Những năm cuối thập niên 1980, ngành thủy sản Việt Nam đứng trước một bài toán nan giải: đội tàu vỏ gỗ truyền thống đang dần bộc lộ giới hạn về tuổi thọ, khả năng chịu sóng và chi phí bảo trì, trong khi nhu cầu vươn khơi xa bờ ngày càng lớn. Công nghệ đóng tàu cần thay đổi, nhưng năng lực nghiên cứu trong nước về vật liệu mới, đặc biệt là composite gần như chưa có.
Chính trong bối cảnh đó, Trường ĐH Hải sản (sau này lần lượt đổi tên là Trường ĐH Thủy sản, Trường ĐH Nha Trang), nơi đào tạo nguồn nhân lực cho ngành kinh tế biển, xác định không thể đứng ngoài bài toán này.
Ngày 9.10.1986, Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp (hiện nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo) ký quyết định thành lập Trung tâm Nghiên cứu chế tạo tàu cá và thiết bị thuộc Trường ĐH Hải Sản tiền thân của UNINSHIP ngày nay. Đơn vị ra đời với sứ mệnh gồm ba mũi: đào tạo, nghiên cứu khoa học và sản xuất thử nghiệm, với yêu cầu nhất quán là kết quả nghiên cứu phải đi thẳng vào thực tiễn, không dừng lại ở báo cáo.
Một năm sau ngày thành lập, chiếc tàu vỏ gỗ đầu tiên hạ thủy tại xưởng ở Trường ĐH Hải sản mở ra truyền thống gắn nghiên cứu với thực hành sẽ theo suốt hành trình phát triển của đơn vị. Năm 2006, cùng với sự kiện Trường ĐH Thủy sản đổi tên thành Trường ĐH Nha Trang, đơn vị được nâng cấp thành Viện Nghiên cứu chế tạo tàu thủy, phản ánh tầm vóc đã tích lũy qua hai thập kỷ hoạt động.
Bước ngoặt quyết định diễn ra vào đầu năm 1990, khi UNINSHIP phối hợp với Trung tâm Polyme – Trường ĐH Bách khoa TP.HCM thực hiện đề tài cấp nhà nước về ứng dụng vật liệu composite trong chế tạo tàu thuyền. Hướng nghiên cứu khi ấy gần như chưa có tiền lệ ở Việt Nam. Tháng 6.1990, tàu VN-90 hạ thủy, chiếc tàu vỏ composite đầu tiên được thiết kế và chế tạo hoàn toàn trong nước.
Từ đó, composite, vật liệu nhẹ hơn thép, bền, chống ăn mòn tốt trong môi trường nước mặn, trở thành vật liệu trọng tâm của UNINSHIP. Đề tài về gia cường composite bọc tàu vỏ gỗ dẫn đến hơn 100 chiếc tàu ngư dân được gia cố theo quy trình mới, tăng tuổi thọ và độ an toàn khi ra khơi. Đề tài về xuồng cấp cứu composite cho tàu biển chạy tuyến quốc tế kết thúc bằng hơn 50 xuồng giao cho các chủ tàu từ Nam ra Bắc. Dòng tàu hai thân (catamaran) vỏ composite mở ra hướng nghiên cứu về phương tiện du lịch biển cao cấp.
Từ những tàu cá đóng theo chính sách hỗ trợ ngư dân vươn khơi đến các tàu kiểm ngư, tàu tuần tra phục vụ công tác bảo vệ vùng biển Khánh Hòa, phổ khách hàng của Viện phản ánh sự tin tưởng của cả khu vực tư nhân lẫn cơ quan nhà nước vào năng lực của một đơn vị nghiên cứu đại học. Chỉ riêng giai đoạn 2015 – 2020, viện đóng mới 40 tàu cá vỏ composite cho ngư dân từ Nghệ An đến Bình Thuận và thi công 9 nhà hàng nổi sức chứa 100 – 120 khách phục vụ du lịch biển.
Quy mô sản phẩm lớn dần theo năm tháng. Đầu năm 2026, viện hạ thủy 3 tàu du lịch composite đạt chuẩn VR HSLC SI FRP, tiêu chuẩn đăng kiểm dành cho tàu khách cao tốc vỏ nhựa tại Việt Nam, với thông số: dài 27,98 m, rộng 5,18 m, lượng chiếm nước 50,86 tấn, tốc độ tối đa 28 hải lý mỗi giờ, sức chở 150 hành khách.
Nhìn lại từ tàu VN-90 vài tấn năm 1990 đến những con tàu gần 51 tấn năm 2026, hành trình 4 thập kỷ của viện in dấu rõ trong từng thông số kỹ thuật.
Không chỉ tàu thuyền, UNINSHIP còn đưa vật liệu composite vào nhiều ứng dụng khác phục vụ kinh tế ven biển: bể nuôi thủy sản composite dung tích lên đến 200 m3, hệ thống lồng bè FRP phục vụ nuôi biển, két chứa dầu trên tàu cá giúp ngư dân vươn khơi dài ngày, hệ thống bể xử lý nước thải công nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.
Những sản phẩm này có mặt tại nhiều cơ sở nuôi trồng, chế biến thủy sản và khu công nghiệp ven biển miền Trung, phản ánh tư duy ứng dụng rộng mở của một viện nghiên cứu đại học.
“Viện Nghiên cứu chế tạo tàu thủy là minh chứng sinh động cho triết lý gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng của nhà trường. Nhiều sản phẩm của viện đã tiên phong trong ứng dụng vật liệu composite tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực tàu cá, tàu du lịch, tàu dịch vụ hậu cần nghề cá và các công trình phục vụ nuôi biển,” TS Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng Trường ĐH Nha Trang, nhận xét.
Đằng sau những sản phẩm đó là hạ tầng khoa học được xây dựng bền bỉ. Phòng Thiết kế trang bị phần mềm MAXSURF và PROPCAD đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Phòng Kiểm nghiệm mang chứng nhận VR LAB-02 của Cục Đăng kiểm, LAS-XD 891 của Bộ Xây dựng và ISO 9001:2015, với hệ thống thiết bị đủ năng lực kiểm tra không phá hủy (NDT) cả kết cấu kim loại lẫn composite.
Xưởng đóng tàu rộng hơn 3.000 m2 với cẩu di động 15 tấn được Cục Đăng kiểm Việt Nam chứng nhận đủ điều kiện chế tạo và sửa chữa tàu biển vỏ FRP. Với những đóng góp liên tục, viện nhiều lần được Bộ Giáo dục và Đào tạo, UBND tỉnh Khánh Hòa tặng bằng khen và danh hiệu tập thể lao động xuất sắc.
Trong năm kỷ niệm 50 năm Trường ĐH Nha Trang phát triển tại Khánh Hòa (1976 – 2026), nhà trường xác định UNINSHIP sẽ tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong chiến lược phát triển khoa học công nghệ biển. Định hướng tập trung vào các lĩnh vực tiềm năng: tàu phục vụ kinh tế biển xanh, tàu du lịch chất lượng cao, công trình nổi và thiết bị nuôi biển công nghiệp, vật liệu composite tiên tiến, đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái nghiên cứu – sản xuất – chuyển giao công nghệ.
“Nhà trường kỳ vọng Viện sẽ tiếp tục là cầu nối hiệu quả giữa tri thức đại học với nhu cầu của xã hội, đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của ngành kinh tế biển Việt Nam,” TS Quách Hoài Nam nhấn mạnh.
40 năm qua, UNINSHIP không định hình ngành đóng tàu composite Việt Nam bằng tuyên ngôn. Viện làm điều đó bằng từng đề tài khoa học đi đến tận cùng, từng sản phẩm được kiểm định nghiêm ngặt, và từng con tàu rời xưởng ra biển – bền bỉ, nhất quán, và chưa dừng lại.
Điểm chuẩn trúng tuyển vào lớp 10 THPT năm 2026-2027 tại tỉnh Thái Nguyên:
Dẫn đầu toàn tỉnh là Trường THPT Lương Ngọc Quyến với mức điểm chuẩn 25 điểm. Xếp sau là THPT Chu Văn An với 23,75 điểm và THPT Thái Nguyên với 22 điểm.
Nhóm trường có điểm chuẩn từ 20 điểm trở lên còn có THPT Gang Thép (21,5 điểm), THPT Dương Tự Minh (20,5 điểm) và THPT Lê Hồng Phong (20,25 điểm).
Trong khi đó, nhiều trường khu vực huyện đạt mức điểm chuẩn dao động từ 14 đến 18 điểm. Đáng chú ý, có nhiều trường có điểm chuẩn dưới 10 điểm. Thấp nhất là Trường THCS và THPT Yên Hân với 8 điểm.
Một số trường khác như THPT Võ Nhai, THCS và THPT Bình Trung lấy 8,5 điểm; THPT Bộc Bố lấy 8,75 điểm; THCS và THPT Nà Phặc, THCS và THPT Quảng Khê cùng lấy 9,5 điểm.
Mức chênh lệch giữa trường có điểm chuẩn cao nhất và thấp nhất lên tới 17 điểm.
Tại một số trường có điểm chuẩn thấp, thí sinh có tổng điểm xét tuyển từ 8 đến 10 điểm vẫn đủ điều kiện trúng tuyển. Trong khi đó, để giành suất vào các trường THPT tốp đầu của tỉnh, thí sinh phải đạt trung bình từ 8 điểm mỗi môn trở lên.
Tính đến ngày 18/6, cả nước có 20 tỉnh đã công bố điểm thi, bao gồm: Nghệ An, Hà Tĩnh, Lai Châu, Hưng Yên, Ninh Bình, Điện Biên, Quảng Trị, Đồng Tháp, Khánh Hoà, Đắk Lắk, Đà Nẵng, Đồng Nai, Lào Cai, Lạng Sơn, Huế, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ngãi, Thái Nguyên.
11 tỉnh đã công bố điểm chuẩn: Lai Châu, Hưng Yên, Ninh Bình, Đồng Nai, Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Huế, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Thái Nguyên.
Chiều 10.4, Bộ GD-ĐT đã có thông cáo báo chí trả lời về kết quả kiểm tra, xác minh với dự án đạt giải nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật của học sinh Ninh Bình. Trong đó Bộ GD-ĐT kết luận là dự án không vi phạm liêm chính khoa học, cụ thể là không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn.
Theo Bộ GD-ĐT, trước những nghi vấn của dư luận về tính liêm chính khoa học của dự án đoạt giải nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025 - 2026 mà tác giả là 2 học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, Ninh Bình, Bộ GD-ĐT đã chính thức lập tổ tư vấn đánh giá dự án này.
Tổ tư vấn gồm 5 chuyên gia có trình độ tiến sĩ trở lên đến từ các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu có uy tín đã nghiên cứu dự án đoạt giải của 2 học sinh Ninh Bình (dự án "Phát triển vật liệu Polyurethane Composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống").
Sau quá trình nghiên cứu hồ sơ và thẩm định, tổ tư vấn đã thống nhất khẳng định học sinh hoàn toàn có thể thực hiện được dự án này dưới sự hướng dẫn của giáo viên và nhà khoa học.
Cụ thể, việc phân tích kết quả từ các phép đo (như DTA, XRD, FT-IR) hoàn toàn nằm trong khả năng của học sinh vì đây là những kiến thức có trong chương trình phổ thông. Bên cạnh đó, các trang thiết bị phục vụ thí nghiệm đều có sẵn tại các trung tâm nghiên cứu ở Việt Nam nên việc thu thập dữ liệu trong nước là hoàn toàn đáp ứng được.
Về nghi vấn "sao chép", tổ tư vấn cho biết dựa trên số liệu kiểm tra đạo văn (phần mềm Turnitin) và các công bố trước đó, không ghi nhận việc trùng lặp do đạo văn. Đề tài không có dấu hiệu sao chép mà thể hiện rõ sự kế thừa có chọn lọc, kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học.
Đề tài có sử dụng các phương pháp và hướng tiếp cận phổ biến trong lĩnh vực vật liệu polymer. Tuy nhiên, đây là các phương pháp chuẩn, được chấp nhận rộng rãi trong nghiên cứu khoa học. Nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu, điều chỉnh quy trình và xây dựng hệ số liệu riêng, thể hiện tính độc lập trong triển khai. Do đó, không có cơ sở kết luận là sao chép hay đạo văn.
Đồng thời, các chuyên gia đánh giá đây là nghiên cứu có tính mới tương đối, có tính sáng tạo và mang lại giá trị ứng dụng cao, phù hợp với năng lực ở bậc phổ thông.
Cũng trong thông cáo này, Bộ GD-ĐT nhấn mạnh quy trình chấm thi năm nay được thực hiện nghiêm ngặt qua 2 phần: đánh giá báo cáo tóm tắt và phỏng vấn trực tiếp. Đặc biệt, để bảo vệ sự liêm chính trong học thuật, Hội đồng thẩm định đã tiến hành quét độ trùng lặp toàn bộ hồ sơ trước khi gửi đi chấm. Ban tổ chức cũng trang bị sẵn phần mềm tại khu vực thi để giám khảo có thể tra cứu, kiểm tra sự trùng lặp nội dung của bất kỳ dự án nào ngay trong quá trình chấm.
Như Báo Thanh Niên đã đưa tin, sau khi Bộ GD-ĐT công bố kết quả cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025 - 2026, trên nhóm Liêm chính khoa học xuất hiện hàng loạt bài đăng nêu nghi vấn nhiều dự án đạt giải cao, trong đó có dự án đạt giải nhất của 2 học sinh Ninh Bình.
Theo các thành viên nhóm Liêm chính khoa học, nội dung poster của dự án cho thấy các học sinh Ninh Bình đã phải thực hiện hàng chục kỹ thuật phân tích và đánh giá phức tạp, vượt xa năng lực và kiến thức của học sinh phổ thông.
Đặc biệt, dựa trên những thông tin công khai rất hạn chế (liên quan tới cuộc thi khoa học kỹ thuật), các thành viên nhóm Liêm chính khoa học đã đưa ra những bằng chứng được cho là "không thể chối cãi về sự liên quan của nhóm Hoàng Mai Hà với dự án của 2 học sinh Ninh Bình" (PGS Hoàng Mai Hà, Phó viện trưởng Viện Hóa học, Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam - PV).
Viện Hóa học cũng đã có ý kiến phản hồi, khẳng định cán bộ của viện (PGS Hoàng Mai Hà) không có bất kỳ mối liên hệ hay tham gia hướng dẫn nào đối với dự án của học sinh Ninh Bình. Viện Hóa học cũng khẳng định cũng đã chủ động rà soát danh sách học sinh, sinh viên đăng ký thực tập, nghiên cứu tại đơn vị trong giai đoạn 2024 - 2025. Kết quả không ghi nhận trường hợp nào liên quan đến 2 học sinh Ninh Bình có dự án đạt giải nhất cấp quốc gia nêu trên.
Như vậy, giữa nội dung thông cáo báo chí mà Bộ GD-ĐT phát hành chiều nay và trả lời của Viện Hóa học có một khoảng trống cần được làm rõ: các học sinh sử dụng các thiết bị của đơn vị nghiên cứu nào và thực hiện các thí nghiệm ở đâu?
Mặt khác, dư luận giới khoa học cũng cho rằng cho đến nay Bộ GD-ĐT vẫn không công khai nội dung các dự án đạt giải là vi phạm chính quy chế cuộc thi của Bộ GD-ĐT.
Trường ĐH Hoa Sen vừa ra mắt Viện Nghiên cứu xã hội trường thọ và phát triển suốt đời với định hướng kiến tạo tri thức gắn với vấn đề xã hội đương đại và mục tiêu nghiên cứu về trường thọ, học tập suốt đời, xây dựng các mô hình học tập suốt đời dành cho người cao tuổi...
Theo tiến sĩ PGS-TS Nguyễn Hữu Huy Nhựt, Hiệu trưởng Trường ĐH Hoa Sen, đây là đơn vị tiên phong tại Việt Nam và khu vực trong đào tạo, nghiên cứu và phục vụ cộng đồng về xã hội già hóa, giáo dục người cao tuổi và phát triển con người.
“Trong xã hội hiện đại, một người không thể chỉ học một lần cho cuộc đời, mà phải học thêm, học lại, chuyển đổi, rồi thích ứng, tái tạo bản thân rất nhiều lần trong đời. Như thế, một xã hội trường thọ phải là một xã hội học tập nhiều hơn”, PGS-TS Huy Nhựt nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo trường, với thực trạng “chưa giàu đã già”, nền kinh tế Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức lớn về an sinh xã hội, hệ thống y tế lão khoa và sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực chuyên môn được đào tạo bài bản.
Tiếp cận vấn đề này từ góc nhìn "trường thọ không phải gánh nặng, mà là thành tựu của văn minh", Viện Nghiên cứu Xã hội trường thọ và phát triển suốt đời được thành lập xuất phát từ bối cảnh Việt Nam đang trải qua tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới và dự kiến sẽ chính thức bước vào giai đoạn dân số già vào năm 2036.
Viện ra đời đóng vai trò thay đổi tư duy từ “xã hội già hóa” sang “xã hội trường thọ”, định hướng dẫn đầu trong phát triển “nền kinh tế bạc”, xây dựng các mô hình học tập giúp con người sống khỏe, sống có ý nghĩa và đóng góp cho xã hội ở mọi giai đoạn của cuộc đời.
Được biết, viện này thực hiện 4 chức năng chính, gồm thực hiện nghiên cứu liên ngành về xã hội trường thọ, học tập suốt đời, phát triển con người, kết nối liên thế hệ; xây dựng, tổ chức chương trình đào tạo, bồi dưỡng thúc đẩy học tập suốt đời gắn với sự phát triển của các khoa chuyên môn; trao đổi học thuật, kết nối chuyên gia, tổ chức quốc tế; triển khai dự án nâng cao chất lượng sống, kết nối liên thế hệ.
Một trong những hướng nghiên cứu của viện gắn liền với bối cảnh hiện tại, đó là công nghệ và đổi mới cho xã hội già hóa, với việc nghiên cứu trí tuệ nhân tạo cho xã hội già hóa, hòa nhập số, chăm sóc sức khỏe thông minh và công nghệ giáo dục cho học tập suốt đời.
Tiến sĩ Nguyễn Tuấn Dương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Xã hội trường thọ và Phát triển suốt đời, khẳng định: “Xã hội trường thọ và phát triển suốt đời là khái niệm mang tính thời đại, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Giáo dục ĐH không thể dừng ở việc trao tấm bằng, mà phải cung cấp giải pháp học tập, tái đào tạo và thích ứng cho con người trong suốt cuộc đời”.
