít caffeine hoặc decaf: Đây là cách đơn giản nhất để giảm tác động của caffeine.
Thử các thức uống “không caffeine”: Trà hoa cúc, trà bạc hà, trà gừng, những loại này vừa tạo cảm giác thư giãn, vừa hỗ trợ tiêu hóa mà không gây tác động mạnh như caffeine.
Ngoài ra, để hạn chế tác động tiêu cực của caffeine, người lớn tuổi có thể uống thêm nước để hạn chế cơ thể mất nước.
Caffeine có thể tương tác với nhiều loại thuốc và đôi khi làm giảm hiệu quả thuốc. Do đó, nên trao đổi kỹ với bác sĩ trước khi dùng nếu bạn đang có bệnh nền hoặc tình trạng sức khỏe đặc biệt; bác sĩ sẽ giúp đánh giá mức độ phù hợp dựa trên các bệnh tim mạch, độ mất ngủ, lo âu, thuốc đang sử dụng và mức độ nhạy cảm của từng người, theo Front Porch (Mỹ).
