Theo nhà báo Lâm Hiếu Dũng, khi chúng ta ngồi đây để bàn về biến đổi khí hậu thì một “siêu El nino” mạnh nhất trong vòng 75 năm trở lại đây cũng đang tới? Nắng nóng gay gắt xuất hiện khắp nơi, nhiệt độ lên đến trên 40 độ C xuất hiện ở nhiều tỉnh/thành trên cả nước; sản lượng tiêu thụ điện liên tục lập kỷ lục… Thực trạng này đòi hỏi chúng ta phải hành động, không chỉ là lời nói; đòi hỏi các giải pháp phải được triển khai không chỉ nằm trên giấy; đòi hỏi sự quyết liệt, không ngừng nghỉ, không nhượng bộ…
Dẫn 2 ngày liên quan vấn đề môi trường đều nằm trong tháng 6 là ngày Môi trường thế giới 5.6 và ngày Đại dương thế giới 8.6, nhà báo Lâm Hiếu Dũng cho rằng, tháng 6 có thể coi là tháng môi trường, bởi nó nhắc nhở chúng ta rằng biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt. Nếu trước đây nhiều người vẫn nghĩ “biến đổi khí hậu” là khái niệm xa xôi, là băng tan ở Bắc Cực, nước biển dâng ngoài đại dương vời vợi thì giờ đây, chúng ta đang đối diện với những hình thái của biến đổi khí hậu hằng ngày, hằng giờ.
Chúng ta đã và vẫn đang trải qua những trận nắng nóng gay gắt kéo dài với nhiệt độ kỷ lục ở cả 3 miền Bắc – Trung – Nam; chúng ta cũng phải chống chọi với những trận lũ quét, mưa đá, giông lốc… không chỉ còn ở miền núi, vùng sâu mà ngay trong nội đô những thành phố lớn trên cả nước, gây thiệt hại lớn cả về người và của. Đã có rất nhiều buổi sáng thức dậy, đón chúng ta không phải là bầu không khí trong lành mà là bụi mịn dày đặc như sương giăng…
“Biến đổi khí hậu đã thực sự bước chân vào cửa mỗi nhà, ảnh hưởng đến cuộc sống của mỗi người, tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp và cả nền kinh tế. Tình trạng trái đất nóng lên liên tục, thời tiết cực đoan, băng tan, nước biển dâng, hạn hán, lũ lụt, cháy rừng, xâm nhập mặn, suy giảm đa dạng sinh học… cho thấy giới hạn của tự nhiên đang bị đẩy đến mức nguy hiểm. Nó đòi hỏi chúng ta phải sống có trách nhiệm và phải hành động thực sự, không thể trì hoãn”, nhà báo Lâm Hiếu Dũng nhấn mạnh.
Mới đây, trong bài phát biểu nhân ngày Môi trường thế giới, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định, chuyển đổi xanh phải trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo người đứng đầu Đảng và Nhà nước, cần đẩy mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, phát triển năng lượng tái tạo phù hợp với an ninh hệ thống, giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy công nghiệp ít phát thải, nông nghiệp sinh thái, giao thông công cộng, công trình xanh, vật liệu xanh và kinh tế tuần hoàn. Và trong công cuộc đó, doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi, bởi chính doanh nghiệp là nơi đổi mới công nghệ, tổ chức lại chuỗi cung ứng, tạo việc làm xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế.
Thực tế, đối với các doanh nghiệp, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện mà là tấm vé bắt buộc phải có để tiếp cận vốn, đơn hàng cũng như mở rộng thị trường. Bởi trên thế giới, hàng rào kỹ thuật về môi trường được hầu hết các nước xây dựng ngày càng nghiêm ngặt, cơ chế định giá carbon cũng được EU áp dụng từ năm 2026. Việt Nam đã cam kết với thế giới giảm phát thải ròng về 0 vào năm 2050. Ở trong nước, chúng ta đã xây dựng tiêu chuẩn phát thải, cơ chế định giá carbon, cùng với đó, hành vi người tiêu dùng đang thay đổi rõ rệt. Thế hệ người tiêu dùng hiện đại, nhất là giới trẻ ngày nay đã ý thức rất lớn trong lựa chọn sản phẩm an toàn cho sức khỏe và thân thiện với môi trường.
Thế nên, chuyển đổi xanh không phải là việc của người này, người kia; ngành này, ngành kia mà là trách nhiệm của tất cả chúng ta. Việc triển khai xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ đầu tháng 6 này chính là một thái độ rất rõ ràng về định hướng giảm phát thải. Bên cạnh đó, Nghị định về thị trường carbon nội địa và sàn giao dịch carbon dự kiến vận hành trong tháng 6 đã mở ra một sân chơi mới, nơi phát thải không còn là chi phí vô hình mà được định giá cụ thể.
Dù vậy, có một thực tế không thể phủ nhận, quá trình chuyển đổi xanh dường như đang bị chậm lại. Đơn cử như giao thông, lĩnh vực phát thải lớn nhất thì việc chuyển sang xe điện ở cả 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP.HCM đang lùi tiến độ. Việc chuyển nguồn sang năng lượng sạch vẫn gặp nhiều thách thức. Chúng ta mới chỉ có 1 hợp đồng mua bán điện trực tiếp đầu tiên sau hơn 1 năm cơ chế này được ban hành, điện mặt trời mái nhà cũng còn vướng trong khi nguy cơ thiếu điện và nhu cầu điện xanh rất lớn và cấp thiết. Tỷ lệ tín dụng xanh còn rất thấp so với nhu cầu, điều này cũng khiến các doanh nghiệp lực bất tòng tâm vì không thể vay vốn để đầu tư công nghệ máy móc cho công cuộc này…
Nêu loạt thực tế nói trên, nhà báo Lâm Hiếu Dũng đặt câu hỏi rằng liệu có phải giữa nhu cầu, áp lực và thực tế chuyển đổi xanh đang có độ vênh nhất định? Vậy thì điều gì đang làm chậm quá trình này? Chuyển đổi xanh đang gặp những thách thức gì? Các doanh nghiệp gặp khó khăn gì khi thực hiện bộ tiêu chuẩn ESG, được coi là kim chỉ nam để bước vào sân chơi mới, nơi các tập đoàn lớn trên thế giới đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo tiêu chuẩn xanh mà doanh nghiệp nào đứng ngoài luồng sẽ lập tức bị gạt bỏ? Tại sao chúng ta nhận thức rõ rằng trong công cuộc chuyển đổi xanh này, ai đi trước sẽ gặt hái được cơ hội nhưng thực tế lại rất nhiều doanh nghiệp đang đi chậm lại?
Từ loạt câu hỏi trên, nhà báo Lâm Hiếu Dũng nhắc lại cam kết giảm phát thải ròng về 0 vào năm 2050, Việt Nam là nước tiên phong tại Đông Nam Á, và lưu ý, nếu không tăng tốc, chúng ta rất có thể lại rơi vào tình thế đi sớm nhưng về trễ. “Trễ trong chuyển đổi xanh, đồng nghĩa với nền kinh tế sẽ phát triển thiếu bền vững. Đó là điều không được phép”, ông nhấn mạnh và mong muốn các doanh nghiệp có mặt trong hội thảo thẳng thắn chia sẻ về những khó khăn thách thức trong quá trình chuyển đổi xanh của mình; những yếu tố đang gây cản ngại cũng như đưa ra các kiến nghị, giải pháp để đẩy nhanh công cuộc chuyển đổi xanh, phát triển bền vững của đất nước.
Theo đó, ngày 21/5/2026, vụ việc mang mã A-552-856 (CBPG) và C-552-857 (chống trợ cấp), được khởi xướng trên cơ sở đơn kiện của Công ty MAT Industries, LLC nộp ngày 30/4/2026.
Sản phẩm bị điều tra chủ yếu thuộc các mã HS 8414.80.16.15, 8414.80.16.25, 8414.80.16.35 và 8414.80.16.85. Đơn kiện nêu tên 12 doanh nghiệp Việt Nam sản xuất, xuất khẩu mặt hàng này.
Theo số liệu của Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ (ITC), năm 2025 Việt Nam xuất khẩu khoảng 81 triệu USD máy nén khí sang Mỹ, chiếm khoảng 6% thị phần nhập khẩu của nước này. Kim ngạch xuất khẩu đã tăng 42% so với năm 2023.
Do Mỹ tiếp tục coi Việt Nam là nền kinh tế phi thị trường, Bộ Thương mại Mỹ sẽ sử dụng dữ liệu của quốc gia thay thế để tính toán biên độ phá giá. Nguyên đơn đề xuất Indonesia, Tunisia hoặc El Salvador làm quốc gia thay thế với lý do có trình độ phát triển kinh tế tương đồng và có ngành sản xuất liên quan.
Theo đó, biên độ bán phá giá bị cáo buộc đối với hàng hóa Việt Nam dao động từ 52,53% đến 106,22% nếu sử dụng El Salvador; từ 25,85% đến 132,31% nếu sử dụng Indonesia; và từ 22,06% đến 140,39% nếu sử dụng Tunisia.
Bên cạnh cáo buộc bán phá giá, nguyên đơn cho rằng các doanh nghiệp Việt Nam nhận được nhiều hình thức hỗ trợ từ Chính phủ, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất nội địa Mỹ. Hồ sơ vụ kiện liệt kê 46 chương trình trợ cấp bị cáo buộc, dù trong thông báo khởi xướng Bộ Thương mại Mỹ cho biết chỉ điều tra 43 chương trình.
Các chương trình này trải rộng từ tín dụng ưu đãi, bảo lãnh xuất khẩu, tín dụng đầu tư, hỗ trợ lãi suất; ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm thuế nhập khẩu; ưu đãi về đất đai, tiền thuê đất; hỗ trợ đầu tư, xúc tiến xuất khẩu; đến việc cung cấp điện, khí đốt và khí tự nhiên hóa lỏng với giá ưu đãi.
Đáng chú ý, nguyên đơn còn cáo buộc một số khoản hỗ trợ tài chính xuyên biên giới từ các tổ chức tài chính Trung Quốc có thể mang lại lợi ích cho doanh nghiệp tại Việt Nam và bị xem là trợ cấp có thể bị đối kháng theo quy định của Mỹ.
Theo quy trình điều tra, Bộ Thương mại Mỹ sẽ phát hành bản câu hỏi về lượng và giá trị (Q&V) để lựa chọn bị đơn bắt buộc, thường là các doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất trong giai đoạn điều tra.
Các doanh nghiệp không được lựa chọn vẫn phải nộp đơn xin hưởng thuế suất riêng rẽ trong vòng 21 ngày kể từ ngày khởi xướng nếu muốn tránh nguy cơ bị áp mức thuế toàn quốc, vốn thường rất cao.
Bộ Thương mại Mỹ dự kiến ban hành kết luận sơ bộ về trợ cấp sau 65 ngày và kết luận sơ bộ về bán phá giá sau 140 ngày kể từ ngày khởi xướng. Trong trường hợp xác định có "tình trạng khẩn cấp" do lượng nhập khẩu tăng đột biến, cơ quan điều tra Mỹ có thể áp dụng thuế hồi tố tới 90 ngày trước thời điểm áp dụng biện pháp sơ bộ.
Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp liên quan theo dõi sát diễn biến vụ việc, chủ động nghiên cứu quy định điều tra của Mỹ, hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra, đăng ký tài khoản ACCESS của Bộ Thương mại Mỹ để cập nhật thông tin và nộp hồ sơ đúng hạn.
Theo thỏa thuận, Vietnam Airlines sẽ giới thiệu các giá trị văn hóa, du lịch, con người và đặc sản Nghệ An thông qua các nền tảng truyền thông của hãng như tạp chí Heritage, website, hệ thống giải trí trên chuyến bay cùng các chương trình xúc tiến trong và ngoài nước.
Hai bên cũng xây dựng các chương trình liên kết phát triển du lịch gắn với hàng không, nghiên cứu các sản phẩm kích cầu phù hợp với từng thị trường; đồng thời tổ chức và hỗ trợ các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch, đầu tư và thương mại nhằm mở rộng nguồn khách và thúc đẩy giao thương.
Trong lĩnh vực hàng không, Vietnam Airlines tiếp tục nghiên cứu, mở thêm các đường bay phù hợp với nhu cầu thị trường và định hướng phát triển của tỉnh; hỗ trợ các hoạt động xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch và tổ chức sự kiện.
Nghệ An sẽ giới thiệu sản phẩm, dịch vụ của Vietnam Airlines trên các kênh thông tin của tỉnh và hỗ trợ kết nối các hoạt động hợp tác giữa hãng với doanh nghiệp, đối tác trên địa bàn.
Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Tổng giám đốc Vietnam Airlines cho biết: "Nghệ An có nhiều tiềm năng về du lịch, văn hóa và giao thương của khu vực Bắc Trung Bộ. Với vai trò Hãng hàng không Quốc gia, Vietnam Airlines mong muốn tiếp tục phát huy thế mạnh mạng đường bay và hệ sinh thái dịch vụ để đồng hành cùng tỉnh trong phát triển du lịch, mở rộng thị trường khách và tăng cường kết nối. Chúng tôi kỳ vọng giai đoạn hợp tác mới sẽ tạo thêm động lực để địa phương thu hút du khách, nhà đầu tư và phát huy tốt hơn những lợi thế sẵn có".
Trước đó, trong giai đoạn 2021 – 2025, Vietnam Airlines và tỉnh Nghệ An đã cùng nhau triển khai nhiều hoạt động xúc tiến du lịch, đầu tư và kết nối hàng không. Hãng hàng không Quốc gia tham gia cùng địa phương trong các sự kiện như chương trình đón chuyến bay đầu năm, Lễ hội Du lịch Ẩm thực Sen, hội nghị phát triển sản phẩm du lịch Nghệ An; đồng thời giới thiệu văn hóa, du lịch Nghệ An trên tạp chí Heritage, website và hệ thống giải trí trên chuyến bay.
Hiện nay, Vietnam Airlines Group đang duy trì khai thác ổn định đường bay kết nối Nghệ An với tần suất cao, bao gồm 2 chuyến/ngày từ Hà Nội và 6 chuyến/ngày từ TP.HCM. Việc duy trì các luồng bay nhộn nhịp này góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy giao thương, thu hút đầu tư và tạo đà bứt phá cho ngành du lịch của tỉnh nhà.
Cùng với các hoạt động xúc tiến, nhiều chương trình giới thiệu văn hóa, ẩm thực và đặc sản Nghệ An tới hành khách trong nước và quốc tế được tổ chức. Đặc sản cam Xã Đoài từng được Vietnam Airlines đưa vào phục vụ trên các chuyến bay như một phần trong chương trình "Con đường nông sản", quảng bá nông sản, đặc sản vùng miền của hãng.
Là doanh nghiệp trọng điểm của ngành điện, Tổng công ty Phát điện 2 (EVNGENCO2) đã và đang tích cực chuyển đổi xanh để phát triển bền vững. Xoay quanh lộ trình này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với ông Trần Phú Thái, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch Hội đồng quản trị EVNGENCO2.
EVNGENCO2 là một tổng công ty phát điện lớn, quản lý nhiều nhà máy dùng nhiên liệu hóa thạch, ông có thể cho biết những thách thức mà đơn vị đang đối diện khi thực hiện cuộc cách mạng chuyển đổi xanh?
Ông Trần Phú Thái: EVNGENCO2 bước vào lộ trình chuyển đổi xanh với tâm thế chủ động và chúng tôi nhận thức rất rõ những thách thức mang tính hệ thống. Bài toán khó là làm thế nào vừa bảo đảm an ninh cung cấp điện, nhất là trong các thời điểm phụ tải tăng cao hay thiên tai cực đoan, vừa phải giảm cường độ phát thải theo các tiêu chuẩn ngày càng nghiêm ngặt. Việc tìm kiếm giao điểm tối ưu giữa ba mục tiêu "đủ điện - điện sạch - giá hợp lý" thực sự không đơn giản. Bên cạnh đó, các dự án công nghệ carbon thấp đòi hỏi nguồn vốn rất lớn và thời gian hoàn vốn dài, trong khi các cơ chế như hợp đồng mua bán điện, công cụ chia sẻ rủi ro hay tiêu chuẩn ESG để tiếp cận vốn xanh vẫn đang tiếp tục hoàn thiện. Tiếp cận nguồn vốn xanh, trái phiếu bền vững, hay khoản vay liên kết bền vững vừa là cơ hội, vừa là thách thức về năng lực đáp ứng tiêu chí ESG.
Trong khi đó, các loại nhiên liệu chuyển tiếp như khí thiên nhiên, LNG cần hạ tầng đồng bộ. Các giải pháp mới (đồng đốt sinh khối, amoniac, sẵn sàng hydro; lưu trữ năng lượng BESS; số hóa vận hành; AI bảo dưỡng dự báo) cần thời gian thử nghiệm, tiêu chuẩn đo đếm - kiểm chứng và đội ngũ vận hành được đào tạo.
Đặc biệt, chúng tôi phải tính toán nhịp độ chuyển dịch phù hợp để tránh lãng phí tài sản đối với các tổ máy hiện hữu còn vòng đời kỹ thuật, nhưng cũng không được quá chậm để tránh rủi ro tụt hậu. Rõ ràng, chuyển dịch năng lượng không chỉ là việc của nhà máy phát điện mà nó còn đòi hỏi sự đồng bộ về quy hoạch nguồn-lưới-lưu trữ; cơ chế thị trường điện cạnh tranh, thị trường carbon; tiêu chuẩn kỹ thuật và thủ tục đầu tư rõ ràng, dự báo được.
Tuy nhiên, những thách thức đó cũng chính là động lực để EVNGENCO2 tăng tốc cải cách vận hành, đa dạng hóa danh mục nguồn và làm mới phương thức quản trị theo chuẩn mực ESG hiện đại.
Vậy EVNGENCO2 đã và đang thực hiện phương án gì để tái cấu trúc, chuyển từ nhiên liệu hóa thạch sang nhiên liệu xanh thân thiện với môi trường?
Chúng tôi đang triển khai đồng bộ các trụ cột bám sát định hướng của Chính phủ, EVN và các cam kết tại COP26. Đầu tiên là tái cấu trúc danh mục nguồn, ưu tiên công nghệ thấp carbon, tăng tỷ trọng tua-bin khí hiệu suất cao và chuẩn bị sẵn sàng phương án sử dụng LNG như giải pháp chuyển tiếp. Chuỗi khí Lô B-Ô Môn là một thí dụ tiêu biểu mà chúng tôi chủ động chuẩn bị phương án sẵn sàng tiếp nhận khí để phát điện hiệu quả. Song song đó, EVNGENCO2 đẩy mạnh năng lượng tái tạo thông qua các hệ sinh thái điện mặt trời (kể cả điện mặt trời nổi tại các hồ thủy điện hiện hữu nếu phù hợp quy hoạch), điện gió trên bờ/khu vực ven biển và điện sinh khối tại các địa bàn có nguồn phụ phẩm nông-lâm nghiệp, phù hợp quy hoạch. Chúng tôi cũng nghiên cứu và thí điểm các giải pháp linh hoạt như hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) quy mô phù hợp; phát điện đỉnh bằng khí và từng bước chuẩn bị lộ trình sử dụng amoniac hay hydro cho một số tổ máy trong tương lai khi thị trường nhiên liệu xanh ổn định.
Về quản trị vận hành, các đơn vị đang tập trung cải thiện suất tiêu hao nhiệt, tối ưu hóa chế độ đốt; lắp đặt, nâng cấp hệ thống xử lý khí thải theo lộ trình; tối ưu hóa hệ thống thu gom-sử dụng tro xỉ, hướng tới tỷ lệ tái sử dụng/tái chế cao; cùng với đó, xây dựng nền tảng dữ liệu tập trung cho toàn hệ thống nhà máy để tăng hiệu quả quản lý và dự báo tình huống.
Việc các đơn vị xây dựng hệ thống đo đếm - báo cáo phát thải theo chuẩn quốc tế cũng được chú trọng để tạo nền tảng tiếp cận các nguồn tài chính xanh và khoản vay liên kết bền vững…
Cuối cùng và quan trọng nhất chính là yếu tố đào tạo con người để làm chủ quy trình mới, công nghệ xanh mới; tái thiết quy trình an toàn-môi trường theo ISO 14001/45001 và thúc đẩy văn hóa vận hành kỷ luật, minh bạch và cải tiến liên tục.
Thách thức lớn như vậy, nhưng EVNGENCO2 đã định hình những bước đi phù hợp không chỉ phát triển mà còn phát triển nhanh với định hướng tăng gấp 2 lần tổng công suất phát điện hiện hữu và phát triển bền vững?
Mục tiêu tăng gấp đôi công suất là một tham vọng có cơ sở, được xây dựng trên cấu trúc "tăng trưởng thông minh", nghĩa là tăng không chỉ về quy mô, mà tăng về chất lượng, độ linh hoạt và tính bền vững.
Trong cấu trúc này, khí tự nhiên chính là nguồn nền linh hoạt, hiệu suất cao, phát thải thấp hơn so than, phù hợp cân bằng hệ thống khi tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng.
Các dự án năng lượng tái tạo phát triển theo cụm-hệ sinh thái: tận dụng mặt bằng, hạ tầng đấu nối hiện hữu của các nhà máy; ưu tiên các dự án có giải pháp lưu trữ/điều độ kèm theo để giảm cắt giảm công suất. Lưu trữ năng lượng (BESS) quy mô hợp lý và các giải pháp nâng cao tính đáp ứng nhanh của các tổ máy hiện hữu để hỗ trợ điều độ hệ thống.
Cốt lõi chiến lược của EVNGENCO2 là tính linh hoạt. Chúng tôi không đặt cược vào một công nghệ duy nhất, mà xây dựng danh mục đa dạng để luôn có phương án dự phòng, phối hợp chặt chẽ với điều độ hệ thống và các cơ quan quản lý.
Việc tăng gấp đôi công suất đi kèm mục tiêu xanh-sạch-bền vững là một lộ trình đầy thách thức, nhưng chúng tôi tin rằng với nền tảng vận hành vững chắc, văn hóa kỷ luật-đổi mới, sự đồng hành của các cơ quan quản lý, đối tác và khách hàng, EVNGENCO2 sẽ đạt được mục tiêu đề ra, đóng góp xứng đáng cho an ninh năng lượng quốc gia và mục tiêu Net Zero 2050.
