Tại tòa, ở vị trí nguyên đơn, Giáng Son chia sẻ theo đuổi vụ kiện đến hôm nay đã 5 năm, điều nữ nhạc sĩ mong mỏi không còn là tiền bồi thường mà là một lời xin lỗi đúng với bản chất vụ việc và một phán quyết công tâm của tòa án, có thể trở thành tiền lệ bảo vệ người sáng tạo trong môi trường số.
Sau 4 ngày tạm dừng phiên tòa, hôm nay (ngày 26-6) Tòa án nhân dân TP Hà Nội mở lại phiên xét xử sơ thẩm vụ kiện tranh chấp quyền sở hữu bản ghi âm, ghi hình giữa các nguyên đơn là nhạc sĩ Giáng Son, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến và Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media).
Đây là vụ kiện đã kéo dài từ năm 2021, trải qua nhiều lần làm việc, hòa giải bất thành và hai lần phải tạm dừng phiên tòa.
Sau khi phiên xử hồi tháng 5 phải hoãn vì một số đương sự vắng mặt, phiên tòa mở lại hôm 22-6 tiếp tục tạm dừng để cơ quan tố tụng xem xét thêm các tình tiết của vụ việc trước khi dự kiến tiếp tục xét xử vào hôm nay.
Khởi nguồn của vụ việc là một thông báo bản quyền trên YouTube. Năm 2021, nhạc sĩ Giáng Son lập kênh YouTube cá nhân để lưu giữ và giới thiệu lại những sáng tác của mình. Thế nhưng khi đăng tải ca khúc Giấc mơ trưa, chị bất ngờ nhận được thông báo xác nhận bản quyền liên quan đến BH Media.
Theo trình bày của nữ nhạc sĩ tại tòa, bản ghi Giấc mơ trưa do ca sĩ Khánh Linh thể hiện trong album Giáng Son phát hành năm 2007 hoàn toàn do chị đầu tư sản xuất.
“Tôi tự bỏ tiền làm album, thuê phòng thu, thực hiện phối khí, mời ca sĩ thu âm. Toàn bộ bản ghi này thuộc quyền sở hữu của tôi”, Giáng Son trình bày.
Theo nữ nhạc sĩ, sau khi ca khúc ra đời, nghệ sĩ đàn nhị Dương Thùy Anh từng xin sử dụng phần phối khí để biểu diễn và phát hành một đĩa CD thông qua Hồ Gươm Audio. Tuy nhiên, đó là một bản ghi hoàn toàn khác với bản ghi do ca sĩ Khánh Linh thể hiện.
Chính vì vậy, việc video do mình sở hữu bị hệ thống YouTube xác nhận bản quyền từ BH Media khiến chị cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.
Đồng quan điểm, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến cho rằng quyền tác giả đối với ca khúc cũng như quyền liên quan đối với bản ghi do Giáng Son đầu tư sản xuất đương nhiên thuộc về chính nữ nhạc sĩ.
“Chúng tôi bỏ tiền đầu tư, tổ chức sản xuất bản ghi. Thế nhưng chính chủ sở hữu lại bị thông báo vi phạm bản quyền đối với tác phẩm của mình”, ông nói.
Ở phía ngược lại, BH Media phủ nhận cáo buộc xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan.
Theo đại diện doanh nghiệp, năm 2020 công ty ký hợp đồng nhận chuyển nhượng quyền quản lý, khai thác các bản ghi âm số từ Hồ Gươm Audio trên nền tảng YouTube, trong đó có bản ghi Giấc mơ trưa do nghệ sĩ Dương Thùy Anh thể hiện.
BH Media khẳng định không quản lý bản ghi do Giáng Son sản xuất, mà chỉ quản lý bản ghi được chuyển nhượng từ Hồ Gươm Audio.
Theo bị đơn, việc đưa tệp âm thanh lên hệ thống Content ID của YouTube chỉ là thao tác kỹ thuật nhằm bảo vệ bản ghi của chủ sở hữu, không phải hành vi đăng ký quyền tác giả hay khai thác trái phép tác phẩm.
Đại diện BH Media cũng cho biết ngay sau khi nhận phản ánh từ phía Giáng Son vào tháng 10-2021, doanh nghiệp đã chủ động gỡ thông báo bản quyền và loại bỏ tệp tham chiếu khỏi hệ thống để tránh phát sinh tranh chấp.
Từ khác biệt trong cách xác định quyền sở hữu bản ghi, vụ việc không còn dừng ở những trao đổi giữa các bên, mà trở thành một trong những vụ kiện bản quyền được giới sáng tạo đặc biệt quan tâm trong nhiều năm qua.
Điều đáng chú ý là sau 5 năm theo đuổi vụ kiện, yêu cầu của Giáng Son đã thay đổi.
Tại tòa, nữ nhạc sĩ cho biết ban đầu yêu cầu BH Media bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần. Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án, chị quyết định rút toàn bộ yêu cầu này.
Điều nữ nhạc sĩ mong muốn không phải là một lời xin lỗi mang tính hình thức. “Tôi chỉ mong nhận được một lời xin lỗi đúng với bản chất sự việc. Hy vọng phán quyết của tòa án sẽ khách quan, công minh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người sáng tạo, những chủ thể sở hữu trí tuệ như chúng tôi”, Giáng Son nói.
Chị cho biết hành trình 5 năm qua không hề dễ dàng. Khó khăn lớn nhất, theo nữ nhạc sĩ, là việc hoàn thiện hồ sơ cùng các luật sư, bổ sung tài liệu, lời khai cũng như nhiều lần phải trình bày lại toàn bộ nội dung vụ án khi có sự thay đổi người tiến hành tố tụng.
“Mỗi lần thay đổi thẩm phán, tôi lại phải lên làm việc và trình bày lại từ đầu những gì đã ghi trong đơn khởi kiện”, chị kể.
Bên cạnh đó, việc nhiều lần được khuyên nên hòa giải cũng tạo áp lực không nhỏ.
“Dù vậy, tôi vẫn kiên quyết theo đuổi vụ kiện đến cùng. Tôi sẵn sàng chờ thêm 5 năm hay thậm chí 10 năm nữa để bảo vệ quyền lợi chính đáng của những người làm sáng tạo nghệ thuật”, nữ nhạc sĩ khẳng định.
Bên lề phiên tòa hôm 22-6, chị chia sẻ với báo chí rằng, “nếu vụ việc chỉ kết thúc bằng một sự thỏa hiệp mà không làm rõ đúng sai thì mục tiêu theo đuổi vụ kiện sẽ không còn nhiều ý nghĩa”.
Diễn biến đáng chú ý nhất tại phiên xử vừa qua diễn ra sau phần thẩm vấn, khi Hội đồng xét xử dành thời gian để các bên trao đổi khả năng hòa giải.
Đại diện BH Media cho biết nếu hai bên đạt được thỏa thuận, công ty sẵn sàng đăng tải lời xin lỗi trên báo chí với nội dung bày tỏ sự tiếc nuối về “sự cố kỹ thuật” phát sinh trên nền tảng YouTube, đồng thời khẳng định luôn tôn trọng quyền tác giả và không có ý định gây ảnh hưởng đến quyền lợi của các nghệ sĩ.
Tuy nhiên, phía Giáng Son và Nguyễn Vĩnh Tiến không chấp nhận. Theo nguyên đơn, nội dung xin lỗi trên không xác định rõ BH Media có hay không có hành vi xâm phạm quyền của họ mà chỉ coi vụ việc là một “sự cố kỹ thuật”. Vì vậy, lời xin lỗi không phản ánh đúng bản chất tranh chấp.
Nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến cho rằng điều nhóm nguyên đơn mong muốn không chỉ là bảo vệ quyền lợi của bản thân.
“Chúng tôi muốn vụ kiện này đi đến cùng, không chỉ vì quyền lợi của mình mà còn vì hàng nghìn nghệ sĩ khác từng gặp những vấn đề tương tự”, ông nói tại tòa.
Theo nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến, vụ kiện cần một phán quyết rõ ràng của tòa án để làm cơ sở pháp lý cho những tranh chấp tương tự trong tương lai.
“Chúng tôi cần quyết định của tòa án, không cần nghe những người mơ hồ về pháp luật xin lỗi”, ông nhấn mạnh.
Trước những sai phạm, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Hà Nội khởi tố 21 vụ án với 187 bị can để điều tra về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Các nghi phạm bị cáo buộc đã lừa đảo thông qua hai hình thức chính là "bán hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ" và môi giới chuyển nhượng kỳ nghỉ để chiếm đoạt tiền.
Công an bước đầu xác định 23 công ty liên quan việc này. Trong đó có 14 công ty cổ phần, gồm: Green Travel Việt Nam, Tập đoàn Zo Group, Du lịch và Khách sạn kỳ nghỉ Hạnh phúc (Happy Holidays), Thương mại và dịch vụ Amazing - Star, New Era Group, Tập đoàn Archi, thẻ du lịch Crystal Bay, Global Travel Tour, Du lịch Viet Tour, đầu tư và dịch vụ Newland Travel, Đầu tư dịch vụ Masa Group, Hoàng Kim Card, Đầu tư Times Holding, Đầu tư phát triển du lịch Ravi.
Còn lại là 9 Công ty TNHH là thương mại và dịch vụ: Sunland Travel, Thương mại và dịch vụ New Stars, Việt Nam Cruise Tourism (đổi tên là Công ty TNHH đầu tư và TMAn Travel), Thương mại và Dịch vụ Starlux Travel, Golden Vacation, Dream Trips, Thương mại và Dịch vụ Zesttrip, Du lịch tập đoàn Areana Việt Nam (đổi tên thành Công ty TNHH Thương mại NA'VIE CITY TOUR), Thương mại & Dịch vụ Symphony.
Trong 23 công ty này, Crystal Bay được biết đến là một trong những doanh nghiệp đầu tiên tham gia lĩnh vực mua bán thẻ kỳ nghỉ tại Việt Nam. Crystal Bay cũng có quy mô lớn, được nhiều người biết đến ở thị trường mua bán kỳ nghỉ.
Theo công an, đầu tiên, các nghi phạm thành lập công ty bán "sở hữu kỳ nghỉ du lịch" để dụ người mua. Khách hàng sẽ được mời đi du lịch, hội thảo, nhận voucher miễn phí để dụ mua các gói du lịch giao động từ 200 đến 900 triệu đồng. Mức giá tùy theo kỳ nghỉ dưỡng và thời hạn hợp đồng, như từ 5 đến 40 năm.
Chúng còn hứa hẹn về khả năng sinh lời khi không còn nhu cầu sẽ chuyển nhượng kỳ nghỉ dưỡng cho người khác. Các chiêu trò này khiến khách hàng không có thời gian đọc kỹ, hiểu rõ hợp đồng đã ký và đặt cọc.
Song trên thực tế, không có khách hàng nào chuyển nhượng được hợp đồng. Nhân viên và lãnh đạo công ty bán kỳ nghỉ luôn tìm cách trốn tránh hoặc nêu nhiều lý do để không chuyển nhượng hợp đồng cho khách.
Ở chiêu trò thứ hai, những người từng là nhân viên bán hợp đồng kỳ nghỉ đã thành lập công ty môi giới cho thuê, sang nhượng hợp đồng kỳ nghỉ. Chúng lừa khách hàng rằng đang liên kết với các đối tác bán kỳ nghỉ, hứa hẹn chuyển nhượng với giá cao bất thường.
Thông thường, giá trị hợp đồng kỳ nghỉ 200 triệu đồng nhưng chúng cam kết lợi nhuận sau khi cho thuê, sang nhượng hợp đồng thì khách hàng thu về từ 1 tỷ đồng, 2,8 tỷ đồng hoặc 10 tỷ đồng. Nhân viên kinh doanh còn cam kết với khách thực hiện hợp đồng trong thời gian từ 1 đến 1,5 tháng.
Tuy nhiên trong hợp đồng môi giới, thời gian thực hiện là 10 năm nhằm gây cản trở, khó khăn cho khách hàng trong việc hủy hợp đồng, bồi thường tiền. Nhằm tránh bị tố giác, nhóm này liên tục thay đổi tên công ty hoặc thành lập công ty mới.
Công an xác định, các công ty môi giới bán kỳ nghỉ này không thực hiện chuyển nhượng, cho thuê kỳ nghỉ cho bất kỳ khách nào. Đa phần họ chiếm đoạt tiền thu được của khách để chi trả lương, thưởng cho nhân viên và chi tiêu cá nhân hết.
Sau một ngày thẩm vấn và nghị án, chiều 9-4 Tòa án nhân dân TP Hà Nội đã công bố bản án cáo buộc hai cựu cán bộ Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ) phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng liên quan vụ cháy nhà trọ làm 15 người chết trên phố Trung Kính.
Hội đồng xét xử tuyên phạt các ông: Đỗ Tuấn Anh, cựu Phó đội trưởng Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ), 3 năm tù; Lê Quang Hưng, cựu cán bộ của đội này, lãnh 3 năm 6 tháng tù.
Tuy nhiên khi lượng hình, hội đồng xét xử xem xét vụ cháy có nguyên nhân do chập mạch ở xe máy điện, thuộc trách nhiệm của chủ nhà trọ. Tòa án cũng ghi nhận các tình tiết giảm nhẹ của hai cựu cán bộ công an để đưa ra mức hình phạt dưới khung truy tố.
Theo bản án, vụ cháy xảy ra rạng sáng 24-5-2024, do chập mạch trên đường dây điện của một xe máy điện trong lán sửa chữa xe dựng ở sân nhà trọ trên phố Trung Kính. Lửa sau đó lan nhanh sang hai ngôi nhà nằm đối diện nhau, bịt mất đường thoát nạn của những người bên trong.
Vụ cháy gây hậu quả nghiêm trọng, làm 15 người thiệt mạng, trong đó có 3 người nhà ông Quyết.
Kết quả điều tra xác định dãy nhà trọ của ông Quyết thuộc diện quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy của Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an quận Cầu Giấy (cũ).
Tuy nhiên ông Lê Quang Hưng là cán bộ Đội cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ đã không thực hiện điều tra cơ bản đối với loại hình nhà trọ trên địa bàn phường Trung Hòa nói chung và dãy nhà trọ của vợ chồng ông Quyết nói riêng.
Ông Hưng cũng không lập hồ sơ quản lý, không tiến hành kiểm tra các vi phạm về phòng cháy và chữa cháy đối với dãy nhà trọ này.
Cựu đội phó Đỗ Tuấn Anh bị cáo buộc đã không kiểm tra đôn đốc, chỉ đạo cán bộ, chiến sĩ cấp dưới thực hiện nghiêm túc, đầy đủ việc rà soát, điều tra cơ bản, báo cáo và kiểm tra, xử lý theo quy định pháp luật đối với các cơ sở cho thuê trọ trên địa bàn.
Do đó để dãy nhà trọ của ông Quyết tồn tại có nhiều vi phạm về an toàn phòng cháy chữa cháy, không được xử lý kịp thời, triệt để dẫn đến xảy ra vụ cháy gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về người và tài sản.
Theo bản án, hai cựu cán bộ công an phạm tội với lỗi vô ý. Hưng có trách nhiệm phải đưa nhà trọ của ông Quyết vào danh sách quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy.
Tuy nhiên Hưng đã không thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ, dẫn đến khu nhà trọ nằm ngoài danh sách quản lý và là nguyên nhân gián tiếp gây ra vụ cháy có hậu quả nghiêm trọng nên mức hình phạt cần cao hơn Tuấn Anh, bản án nêu.
Về trách nhiệm của chủ nhà trọ trong vụ án này, cơ quan tố tụng xác định bà Nguyễn Thị Thảo (vợ ông Quyết) là người trực tiếp quản lý điều hành việc cho thuê trọ. Quá trình quản lý cho thuê trọ, bà Thảo không thực hiện đúng quy định đảm bảo an toàn, có dấu hiệu phạm tội vi phạm các quy định về phòng cháy chữa cháy.
Tuy nhiên do bà Thảo đã tử vong trong vụ cháy nên cơ quan điều tra không xem xét xử lý. Còn ông Quyết được xác định có tham gia hỗ trợ bà Thảo trong việc quản lý nhà trọ nhưng không phải vai trò chính.
Hành vi của ông Quyết có dấu hiệu phạm tội vi phạm các quy định về phòng cháy chữa cháy. Tuy nhiên mẹ, vợ và con ông Quyết đã tử vong trong vụ cháy, nhà bị hư hỏng hoàn toàn sau vụ cháy.
Ông Quyết được ghi nhận đã tích cực phối hợp với cơ quan điều tra khắc phục hậu quả, đại diện gia đình các bị hại có đơn xin miễn trách nhiệm hình sự nên cơ quan điều tra đã miễn truy cứu trách nhiệm hình sự với ông.
Tuy nhiên, hội đồng xét xử cho rằng việc không truy tố, miễn trách nhiệm hình sự đối với ông Nguyễn Kim Quyết "là chưa phù hợp với tính chất, mức độ hậu quả vụ án".
Do đó tòa kiến nghị cơ quan điều tra và Viện Kiểm sát nhân dân TP Hà Nội tiếp tục xem xét trách nhiệm hình sự đối với ông Quyết để xử lý theo đúng quy định pháp luật.
Tòa sơ thẩm cũng kiến nghị UBND TP Hà Nội chỉ đạo các địa phương, cơ quan chức năng tăng cường tuyên truyền, siết chặt quản lý phòng cháy chữa cháy, tránh tái diễn các vụ việc tương tự.
Cùng với đó, lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ được đề nghị tăng cường công tác kiểm tra, từ đó xử lý nghiêm vi phạm, hướng dẫn cán bộ chiến sĩ thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ được giao.
Tôi vừa tích trữ, vừa hy vọng có chút lời nếu bán chênh lệch.
Tuy nhiên, tôi cũng khá băn khoăn không biết việc làm này có đúng quy định pháp luật hay không. Liệu người dân có được phép mua vàng miếng ở nước ngoài rồi mang về Việt Nam không? Nếu pháp luật không cho phép mà vẫn cố tình thực hiện thì có bị xử phạt hay gặp rủi ro gì không?
