Rời những vòng quay du lịch cưỡi voi, hai cá thể voi Ban Nang và Ana Tuk đang học lại cách sống tự do giữa đại ngàn. Hành trình ấy mở ra cuộc sống khác của những con voi từng phục vụ du lịch cưỡi voi, đồng thời hé lộ nhiều điều thú vị về loài vật khổng lồ nhưng giàu cảm xúc bậc nhất đại ngàn.
Chiếc xe điện chuyên dụng rời trung tâm xã Liên Sơn Lắk, tỉnh Đắk Lắk từ sáng sớm, men theo cung đường bê tông chạy dọc hồ Lắk. Chị Lương Thị Sang, cán bộ của Dự án du lịch thân thiện với voi, nhìn những vạt rừng úa vàng phía xa nói: “Mùa này thức ăn ít nên voi phải đi rất xa mới đủ ăn”.
Xe chỉ đi được đến một điểm nhất định. Từ đây, muốn tìm voi phải cuốc bộ hơn 5 km đường rừng. Không có lối đi rõ ràng, chỉ là những vệt mòn nhỏ xuyên qua bụi le, tre gai, dây leo, khe đá lởm chởm… Càng đi sâu, không gian càng tĩnh lặng.
Giữa rừng thâm u, chị Sang cất tiếng hú dài vang vọng. Vài chục giây sau, từ phía sâu trong rừng vọng lại tiếng hú khác. “Nài voi trả lời đó”, Sang cười rồi tiếp tục dẫn đường theo hướng âm thanh vọng tới.
Gần 1 giờ len lỏi qua rừng, chúng tôi cuối cùng cũng nhìn thấy hai bóng voi phía trước. Chúng vừa đi vừa dùng vòi cuốn lá cây, le bỏ vào miệng. Đó là Ban Nang và Ana Tuk, hai cá thể voi nhà từng nhiều năm phục vụ du lịch cưỡi voi ở hồ Lắk.
Ban Nang, voi cái 47 tuổi, của ông Y Sanh Triết ở buôn M’Liêng, được đưa vào rừng từ tháng 9.2025. Ana Tuk, 56 tuổi, của ông Ma Nguyên ở buôn Jun, mới tham gia mô hình từ tháng 4.2026. Trước đây, cả hai đều chở khách du lịch.
Nhưng giờ cuộc sống của chúng khác hẳn. “Những con voi tham gia mô hình du lịch thân thiện sẽ được sống gần với tự nhiên. Chúng được tự do kiếm ăn, tắm nước, nghỉ ngơi, không còn phải chở khách nữa”, chị Sang nói.
Nhìn 2 con voi hùng hục đi tìm thức ăn, Y Khoa Bkrông cất giọng “Nao! Đun!”, hai con voi lập tức đổi hướng rồi dừng lại. Y Khoa giải thích rằng voi nhận biết không chỉ bằng từ ngữ mà còn qua giọng điệu của nài voi. “Mỗi nài voi có giọng riêng. Voi quen ai thì nghe người đó hơn”, Y Khoa nói.
Điều thú vị nhất là câu chuyện của Ana Tuk. Theo Sang, Ban Nang và Ana Tuk vốn rất thân nhau từ khi còn phục vụ du lịch cưỡi voi. Khi Ban Nang tham gia vào mô hình du lịch thân thiện và quay về rừng sống, Ana Tuk vẫn ở lại tiếp tục chở khách mỗi ngày. “Gần như nó cam chịu cuộc sống đó”, Sang cho hay.
Cuối cùng Ana Tuk cũng đã chấm dứt việc chở khách du lịch và tham gia vào mô hình du lịch thân thiện. Đó là một ngày đầu tháng 4.2026, khi gia đình ông Ma Nguyên quyết định chuyển nhượng Ana Tuk cho Trung tâm Bảo tồn voi tỉnh Đắk Lắk chăm sóc.
Ba Nang đã từ rừng về tận buôn để đón người bạn thân lâu năm của mình quay về với tự nhiên. “Giống như Ban Nang dụ bạn mình bỏ phố về rừng vậy”, Sang cười.
“Ban Nang được vào rừng sớm nên thể trạng trông khoẻ khoắn, linh hoạt hơn trước đây. Ana Tuk mới tham gia nên vẫn chưa lấy lại thể trạng sau thời gian dài chở khách”, Sang nói thêm.
Khi trở lại với môi trường tự nhiên, nhiều bản năng của voi cũng dần thức tỉnh. “Nó đau bụng là tự biết tìm lá cây chữa bệnh”, Y Khoa kể. Ban ngày, voi được thả tự do đi kiếm ăn trong rừng cảnh quan hồ Lắk. Gặp chỗ có nước, chúng sẽ xuống tắm rồi mới đi tiếp. “Mùa này nóng nên voi rất thích tắm”, Y Khải góp chuyện.
Nếu voi đang học lại cách sống tự nhiên, thì nài voi cũng phải học lại cách đồng hành với chúng bằng phương thức khác. Trước đây, họ là những nài voi truyền thống, quen với việc điều khiển voi phục vụ khách cưỡi. Nay, họ được đào tạo lại theo phương pháp chăm sóc tích cực.
“Bây giờ tụi em dùng lời nói nhẹ nhàng hơn với voi. Những cây gậy chuyên dụng chỉ còn dùng trong tình huống khẩn cấp”, Y Khoa nói.
Ở tuổi 23, Y Khoa gần như dành trọn tuổi trẻ trong rừng cùng Ba Nang. “Ngày nào em cũng vô rừng từ 7 giờ sáng tới 5 giờ chiều”, Khoa chia sẻ.
Công việc không chỉ là chăn voi mà còn phải quan sát sức khỏe, tâm lý và lượng thức ăn của chúng. Mùa khô là khoảng thời gian vất vả nhất vì le, tre và các loại lá nhanh khô héo nên các nài voi phải liên tục thay đổi khu vực kiếm ăn cho voi.
Với Y Khải, cuộc sống giờ gần như gắn trọn với những bước chân voi. “Suốt ngày theo voi trong rừng. Chiều về mới tìm chỗ có cỏ xích nó lại rồi sáng hôm sau lại lên rừng với voi”, Y Khải nói.
Vì sao vẫn phải xích voi lại vào mỗi buổi tối? Y Khải giải thích: “Bởi ruộng rẫy của bà con rất nhiều, buổi tối mình về nhà ngủ thì phải xích voi lại để nó không ra phá hoa màu. Ban ngày thì nài giám sát nên voi đi lại tự do”.
Ngồi dưới bóng cây nhìn voi thong thả kiếm ăn, Y Khải kể nhiều chuyện lạ về voi khiến tôi rất bất ngờ. Theo Y Khải, voi cực kỳ thông minh, có trí nhớ tốt và nhạy cảm với mùi. “Hôm nay anh gặp nó, lần sau quay lại nó vẫn nhớ anh”, chàng nài voi nói với tôi.
Những con voi bị cưỡng ép lao động quá sức, căng thẳng kéo dài cũng dễ phản kháng. Đã có trường hợp voi quật gãy cổ nài voi ở hồ Lắk và từ đó con voi ấy không bao giờ còn được đưa đi phục vụ khách du lịch nữa.
Bởi vậy, với những người làm du lịch thân thiện, điều quan trọng nhất là để voi được sống đúng với bản năng của nó. Du khách không được tự ý sờ hay chạm vào voi, không tiếp cận gần voi.
“Các cá thể voi này được tôn trọng tối đa. Hơn nữa, khi voi được thả vào môi trường tự nhiên, chúng dần khôi phục lại những bản năng hoang dã vốn có. Việc không sờ chạm và tiếp xúc gần voi còn đảm bảo an toàn cho du khách”, Sang giải thích.
Chiều muộn, Ban Nang và Ana Tuk đến bên vũng nước dùng vòi hút nước phun lên lưng. Trước mắt chúng là những cánh rừng dài hun hút, nơi chúng đang học lại cách sống tự do như một con voi thực thụ giữa đại ngàn Tây nguyên.
Ngày 24-6, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam xã Bình Mỹ (TP.HCM) tổ chức lễ khai mạc hoạt động du lịch cộng đồng xã Bình Mỹ năm 2026 với chủ đề "Hương sắc Bình Mỹ - Đánh thức tiềm năng du lịch xanh".
Tại buổi khai mạc, du khách được trải nghiệm chèo xuồng hoặc di chuyển bằng ca nô trên kênh rạch, thưởng thức đặc sản địa phương cùng nhiều loại trái cây theo mùa như chôm chôm, măng cụt, sầu riêng… Bên cạnh đó, du khách còn được tham gia làm bánh, đan lục bình... dưới sự hướng dẫn của các hộ dân, qua đó tìm hiểu thêm về đời sống và nét văn hóa đặc trưng của vùng quê Bình Mỹ.
Lần đầu đến Bình Mỹ, ông Lê Tấn Cường (ngụ phường Linh Chiểu, TP.HCM) cho biết ấn tượng với không gian xanh mát cùng nhiều hoạt động trải nghiệm đa dạng. "Bình Mỹ không quá xa trung tâm TP.HCM. Ở đây tôi có thể chèo xuồng, tham quan vườn trái cây, trải nghiệm làng nghề, làm bánh... Với tôi đây là những hoạt động thú vị, hy vọng thời gian tới du lịch nơi đây phát triển hơn và trở thành điểm đến hấp dẫn của người dân thành phố", ông Cường bày tỏ.
Trong khi đó, ông Nguyễn Khắc Đoàn (ngụ phường An Khánh, TP.HCM) cho biết chuyến tham quan mang lại nhiều trải nghiệm ấn tượng. Theo ông, việc tự chèo xuồng trên các tuyến kênh rạch, làm bánh hay trực tiếp hái và thưởng thức trái cây chín tại vườn đã giúp ông cảm nhận rõ nét hơn về cuộc sống của người dân địa phương. "Điều khiến tôi ấn tượng nhất là sự thân thiện, mến khách của người dân nơi đây. Mọi người đón tiếp du khách rất nhiệt tình, tạo cảm giác gần gũi và thoải mái", ông Đoàn nói.
Ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã cho biết lễ khai mạc hoạt động du lịch cộng đồng xã Bình Mỹ năm 2026 đánh dấu cho bước khởi đầu cho chuỗi hoạt động quy hoạch đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, thí điểm các mô hình sản xuất kết hợp dịch vụ du lịch, kết hợp quảng bá tiềm năng và những sản phẩm của xã Bình Mỹ đến với du khách, doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Theo ông Tuấn, Bình Mỹ là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, cách mạng, có hệ thống sông rạch đặc trưng vùng đất ven sông Sài Gòn với những vườn cây ăn trái xanh tươi, những cánh đồng hoa màu trù phú, cùng đời sống văn hóa, sản xuất và sinh hoạt cộng đồng gắn kết. Đây là nền tảng và lợi thế quan trọng trong phát triển nông nghiệp, du lịch sinh thái và trải nghiệm văn hóa cộng đồng theo hướng bền vững.
Xã xác định du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp đô thị và ứng dụng công nghệ, không chỉ là hoạt động quảng bá nông sản của địa phương mà còn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị nông sản, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân.
Địa phương tập trung xây dựng chiến lược phát triển du lịch cộng đồng dựa trên nền tảng nông nghiệp xanh - sạch, nông nghiệp hữu cơ ứng dụng cao và các sản phẩm đặc trưng của địa phương.
Theo đó, xây dựng điểm đến gắn với các hoạt động trải nghiệm làng nghề, văn hóa, ẩm thực địa phương, trải nghiệm sông nước… góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch thông qua mô hình hợp tác giữa chính quyền địa phương, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và người dân.
Trong đó, UBND xã giữ vai trò kiến tạo, định hướng và tạo cơ chế thuận lợi. Các trường đại học là nơi nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực. Doanh nghiệp kết nối thị trường, hỗ trợ nông dân và tạo kênh bao tiêu và chuẩn hóa sản phẩm, góp phần xây dựng thương hiệu. Người dân là đối tượng thụ hưởng vừa là chủ thể tham gia thực hiện.
Vườn trái cây tham gia hoạt động du lịch cộng đồng tại xã Bình Mỹ - Ảnh: NGỌC KHẢI
Ca nô được sử dụng để chở khách tham quan trên kênh rạch - Ảnh: NGỌC KHẢI
Sáng 12-5, Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh tiếp và làm việc với Tổng lãnh sự Cuba tại TP.HCM Mauricio Alejandro Martínez Duque nhân dịp ông Duque mới nhận nhiệm vụ lãnh sự tại TP.HCM.
Ông Võ Văn Minh gửi lời chúc mừng khi ông Mauricio Alejandro Martínez Duque nhận nhiệm vụ đối ngoại quan trọng tại TP.HCM, mong Tổng lãnh sự tiếp tục vun đắp mối quan hệ tốt đẹp giữa thành phố và Cuba.
Chủ tịch HĐND TP.HCM nhấn mạnh Việt Nam nói chung, TP.HCM nói riêng luôn coi trọng quan hệ hữu nghị đặc biệt với Cuba - mối quan hệ được nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp qua nhiều giai đoạn lịch sử.
Lãnh đạo TP.HCM cho biết thời gian qua, thành phố đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ Cuba, trong đó có vận động các nguồn lực xã hội hóa giúp người dân Cuba vượt qua khó khăn.
Chủ tịch HĐND TP đánh giá trong bối cảnh hiện nay, hợp tác nông nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với Cuba, nhất là trong bảo đảm an ninh lương thực và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Ngoài nông nghiệp, lãnh đạo TP.HCM nhận định Cuba có nhiều tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời và điện gió. Thành phố sẵn sàng kết nối doanh nghiệp, chuyên gia và các nguồn lực để hỗ trợ Cuba triển khai các dự án trong lĩnh vực này.
Bên cạnh hợp tác song phương, TP.HCM cũng mong kết nối thêm các đối tác quốc tế, doanh nghiệp và tổ chức cùng chung tay hỗ trợ Cuba.
Phát biểu tại buổi làm việc, Tổng lãnh sự Cuba tại TP.HCM Mauricio Alejandro Martínez Duque cảm ơn sự hỗ trợ và tình cảm mà Việt Nam, đặc biệt là TP.HCM, dành cho Cuba thời gian qua.
Ông cho biết Cuba hiện đối mặt nhiều khó khăn kéo dài về năng lượng, nhiên liệu và y tế. Hơn hai năm qua, nước này gặp nhiều trở ngại trong tiếp nhận nguồn cung nhiên liệu, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân cũng như hoạt động của bệnh viện, trường học và hạ tầng thiết yếu. Những khó khăn đó tác động mạnh đến trẻ em, người bệnh và các nhóm yếu thế trong xã hội.
Tổng lãnh sự đánh giá cao các đề xuất hợp tác của TP.HCM, nhất là ý tưởng triển khai hệ thống điện mặt trời cho trường học và bệnh viện - những chương trình thiết thực có thể cải thiện điều kiện học tập, chăm sóc y tế và sinh hoạt cho người dân Cuba trong bối cảnh thiếu điện hiện nay.
Ông Mauricio Alejandro Martínez Duque khẳng định trong thời gian đảm nhận nhiệm vụ tại TP.HCM, ông sẽ nỗ lực thúc đẩy quan hệ hợp tác toàn diện giữa Cuba và thành phố trên nhiều lĩnh vực.
Ngày 16.6, Công an tỉnh Gia Lai cho biết đang huy động lực lượng và các phương tiện hỗ trợ để truy bắt nghi phạm trong vụ nổ súng giết người ở khu vực rừng giáp ranh giữa Gia Lai và Đắk Lắk.
Theo thông tin ban đầu, tối 14.6, ông T.A.S (38 tuổi, ở xã Ea Hiao, tỉnh Đắk Lắk) cùng ông T. và một người tên H. tổ chức ăn nhậu tại một chòi rẫy ở lô 17, khoảnh 5 (tiểu khu 1288 thuộc xã Ia Rbol, tỉnh Gia Lai). Khu vực này nằm giáp ranh với xã Ea Hiao.
Sau đó, ông T. về chòi rẫy của mình nghỉ ngơi. Ít phút sau, ông này bất ngờ nghe tiếng súng nổ nên quay lại kiểm tra. Tại đây ông T. phát hiện ông S. đã tử vong với vết thương nghi do súng tự chế gây ra. Riêng người đàn ông tên H. đã rời khỏi hiện trường và hiện được xác định là người có liên quan đến vụ án.
Ngay sau khi nhận tin báo, lãnh đạo Công an tỉnh Gia Lai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp với Phòng Kỹ thuật hình sự, Phòng Cảnh sát cơ động, Công an xã Ia Rbol cùng các đơn vị liên quan khẩn trương khám nghiệm hiện trường, điều tra nguyên nhân và tổ chức truy bắt nghi phạm.
Do hiện trường nằm sâu trong khu vực rừng núi, địa hình phức tạp, lực lượng chức năng phải chia thành nhiều mũi truy tìm, lập các chốt chặn và vòng vây từ nhiều hướng. Chó nghiệp vụ được huy động để truy dấu đối tượng, trong khi các trinh sát sử dụng flycam rà soát từ trên không nhằm phát hiện dấu vết khả nghi.
Theo cơ quan công an, công tác truy bắt gặp nhiều khó khăn do địa bàn rộng, rừng rậm và nghi phạm là người thường xuyên đi rừng, thông thạo địa hình khu vực giáp ranh.
Hiện Công an tỉnh Gia Lai đang tiếp tục mở rộng phạm vi truy tìm nghi phạm giết người, đồng thời kêu gọi người dân cung cấp thông tin nếu phát hiện người có biểu hiện nghi vấn hoặc biết các tình tiết liên quan để phục vụ công tác điều tra, xử lý vụ việc.
