Miền bắc Venezuela tối 24/6 rung chuyển bởi hai trận động đất, trong đó trận đầu tiên mạnh 7,2 độ xảy ra lúc 18h04 với tâm chấn ở độ sâu 22 km, gần thủ phủ San Felipe của bang Yaracuy. Trận động đất thứ hai có cường độ 7,5 độ diễn ra sau đó 39 giây, tâm chấn ở độ sâu 10 km và cách tâm chấn thứ nhất khoảng 5-10 km.
Đây là trận động đất mạnh nhất được ghi nhận ở Venezuela trong hơn một thế kỷ qua. Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez ngày 25/6 cho biết ít nhất 164 người đã thiệt mạng và 971 người bị thương, trong đó bang La Guaira ở phía bắc thủ đô Caracas đã hứng thiệt hại nặng nề.
Mark Quigley, phó giáo sư chuyên ngành Khoa học Động đất tại Đại học Melbourne ở Australia, nói rằng động đất kép xảy ra khi hai tâm chấn xuất hiện tương đối gần nhau về không gian và thời gian, nhưng về bản chất là hai sự kiện địa chấn riêng biệt.
“Cường độ của những trận địa chấn riêng lẻ trong động đất kép thường tương đồng nhau. Hiện tượng này khác biệt với trình tự thông thường, trong đó một trận động đất lớn thường gây ra những dư chấn có cường độ nhỏ hơn đáng kể”, ông cho hay.
Sóng địa chấn trong động đất kép cũng có thời gian xuất hiện và nguồn gốc phát sinh không giống nhau. Tâm chấn của hai trận động đất ở Venezuela chỉ cách nhau vài km, nhưng dữ liệu về sóng địa chấn do Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) công bố cho thấy có khả năng chúng bắt nguồn từ các đường đứt gãy khác nhau.
Thông tin này phù hợp với các bản đồ đã được lập trước đây về những đường đứt gãy đang hoạt động ở khu vực. Chúng cho thấy sự tồn tại của các đứt gãy trượt ngang lớn, nơi mà những khối đá trượt qua nhau theo hướng đông – tây, liên kết với các đứt gãy nhỏ hơn theo những hướng khác nhau.
Theo phó giáo sư Quigley, rất có thể trận động đất đầu tiên đã kích hoạt trận thứ hai. “Sự dịch chuyển của vỏ Trái Đất tại đường đứt gãy gây ra trận động đất thứ nhất có thể đã làm tăng ứng suất lên đường đứt gãy dẫn tới trận thứ hai. Ngoài ra, sự lan truyền của sóng địa chấn từ trận đầu tiên có khả năng đã làm rung chuyển những đường đứt gãy dễ nứt vỡ gần đó”, ông nhận định.
Mark Allen, giáo sư về Khoa học Trái Đất tại Đại học Durham ở Anh, cũng có quan điểm tương tự. Ông cho rằng hai trận động đất lớn xảy ra trong chưa đầy một phút như vậy là điều bất thường. “Có khả năng trận 7,2 độ đã làm nứt vỡ một đoạn của đường đứt gãy và truyền ứng suất sang đường đứt gãy khác, khiến nó cũng bị nứt vỡ và dẫn đến cơn địa chấn 7,5 độ”, ông nhận định.
Adam Pascale, chuyên gia tại Viện nghiên cứu Địa chấn học ở Australia, lưu ý rằng trận động đất thứ hai thực chất mạnh gấp 2 lần trận thứ nhất.
“Con số 7,5 độ có vẻ không mạnh hơn nhiều so với 7,2 độ, nhưng cường độ thực tế lại lớn hơn gấp đôi do thang đo sử dụng logarit. Điều đó có nghĩa là rung lắc sẽ kéo dài hơn rất nhiều. Trận đầu tiên gây ra rung chấn rồi 40 giây sau lại có sự kiện lớn hơn”, ông nói.
Chuyên gia Allen cho rằng hai trận động đất dường như xảy ra ở ranh giới giữa hai mảng kiến tạo Caribe và Nam Mỹ. “Các mảng kiến tạo di chuyển ngang qua nhau ở khu vực này, tương tự đường đứt gãy San Andreas ở bang California của Mỹ”, ông nói.
Tại miền bắc Venezuela, mảng kiến tạo Caribe và Nam Mỹ trượt ngang qua nhau với tốc độ khoảng 20 mm mỗi năm, trong đó mảng Caribe di chuyển về phía đông so với mảng Nam Mỹ. Điều này tạo ra các đứt gãy trượt ngang lớn, trong đó có Bocono, San Sebastian và El Pilar.
Động đất có tâm chấn nông thường xuyên xảy ra ở ranh giới giữa hai mảng Caribe và Nam Mỹ, một số có thể gây ra thiệt hại. Khu vực này từng hứng chịu một số trận động đất lớn trong quá khứ, trong đó có trận mạnh 7,7 độ hồi năm 1900 và một trận có cường độ 6,5 độ vào năm 1967.
“Tại khu vực phía tây trận động đất kép ngày 24/6, ranh giới giữa hai mảng kiến tạo trở nên rộng và phức tạp hơn, dễ xảy ra hoạt động địa chấn trên diện rộng với nhiều trận động đất có tâm chấn ở độ sâu từ nông đến trung bình”, phó giáo sư Quigley nói.
Chuyên gia Allen cảnh báo khả năng sẽ xảy ra thêm dư chấn tại khu vực Caracas. “Thủ đô của Venezuela là khu vực dễ xảy ra động đất. Các đường đứt gãy tại đó có thể đã bị tích tụ thêm ứng suất sau các sự kiện ngày 24/6”, ông nói.
Hiện chưa rõ số phận phi công sau khi tiêm kích Mỹ bị bắn hạ tại Iran, các quan chức Mỹ và Israel giấu tên cho biết hôm nay.
Hãng tin Fars News của Iran cho biết quân đội nước này đang triển khai tìm kiếm phi công tiêm kích Mỹ bị phòng không nước này bắn rơi. "Lực lượng quân sự đã bắt đầu triển khai chiến dịch tìm kiếm phi công tiêm kích Mỹ bị bắn trúng vào sáng nay", hãng tin cho hay.
Một kênh thuộc truyền hình nhà nước Iran đặt tại tỉnh Kohkilouyeh và Boyer-Ahmad cùng ngày tuyên bố phi công tiêm kích Mỹ đã nhảy dù khỏi máy bay trên vùng trời phía tây nam đất nước.
Người dẫn chương trình kênh truyền hình này kêu gọi người dân giao nộp "phi công kẻ thù" cho cảnh sát, thêm rằng chính quyền hứa sẽ trao thưởng cho bất kỳ ai lập công. Dòng chữ chạy dưới màn hình trước đó kêu gọi người dân "hãy bắn nếu nhìn thấy họ".
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), đơn vị phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó tuyên bố đã sử dụng "hệ thống phòng không hải quân tiên tiến" để bắn hạ một tiêm kích F-35 Mỹ trên bầu trời miền trung nước này. IRGC thêm rằng máy bay thuộc biên chế phi đoàn đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, nhấn mạnh nó đã bị vỡ vụn nên chưa thể xác định số phận người lái.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cùng ngày công bố hình ảnh các mảnh vỡ được cho là của tiêm kích Mỹ bị bắn rơi, gồm một phần đầu cánh chính với dải đèn định vị ban đêm và cánh đuôi đứng có phù hiệu Lực lượng Không quân Mỹ ở châu Âu (USAFE).
Phân tích của chuyên trang hàng không quân sự Aviationist sau đó cho thấy các mảnh vỡ gồm một phần đầu cánh chính với dải đèn định vị ban đêm, cánh đuôi đứng có phù hiệu Lực lượng Không quân Mỹ ở châu Âu (USAFE), cụm thiết bị tác chiến điện tử kỹ thuật số (DEWS) thường được bố trí ở chót đuôi tiêm kích F-15E.
"Vạch màu đỏ trên cánh đuôi đứng là dấu hiệu nhận diện của Phi đoàn Tiêm kích số 494, đơn vị F-15E đồn trú tại căn cứ Lakenheath ở Anh và đã triển khai tới Jordan cho chiến dịch tấn công Iran", David Cenciotti, tổng biên tập của Aviationist, cho hay.
Cenciotti chỉ ra rằng chưa có dấu hiệu nào cho thấy những hình ảnh này đã được chỉnh sửa hoặc tạo bằng AI. Ông cũng bác bỏ ý kiến cho rằng đây là hiện trường tiêm kích F-15E Mỹ rơi do bị Kuwait bắn nhầm hồi đầu tháng 3, do địa hình trong ảnh không trùng khớp với bất kỳ khu vực nào ở Kuwait.
Nếu được xác nhận, đây sẽ là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát. Quân đội Mỹ dường như đã mất hơn 20 máy bay các loại trong chiến sự, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.
Tiêm kích đa năng F-15E Strike Eagle được Mỹ phát triển vào thập niên 1980, dựa trên thiết kế chiến đấu cơ hai chỗ ngồi F-15B. Mỗi chiếc có giá xuất xưởng khoảng 31 triệu USD vào thời điểm năm 1998, tương đương gần 62 triệu USD hiện nay, chưa kèm theo vũ khí.
Biến thể này được bổ sung khả năng tiến công mặt đất với độ chính xác cao, thay vì chỉ giới hạn ở năng lực đối không như dòng F-15 nguyên bản, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ công kích sâu trong không phận đối phương mà không cần phụ thuộc vào máy bay tác chiến điện tử hoặc tiêm kích hộ tống.
FIFA hôm nay đăng loạt hình ảnh, video cho thấy các CĐV Nhật Bản nán lại SVĐ Dallas sau trận ra quân của đội tuyển trước Hà Lan, dọn dẹp, phân loại rác.
Trong video, nữ CĐV được phỏng vấn cho biết đây là truyền thống, văn hóa của người Nhật, nhưng cũng phản ánh lòng tôn trọng đối với "tất cả mọi thứ".
"Chúng tôi làm vậy vì tôn trọng các cầu thủ, các CĐV, tình nguyện viên, và cả SVĐ nữa. Chúng tôi rất vinh dự được có mặt ở đây, nên không muốn bày bừa rồi bỏ về", nữ CĐV này nói.
Hình ảnh người hâm mộ Nhật Bản nhặt và quét rác trên khán đài lần đầu thu hút sự chú ý rộng rãi tại World Cup 1998 ở Pháp, giải đấu đầu tiên của đội tuyển nước này. Kể từ đó, họ duy trì việc làm này tại mỗi kỳ World Cup, gần nhất là Qatar năm 2022.
Trong trận ra quân bảng F gặp Hà Lan, đội tuyển Nhật Bản đã hai lần tìm được bàn gỡ để cầm hòa 2-2. Khi Daichi Kamada đánh đầu ghi bàn ấn định tỷ số ở phút 88, các CĐV Nhật Bản cũng gây chú ý khi cuồng nhiệt vẫy những chiếc túi rác rỗng màu xanh ăn mừng trên khán đài.
Tiến sĩ Masafumi Monden, giảng viên ngành Nhật Bản học ở Đại học Sydney, cho hay văn hóa dọn rác của người Nhật đến từ giáo dục. Trẻ em Nhật Bản được hướng dẫn cách tự dọn dẹp sau bữa ăn từ khi học tiểu học.
"Các em được dạy giữ sạch những gì mình sử dụng như phòng học", Monden nói. "Người Nhật có câu 'Tatsu tori ato wo nigosazu' (Con chim cất cánh không làm bẩn đường bay), nghĩa là khi rời khỏi đâu, đừng để nơi đó lộn xộn, hãy giữ nó sạch sẽ như tình trạng ban đầu".
Cục Trang bị thuộc Trung tâm Quản lý Vòng đời Không quân Mỹ ngày 24/6 thông báo sẽ họp với các doanh nghiệp quốc phòng để đặt ra yêu cầu về Vũ khí Không quân Tầm xa (AFLRW), mẫu tên lửa đối không có tầm bắn tối thiểu 1.600 km.
Tầm bắn này xa gấp 10 lần biến thể mới nhất của tên lửa AIM-120 AMRAAM, vũ khí đối không tầm trung chủ lực trong biên chế quân đội Mỹ hiện nay.
"Chúng tôi có thể lựa chọn các bên cung cấp khác nhau cho biến thể đối không và đối đất của AFLRW, trọng tâm là vũ khí đối không trong giai đoạn vận hành đầu tiên. Hai biến thể sẽ có khả năng tấn công mục tiêu ở khoảng cách tối thiểu 1.600 km", thông báo có đoạn.
Ngoài tầm bắn, không quân Mỹ chưa công bố thêm chi tiết về yêu cầu đối với AFLRW. Lực lượng này muốn có thêm các biến thể AFLRW nhằm mở rộng năng lực tập kích mục tiêu trên không, trên bộ và trên biển "ở khoảng cách xa và nhanh chóng".
Joseph Trevithick, biên tập viên của chuyên trang quân sự War Zone, nhận định không quân Mỹ yêu cầu tên lửa đối không đạt tầm bắn ít nhất 1.600 km là điều rất đáng chú ý. "Mẫu tên lửa với tầm bắn cực xa như vậy đặc biệt phù hợp để tấn công máy bay cảnh báo sớm, phi cơ tiếp dầu và những mục tiêu có giá trị cao hoạt động ở khu vực hậu phương", chuyên gia Mỹ nhận định.
Trong Chiến tranh Lạnh, không quân Mỹ từng phát triển Tên lửa Chiến thuật Phóng từ Máy bay (ASALM) với tầm bắn 480 km, có khả năng tấn công mục tiêu trên không và dưới đất. Tuy nhiên, chương trình ASALM bị hủy do ngân sách quốc phòng cắt giảm và Mỹ chuyển sang ưu tiên tên lửa hành trình AGM-86 ALCM.
Vào giữa những năm 2000, không quân và hải quân Mỹ hợp tác phát triển tên lửa JDRADM để thay thế mẫu AIM-120 và tên lửa diệt radar AGM-88. JDRADM sau đó chuyển thành dự án Tên lửa Thế hệ Tiếp theo (NGM), chương trình này bị chấm dứt năm 2013 với lý do dường như là chi phí quá cao.
Không quân Mỹ từng đề cập tên lửa đối không tầm bắn 1.600 km trong báo cáo gửi quốc hội vào tháng 12/2024. "Vũ khí đối không tầm bắn hơn 1.600 km được hỗ trợ với cảm biến trên không gian sẽ là mối đe dọa với các phi cơ thường tự do hoạt động ở xa tiền tuyến mà không gặp nguy hiểm", văn bản có đoạn.
Tên lửa đối không tầm cực xa có thể trở thành vũ khí chủ lực để không quân Mỹ bắn hạ nhiều loại mục tiêu ngoài tầm với hiện nay. "Sở hữu vũ khí tầm xa như vậy sẽ giảm yêu cầu triển khai lực lượng không quân chiến thuật và máy bay hỗ trợ ra vùng tiền tuyến để chống không kích, ít nhất trong giai đoạn đầu của xung đột", Trevithick cho biết.
Theo Trevithick, yêu cầu về tầm bắn với AFLRW là "lời thừa nhận ngầm" rằng Mỹ sẽ phải đối mặt với thách thức ngày càng tăng khi tìm cách xuyên thủng khu vực chống tiếp cận - chống xâm nhập (A2/AD) của đối phương.
Một trong những câu hỏi khác đối với AFLRW là nó sẽ được trang bị cho loại máy bay nào. Trevithick cho rằng AFLRW có thể được lắp lên oanh tạc cơ B-21, tương tự mẫu ASALM được phát triển cho B-1.
AFLRW cũng phải có tốc độ rất lớn, nhằm đối phó những mục tiêu cần bắn hạ chớp nhoáng và chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn trên chiến trường. Điều này đòi hỏi quả đạn ứng dụng thiết kế nhiều tầng hoặc tương tự tên lửa đạn đạo phóng từ trên không, thậm chí còn phức tạp hơn.
Vũ khí tầm cực xa như AFLRW cũng không thể dựa vào hệ thống dẫn đường từ máy bay mang phóng, mà phải liên kết với mạng lưới chỉ thị mục tiêu trải rộng trên không, trên biển, trên mặt đất, trong vũ trụ và thậm chí cả không gian mạng.
"Không quân Mỹ đã công khai mong muốn sở hữu vũ khí đối không có thể hạ mục tiêu ở khoảng cách ít nhất 1.600 km. Điều này báo hiệu kỷ nguyên mới của hình thức tác chiến lấy kết nối mạng làm trung tâm, nơi mạng lưới nhắm mục tiêu thật sự là yếu tố quyết định", Trevithick kết luận.
