Ở World Cup 2022, mỗi bảng chỉ có hai đội đi tiếp. Điều đó khiến mọi trận cuối vòng bảng đều mang tính sống còn. Một thất bại có thể đồng nghĩa với vé máy bay về nước, còn một bàn thắng cũng đủ đảo lộn cục diện. Sự khắc nghiệt ấy tạo nên những màn rượt đuổi nghẹt thở ở lượt cuối.
World Cup 2026 lại khác. Trong 12 bảng đấu, ngoài hai đội dẫn đầu, còn có 8 đội đứng thứ ba giành vé vào vòng 1/16. Muốn giảm từ 48 xuống còn 32 đội vào vòng knock-out, FIFA buộc phải tạo ra cơ chế này. Hệ quả là nhiều đội không còn chịu áp lực phải thắng bằng mọi giá.
Hàn Quốc là ví dụ điển hình. Đại diện châu Á bất ngờ thua Nam Phi 0-1 ở lượt cuối bảng A. Nếu điều này xảy ra cách đây bốn năm, Hàn Quốc chắc chắn bị loại. Nhưng năm nay, họ vẫn có nhiều khả năng đi tiếp nhờ suất dành cho đội đứng thứ ba. Với ba điểm và hiệu số bàn thắng bại -1, cơ hội vượt qua vòng bảng vẫn rất lớn.
Việc có thêm 8 suất dành cho đội xếp thứ ba khiến ranh giới giữa thành công và thất bại trở nên mờ nhạt. Thay vì buộc phải thắng, nhiều đội tuyển chỉ cần tính toán để có thêm một điểm.
Đó là điều khiến hai trận Australia – Paraguay ở bảng D và Áo – Algeria ở bảng J được chú ý đặc biệt. Trước lượt cuối, các đội này đều lần lượt đứng thứ hai và ba, cùng có ba điểm. Một trận hòa sẽ giúp cả hai đạt bốn điểm, số điểm gần như chắc chắn đủ để ít nhất giành vé với tư cách đội đứng thứ ba có thành tích tốt.
Trên lý thuyết, không đội nào tuyên bố sẽ đá hòa. Nhưng thể thức mới vô tình tạo ra động lực để hai bên chấp nhận kết quả đó nếu diễn biến trên sân thuận lợi. Australia quả thực đã hòa Paraguay 0-0, trong trận đấu không có cơ hội nguy hiểm nào được tạo ra, theo thống kê Fotmob.
Lịch đấu còn làm vấn đề trở nên rõ hơn. Bảng D diễn ra sau khi 5 bảng khác đã kết thúc, nên Australia và Paraguay sẽ có thêm dữ liệu để tính toán. Bảng J là bảng cuối cùng kết thúc. Khi ấy, Áo và Algeria biết chính xác cần kết quả nào để đi tiếp.
Nghịch lý còn xuất hiện khi việc đứng thứ ba đôi lúc còn hấp dẫn hơn nhì bảng. Ở World Cup 2026, đối thủ của các đội xếp thứ ba phụ thuộc vào bảng nào cung cấp suất đi tiếp. Vì vậy, các đội đá muộn có thể nhìn toàn bộ nhánh đấu trước khi quyết định chiến thuật.
Chẳng hạn, đội nhì bảng J nhiều khả năng gặp đội nhất bảng H, nơi Tây Ban Nha đang dẫn đầu. Trong khi đó, đội đứng thứ ba bảng J có thể rơi vào nhánh gặp đội nhất bảng L hoặc đội nhất bảng B (Thụy Sĩ), những đối thủ được đánh giá dễ chịu hơn tùy kết quả cuối cùng.
Điều này mở ra khả năng một đội không chỉ hài lòng với trận hòa, mà thậm chí còn cân nhắc việc đứng thứ ba thay vì thứ hai nếu con đường vào sâu trở nên thuận lợi hơn.
Đây không phải lần đầu bóng đá đối mặt nguy cơ các đội thi đấu vì kết quả có lợi cho cả hai. World Cup 1982 từng chứng kiến “Nỗi ô nhục Gijon”. Khi đó, Tây Đức chỉ cần thắng Áo với cách biệt tối thiểu để cả hai cùng vào vòng hai, còn Algeria bị loại. Tây Đức ghi bàn ngay phút 10 rồi hai đội gần như không còn tấn công. Trận đấu kết thúc với tỷ số 1-0, khiến FIFA phải thay đổi luật, buộc các trận cuối vòng bảng diễn ra cùng giờ.
Bài học đó khiến FIFA ban đầu dự định chia World Cup 2026 thành 16 bảng, mỗi bảng ba đội. Tuy nhiên, phương án này bị hủy vì lo ngại đội đá cuối sẽ biết chính xác cần kết quả gì để đi tiếp, tạo điều kiện cho những màn “bắt tay” còn rõ ràng hơn.
FIFA chuyển sang 12 bảng bốn đội và tổ chức lượt cuối cùng giờ như trước. Tuy nhiên, việc bổ sung tám suất dành cho đội đứng thứ ba lại tạo ra một dạng tính toán khác. Dù các trận vẫn diễn ra đồng thời, nhiều đội vẫn biết rằng chỉ cần hòa là đủ.
Lịch sử bóng đá cũng từng chứng kiến những hoàn cảnh tương tự. Euro 2020 có trận Ukraine gặp Áo ở lượt cuối. Hai đội đều biết bốn điểm nhiều khả năng đủ để vào vòng knock-out với tư cách đội thứ ba. Dù vậy, Áo vẫn thắng 1-0 để giành vị trí nhì bảng, còn Ukraine sau đó cũng đi tiếp nhờ hơn Phần Lan hiệu số.
Điều đó cho thấy việc thể thức tạo ra cơ hội tính toán không đồng nghĩa các đội chắc chắn sẽ chọn giải pháp an toàn. Nhưng chỉ riêng khả năng ấy tồn tại cũng đủ làm giảm sức hấp dẫn của giải đấu.
Việc mở rộng World Cup 2026 lên 48 đội là cam kết tranh cử của Chủ tịch FIFA Gianni Infantino năm 2016. Giải đấu lớn hơn mang đến nhiều cơ hội cho các nền bóng đá mới nổi và giúp World Cup có thêm thị trường. Tuy nhiên, đổi lại là những bài toán thể thức chưa có lời giải hoàn hảo.
Có lẽ sau kỳ World Cup đầu tiên với 48 đội, FIFA sẽ phải tiếp tục điều chỉnh. Không phải quay về 32 đội, mà thậm chí cân nhắc mở rộng lên 64 đội để xây dựng một hệ thống vòng bảng và vòng knock-out cân đối hơn, thay vì duy trì mô hình hiện tại với quá nhiều kẽ hở cho những toan tính.
Tuần trước là quãng thời gian đen tối với Liên đoàn Bóng chuyền Philippines (PNVF). Vào giữa tuần, họ bị Ủy ban Thể thao nước này (PSC) đóng băng toàn bộ kinh phí vì "không tuân thủ các quy tắc và thỏa thuận".
Trước đó rất nhiều VĐV chủ lực của tuyển bóng chuyền nữ Philippines đồng loạt không lên tuyển. Nhiều tin đồn chưa xác thực cho biết họ có những bất đồng với phía PNVF.
Sau đó đến lượt Liên đoàn Bóng chuyền thế giới (FIVB) đình chỉ luôn PNVF vì "những lo ngại nghiêm trọng về quản trị và nhiều cáo buộc vi phạm Bộ quy tắc đạo đức của FIVB".
Philippines chuẩn bị tổ chức nhiều giải đấu quan trọng. Từ ngày 6 đến 14-6, họ sẽ đăng cai Giải bóng chuyền nữ AVC Cup. Tiếp đến sẽ là siêu giải bóng chuyền quốc tế Volleyball Nations League (VNL) từ ngày 17 đến 21-6. Do đó để đảm bảo việc nước chủ nhà vẫn có thể vận hành công tác tổ chức, FIVB đã chỉ đạo một ủy ban tạm thời để điều hành.
Ngay lập tức, hàng loạt ngôi sao của đội tuyển nữ nước này là Alyssa Valdez, Thea Gagate, Trisha Tubu hay Alyssa Solomon lập tức "quay xe" và lên tuyển, chuẩn bị cho AVC Cup.
Trước mắt thì đó là tin vui cho bóng chuyền Philippines. Tuy nhiên họ vẫn còn nhiều vấn đề phải đối mặt và tìm ra cách giải quyết.
Ngay khi có thông tin Liên đoàn Bóng chuyền Philippines bị đình chỉ, lập tức dư luận xuất hiện nhiều lo lắng về AVC Cup. Thông thường, điều này sẽ khiến nước chủ nhà mất năng lực tổ chức.
Tuy nhiên ủy ban tạm thời do FIVB bổ nhiệm, đồng thời với sự hỗ trợ từ Ủy ban Thể thao Philippines, Ủy ban Olympic Philippines, giải đấu này hay sau đó là VNL vẫn được giữ lại.
Nhưng AVC Cup 2026 vẫn tồn tại không ít tranh cãi, nhất là về lịch thi đấu. Trong đó nhiều trận đấu phải bắt đầu lúc 9h sáng, theo giờ địa phương. Đó là khung giờ bất tiện cho nhiều đội. Thậm chí phần lớn các giải đấu trên thế giới đều chỉ bắt đầu từ đầu giờ chiều, vào khoảng 13h hoặc 14h.
Gần sát ngày thi đấu, ban tổ chức lại thay đổi lịch xoành xoạch. Ban đầu, chủ nhà Philippines được ưu ái bố trí toàn bộ các trận vòng bảng diễn ra vào lúc 21h. Nhưng sau đó ban tổ chức lại điều chỉnh và chuyển sang 15h.
Tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng. Ban đầu, tất cả 5 trận đấu của họ đều diễn ra lúc 9h. Với lịch mới, sẽ có một trận gặp Indonesia được đổi sang lúc 17h.
Dù vậy, 4 trận vào khung giờ buổi sáng vẫn là thử thách. 9h sáng địa phương tương đương với 8h sáng tại Việt Nam. HLV Nguyễn Tuấn Kiệt chia sẻ với lịch thi đấu này, các VĐV của ông phải dậy từ lúc 5h30 sáng mới kịp chuẩn bị cho các trận đấu của giải.
Rạng sáng 24.6 (giờ Việt Nam), Liên đoàn Bóng đá Pháp (FFF) xác nhận HLV Didier Deschamps sẽ không thể tiếp tục đồng hành cùng đội tuyển trong những ngày tới. Nhà cầm quân 57 tuổi đã hay tin mẹ mình qua đời và ngay lập tức được Chủ tịch FFF Philippe Diallo chấp thuận trở về Pháp để ở bên gia đình.
"HLV Didier Deschamps sẽ không thể chỉ đạo các buổi tập trước trận đấu giữa Pháp và Na Uy. Ông ấy cũng sẽ vắng mặt trên băng ghế huấn luyện trong trận đấu cuối cùng vòng bảng", thông báo của FFF cho biết.
Trong thời gian HLV Deschamps vắng mặt, FFF cho biết trợ lý lâu năm Guy Stephan sẽ đảm nhận vai trò dẫn dắt "Les Bleus". Đây là gương mặt quá quen thuộc với bóng đá Pháp, người đã sát cánh cùng HLV Deschamps suốt nhiều năm qua và đóng vai trò quan trọng trong chức vô địch World Cup 2018.
FFF cũng kêu gọi giới truyền thông và người hâm mộ dành sự tôn trọng tối đa cho gia đình chiến lược gia 57 tuổi trong thời điểm đau buồn này.
Đây là mất mát lớn với HLV Deschamps. Trước đó, ông cũng từng chịu cú sốc khi cha qua đời vào năm 2022, thời điểm đội tuyển Pháp chuẩn bị cho UEFA Nations League.
Dù đã sớm giành vé vào vòng 32 đội sau các chiến thắng 3-1 trước Senegal và 3-0 trước Iraq, đội tuyển Pháp vẫn còn mục tiêu quan trọng là giữ vị trí số 1 bảng I.
Hiện "Les Bleus" và đội tuyển Na Uy cùng có 6 điểm sau hai lượt trận, nhưng đội bóng áo lam nhỉnh hơn về hiệu số bàn thắng bại (+5 so với +4). Vì vậy, cuộc đối đầu trên sân Boston vào ngày 27.6 được xem như trận "chung kết bảng", quyết định đội nào sẽ bước vào vòng knock-out với vị thế thuận lợi hơn.
Sự vắng mặt của HLV Deschamps chắc chắn là tổn thất lớn về mặt tinh thần đối với đội tuyển Pháp. Nhà cầm quân sinh năm 1968 đã dẫn dắt đội tuyển quốc gia từ năm 2012, đưa Pháp vô địch World Cup 2018, giành vị trí á quân World Cup 2022 và trở thành một trong những HLV thành công nhất lịch sử bóng đá nước này.
Theo video do khán giả ghi lại, tiền đạo trẻ Liu Kaiyuan – hiện thuộc học viện Villarreal của Tây Ban Nha đã có ý định phản ứng với trọng tài sau trận. Ngay sau đó, trợ lý HLV Li Zhuangfei bất ngờ lao tới, giật áo, xô đẩy và đặc biệt là có hành vi đẩy mạnh vào cổ cầu thủ 16 tuổi này.
163 Sports nhấn mạnh: "Chưa dừng lại, dù đã được một HLV can ngăn, ông Li Zhuangfei vẫn tiếp tục đuổi theo học trò, chỉ tay vào mặt và liên tục buông lời lăng mạ. Các cầu thủ và thành viên ban huấn luyện khác đứng xung quanh tỏ ra sững sờ, không kịp phản ứng trước tình huống căng thẳng".
Truyền thông Trung Quốc nhận định, hành động của ông Li Zhuangfei là hành vi vượt xa giới hạn kỷ luật, đặc biệt khi cầu thủ chỉ mới 16 tuổi. “Ngay cả khi cầu thủ có sai, việc bóp cổ và chửi mắng trước đám đông là không thể chấp nhận”, Sina Sports bình luận.
Làn sóng phẫn nộ nhanh chóng bùng nổ trên mạng xã hội. Nhiều người hâm mộ Trung Quốc yêu cầu sa thải ngay lập tức vị trợ lý HLV 38 tuổi. “Tại sao lại trút giận lên một đứa trẻ?”, “Hãy điều tra và xử lý nghiêm khắc”, hay “Loại HLV này không nên tồn tại trong hệ thống đào tạo trẻ” là những ý kiến xuất hiện dày đặc trên các trang mạng của Trung Quốc.
Một số ý kiến cũng cho rằng câu chuyện phản ánh tư duy huấn luyện lỗi thời. Trong quá khứ, việc “kỷ luật thép” từng phổ biến ở các lò đào tạo trẻ Trung Quốc, nhưng trong bối cảnh hiện đại, các hành vi bạo lực với cầu thủ trẻ bị xem là không thể dung thứ.
Đáng chú ý, Liu Kaiyuan lại chính là điểm sáng hiếm hoi của U.16 Trung Quốc tại giải lần này. Anh gây ấn tượng với tốc độ, khả năng tạo đột biến và từng kiến tạo trong trận gặp U.16 Pháp. Việc một tài năng trẻ đang thi đấu ở châu Âu bị đối xử thô bạo càng khiến dư luận thêm bức xúc.
Trong khi đó, ông Li Zhuangfei là cựu cầu thủ từng khoác áo các CLB như Wuhan Optics Valley hay CLB Jiangsu Sainty. Hiện ông Li Zhuangfei vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức. Ngoài ra, Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc cũng chưa công bố bất kỳ hình thức kỷ luật nào.
Trang Sohu nhận xét: "Vụ việc không chỉ làm xấu hình ảnh bóng đá trẻ Trung Quốc trên đấu trường quốc tế, mà còn đặt ra dấu hỏi lớn về cách quản lý, giáo dục và bảo vệ cầu thủ trẻ. Trong bối cảnh bóng đá nước ta đang nỗ lực cải tổ, những hành vi như vậy rõ ràng đi ngược lại mọi giá trị phát triển bền vững".
