Chủ tịch Hội Vật lý Mỹ nói chuyện với học sinh Gia Lai, Đắk Lắk

Vụ việc nhóm học sinh lớp 5 viết giấy nhục mạ bạn cùng lớp với nhiều từ ngữ thô tục, phụ huynh bức xúc, đang gây xôn xao trên mạng xã hội, xảy ra tại lớp 5/4, Trường tiểu học Phan Chu Trinh, phường Phú Thạnh, TP.HCM.

Sự việc được các em học sinh tường trình là vào ngày thứ bảy (11.4.2026) một bạn tên B.N trong lớp đã phát những tờ giấy mẫu cho 7 bạn khác chơi chung nhóm và kêu các bạn chép lại những câu từ thô tục về M. Học sinh tên M. đã nhặt được một tờ giấy nhắc đến tên mình, em cho vào cặp. Sau đó mẹ của em phát hiện, liên lạc với giáo viên chủ nhiệm và nhà trường đề nghị được giải quyết vì thấy vấn đề nghiêm trọng.

Trao đổi với PV Báo Thanh Niên chiều 21.4, chị V.T, mẹ của bé M. gửi kèm tờ giấy mà nhóm học sinh lớp 5 viết về con gái chị với những từ ngữ gây sốc. Đáng chú ý, nhiều câu từ được nhóm học sinh quy ước thành các mật mã là số và chữ cái.

Chiều 21.4, bà Lương Thị Thanh Lý, Hiệu trưởng Trường tiểu học Phan Chu Trinh, trả lời PV Báo Thanh Niên. Bà Lý cho biết vụ việc này có 4 bạn tham gia viết những câu nói thô tục về M., còn 4 bạn thấy từ bậy thì ném vào thùng rác. Các học sinh đều biết sai nhưng không ai báo thầy cô giáo.

Nhà trường đã đăng tải thông báo kết quả xử lý vụ việc lên Cổng thông tin điện tử của trường. "Thông qua sự việc này, nhà trường đã tăng cường giáo dục kỹ năng giao tiếp, ứng xử văn minh, xây dựng môi trường học đường thân thiện, tôn trọng và tích cực; đồng thời nhắc nhở học sinh toàn trường nâng cao ý thức trong lời nói, hành vi, đặc biệt trong các mối quan hệ bạn bè...", trích thông báo.

Đồng thời, bà Lý cho biết thời gian tới sẽ phải tiếp tục tăng cường giáo dục học sinh về an ninh mạng, truy cập mạng lành mạnh, bởi chính các giáo viên, phụ huynh đều sốc nặng khi nhiều học sinh ở trên lớp, ở nhà rất ngoan ngoãn, học lực tốt, nhưng mặt khác có thể viết những từ ngữ thô tục về bạn của mình, bị ảnh hưởng nặng từ TikTok...

Bà Lý cho hay các học sinh vi phạm đã được yêu cầu viết bản tường trình và đã có tổng cộng 4 lần xin lỗi: xin lỗi cha mẹ, xin lỗi cô giáo chủ nhiệm, cô Tổng phụ trách Đội, xin lỗi bạn M. riêng. "Có bạn còn mua quà tặng bạn M. Hôm thứ hai (20.4), cô giáo chủ nhiệm còn cho các bạn xin lỗi bạn M. trong tiết sinh hoạt lớp, có sự chứng kiến của phó hiệu trưởng nhà trường và cô Tổng phụ trách Đội", bà Lý cho hay.

Bà Lý khẳng định việc xử lý kỷ luật học sinh như trên là tuân thủ Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT ngày 15.9.2025 của Bộ GD-ĐT quy định về khen thưởng, kỷ luật học sinh. Trong đó, điều 11 nêu nguyên tắc kỷ luật là "a) Bảo đảm tính chủ động, tích cực trong thực hiện nhiệm vụ và quyền của học sinh; giữ vững kỷ cương, nền nếp trong nhà trường; b) Tôn trọng, bao dung, khách quan, không định kiến, bảo đảm quyền được tham gia và lợi ích của học sinh đối với các vấn đề liên quan; c) Bảo đảm phù hợp đặc điểm tâm sinh lý, giới tính, thể chất, hoàn cảnh gia đình, đặc điểm văn hóa vùng miền của từng học sinh; d) Không sử dụng biện pháp kỷ luật mang tính bạo lực, xúc phạm nhân phẩm, danh dự, ảnh hưởng đến thể chất và tinh thần của học sinh". Còn điều 13 hướng dẫn "Các biện pháp kỷ luật đối với học sinh tiểu học là a) Nhắc nhở; b) Yêu cầu xin lỗi".

Đồng thời, các học sinh vi phạm lần này còn bị đánh giá không thực hiện tốt việc rèn luyện đạo đức trong tháng 4; không được đề nghị danh hiệu "Cháu ngoan Bác Hồ".

Bà Lý cho rằng vụ việc này đã được nhà trường xử lý kịp thời, công bằng, khách quan, đúng quy trình, quy định.

Song, theo bà Lý, mẹ bé M., chưa đồng ý với cách xử lý của nhà trường. Mẹ bé M. yêu cầu các phụ huynh của 8 bé tham gia nhóm viết những từ ngữ bậy trên phải có mặt trong một buổi, cùng với 8 bé, chứng kiến con họ xin lỗi bé M., cha/mẹ bé M. cũng cần có mặt. Ý kiến này không được các phụ huynh đồng ý.

Bà Lý cho hay phụ huynh bé K.N (một trong 8 học sinh tham gia viết những từ ngữ thô tục cho bé M.), đã gửi văn bản đề nghị bảo vệ pháp lý cho con của họ, có đoạn: "Theo quy định của luật Trẻ em 2016 về việc bảo đảm danh dự, nhân phẩm và bảo vệ trẻ em khỏi các tác động tiêu cực về tâm lý, cũng như nguyên tắc giáo dục học sinh tiểu học theo Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT, chúng tôi nhận thấy việc tiếp tục yêu cầu học sinh xin lỗi lặp lại nhiều lần, đặc biệt trong bối cảnh phải thực hiện trước mặt nhiều phụ huynh và người lớn, không còn phù hợp với mục tiêu giáo dục ban đầu và có thể tạo ra áp lực tâm lý không cần thiết đối với trẻ...".

Trong khi đó, chị V.T, mẹ của bé M., nói với PV Báo Thanh Niên, chị không đồng ý khi trong thông báo của Trường tiểu học Phan Chu Trinh về xử lý vụ việc ở lớp 5/4 đăng trên trang web trường, tên con của chị - là nạn nhân - thì được nêu công khai, còn không hề nhắc tới 8 học sinh đã có hành vi bạo lực học đường với con chị, trong khi việc bảo vệ trẻ em, bảo vệ quyền riêng tư của mọi học sinh là điều nhà trường cần phải làm.

Bên cạnh đó, chị không đồng ý với một điểm nữa trong thông báo của nhà trường nêu "có cha mẹ học sinh đã chở con tới nhà bạn D.M xin lỗi bạn và trao đổi cùng phụ huynh bạn M.". Vì chỉ có 1 lần, sau khi sự việc xảy ra, cha và mẹ bạn K.N có tới nhà để trao đổi với chị, nhưng không chở theo con để xin lỗi bạn M. Phụ huynh này cũng hứa sẽ sắp xếp 1 buổi sẽ chở con gái tới gặp M. để xin lỗi, nhưng điều này chưa xảy ra.

Chị V.T cho rằng yêu cầu việc 8 học sinh vi phạm xin lỗi M., cần sự chứng kiến của phụ huynh 8 bạn, đồng thời có phụ huynh bé M., có cô chủ nhiệm, ban giám hiệu nhà trường chứng kiến, là "không có gì quá đáng hết".

"Tôi chỉ nói là cả 8 bé này, mình mong muốn các bé tới phòng giáo viên chứ không phải đứng trước cả trường. Vì các bé đã làm sai với con tôi, con tôi cũng đang bị bạo lực tinh thần, con là nạn nhân, con tôi được phép nhận lời xin lỗi từ các bạn và lời xin lỗi có sự giám hộ của mẹ, chứ không phải tôi bắt các bé làm gì xấu hổ hết. Lời xin lỗi thành khẩn, thiện chí. Tôi muốn, sau khi các bé xin lỗi con mình, có phụ huynh ở đây, các bé sẽ hứa, sẽ không lặp lại việc này. Bởi năm nay là năm cuối cấp, nếu khi lên cấp 2, các bé học chung lớp, chung trường tiếp, nếu lặp lại chuyện này thì sao? Nên nếu chỉ xin lỗi M., mà không có phụ huynh của các bé, thì không có đủ sự răn đe, chế tài, các bé kia có thể lặp lại do tư thù cá nhân thì sao, đó là lo xa của một người mẹ", chị V.T cho hay.

Chị V.T cho biết, bé M. sau 1 ngày nghỉ học thì đi học đầy đủ, nhưng tâm trạng không ổn định. Khi vào trường, các bạn đều chỉ trỏ hỏi "mày có ổn không", "mày có làm gì đó thì người ta mới làm cho mày như vậy". "Bé tỏ ra mình ổn cho mẹ vui, cho thầy cô và các bạn thấy mình bình thường nhưng về nhà thì bé không ổn, bé ngủ hay bị giật mình, bất ổn về tâm lý", chị V.T kể.

Tin Gốc: Thanh Niên

Khoảng cách giữa chiến lược quốc gia và lựa chọn học đường đang đặt ra bài toán lớn về nguồn nhân lực trong tương lai.

Từ năm 2025, kỳ thi tốt nghiệp THPT được tổ chức với 4 môn thi, gồm 2 môn bắt buộc là toán và ngữ văn, cùng 2 môn tự chọn theo định hướng nghề nghiệp của học sinh (HS). Tuy nhiên, xu hướng lựa chọn môn thi giữa các địa phương có sự khác biệt đáng kể. Đáng chú ý, cơ cấu chọn môn của HS TP.HCM trong 2 năm qua cho thấy nhiều điểm ngược với xu hướng chung của cả nước.

Trên phạm vi toàn quốc, các môn khoa học xã hội (KHXH) vẫn chiếm ưu thế. Năm 2026, lịch sử đạt 46,64%, cao nhất trong các môn tự chọn, còn địa lý đạt 36,67%. Trong khi đó, các môn STEM (khoa học - công nghệ - kỹ thuật - toán học) như vật lý chỉ 31,84%, hóa học 20,75%, tin học 1,53%.

Ngược lại, TP.HCM có xu hướng nghiêng mạnh hơn về STEM và ngoại ngữ. Năm 2026, vật lý đạt 44,9% và ngoại ngữ đạt 45,82%, đều cao vượt trội so với mức trung bình cả nước. Hóa học tại TP.HCM cũng đạt 26,68%, cao hơn toàn quốc gần 6 điểm phần trăm.

Ngược lại, trong khi cả nước chọn lịch sử và địa lý rất cao thì TP.HCM thấp hơn đáng kể: lịch sử chỉ 28,77%, địa lý 24,9%. Điều này phản ánh đặc điểm của một đô thị lớn, nơi HS ưu tiên cho tuyển sinh đại học, tập trung cho các ngành nghề STEM, kinh tế và hội nhập.

Tuy nhiên, ngay cả ở TP.HCM, các môn gắn với công nghệ mới vẫn rất thấp. Tin học năm 2026 chỉ đạt 1,46%, công nghệ công nghiệp 0,19%, công nghệ nông nghiệp chỉ có 0,61% cho thấy khoảng cách lớn giữa nhân lực công nghệ với lựa chọn thực tế của HS.

Trên phạm vi toàn quốc, nhóm KHXH (sử, địa, giáo dục kinh tế và pháp luật) chiếm ưu thế áp đảo với gần 54% tổng số bài tự chọn trong cả 2 năm 2025 - 2026. Trong khi đó, nhóm KHTN-CN (lý, hóa, sinh, tin học, công nghệ công nghiệp, công nghệ nông nghiệp) chỉ khoảng 31 - 32%, còn ngoại ngữ khoảng 14 - 16%. Cơ cấu này cho thấy HS cả nước vẫn nghiêng mạnh về các môn xã hội và chiến lược "an toàn điểm thi", trong khi các lĩnh vực STEM và ngoại ngữ chưa thu hút tương xứng với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của đất nước.

Ngược lại, TP.HCM có cơ cấu cân bằng hơn giữa 3 nhóm môn. Nhóm KHTN-CN đạt trên 41%, cao hơn khoảng 10 điểm phần trăm so với toàn quốc; ngoại ngữ cũng đạt 23 - 25%, cao hơn trung bình cả nước gần 10%.

Đáng chú ý, dù KHTN-CN và ngoại ngữ phát triển mạnh, TP.HCM vẫn duy trì tỷ lệ nhóm KHXH ở mức 33 - 35%, tức vẫn có một bộ phận lớn HS chọn các môn xã hội - nhân văn. Điều đó cho thấy cơ cấu lựa chọn môn học của TP.HCM không quá lệch về STEM mà tương đối hài hòa giữa khoa học, công nghệ, ngoại ngữ và nền tảng KHXH.

Nhìn tổng thể, cơ cấu môn thi của cả nước phản ánh thế mạnh xã hội - nhân văn, trong khi TP.HCM gắn với nhu cầu nhân lực của một đô thị công nghệ và dịch vụ lớn. Kết quả này đến từ quá trình lâu dài đổi mới dạy học, nâng chất lượng các môn KHTN, công nghệ, ngoại ngữ và đẩy mạnh STEM, hướng nghiệp. Như ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, từng khẳng định, giáo dục TP.HCM không chỉ hướng đến một kỳ thi mà hướng đến đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển của thành phố.

Điều đáng nói là trong khi xu hướng lựa chọn của HS đang dịch chuyển theo hướng KHXH, thì định hướng phát triển quốc gia lại đi theo chiều ngược lại: tăng tốc vào công nghệ cao, AI, dữ liệu lớn, bán dẫn, vật liệu mới, sinh học lượng tử và chuyển đổi số.

Hai dòng chảy này - một từ trên xuống và một từ dưới lên - đang chưa gặp nhau ở cùng một điểm.

Một quốc gia muốn phát triển công nghệ không thể chỉ dựa vào trung tâm nghiên cứu hay các trường đại học mạnh. Nền tảng thực sự phải được xây dựng từ giáo dục phổ phổ thông, nơi hình thành tư duy khoa học, khả năng ngoại ngữ và bản lĩnh nhân văn. Ngày 10.4 vừa qua, khi thảo luận ở Quốc hội, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh: Muốn có nhân lực chất lượng cao ở đại học và nghề nghiệp, gốc vẫn là giáo dục phổ thông.

Nếu HS ngày càng tránh xa vật lý, hóa học, sinh học, công nghệ, tin học và tiếng Anh, thì khoảng cách giữa mục tiêu quốc gia và năng lực xã hội sẽ ngày càng lớn. Đây không chỉ là câu chuyện giáo dục, mà là của nguồn nhân lực tương lai.

Vấn đề hiện nay không phải HS chọn KHXH nhiều hơn STEM, mà là làm sao tạo được sự cân bằng hợp lý giữa các nhóm môn học để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Thứ nhất, Bộ GD-ĐT cần có chiến lược điều tiết cơ cấu môn học trong chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo hướng hài hòa hơn giữa KHXH và KHTN-CN. Ngoài 4 môn bắt buộc là toán, ngữ văn, ngoại ngữ và lịch sử, cơ cấu lựa chọn môn học nên hướng tới khoảng 40 - 50% KHXH và 50 - 60% KHTN-CN để phù hợp định hướng nguồn nhân lực quốc gia trong tương lai.

Thứ hai, cần tiếp tục đổi mới chương trình, thi cử và tuyển sinh lớp 10 theo hướng tăng giá trị thực tiễn của STEM và ngoại ngữ, đồng thời giữ vai trò nền tảng của KHXH trong hình thành tư duy, văn hóa và trách nhiệm công dân. Môn thi thứ ba vào lớp 10 có thể có bài thi tổ hợp giữa ngoại ngữ, KHTN và KHXH để thúc đẩy giáo dục toàn diện ở THCS.

Thứ ba, các sở GD-ĐT cần đầu tư đồng đều hơn về giáo viên, phòng thí nghiệm, thực hành, ngoại ngữ và chuyển đổi số, nhất là ở nông thôn, miền núi để HS có cơ hội tiếp cận STEM công bằng hơn.

Thứ tư, các trường THCS và THPT phải tăng cường hướng nghiệp sớm, tư vấn lựa chọn môn học dựa trên năng lực và nhu cầu phát triển đất nước thay vì tâm lý "dễ học, dễ thi". Dạy học STEM cần gắn với trải nghiệm, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo; còn KHXH phải hiện đại, giàu tính phản biện và nhân văn hơn.

Một quốc gia muốn trở thành cường quốc khoa học công nghệ không thể chỉ dựa vào một nhóm nhỏ nhân tài STEM, nhưng cũng không thể thiếu nền tảng nhân văn. Mục tiêu của giáo dục phổ thông vì vậy không phải chọn STEM hay KHXH, mà là đào tạo thế hệ công dân vừa có năng lực khoa học công nghệ, vừa có chiều sâu văn hóa và trách nhiệm xã hội.

Tin Gốc: Thanh Niên

GreenHeal - keo dán y tế sinh học từ trà xanh là dự án của 5 học sinh trường Tiểu học, THCS và THPT IRIS, Thái Nguyên, gồm Nguyễn Phương Linh, Đoàn Gia Khiêm (cùng học lớp 10), Cao Thị Hồng Thu (lớp 11) và Đỗ Huyền Chi, Vương Khánh Linh (lớp 12).

Bằng việc kết hợp polyphenol từ lá trà, chitosan ở vỏ tôm và nano bạc (AgNPs), các học sinh tạo ra keo y tế để bôi lên vết thương hở, giúp làm dịu, kháng khuẩn và thúc đẩy tái tạo da. Đây là một trong 5 dự án giành giải nhất cuộc thi Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp (SV Start Up), do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức giữa tháng 4.

Ý tưởng về GreenHeal đến với Phương Linh vào mùa hè năm ngoái, khi sắp học xong lớp 9. Linh thích chơi thể thao, nên hay bị trầy xước chân, tay. Em thấy các loại băng, gạc truyền thống dễ bị dính vào vết thương, lúc gỡ ra gây đau, xót, mà lại khó phân hủy.

"Em tự hỏi về một sản phẩm bảo vệ vết thương mát dịu, an toàn hơn và không gây đau khi tháo bỏ", Linh kể.

Nữ sinh chia sẻ ý tưởng với thầy cô, đồng thời rủ thêm 4 bạn cùng tham gia dự án. Các em được gợi ý tìm cách tận dụng nguyên liệu sẵn có, dễ tìm ở địa phương, nên nghĩ ngay tới chè xanh - đặc sản của Thái Nguyên.

Qua những tiết Giáo dục địa phương, nhóm nghiên cứu biết lá chè chứa polyphenol - chất có khả năng chống oxy hóa. Cùng đó, các em kết hợp với nano bạc để tăng tính kháng khuẩn, tiếp tục dùng chitosan tạo màng ngăn sinh học giữa vết thương và môi trường. Nhóm cho biết kiến thức về nano bạc và chitosan trong vỏ tôm được học từ môn Hóa.

Sau khi được thầy cô hướng dẫn và nhiều lần thử nghiệm, học sinh hoàn thiện quy trình tạo ra sản phẩm. Đầu tiên, lá chè già được thu gom, loại bỏ cành và làm sạch để sấy thăng hoa, nghiền mịn rồi tách chiết polyphenol. Tiếp đó, các em kết hợp dịch chiết trà với dung dịch bạc nitrat, tạo ra nano bạc rồi tiếp tục trộn với chitosan. Hỗn hợp cuối cùng được cân chỉnh theo tỷ lệ phù hợp để tạo thành keo.

Trong đó, trưởng nhóm Phương Linh theo dõi tiến độ chung, Gia Khiêm đảm nhận phát triển sản phẩm; Hồng Thu kiểm định chất lượng, thiết kế bao bì. Khánh Linh phụ trách truyền thông, marketing, còn Huyền Chi lo nghĩ cách bán hàng.

Theo Khánh Linh, phần khó nhất là tìm ra công thức. Các em từng gặp nhiều trục trặc, như keo bị quá lỏng hoặc quá nhớt, trước khi tìm được cách giải quyết là tăng tỷ lệ chitosan từ 7 lên 10% để tăng tính kết dính.

Trong quá trình nghiên cứu, nhóm được Đại học Phenikaa hỗ trợ phòng thí nghiệm, hỗ trợ đo đạc, thử nghiệm lâm sàng và mang sản phẩm đi kiểm nghiệm. Khiêm nhớ nhất lúc hoàn thành hồ sơ vòng loại SV Start Up vào tháng 8/2025, em và các bạn phải di chuyển liên tục giữa Thái Nguyên và Hà Nội để kịp hoàn thành sản phẩm.

Để có thời gian nghiên cứu vào buổi tối, nhóm học chương trình chính khóa cả ngày, làm bài về nhà từ 17 tới 18h.

"Có những hôm chúng em ở lại trường đến tận 22-23h để theo dõi từng phản ứng của các chất", Khiêm kể.

Phụ trách phần dự toán kinh phí, Huyền Chi cho biết tới tháng 4/2026, nhóm bán được hơn 6.000 sản phẩm, với hai loại: tuýp keo và băng gạc tẩm keo. Một tuýp keo 15 ml bán với giá 35.000 đồng; còn gạc giá 18.000, đã có lãi.

Trong khi đó, khi nghiên cứu thị trường, nhóm thấy trong phân khúc gel và vật liệu y sinh, sản phẩm có giá thấp nhất khoảng 365.000 đồng cho tuýp 30 gram, là hàng nhập ngoại. Vì vậy, các em nhìn nhận sản phẩm của mình dễ tiếp cận với tệp khách hàng là học sinh, sinh viên.

Là người hướng dẫn, thầy Đặng Đứng Toàn kể thầy trò đã "ôm nhau khóc" khi nghe ban tổ chức công bố giải nhất SV Start Up.

Nhớ lại tháng 6/2025 khi nghe Phương Linh đề xuất ý tưởng, thầy Toàn đánh giá đề tài có tính khả thi cao. Các em cũng rất nhạy bén khi biết kết nối kiến thức từ sách giáo khoa với đặc thù địa phương.

"Có những lúc tôi bất ngờ vì các em tự tìm tòi và đọc hiểu các bài báo khoa học tiếng Anh chuyên sâu", thầy nói.

Thầy Toàn cho rằng điểm nhấn đáng chú ý là quy trình "công nghệ xanh" mà nhóm áp dụng. Thay vì dùng các dung môi hóa học, các em đã dùng nhiệt và chính các polyphenol để tổng hợp nano bạc, tạo ra một quy trình "xanh".

"Giải nhất là kết quả xứng đáng", thầy nói.

Thầy Toàn đã hỗ trợ học sinh đăng ký nhãn hiệu sản phẩm. Sắp tới, các em muốn bổ sung chất curcumin trong củ nghệ để tăng khả năng kháng khuẩn cho keo, giúp quá trình lành sẹo nhanh hơn.

Với nhóm nghiên cứu, GreenHeal không dừng ở một giải thưởng khởi nghiệp, mà còn là trải nghiệm để các em thấy kiến thức trong sách có thể ra thực tế, tạo thành sản phẩm hữu ích.

Là học sinh lớp 12 duy nhất trong nhóm, Khánh Linh cảm thấy được truyền cảm hứng từ dự án này, nên quyết định theo đuổi lĩnh vực Hóa Sinh ở đại học.

Tin Gốc: Vnexpress