Hiện chưa rõ số phận phi công sau khi tiêm kích Mỹ bị bắn hạ tại Iran, các quan chức Mỹ và Israel giấu tên cho biết hôm nay.
Hãng tin Fars News của Iran cho biết quân đội nước này đang triển khai tìm kiếm phi công tiêm kích Mỹ bị phòng không nước này bắn rơi. “Lực lượng quân sự đã bắt đầu triển khai chiến dịch tìm kiếm phi công tiêm kích Mỹ bị bắn trúng vào sáng nay”, hãng tin cho hay.
Một kênh thuộc truyền hình nhà nước Iran đặt tại tỉnh Kohkilouyeh và Boyer-Ahmad cùng ngày tuyên bố phi công tiêm kích Mỹ đã nhảy dù khỏi máy bay trên vùng trời phía tây nam đất nước.
Người dẫn chương trình kênh truyền hình này kêu gọi người dân giao nộp “phi công kẻ thù” cho cảnh sát, thêm rằng chính quyền hứa sẽ trao thưởng cho bất kỳ ai lập công. Dòng chữ chạy dưới màn hình trước đó kêu gọi người dân “hãy bắn nếu nhìn thấy họ”.
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), đơn vị phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó tuyên bố đã sử dụng “hệ thống phòng không hải quân tiên tiến” để bắn hạ một tiêm kích F-35 Mỹ trên bầu trời miền trung nước này. IRGC thêm rằng máy bay thuộc biên chế phi đoàn đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, nhấn mạnh nó đã bị vỡ vụn nên chưa thể xác định số phận người lái.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cùng ngày công bố hình ảnh các mảnh vỡ được cho là của tiêm kích Mỹ bị bắn rơi, gồm một phần đầu cánh chính với dải đèn định vị ban đêm và cánh đuôi đứng có phù hiệu Lực lượng Không quân Mỹ ở châu Âu (USAFE).
Phân tích của chuyên trang hàng không quân sự Aviationist sau đó cho thấy các mảnh vỡ gồm một phần đầu cánh chính với dải đèn định vị ban đêm, cánh đuôi đứng có phù hiệu Lực lượng Không quân Mỹ ở châu Âu (USAFE), cụm thiết bị tác chiến điện tử kỹ thuật số (DEWS) thường được bố trí ở chót đuôi tiêm kích F-15E.
“Vạch màu đỏ trên cánh đuôi đứng là dấu hiệu nhận diện của Phi đoàn Tiêm kích số 494, đơn vị F-15E đồn trú tại căn cứ Lakenheath ở Anh và đã triển khai tới Jordan cho chiến dịch tấn công Iran”, David Cenciotti, tổng biên tập của Aviationist, cho hay.
Cenciotti chỉ ra rằng chưa có dấu hiệu nào cho thấy những hình ảnh này đã được chỉnh sửa hoặc tạo bằng AI. Ông cũng bác bỏ ý kiến cho rằng đây là hiện trường tiêm kích F-15E Mỹ rơi do bị Kuwait bắn nhầm hồi đầu tháng 3, do địa hình trong ảnh không trùng khớp với bất kỳ khu vực nào ở Kuwait.
Nếu được xác nhận, đây sẽ là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát. Quân đội Mỹ dường như đã mất hơn 20 máy bay các loại trong chiến sự, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.
Tiêm kích đa năng F-15E Strike Eagle được Mỹ phát triển vào thập niên 1980, dựa trên thiết kế chiến đấu cơ hai chỗ ngồi F-15B. Mỗi chiếc có giá xuất xưởng khoảng 31 triệu USD vào thời điểm năm 1998, tương đương gần 62 triệu USD hiện nay, chưa kèm theo vũ khí.
Biến thể này được bổ sung khả năng tiến công mặt đất với độ chính xác cao, thay vì chỉ giới hạn ở năng lực đối không như dòng F-15 nguyên bản, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ công kích sâu trong không phận đối phương mà không cần phụ thuộc vào máy bay tác chiến điện tử hoặc tiêm kích hộ tống.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi ngày 10/5 tuyên bố tàu chiến Anh, Pháp hoặc bất kỳ quốc gia nào xuất hiện ở eo biển Hormuz sẽ đối mặt với "phản ứng ngay lập tức và dứt khoát". "Chúng tôi nhắc nhở họ rằng cả trong thời chiến lẫn thời bình, chỉ Iran có thể thiết lập an ninh tại eo biển này và sẽ không cho phép nước ngoài can thiệp vào các vấn đề đó", ông cho hay.
Tổng thống Emmanuel Macron cùng ngày cho biết Pháp "chưa bao giờ có kế hoạch" triển khai lực lượng hải quân ở eo biển Hormuz, thay vào đó là sứ mệnh an ninh "có sự phối hợp với Iran".
Ông cho biết vẫn bảo lưu quan điểm phản đối hành động phong tỏa từ cả hai bên, đồng thời bác bỏ "mọi khoản phí" được áp đặt để đảm bảo tàu thuyền có thể di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz.
Bộ Quốc phòng Anh thông báo nước này và Pháp sẽ chủ trì hội nghị đa quốc gia cấp bộ trưởng quốc phòng, nhằm thảo luận về các kế hoạch quân sự để khôi phục hoạt động giao thương qua khu vực. Hơn 40 quốc gia sẽ tham dự cuộc họp được tổ chức theo hình thức trực tuyến.
"Chúng tôi đang biến thỏa thuận ngoại giao thành kế hoạch quân sự thực tiễn để khôi phục niềm tin cho hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz", Bộ Quốc phòng Anh cho biết.
Các phát biểu được đưa ra sau khi Pháp điều động tàu sân bay hạt nhân Charles de Gaulle đến Trung Đông. Anh hôm 9/5 cũng thông báo đang triển khai khu trục hạm phòng không HMS Dragon đến khu vực.
Cả hai quốc gia đều cho biết đây là động thái "bố trí sẵn lực lượng" trước khi diễn ra sứ mệnh quốc tế nhằm bảo vệ hoạt động hàng hải. Theo người phát ngôn Bộ Quốc phòng Anh, triển khai HMS Dragon là một phần của "kế hoạch thận trọng" nhằm sẵn sàng hỗ trợ bảo đảm an ninh ở eo biển Hormuz khi điều kiện cho phép.
Cơ quan này thêm rằng động thái sẽ củng cố niềm tin về hoạt động vận chuyển thương mại và hỗ trợ nỗ lực rà phá thủy lôi sau khi giao tranh chấm dứt.
Trước khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran vào hôm 28/2, khoảng 1/5 lượng dầu mỏ trên thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tehran sau đó gần như đóng cửa tuyến hàng hải này, khiến thị trường toàn cầu rơi vào hỗn loạn và giá dầu tăng vọt. Mỹ đã phong tỏa các cảng biển ở Iran để đáp trả.
Quân đội Pháp ngày 6.5 thông báo nhóm tác chiến tàu sân bay Charles de Gaulle đã đi qua kênh đào Suez và trên đường tiến đến biển Đỏ và vịnh Aden, theo AFP.
Nhóm tác chiến tàu sân bay Pháp đã được triển khai đến đông Địa Trung Hải ngay sau khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran vào ngày 28.2.
Điện Élysée ngày 6.5 cho biết nhóm tác chiến tàu sân bay đang vào vị trí để chuẩn bị cho sứ mệnh khôi phục hàng hải tại eo biển Hormuz do Pháp và Anh dẫn đầu.
Chuyển động của tàu được cho là tín hiệu thể hiện Pháp không chỉ sẵn sàng đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz mà còn là lời khẳng định rằng Paris có đủ năng lực làm điều này, theo thông báo.
Charles de Gaulle là tàu sân bay duy nhất trong biên chế của Pháp, có thể hoạt động trên biển từ 4 - 5 tháng.
Pháp và Anh đang dẫn dắt một nỗ lực chung nhằm bảo vệ tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz khi điều kiện cho phép. Iran đã đóng cửa eo biển này vì xung đột với Mỹ, làm gián đoạn tuyến hàng hải quan trọng của thế giới.
Công ty vận tải biển CMA CGM của Pháp ngày 6.5 cho biết một trong số các tàu của hãng đã bị tấn công tại eo biển Hormuz trong ngày 5.5, theo AFP. Cụ thể, tàu bị tấn công là CMA CGM San Antonio, treo cờ Malta và do thủy thủ đoàn người Philippines điều khiển.
Tàu bị hư hại và một số thủy thủ bị thương, đã được sơ tán để điều trị. Người phát ngôn chính phủ Pháp Maud Bregeon nói rằng vụ tấn công cho thấy tình hình eo biển Hormuz vẫn còn nguy hiểm, nhưng nhấn mạnh hành động này không nhắm đến Pháp do con tàu treo cờ Malta.
Mỹ đã khởi động một chiến dịch hộ tống tàu thuyền thương mại riêng qua vùng biển này nhưng ngày 6.5 thông báo tạm dừng sứ mệnh do có tiến triển trong đàm phán với Iran.
Ukraine cho biết rằng họ vào ngày 17/5 đã sử dụng 3 loại UAV sản xuất trong nước để tấn công vùng Moscow trong đợt tập kích lớn nhất từ trước tới nay nhằm vào thủ đô của Nga.
Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng vũ trang Ukraine cho biết trong một tuyên bố rằng họ đã sử dụng UAV cánh cố định FP-1 Firepoint và RS-1 Bars để tập kích.
Một loại UAV thứ 3 chưa từng được biết tới trước đây mang tên Bars-SM Gladiator cũng được sử dụng trong cuộc tấn công, tuyên bố cho biết thêm.
“Ngày 16/5 và trong đêm 17/5/2026, các đơn vị thuộc Lực lượng Phòng vệ Ukraine đã tập kích một loạt mục tiêu quân sự quan trọng của Nga", tuyên bố cho hay.
Ukraine ngày càng tìm cách chứng minh hiệu quả của các loại UAV mới được phát triển trong nước và có chi phí tương đối rẻ trong nhóm vũ khí tầm xa, thông qua việc gia tăng các cuộc tấn công sâu bên trong lãnh thổ Nga. Các cuộc tấn công đã khiến ít nhất 4 người thiệt mạng, trong đó có 3 người ở vùng Moscow, theo giới chức Nga.
Trong 3 loại vũ khí Ukraine đề cập, Bars-SM Gladiator là loại ít được công khai thông tin nhất. Tên gọi của nó có thể cho thấy Gladiator có liên quan tới RS-1 Bars.
RS-1 Bars được công bố vào mùa xuân năm 2025 như một dạng kết hợp giữa tên lửa hành trình và UAV phản lực. RS-1 Bars được thiết kế để sản xuất hàng loạt trong khi vẫn có khả năng tấn công mục tiêu ở khoảng cách tới 805km với đầu đạn chứa khoảng 45-90 kg thuốc nổ.
Ukraine chưa tiết lộ nhà sản xuất RS-1 Bars, nhưng cho biết UAV cánh cố định này được phát triển bởi các công ty tư nhân.
Trong khi đó, FP-1 Firepoint, UAV cánh cố định được sản xuất từ cuối năm 2024 cho các nhiệm vụ tấn công tầm xa vượt quá 1.448km, đã được công khai nhiều thông tin hơn.
Có hình dáng giống một máy bay cỡ nhỏ, FP-1 do công ty nội địa Fire Point thiết kế để mang theo khoảng 118kg thuốc nổ. UAV phản lực này được thiết kế để phóng dễ dàng mà không cần đường băng, cất cánh bằng tên lửa đẩy từ một bệ ray.
Tháng 12 năm ngoái, BBC đưa tin Fire Point sản xuất UAV với chi phí khoảng 50.000 USD mỗi chiếc và đang chế tạo ít nhất 200 chiếc mỗi ngày.
Giống RS-1 Bars, FP-1 là vũ khí lai giữa UAV và tên lửa hành trình, dù các loại vũ khí cảm tử này bay chậm hơn nhiều so với tên lửa hành trình thông thường. Tầm hoạt động công bố của cả hai loại UAV đều vượt khoảng cách từ Ukraine tới Moscow, khoảng 483km.
Để tập kích Moscow, UAV phải xuyên qua hệ thống phòng không nhiều lớp gồm hai lớp bao gồm tổ hợp tên lửa phòng không tầm xa S-300 và S-400. Thủ đô Nga cũng triển khai nhiều hệ thống tác chiến điện tử cùng hàng chục tổ hợp phòng không tầm ngắn như Pantsir và Tor.
“Nga tập trung hệ thống phòng không tại vùng Moscow là dày đặc nhất. Nhưng chúng tôi đang vượt qua nó”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy phát biểu.
Trong khi đó, Nga tuyên bố đã ngăn chặn được hơn 1.000 mục tiêu của Ukraine trong đợt không kích.
Diễn biến này cho thấy các UAV giá rẻ, được phóng đi với số lượng lớn, có thể gây ra thách thức không nhỏ với các hệ thống phòng không hiện đại. Trong xung đột ở Ukraine, sự thay đổi, nâng cấp liên tục của UAV của cả 2 phía thực sự đã tạo ra những bước ngoặt lớn.
Cuộc tấn công của Ukraine diễn ra vài ngày sau khi Nga thực hiện một trong những đợt tập kích UAV dữ dội và kéo dài nhất kể từ đầu xung đột, phóng hơn 1.500 UAV vào các thành phố Ukraine chỉ trong 2 ngày. Khi đó, ông Zelensky tuyên bố Ukraine sẽ đáp trả tương xứng.
