Là doanh nghiệp trọng điểm của ngành điện, Tổng công ty Phát điện 2 (EVNGENCO2) đã và đang tích cực chuyển đổi xanh để phát triển bền vững. Xoay quanh lộ trình này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với ông Trần Phú Thái, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch Hội đồng quản trị EVNGENCO2.
EVNGENCO2 là một tổng công ty phát điện lớn, quản lý nhiều nhà máy dùng nhiên liệu hóa thạch, ông có thể cho biết những thách thức mà đơn vị đang đối diện khi thực hiện cuộc cách mạng chuyển đổi xanh?
Ông Trần Phú Thái: EVNGENCO2 bước vào lộ trình chuyển đổi xanh với tâm thế chủ động và chúng tôi nhận thức rất rõ những thách thức mang tính hệ thống. Bài toán khó là làm thế nào vừa bảo đảm an ninh cung cấp điện, nhất là trong các thời điểm phụ tải tăng cao hay thiên tai cực đoan, vừa phải giảm cường độ phát thải theo các tiêu chuẩn ngày càng nghiêm ngặt. Việc tìm kiếm giao điểm tối ưu giữa ba mục tiêu “đủ điện – điện sạch – giá hợp lý” thực sự không đơn giản. Bên cạnh đó, các dự án công nghệ carbon thấp đòi hỏi nguồn vốn rất lớn và thời gian hoàn vốn dài, trong khi các cơ chế như hợp đồng mua bán điện, công cụ chia sẻ rủi ro hay tiêu chuẩn ESG để tiếp cận vốn xanh vẫn đang tiếp tục hoàn thiện. Tiếp cận nguồn vốn xanh, trái phiếu bền vững, hay khoản vay liên kết bền vững vừa là cơ hội, vừa là thách thức về năng lực đáp ứng tiêu chí ESG.
Trong khi đó, các loại nhiên liệu chuyển tiếp như khí thiên nhiên, LNG cần hạ tầng đồng bộ. Các giải pháp mới (đồng đốt sinh khối, amoniac, sẵn sàng hydro; lưu trữ năng lượng BESS; số hóa vận hành; AI bảo dưỡng dự báo) cần thời gian thử nghiệm, tiêu chuẩn đo đếm – kiểm chứng và đội ngũ vận hành được đào tạo.
Đặc biệt, chúng tôi phải tính toán nhịp độ chuyển dịch phù hợp để tránh lãng phí tài sản đối với các tổ máy hiện hữu còn vòng đời kỹ thuật, nhưng cũng không được quá chậm để tránh rủi ro tụt hậu. Rõ ràng, chuyển dịch năng lượng không chỉ là việc của nhà máy phát điện mà nó còn đòi hỏi sự đồng bộ về quy hoạch nguồn-lưới-lưu trữ; cơ chế thị trường điện cạnh tranh, thị trường carbon; tiêu chuẩn kỹ thuật và thủ tục đầu tư rõ ràng, dự báo được.
Tuy nhiên, những thách thức đó cũng chính là động lực để EVNGENCO2 tăng tốc cải cách vận hành, đa dạng hóa danh mục nguồn và làm mới phương thức quản trị theo chuẩn mực ESG hiện đại.
Vậy EVNGENCO2 đã và đang thực hiện phương án gì để tái cấu trúc, chuyển từ nhiên liệu hóa thạch sang nhiên liệu xanh thân thiện với môi trường?
Chúng tôi đang triển khai đồng bộ các trụ cột bám sát định hướng của Chính phủ, EVN và các cam kết tại COP26. Đầu tiên là tái cấu trúc danh mục nguồn, ưu tiên công nghệ thấp carbon, tăng tỷ trọng tua-bin khí hiệu suất cao và chuẩn bị sẵn sàng phương án sử dụng LNG như giải pháp chuyển tiếp. Chuỗi khí Lô B-Ô Môn là một thí dụ tiêu biểu mà chúng tôi chủ động chuẩn bị phương án sẵn sàng tiếp nhận khí để phát điện hiệu quả. Song song đó, EVNGENCO2 đẩy mạnh năng lượng tái tạo thông qua các hệ sinh thái điện mặt trời (kể cả điện mặt trời nổi tại các hồ thủy điện hiện hữu nếu phù hợp quy hoạch), điện gió trên bờ/khu vực ven biển và điện sinh khối tại các địa bàn có nguồn phụ phẩm nông-lâm nghiệp, phù hợp quy hoạch. Chúng tôi cũng nghiên cứu và thí điểm các giải pháp linh hoạt như hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) quy mô phù hợp; phát điện đỉnh bằng khí và từng bước chuẩn bị lộ trình sử dụng amoniac hay hydro cho một số tổ máy trong tương lai khi thị trường nhiên liệu xanh ổn định.
Về quản trị vận hành, các đơn vị đang tập trung cải thiện suất tiêu hao nhiệt, tối ưu hóa chế độ đốt; lắp đặt, nâng cấp hệ thống xử lý khí thải theo lộ trình; tối ưu hóa hệ thống thu gom-sử dụng tro xỉ, hướng tới tỷ lệ tái sử dụng/tái chế cao; cùng với đó, xây dựng nền tảng dữ liệu tập trung cho toàn hệ thống nhà máy để tăng hiệu quả quản lý và dự báo tình huống.
Việc các đơn vị xây dựng hệ thống đo đếm – báo cáo phát thải theo chuẩn quốc tế cũng được chú trọng để tạo nền tảng tiếp cận các nguồn tài chính xanh và khoản vay liên kết bền vững…
Cuối cùng và quan trọng nhất chính là yếu tố đào tạo con người để làm chủ quy trình mới, công nghệ xanh mới; tái thiết quy trình an toàn-môi trường theo ISO 14001/45001 và thúc đẩy văn hóa vận hành kỷ luật, minh bạch và cải tiến liên tục.
Thách thức lớn như vậy, nhưng EVNGENCO2 đã định hình những bước đi phù hợp không chỉ phát triển mà còn phát triển nhanh với định hướng tăng gấp 2 lần tổng công suất phát điện hiện hữu và phát triển bền vững?
Mục tiêu tăng gấp đôi công suất là một tham vọng có cơ sở, được xây dựng trên cấu trúc “tăng trưởng thông minh”, nghĩa là tăng không chỉ về quy mô, mà tăng về chất lượng, độ linh hoạt và tính bền vững.
Trong cấu trúc này, khí tự nhiên chính là nguồn nền linh hoạt, hiệu suất cao, phát thải thấp hơn so than, phù hợp cân bằng hệ thống khi tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng.
Các dự án năng lượng tái tạo phát triển theo cụm-hệ sinh thái: tận dụng mặt bằng, hạ tầng đấu nối hiện hữu của các nhà máy; ưu tiên các dự án có giải pháp lưu trữ/điều độ kèm theo để giảm cắt giảm công suất. Lưu trữ năng lượng (BESS) quy mô hợp lý và các giải pháp nâng cao tính đáp ứng nhanh của các tổ máy hiện hữu để hỗ trợ điều độ hệ thống.
Cốt lõi chiến lược của EVNGENCO2 là tính linh hoạt. Chúng tôi không đặt cược vào một công nghệ duy nhất, mà xây dựng danh mục đa dạng để luôn có phương án dự phòng, phối hợp chặt chẽ với điều độ hệ thống và các cơ quan quản lý.
Việc tăng gấp đôi công suất đi kèm mục tiêu xanh-sạch-bền vững là một lộ trình đầy thách thức, nhưng chúng tôi tin rằng với nền tảng vận hành vững chắc, văn hóa kỷ luật-đổi mới, sự đồng hành của các cơ quan quản lý, đối tác và khách hàng, EVNGENCO2 sẽ đạt được mục tiêu đề ra, đóng góp xứng đáng cho an ninh năng lượng quốc gia và mục tiêu Net Zero 2050.
Theo Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), xăng sinh học E10 đã phủ toàn hệ thống cửa hàng xăng thuộc sở hữu của Petrolimex từ ngày 25.5.
Việc Petrolimex đưa sản phẩm xăng sinh học E10 vào kinh doanh trên quy mô toàn quốc sớm hơn so với lộ trình ngày 1.6.2026 quy định tại Thông tư số 50/2025, nhằm mục tiêu thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy chuyển dịch xanh trong lĩnh vực năng lượng.
Trước khi triển khai trên toàn hệ thống, Petrolimex đã tổ chức thí điểm kinh doanh xăng sinh học E10 tại một số cửa hàng xăng dầu từ tháng 8.2025 nhằm đánh giá khả năng vận hành thực tế, mức độ tương thích kỹ thuật và phản hồi của thị trường.
Kết quả thí điểm cho thấy hoạt động cung ứng ổn định, chất lượng nhiên liệu đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật theo quy định. Đặc biệt, kiểm tra chất lượng mẫu xăng E10 với thời gian lưu 3 tháng trong bình lưu mẫu cho kết quả đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.
Để triển khai kinh doanh xăng E10 trên quy mô toàn quốc, Petrolimex đã rà soát, nâng cấp hệ thống bể chứa, cột bơm, phương tiện vận tải, quy trình quản lý chất lượng và cập nhật cẩm nang hướng dẫn sử dụng nhiên liệu sinh học nhằm bảo đảm đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật.
"Chất lượng xăng E10 được kiểm soát chặt chẽ trước khi đưa ra thị trường", Petrolimex khẳng định.
Với tiến độ phủ kín hệ thống phân phối từ 25.5 vừa qua, Petrolimex tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong thực thi các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công thương trong xây dựng hệ sinh thái năng lượng sạch; đồng hành cùng định hướng chuyển dịch năng lượng quốc gia, hướng tới tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Tương tự, Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOil) cũng chính thức phân phối xăng E10 trên toàn hệ thống gần 1000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước trong tháng 5.
Theo Bộ Công thương, hai doanh nghiệp đầu mối lớn nhất là Petrolimex và PVOil hiện đang chiếm khoảng 70 - 75% thị phần bán lẻ xăng dầu cả nước. Đến nay, các doanh nghiệp lớn đã vào cuộc, theo Bộ Công thương, các đơn vị còn lại cũng đang chuẩn bị các phương án để tham gia lộ trình chuyển đổi sang xăng sinh học E10.
Theo đề xuất, dự án có tổng chiều dài khoảng 11 km, điểm đầu từ ngã tư An Sương, kết thúc tại bùng binh Nguyễn Thái Sơn - ngay cửa ngõ vào sân bay Tân Sơn Nhất. Tuyến đường được định hướng đi trên cao chạy dọc theo các trục hiện hữu gồm Trường Chinh, Cộng Hòa, Trường Sơn và Hồng Hà.
Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường theo quy mô đường trục chính đô thị, vận tốc thiết kế tối đa 80 km/giờ, xây dựng mặt cắt ngang rộng tối đa 60m.
Theo nghiên cứu của Công ty Phát Đạt, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 15.710 tỉ đồng, bao gồm chi phí xây dựng, chi phí giải phóng mặt bằng và các chi phí khác có liên quan. Nếu được chấp thuận, nhà đầu tư sẽ triển khai hoàn thành dự án vào năm 2030.
Về hình thức đầu tư, doanh nghiệp đề xuất đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), hình thức xây dựng - chuyển giao (hợp đồng BT). Phương thức thanh toán cho hợp đồng dự kiến bằng quỹ đất kết hợp ngân sách.
Trong quá trình thực hiện hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư sau khi được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chấp thuận, doanh nghiệp sẽ phối hợp với các sở, ngành liên quan xác định cụ thể về hình thức thanh toán cho hợp đồng BT.
Dự án Nâng cấp, mở rộng trục đường Trường Chinh - Cộng Hòa (từ Ngã 4 An Sương đến khu vực sân bay Tân Sơn Nhất), đã được Thành ủy TP.HCM xác định là công trình cấp bách cần thực hiện hoàn thành trước năm 2030. Đây là một trong những tuyến giao thông huyết mạch của TP, giữ vai trò kết nối khu vực cửa ngõ Tây Bắc với trung tâm đô thị và khu vực sân bay Tân Sơn Nhất.
Dự án được triển khai với mục đích chính là giảm tải cho các tuyến đường thường xuyên quá tải hiện nay, đồng thời tạo ra một trục giao thông hiện đại kết nối liền mạch giữa các khu vực trung tâm thành phố với các khu công nghiệp, đô thị vệ tinh phía Tây.
Theo Phát Đạt, khi hoàn thành, công trình không chỉ giúp phân luồng giao thông hiệu quả, giảm ùn tắc và tai nạn mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho toàn khu vực, đồng thời kết nối thuận lợi với các dự án hạ tầng lớn khác như tuyến metro số 1, cao tốc TP.HCM - Mộc Bài và hệ thống vành đai thành phố.
Từ kết quả nghiên cứu, doanh nghiệp kiến nghị TP.HCM chấp thuận được giao lập hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư theo hợp đồng BT. Phía Phát Đạt cam kết tự bố trí kinh phí để thực hiện công tác lập hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư dự án, trình cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt theo đúng quy định. Đồng thời chịu mọi chi phí, rủi ro nếu hồ sơ đề xuất dự án không được chấp thuận.
Sau 4 năm, mức lãi suất 10%/năm đã xuất hiện trở lại trên thị trường. Cụ thể, PVCombank đã tăng lãi suất tiết kiệm lên 10%/năm cho kỳ hạn 12 - 13 tháng đối với tiền gửi tại quầy, điều kiện là duy trì số dư tối thiểu 2.000 tỉ đồng. Với số tiền dưới mức này thì lãi suất tiết kiệm 12 tháng chỉ ở 5,8%/năm, 13 tháng ở mức 6%/năm. Ở các kỳ hạn dài từ 15 tháng trở lên, ngân hàng (NH) này áp dụng lãi 6,3%/năm.
Tương tự, sau khi tăng thêm lãi suất 1,2%/năm vào tháng 3, Cake by VPBank đã điều chỉnh tăng lãi suất thêm 1,3%, mức lãi cao nhất lên 9,2%/năm, áp dụng trong tháng 4. NH MSB cũng thông báo mức lãi suất 9%/năm đối với khách hàng mở mới, hoặc sổ tiết kiệm mở từ đầu năm 2018 tự động gia hạn, có kỳ hạn 12 tháng, 13 tháng và số tiền gửi từ 500 tỉ đồng trở lên cho kỳ hạn 13 tháng.
Cuộc đua lãi suất của các NH kéo dài từ quý 3/2025 đến nay và chưa dừng lại. Từ mức 7%/năm rồi đến 8%/năm và hiện giờ áp sát 9% rất nhiều. Chẳng hạn, NCB áp dụng lãi suất từ 8,7 - 8,8%/năm ở kỳ hạn 6 tháng, từ 9 - 13 tháng lên 8,75 - 8,85%/năm; đối với tiết kiệm online sẽ cộng thêm 0,1%. Sacombank cũng vừa áp dụng lãi suất tiết kiệm lên 8,8%/năm đối với kỳ hạn 36 tháng, 24 tháng là 8,6%/năm, kỳ hạn 15 tháng ở mức 8,2%/năm…
Ngay cả các NH thuộc nhóm "Big 4" (Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank) cũng đã tham gia cuộc đua vào tuần cuối tháng 3, khi đồng loạt tăng mạnh lãi suất huy động ở các kỳ hạn từ 12 tháng trở lên. Cụ thể, các mức lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng đã được các NH này nâng từ 5,2%/năm lên 5,9%/năm. Mới đây, Vietcombank huy động chứng chỉ tiền gửi với lãi suất 7,9%/năm đối với kỳ hạn 12 tháng, trong khi kênh tiết kiệm thông thường là 6,8%/năm. Làn sóng huy động vốn còn tràn ngập cả trên không gian mạng, trong đó các nhân viên NH tham gia mời chào lãi suất trên 9%/năm khá nhiều.
Lợi dụng thị trường lãi suất nóng sốt, các nhóm lừa đảo cũng trà trộn mời gọi khi đưa ra "siêu lãi suất" để trộm thông tin tài khoản. Vietcombank phát thông tin cảnh báo về tình trạng trên các nền tảng Facebook, Zalo, kẻ gian giả mạo các mức lãi suất cao từ 8,3 - 9%/năm tùy theo số tiền gửi. Từ đó dụ dỗ khách hàng cung cấp thông tin cá nhân, thông tin đăng nhập NH và/hoặc thông tin thẻ nhằm đánh cắp tiền trong tài khoản.
Trước diễn biến thị trường lãi suất gần đây, NH Nhà nước (NHNN) đã ra công văn gửi các NH yêu cầu ổn định mặt bằng lãi suất trên thị trường. NH cân đối nguồn vốn, sử dụng vốn đảm bảo thanh khoản và khả năng chi trả, không gây xáo trộn mặt bằng lãi suất thị trường; hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng kinh tế, đảm bảo an toàn hoạt động của NH theo chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Thống đốc NHNN.
Theo Công ty chứng khoán MB, xu hướng tăng lãi suất huy động tiếp tục lan tỏa trong tháng 3, đáng chú ý có sự xuất hiện của các NH nhóm "Big 4". Hầu hết các NH điều chỉnh lãi suất ở kỳ hạn 6 tháng trở lên. Không những vậy, khảo sát thực tế cho thấy hiện mặt bằng lãi suất huy động tại nhiều NH cao hơn đáng kể so với mức công bố trên website, thậm chí xuất hiện mức lãi suất lên tới 9%/năm cho kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Diễn biến này phản ánh áp lực huy động vốn đang gia tăng rõ nét, đặc biệt vào thời điểm cuối quý khi các tổ chức tín dụng có xu hướng đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng. Theo số liệu từ NHNN, tính đến ngày 23.3, dư nợ tín dụng toàn hệ thống ước tăng khoảng 2,02% so với cuối năm 2025.
Việc các NH tăng lãi suất huy động trong thời gian qua cũng xuất phát từ tăng trưởng huy động chậm hơn so với cho vay. Số liệu từ NHNN chi nhánh khu vực 2 cho biết tính đến cuối tháng 3, các NH trên địa bàn TP.HCM huy động vốn tăng 0,1% so với cuối năm 2025, đạt hơn 5,267 triệu tỉ đồng trong khi tăng trưởng tín dụng tăng 1,5% so với cuối năm 2025, đạt 5,286 triệu tỉ đồng.
Kế hoạch tăng trưởng tín dụng năm 2026 khoảng 15%, tương đương hệ thống NH bơm ra nền kinh tế 2,8 triệu tỉ đồng. Điều này đồng nghĩa các NH huy động lượng tiền tương đương. Đây chính là áp lực khiến các NH chạy đua huy động thời gian qua. PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế VN tại TP.HCM (VIFC-HCMC), nhận xét: Cuộc đua lãi suất huy động của các NH tăng trong thời gian qua chủ yếu huy động bù đắp thanh khoản là chính, nếu thúc đẩy tăng trưởng tín dụng thì mức lãi suất không thể tăng cao lên đến như vậy. Thanh khoản hiện nay chịu áp lực đến từ giá xăng dầu tăng, nhập khẩu lạm phát từ nước ngoài vào thị trường trong nước. Khi chi phí hàng hóa dịch vụ tăng lên sẽ ảnh hưởng đến lạm phát, điều này tác động đến thanh khoản NH ít nhiều. Vì lạm phát cao thì lãi suất phải ở mức cao.
Thêm vào đó, tỷ giá thời gian qua cũng đã tăng trở lại, đòi hỏi lãi suất tiền đồng phải cao hơn để giữ tỷ giá ổn định. Thế nhưng ông Nguyễn Hữu Huân cho rằng diễn biến lãi suất tiết kiệm thời gian gần đây sẽ không giống như năm 2022, tăng đồng loạt lên 10 - 11%/năm bởi lãi suất cao sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế. "Áp lực tỷ giá và mặt bằng lãi suất quốc tế ở mức cao tương đối, đặc biệt trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì chính sách tiền tệ thận trọng. Điều này tạo ra áp lực giữ chênh lệch lãi suất VND - USD ở mức hợp lý, tránh dòng vốn dịch chuyển, qua đó khiến mặt bằng lãi suất trong nước khó duy trì thấp như giai đoạn 2023 - 2024. Cần lưu ý dự trữ ngoại tệ hiện nay để đảm bảo tỷ giá không tăng quá mạnh, tác động đến lãi suất tiền đồng", ông Huân khuyến cáo.
