“Nếu mọi người muốn biết sự thật, toàn bộ mọi thứ bắt đầu từ Greenland. Chúng tôi muốn có Greenland, nhưng họ không muốn giao hòn đảo đó cho chúng tôi. Thế là tôi nói ‘tạm biệt'”, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm 6/4.
Đảo Greenland là lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, quốc gia thành viên NATO. Ông Trump từ lâu đã bày tỏ tham vọng sáp nhập Greenland vào lãnh thổ Mỹ, động thái vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ liên minh.
Lãnh đạo Mỹ tiếp tục công kích NATO “chỉ là con hổ giấy”, nhấn mạnh Tổng thống Nga Vladimir Putin “không e ngại” liên minh này. Ông cũng lặp lại chỉ trích các đồng minh NATO vì không hỗ trợ Mỹ trong xung đột đang diễn ra ở Trung Đông.
“Chúng tôi đã tìm đến NATO. Tôi không yêu cầu quá quyết liệt, chỉ nói rằng ‘nếu các ngài muốn giúp thì thật tốt’, nhưng họ nói ‘không, không, chúng tôi sẽ không hỗ trợ'”, Tổng thống Trump nói, song không nêu rõ đó là câu trả lời từ ai.
Tổng thống Mỹ cũng chỉ trích các đối tác truyền thống ngoài NATO như Hàn Quốc, Nhật Bản và Australia vì không giúp Mỹ trong cuộc chiến với Iran. Ông ca ngợi những quốc gia vùng Vịnh như Arab Saudi, Kuwait, Bahrain, Qatar và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất vì đã ủng hộ Mỹ.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte dự kiến tới Washington trong tuần này và sẽ hội đàm với Tổng thống Trump, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth. Chuyến thăm diễn ra giữa thời điểm căng thẳng giữa Mỹ và NATO liên tục gia tăng trong thời gian qua, khi Tổng thống Mỹ liên tục chỉ trích bằng những lời lẽ nặng nề và dọa rút Mỹ khỏi liên minh.
Hôm 20/3, ông Trump cho rằng NATO “hèn nhát” khi không muốn giúp Mỹ mở lại eo biển Hormuz và tuyên bố Washington “sẽ ghi nhớ” việc này. Các đồng minh của Mỹ trong NATO trước đó tỏ ra miễn cưỡng trong việc hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch mà Iran đã gần như đã phong tỏa kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 28/2.
Đến ngày 1/4, lãnh đạo Mỹ nói NATO “chỉ là hổ giấy”. Ngoài không tham gia hỗ trợ Washington để mở lại eo biển Hormuz, một số quốc gia thành viên NATO như Pháp, Italy và Tây Ban Nha còn cấm máy bay quân sự Mỹ sử dụng không phận và căn cứ của họ để tấn công Iran.
Youssef Al Zein, quan chức phụ trách truyền thông của Hezbollah, ngày 1/5 cho biết lực lượng này đã đưa quân tiếp viện và vũ khí đến miền nam Lebanon "trong quá trình chiến đấu với Israel", đề cập đến xung đột nổ ra hồi đầu tháng 3.
Theo ông Zein, Hezbollah không sử dụng các tuyến đường mà quân đội Lebanon kiểm soát trong quá trình này. "Chúng tôi tin rằng quân đội Lebanon là lực lượng vũ trang của đất nước và sẽ không tham gia cuộc đối đầu với Hezbollah", ông nói.
Đây là diễn biến mới đáng chú ý vì quân đội Lebanon hồi tháng 1 cho biết đã hoàn tất việc giải giáp Hezbollah tại miền nam Lebanon, khu vực gần biên giới Israel. Quân đội Lebanon thực thi những điều được thống nhất trong thỏa thuận ngừng bắn năm 2024 giữa Israel và Hezbollah.
Ông Zein nói rằng Israel đã tiến sâu hơn vào lãnh thổ Lebanon bởi các đơn vị Hezbollah ở phía nam sông Litani, cách biên giới khoảng 30 km, đã giải giáp và hạ tầng của họ ở đây đã bị phá hủy.
Quan chức Hezbollah khẳng định họ "đã có thể tái cấu trúc lực lượng" sau cuộc xung đột gần nhất với Israel, đồng thời tuyên bố nhóm "chuẩn bị sẵn sàng cho chiến sự kéo dài".
Khi được hỏi về việc Hezbollah gần đây sử dụng drone cáp quang tập kích quân đội Israel, ông Zein nói đây là chiến thuật của nhóm. "Chúng tôi nhận thức được ưu thế của đối phương, đồng thời khai thác điểm yếu của họ", ông cho biết.
Chiến sự tại Lebanon tái bùng phát ngày 2/3, sau khi Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu chiến sự Trung Đông.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng. Xung đột đã khiến hơn 2.600 người thiệt mạng ở Lebanon.
IDF đang kiểm soát lãnh thổ sâu khoảng 5-10 km bên trong lãnh thổ Lebanon, tuyên bố mục tiêu nhằm bảo vệ miền bắc Israel khỏi các cuộc tấn công của Hezbollah, đồng thời cảnh báo người dân miền nam Lebanon không được tiến vào khu vực này.
Các vụ giao tranh lẻ tẻ giữa Hezbollah và IDF vẫn tiếp diễn, bất chấp lệnh ngừng bắn Israel - Lebanon có hiệu lực từ ngày 16/4 và đã được gia hạn thêm 3 tuần.
Trong bài đăng trên mạng xã hội X ngày 18.5, Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran công bố việc thành lập Cơ quan quản lý Eo biển vịnh Ba Tư (PGSA) với vai trò cung cấp những cập nhật theo thời gian thực về hoạt động và diễn biến mới nhất tại eo biển Hormuz.
Theo AFP, hải quân của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng chia sẻ bài viết trên.
Iran không nói rõ PGSA sẽ làm gì nhưng trong bài viết trong tháng này, đài Press TV của Iran cho biết cơ quan mới cấu thành một hệ thống thực thi chủ quyền đối với eo biển Hormuz và tàu thuyền đi qua sẽ nhận được quy định từ địa chỉ email info@pgsa.ir.
Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz từ khi xảy ra xung đột với Mỹ và Israel vào ngày 28.2. Các bên đạt thỏa thuận ngừng bắn từ ngày 8.4. Bên cạnh đó, Mỹ cũng đang phong tỏa các cảng biển của Iran.
Việc eo biển bị đóng đã gây ảnh hưởng toàn cầu bởi tuyến đường này là nơi 1/5 lượng dầu của thế giới đi qua, cùng với các mặt hàng quan trọng khác như khí tự nhiên hóa lỏng hay phân bón.
Iran đã tuyên bố việc di chuyển qua eo biển Hormuz sẽ không trở lại trạng thái trước xung đột. Tháng trước, nước này cho biết đã nhận được doanh thu đầu tiên từ việc thu phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz.
Cuối tuần qua, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia quốc hội Iran Ebrahim Azizi tuyên bố Tehran đã chuẩn bị cơ chế nhằm quản lý lưu thông qua eo biển Hormuz và sẽ sớm công bố.
Trong khi đó, tại cuộc gặp vào tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi tái mở cửa eo biển Hormuz, nhất trí rằng không quốc gia hay tổ chức nào được phép thu phí tại eo biển này.
Vấn đề eo biển Hormuz là một trong những nội dung mà Mỹ và Iran còn bất đồng trong cuộc đàm phán thỏa thuận hòa bình. Mỹ đã gửi đề xuất cho Iran và nước này đã phản hồi nhưng bị Tổng thống Trump không chấp nhận. Trong diễn biến mới nhất, Reuters ngày 18.5 dẫn nguồn tin tại Pakistan, nước trung gian hòa giải, tiết lộ Islamabad đã chuyển cho Washington đề nghị được chỉnh sửa của Tehran.
Khi được hỏi liệu còn thời gian để hai bên thu hẹp khoảng cách, nguồn tin nói không có nhiều thời gian và cho hay hai nước liên tục thay đổi mục tiêu.
AFP đã phân tích dữ liệu về số ca tử vong vượt mức bình thường từ ngày 22-28.6 tại Bỉ, Pháp, Đức, Luxembourg, Hà Lan, Tây Ban Nha và Thụy Sĩ.
Trong giai đoạn này, đỉnh điểm của đợt nắng nóng ở một số quốc gia, khoảng 10.000 ca tử vong đã được ghi nhận. Thêm 2.200 ca tử vong nữa có liên quan đến đợt nắng nóng ở Vương quốc Anh từ ngày 18-28.6, theo ước tính của Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office).
Dữ liệu sơ bộ từ Hệ thống Giám sát tử vong Châu Âu (EuroMOMO) cũng ghi nhận sự gia tăng đáng kể số ca tử vong vượt mức bình thường trong tuần cuối tháng 6, lên tới 14.260. Số liệu này dựa trên thống kê chính thức từ 24 quốc gia, chiếm khoảng 400 triệu dân. Số liệu của EuroMOMO không bao gồm một số khu vực ở Đông Âu.
"Mùa hè vẫn chưa kết thúc," ông Hans Henri P. Kluge, Giám đốc khu vực châu Âu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cảnh báo trong một tuyên bố. "Đây không phải là một thảm họa tự nhiên và nó đang lặp lại hằng năm vì quá nhiều chính phủ vẫn coi nắng nóng là một hiện tượng thời tiết chứ không phải là một tình trạng khẩn cấp về sức khỏe", ông Kluge khẳng định.
"Các công cụ để ngăn chặn hầu hết các ca tử vong này đã có sẵn. Hướng dẫn đã được công bố. Bằng chứng đã rõ ràng. Những gì chính phủ làm tiếp theo là một sự lựa chọn, và mùa hè này cho thấy điều gì đang bị đe dọa", ông Kluge nói.
Nhằm đối phó tình trạng nắng nóng cực đoan, các chính phủ, thành phố và nhà tuyển dụng ở châu Âu đang dần chuyển sang chế độ ứng phó khẩn cấp. Trên khắp lục địa, giới chức đang triển khai kết hợp các hành động khẩn cấp ngắn hạn và các chiến lược thích ứng dài hạn để giảm thiểu rủi ro về sức khỏe và duy trì các dịch vụ thiết yếu, theo báo Hespress.
Cụ thể, các chính phủ châu Âu đã kích hoạt cảnh báo nắng nóng cấp cao khi nhiệt độ tiếp tục tăng. Trong đó, Pháp, Tây Ban Nha, Ý và một số vùng của Vương quốc Anh đã ban hành cảnh báo đỏ, cảnh báo về nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Giới chức kêu gọi người dân tránh các hoạt động ngoài trời vào giờ cao điểm và theo dõi người già hoặc những thành viên gia đình dễ bị tổn thương.
Ngoài ra, các thành phố mở không gian làm mát công cộng. Theo Reuters, các trung tâm làm mát đang trở thành một trong những biện pháp khẩn cấp đầu tiên được triển khai tại các khu vực đô thị bị ảnh hưởng nặng nề nhất ở châu Âu.
Nhiều chủ doanh nghiệp cũng tăng cường các biện pháp an toàn liên quan nhiệt độ cao. Nước uống bổ sung, thiết bị làm mát và khu vực nghỉ ngơi có bóng mát đang được cung cấp cho người lao động làm việc ngoài trời hoặc trong môi trường nóng bức. Một số nơi làm việc cũng đang tăng thời gian nghỉ giải lao bắt buộc.
