NATO, EU và các nhà lãnh đạo phương Tây đã chỉ trích hành động leo thang căng thẳng của Nga sau khi cáo buộc máy bay không người lái (UAV) nghi của Moscow đánh trúng một tòa chung cư ở vùng Galati của Romania vào rạng sáng 29/5. Vụ việc khiến 2 người bị thương và gây ra một vụ cháy gần biên giới Ukraine.
Galati, nằm ở phía đông Romania, chỉ cách biên giới 3 nước Moldova, Romania và Ukraine 10km, gần phía nam tỉnh Odesa.
Bộ Quốc phòng Romania cho biết vụ việc xảy ra trong đêm khi Nga tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào cơ sở hạ tầng của Ukraine gần biên giới.
Romania cho biết “máy bay không người lái của Nga” đã xâm phạm không phận Romania, bị radar theo dõi và cuối cùng rơi xuống một tòa nhà dân cư, gây ra vụ cháy trước khi lực lượng cứu hỏa khống chế.
“Vụ việc này cho thấy mức độ leo thang nghiêm trọng từ phía Nga”, Bộ Quốc phòng Romania cảnh báo, đồng thời nói thêm rằng Romania đã thông báo cho NATO và yêu cầu đẩy nhanh việc triển khai các khả năng đối phó máy bay không người lái.
2 máy bay chiến đấu F-16 đã được điều động sau khi phát hiện máy bay không người lái xâm nhập. Những người bị thương đã được đưa đến bệnh viện.
Tổng thống Romania Nicusor Dan đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Quốc phòng Tối cao Romania sau “sự cố nghiêm trọng nhất” ảnh hưởng đến lãnh thổ Romania kể từ khi Nga bắt đầu cuộc chiến ở Ukraine.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cáo buộc máy bay không người lái rằng Nga đặt ra “mối đe dọa thực sự” đối với khu vực Biển Đen và toàn bộ châu Âu. Ông nói thêm rằng Ukraine sát cánh cùng Romania và sẵn sàng hợp tác chặt chẽ để tăng cường bảo vệ trước các mối đe dọa.
Người phát ngôn NATO Allison Hart lên án hành động của Moscow, nói rằng Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã liên lạc với chính quyền Romania. NATO tuyên bố sẽ tiếp tục tăng cường phòng thủ nhằm đối phó với các mối đe dọa từ máy bay không người lái dọc theo sườn phía đông của liên minh.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết cuộc chiến của Nga đã “vượt qua một lằn ranh nữa”, cam kết đoàn kết với Romania và có phản ứng cứng rắn hơn. Bà lên án vụ xâm phạm không phận bằng máy bay không người lái của Nga vào khu vực đông dân cư ở Romania, một quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu, và bày tỏ sự đoàn kết với người dân Romania.
Giới chức Romania cho biết vụ việc này đánh dấu lần đầu tiên một máy bay không người lái tấn công trực tiếp một tòa nhà dân cư trong lãnh thổ Romania, mặc dù đã có nhiều vụ xâm phạm không phận trước đó kể từ khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022.
Tổng thống Moldova Maia Sandu gọi vụ việc này là “nghiêm trọng”, cảnh báo rằng Nga đặt ra mối đe dọa khu vực rộng lớn hơn.
Romania đã triệu tập đại sứ Nga sau vụ việc, làm gia tăng thêm căng thẳng ngoại giao khi cuộc chiến ở Ukraine tiếp tục lan rộng sang biên giới châu Âu.
“Romania sẽ thực hiện các biện pháp đáp trả ngoại giao cần thiết đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và xâm phạm không phận này”, Ngoại trưởng Romania Oana Toiu nhấn mạnh.
Máy bay không người lái của Nga đã nhiều lần bị cáo buộc xâm nhập lãnh thổ NATO, bao gồm cả Romania, trong bối cảnh các cuộc tấn công vào các thành phố của Ukraine.
Vào năm ngoái, Quốc hội Romania đã thông qua luật cho phép bắn hạ UAV xâm phạm không phận nước này.
Nga hiện chưa lên tiếng về vụ việc trên.
Moscow từng cáo buộc các nước Baltic cho phép Ukraine sử dụng không phận của họ để tiến hành các cuộc tấn công vào sâu trong lãnh thổ Nga. Tuy nhiên, các thành viên NATO đã bác bỏ cáo buộc này.
Kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra, giới chức phương Tây cho rằng các nước thành viên NATO có thể trở thành mục tiêu tiếp theo của Moscow.
Tuy nhiên, Moscow nhiều lần bác bỏ cáo buộc cho rằng Nga có kế hoạch tấn công NATO. Ngược lại, Moscow bày tỏ lo ngại việc NATO tăng cường lực lượng ở châu Âu. Điện Kremlin cảnh báo, Nga không đe dọa bất kỳ ai, nhưng sẽ không phớt lờ các hành động có thể gây nguy hiểm đối với lợi ích của mình.
"Thách thức mà các hệ thống này đặt ra lớn hơn vẻ bề ngoài khi nó không chỉ đơn thuần là các công nghệ mới, mà còn là sự thay thế dần dần thực tế bằng sự mô phỏng của nó", theo AFP dẫn lời ông.
Những năm gần đây, AI nhiều lần bị cho là góp phần lan truyền thông tin sai lệch và làm gia tăng chia rẽ xã hội, theo Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU). Các công cụ tạo nội dung tự động, đặc biệt là deepfake, cho phép tạo video, hình ảnh giả mạo với độ chân thực cao, gây nhầm lẫn và tác động đến dư luận. Ước tính của Cơ quan Nghiên cứu nghị viện châu Âu cho thấy số video deepfake trực tuyến tăng từ 500.000 năm 2023 lên 8 triệu vào năm 2025.
Trước viễn cảnh này, các chính phủ và doanh nghiệp công nghệ đã bắt đầu siết quản lý AI. Liên minh châu Âu thông qua Đạo luật AI yêu cầu minh bạch với các hệ thống rủi ro cao. Mỹ thúc đẩy các cơ chế kiểm soát tự nguyện theo khuôn khổ Kế hoạch hành động AI, còn Trung Quốc yêu cầu nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn rõ ràng. Meta, Google và TikTok đã triển khai gắn nhãn nội dung AI, hạn chế deepfake liên quan chính trị và tăng cường kiểm duyệt trong các giai đoạn nhạy cảm. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng các biện pháp này vẫn mang tính phản ứng và chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.
Ngày 17-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi cảnh báo mới tới Iran, nói rằng Tehran cần nhanh chóng tiến tới thỏa thuận hòa bình, nếu không thì "sẽ chẳng còn gì sót lại" đối với Iran.
Washington đến nay vẫn chưa thể phá vỡ thế bế tắc hay đạt được tiến triển đáng kể nào hướng tới chấm dứt cuộc chiến đã làm rung chuyển Trung Đông và đẩy giá năng lượng tăng cao nhiều tuần qua.
"Đối với Iran, thời gian đang cạn dần và họ tốt hơn hết nên hành động nhanh lên, nếu không sẽ chẳng còn gì sót lại cho họ" - ông Trump viết trên nền tảng Truth Social.
"Thời gian là yếu tố sống còn!" - nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh.
Ngày 17-5, Bộ Ngoại giao Saudi Arabia lên án vụ tấn công bằng máy bay không người lái (drone) gây ra hỏa hoạn gần một nhà máy điện hạt nhân ở nước láng giềng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), theo Hãng tin AFP.
Trong một tuyên bố, bộ này cho rằng vụ tấn công là "mối đe dọa đối với an ninh và sự ổn định của khu vực", đồng thời bày tỏ đoàn kết với UAE và khẳng định sẽ "ủng hộ mọi biện pháp nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ" của quốc gia này.
Giới chức UAE đang điều tra nguồn gốc vụ tấn công và khẳng định UAE có đầy đủ quyền đáp trả những "cuộc tấn công khủng bố" như vậy. Một cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE nhận định đây là sự leo thang nguy hiểm, bất kể vụ việc do "thủ phạm chính" trực tiếp tiến hành hay thông qua các lực lượng ủy nhiệm.
Văn phòng Truyền thông Abu Dhabi nói rằng chiếc drone đã vượt qua được hệ thống phòng thủ của UAE, đánh trúng một máy phát điện nằm bên ngoài khu vực an ninh của Nhà máy điện hạt nhân Barakah. Họ khẳng định mức độ an toàn phóng xạ không bị ảnh hưởng và không có thương vong.
Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) cho biết UAE đã thông báo với cơ quan này rằng mức độ phóng xạ tại nhà máy Barakah vẫn bình thường sau vụ việc.
Ngày 17-5, Saudi Arabia cho biết nước này đã đánh chặn và phá hủy 3 máy bay không người lái xâm nhập từ không phận Iraq.
Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Saudi Arabia Turki al-Maliki thông tin các drone đã tiến vào lãnh thổ nước này sáng 17-5 theo giờ địa phương, đồng thời nhấn mạnh họ "bảo lưu quyền đáp trả vào thời điểm và địa điểm thích hợp".
Ngày 17-5, Hãng tin Mehr của Iran đưa tin Mỹ đã đưa ra những điều kiện "tối đa" để đáp lại đề xuất hòa bình mới nhất của Tehran, đồng thời từ chối đưa ra bất kỳ nhượng bộ cụ thể nào.
Mehr cho rằng Washington muốn có được những nhượng bộ mà họ không thể đạt được từ Iran trong cuộc chiến kéo dài 40 ngày, song Washington lại không đưa ra bất kỳ nhượng bộ cụ thể nào đổi lại.
Hãng tin này cho biết thêm Iran sẽ chỉ bắt đầu đàm phán với Mỹ nếu Washington thực hiện các bước xây dựng lòng tin, bao gồm chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, đặc biệt tại Lebanon, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran, bồi thường thiệt hại chiến tranh và công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 15/5 thông báo Abu-Bilal al-Minuki, phó chỉ huy tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng toàn cầu, đã bị tiêu diệt trong một chiến dịch do lực lượng Mỹ và Nigeria tiến hành.
“Tối nay, theo chỉ thị của tôi, lực lượng Mỹ dũng cảm và lực lượng vũ trang Nigeria đã thực hiện hoàn hảo một nhiệm vụ được lên kế hoạch tỉ mỉ và vô cùng phức tạp nhằm loại bỏ tên khủng bố hoạt động mạnh nhất thế giới khỏi chiến trường”, ông Trump thông báo.
“Abu-Bilal al-Minuki, phó chỉ huy toàn cầu của IS, tưởng rằng hắn có thể trốn ở châu Phi, nhưng hắn không hề biết rằng chúng tôi có nguồn tin luôn cập nhật cho chúng tôi về những gì hắn đang làm. Hắn sẽ không còn khủng bố người dân châu Phi, hay giúp lên kế hoạch các hoạt động nhắm vào người Mỹ nữa”, ông Trump cho biết thêm.
Tổng thống Trump tuyên bố, với việc loại bỏ Abu-Bilal al-Minuki, “hoạt động toàn cầu của IS đã bị suy yếu đáng kể”. Ông cũng cảm ơn chính phủ Nigeria vì sự hợp tác trong chiến dịch này.
Vào tháng 12 năm ngoái, Tổng thống Trump đã ra lệnh không kích nhằm vào các tay súng IS ở Nigeria mà ông cáo buộc đang bức hại người theo đạo Cơ đốc tại quốc gia này.
“Tôi đã từng cảnh báo những kẻ khủng bố này rằng nếu chúng không chấm dứt việc bức hại người Cơ đốc, chúng sẽ phải trả giá đắt”, ông Trump tuyên bố, đồng thời cho biết Bộ Quốc phòng Mỹ “đã thực hiện nhiều đòn đánh hoàn hảo, theo cách mà chỉ Mỹ mới có thể làm được”.
Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ (AFRICOM) cho biết cuộc không kích được tiến hành nhằm vào IS tại bang Sokoto, Tây Bắc Nigeria theo đề nghị của chính phủ nước này.
Bộ Ngoại giao Nigeria xác nhận hợp tác với Mỹ trong các cuộc không kích nhằm vào “các mục tiêu khủng bố” và tái khẳng định cam kết của nước này trong việc bảo vệ quyền của mọi công dân, “không phân biệt đức tin hay sắc tộc”.
Daniel Bwala, cố vấn đặc biệt của Tổng thống Nigeria, nói rằng: “Mỹ và Nigeria đang cùng chung quan điểm trong cuộc chiến chống khủng bố”.
Trước đó, vào tháng 11, Tổng thống Trump đã kêu gọi Bộ trưởng Quốc phòng (Bộ trưởng Chiến tranh) Mỹ Pete Hegseth “chuẩn bị cho khả năng hành động” và cảnh báo Mỹ sẽ tiến vào Nigeria “với hỏa lực áp đảo” để bảo vệ cộng đồng Cơ đốc giáo tại quốc gia đông dân nhất châu Phi này.
