Phát hiện này không chỉ giúp xác định ranh giới của một vi mảng kiến tạo vốn bị che giấu từ lâu mà còn có thể giải thích nguyên nhân dẫn đến trận động đất Denali mạnh 7,9 độ xảy ra năm 2002 – trận động đất lớn nhất từng được ghi nhận ở khu vực nội địa Alaska.
Nghiên cứu do nhóm khoa học tại Đại học Quốc gia Úc thực hiện, vừa được công bố trên tạp chí The Seismic Record.
Điểm đặc biệt của công trình là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích lượng dữ liệu địa chấn khổng lồ thu thập từ các trạm quan trắc gần đứt gãy Denali và vùng tiếp giáp dãy Alaska, theo trang ScienceAlert ngày 1-7.
Nhờ thuật toán học máy, nhóm nghiên cứu phát hiện hàng nghìn trận động đất cực nhỏ mà các phương pháp truyền thống trước đây không thể nhận diện.
Khi tổng hợp lại, các sự kiện địa chấn này tạo thành một dải gần như thẳng tắp kéo dài khoảng 250km theo hướng tây bắc – đông nam, đánh dấu chính xác rìa của vi mảng Yakutat đang chìm xuống dưới mảng kiến tạo Bắc Mỹ.
Các nhà khoa học từ lâu đã biết vi mảng Yakutat đang dịch chuyển xuống dưới lục địa Bắc Mỹ trong quá trình hút chìm. Tuy nhiên, ranh giới của nó vẫn là một bí ẩn do bị che khuất bởi sự tương tác phức tạp giữa ba mảng kiến tạo gồm Yakutat, Bắc Mỹ và Thái Bình Dương, cùng nhiều hệ thống đứt gãy lớn trong khu vực.
Bằng cách phân tích cả những tín hiệu địa chấn yếu phát sinh giữa các trận động đất, nhóm nghiên cứu đã lập bản đồ rìa vi mảng Yakutat với độ chi tiết chưa từng có. Kết quả cho thấy vi mảng này kéo dài sâu hơn dưới lục địa Bắc Mỹ so với các ước tính trước đây và thậm chí vươn tới bên dưới đứt gãy Denali.
Theo nhóm nghiên cứu, chính sự va chạm và hút chìm liên tục giữa các mảng kiến tạo đã tạo ra ứng suất cơ học rất lớn trong khu vực. Rìa của vi mảng Yakutat có thể đã đóng vai trò quan trọng trong việc tích tụ ứng suất, tạo điều kiện để trận động đất Denali năm 2002 khởi phát.
Khi đó rung chấn không chỉ làm hư hại nghiêm trọng cơ sở hạ tầng tại Alaska mà còn được cảm nhận cách xa hàng nghìn km, thậm chí tạo ra các dao động đủ mạnh để làm hư hỏng những ngôi nhà nổi ở bang Washington.
Ngoài việc giải thích nguồn gốc của trận động đất lịch sử, phát hiện mới còn củng cố giả thuyết rằng vi mảng Yakutat góp phần hình thành các vùng núi lửa tương đối trẻ ở miền nam Alaska.
Khi vi mảng chìm xuống sâu hơn, cấu trúc lớp phủ Trái đất bên trên dần được tái thiết lập, tạo điều kiện cho magma hình thành và hoạt động núi lửa xuất hiện cách đây khoảng một triệu năm.
Nhóm nghiên cứu cho rằng việc kết hợp AI với dữ liệu địa chấn đang mở ra một hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu kiến tạo.
Theo thông tin do NASA chia sẻ trong một buổi lễ hôm 9/6, 4 phi hành gia gồm chỉ huy Randy Bresnik, phi công Luca Parmitano, chuyên gia nhiệm vụ Frank Rubio và Andre Douglas sẽ phóng trên tàu vũ trụ Orion vào nửa cuối năm sau trong nhiệm vụ Artemis 3. Khi tiến vào quỹ đạo thấp của Trái Đất, họ sẽ kiểm tra khả năng kết nối của Orion với hai tàu đổ bộ Mặt Trăng do SpaceX và Blue Origin phát triển.
Jeremy Parsons, quản lý chương trình Artemis của NASA, nhấn mạnh "Artemis 3 sẽ là một chiến dịch phóng đa nhiệm vụ cực kỳ thú vị, phức tạp và có độ phối hợp cao. Nhiệm vụ này sẽ diễn ra trong thời gian ngắn với ba tên lửa thuộc hàng mạnh nhất thế giới".
Theo Universe Today, nhiệm vụ Artemis 3 phức tạp hơn bình thường vì lần đầu tiên trong lịch sử, NASA sẽ điều phối chiến dịch phóng quy tụ 3 tàu vũ trụ riêng biệt đến từ nhiều nhà cung cấp. Tên lửa Hệ thống phóng không gian (SLS) của NASA sẽ cất cánh từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở Florida, Mỹ, đưa phi hành đoàn 4 người trên tàu Orion lên quỹ đạo Trái Đất tại độ cao 467 km, cao hơn 64 km so với trạm ISS. Tàu đổ bộ Starship của SpaceX và Blue Moon Mark 2 của Blue Origin sẽ phóng độc lập và chờ sẵn trên quỹ đạo để gặp gỡ tàu Orion và tiến hành kết nối.
Ít nhất một thành viên phi hành đoàn sẽ tiến vào bên trong tàu đổ bộ để kiểm tra các cửa sập, hệ thống hỗ trợ sự sống và bộ đồ bảo hộ Axiom mới. Theo Parsons, sau khi kết thúc hai tuần trên quỹ đạo, tàu Orion sẽ hạ cánh xuống Thái Bình Dương để có thể thu hồi, tương tự chuyến bay hồi tháng 4 của các phi hành gia Artemis 2. "Độ phức tạp của hoạt động tích hợp nhiều lần phóng tàu vũ trụ, gặp gỡ và kết nối, lớn hơn hẳn so với nhiệm vụ Artemis 2", Space dẫn lời Parsons.
Theo Scientific American, cả SpaceX và Blue Origin đều đang cạnh tranh để cung cấp phương tiện chở phi hành gia hạ cánh trên Mặt Trăng. Tàu đổ bộ của SpaceX là một biến thể của tên lửa khổng lồ Starship nhưng phương tiện vẫn chưa đạt quỹ đạo mục tiêu dù đã thực hiện hàng chục chuyến bay thử nghiệm. Blue Origin cũng đang phát triển tàu đổ bộ Blue Moon phóng trên tên lửa New Glenn mới. Tuy nhiên, công ty này vấp phải trở ngại lớn sau khi tên lửa New Glenn phát nổ trong thử nghiệm động cơ trên bệ phóng hôm 28/5, phá hủy một số cơ sở hạ tầng quan trọng. David Limp, giám đốc điều hành Blue Origin, cam kết New Glenn sẽ bay trở lại trước dịp cuối năm nay.
Nếu mọi thứ diễn ra theo kế hoạch, nhiệm vụ Artemis 4 sẽ phóng đầu năm 2028, đưa phi hành gia lên Mặt Trăng. Nhiệm vụ tiếp theo là Artemis 5 dự kiến phóng cùng năm cũng hạ cánh lên bề mặt Mặt Trăng để bắt đầu xây dựng căn cứ thường trực.
Theo BBC, nhiều chuyên gia trong ngành hoài nghi đối với khả năng đáp ứng lịch trình trên của NASA. Họ bày tỏ lo ngại về tốc độ phát triển chậm chạp của tàu Starship và Blue Moon cũng như việc thiếu vắng thử nghiệm tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo. Tiến sĩ Simeon Barber ở Đại học Mở tại Anh chia sẻ "Tôi sẽ không lấy làm bất ngờ nếu Trung Quốc bay tới Mặt Trăng trước. Tàu đổ bộ, phần khó khăn nhất về mặt kỹ thuật của nhiệm vụ, cũng chính là phần NASA ít kiểm soát trực tiếp nhất".
Tại Google I/O 2026, Google công bố loạt nâng cấp AI mới cho Search, trong bối cảnh cuộc đua trợ lý AI cá nhân đang ngày càng nóng lên. Thay vì chỉ trả về danh sách kết quả, Search giờ đây có thể đưa ra phản hồi dựa trên ngữ cảnh và hoạt động hằng ngày của từng người dùng.
Google cho biết hệ thống AI mới có thể tham chiếu dữ liệu từ Gmail, Photos và Calendar nếu người dùng cho phép truy cập. Điều này mở ra trải nghiệm tìm kiếm mang tính cá nhân hóa cao hơn, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên nhiều tranh luận liên quan tới quyền riêng tư và mức độ AI nên được phép hiểu người dùng đến đâu.
Điểm thay đổi lớn nhất của Search lần này là khả năng kết nối dữ liệu cá nhân giữa các dịch vụ Google. Nếu người dùng đồng ý bật tính năng Personal Intelligence, AI Mode trong Search có thể tham chiếu thông tin từ hệ sinh thái ứng dụng của Google để trả lời dựa trên dữ liệu và hoạt động thường ngày của mỗi người.
Ví dụ, thay vì phải nhập đầy đủ “gợi ý quần áo cho chuyến đi Tokyo tuần tới”, người dùng chỉ cần hỏi “Tôi nên mang gì cho chuyến đi sắp tới?”. AI có thể tự đọc email xác nhận vé máy bay trong Gmail, xem ảnh các chuyến du lịch trước đây trong Photos, đồng thời kết hợp với lịch trình trên Calendar để đưa ra gợi ý phù hợp hơn.
Những tính năng mới của Google Search - Video: GOOGLE
Google cho biết AI Search cũng được thiết kế để hỗ trợ nhiều tình huống thường ngày như tìm lại email chứa thông tin mua hàng, nhắc lịch hẹn, tóm tắt kế hoạch trong ngày hoặc đưa ra gợi ý ăn uống dựa trên sở thích trước đây của người dùng. Hệ thống thậm chí có thể đề xuất các lựa chọn mua sắm theo những thương hiệu mà người dùng thường xuyên quan tâm.
Theo Google, mục tiêu là giảm việc người dùng phải “giải thích lại từ đầu” mỗi khi dùng AI. Đây cũng là hướng đi mà nhiều hãng công nghệ lớn đang theo đuổi, khi AI dần chuyển từ chatbot chung chung sang trợ lý có khả năng hiểu và ghi nhớ thông tin người dùng.
Động thái mới của Google cũng phản ánh hướng đi chung của ngành AI hiện nay. Việc Google đưa dữ liệu cá nhân vào Search cho thấy cuộc cạnh tranh AI hiện nay đang chuyển dần từ khả năng trả lời sang mức độ gắn bó với hệ sinh thái dữ liệu của người dùng.
Google có lợi thế đặc biệt vì đang sở hữu hệ sinh thái dữ liệu khổng lồ gồm Gmail, Maps, YouTube, Photos, Calendar và Search. Khi các dịch vụ này được kết nối bằng AI, Google có thể tạo ra trải nghiệm cá nhân hóa mạnh hơn nhiều đối thủ.
Trong thực tế, đây là bước đi có thể thay đổi đáng kể cách người dùng tiếp cận thông tin trên Internet. Thay vì nhập từ khóa rồi tự lọc kết quả như trước, người dùng giờ đây có thể tương tác với Search theo kiểu trò chuyện tự nhiên hơn để nhận các phản hồi mang tính phù hợp hơn với nhu cầu của mình.
Điều này cũng đồng nghĩa trải nghiệm tìm kiếm có thể trở nên khác nhau giữa từng người dùng. Cùng một câu hỏi, nhưng AI có thể đưa ra các câu trả lời không giống nhau tùy vào lịch trình, sở thích hoặc dữ liệu mà người dùng cho phép hệ thống truy cập.
Google gọi đây là “tương lai của Search”, còn giới công nghệ xem đây là bước tiến đưa AI tiến gần hơn tới khái niệm trợ lý ảo thực sự, nơi AI không chỉ phản hồi câu hỏi mà còn chủ động hiểu nhu cầu của người dùng.
Nhiều ổ cắm điện hiện nay cũng tích hợp cổng USB, USB-A hoặc USB-C, nhằm giúp người dùng thuận tiện hơn trong việc sạc pin. Tuy nhiên, liệu chúng có an toàn? Theo BGR, việc sử dụng ổ cắm điện USB thay bộ sạc thông thường là hoàn toàn an toàn, miễn là người dùng lưu ý đến một số yêu cầu cụ thể về an toàn và bảo mật.
Đầu tiên, khi lắp đặt ổ cắm điện USB tại nhà, người dùng nên chọn sản phẩm chất lượng cao để đảm bảo an toàn cho thiết bị và ngôi nhà của mình. Tại các văn phòng hoặc địa điểm công cộng như quán cà phê và khách sạn, người dùng có thể yên tâm hơn khi tin tưởng vào chất lượng ổ cắm mà chủ sở hữu đã lắp đặt. Tuy nhiên, vấn đề an ninh trở nên nghiêm trọng hơn khi sử dụng ổ cắm điện USB công cộng, vì cáp USB có khả năng truyền dữ liệu, cho phép một số kẻ tấn công lợi dụng để xâm nhập vào thiết bị của người dùng trong khi họ đang sạc.
Việc bổ sung cổng USB cho các ổ cắm điện trong nhà là một ý tưởng hợp lý, vì nhiều thiết bị hiện nay sử dụng cáp USB để sạc. Ổ cắm điện USB không chỉ tiện lợi mà còn giúp giảm thiểu việc sử dụng nhiều bộ sạc. Tuy nhiên, người dùng cần chọn ổ cắm điện USB có khả năng cung cấp đủ điện năng cho tất cả thiết bị một cách an toàn. Khi mua ổ cắm điện USB gắn tường, người dùng nên tìm kiếm chứng nhận UL, đảm bảo sản phẩm đã vượt qua các bài kiểm tra an toàn và chất lượng.
Ngoài ra, người dùng cũng nên chọn ổ cắm điện USB có chức năng bảo vệ quá dòng để bảo vệ thiết bị của mình. Các cổng USB cần hỗ trợ USB Power Delivery, vốn quan trọng vì các thiết bị như iPhone và điện thoại Android có thể yêu cầu mức công suất khác nhau khi sạc.
Về vấn đề an ninh mạng, trong khi việc sử dụng ở nơi công cộng đối mặt với các rủi ro, người dùng không cần quá lo lắng khi lắp đặt ổ cắm điện USB tại nhà vì mọi thứ đều dưới quyền kiểm soát của bản thân. Nguyên tắc chung là nên sử dụng bộ sạc khi ở nơi công cộng thay vì cắm trực tiếp điện thoại vào ổ cắm USB trên tường, trừ khi có thiết bị chặn dữ liệu hoặc sử dụng cáp USB-C không thể truyền dữ liệu.
