Vì sao không hút thuốc vẫn bị ung thư phổi?

Mùa hè với nền nhiệt độ tăng cao kỷ lục khiến lượng mồ hôi cơ thể tiết ra tăng mạnh. Bước chân về đến nhà là lao ngay vào phòng tắm để gột rửa nóng nực đã trở thành thói quen "cứu rỗi" mỗi ngày của nhiều người vừa từ ngoài đường trở về.

Tuy nhiên, các chuyên gia y tế đặc biệt cảnh báo, tắm rửa - một việc tưởng chừng là "chuyện nhỏ thường ngày" - lại ẩn chứa rất nhiều hiểm họa trong mùa hè. Nếu thực hiện sai cách, thói quen này có thể dẫn đến biến động huyết áp dữ dội, loạn nhịp tim, nghiêm trọng hơn là gây ngất xỉu hoặc đột tử do tim.

Theo báo cáo từ tờ Thời báo Hoàn Cầu, bác sĩ Vương Tọa Nham, Trưởng khoa Tim mạch thuộc Bệnh viện Tích Thủy Đàm Bắc Kinh (trực thuộc Đại học Y khoa Thủ đô), chỉ ra rằng có rất nhiều sai lầm phổ biến khi tắm vào mùa hè mà người dân cần tránh, đặc biệt là nhóm có bệnh lý về tim mạch và mạch máu não càng phải nâng cao cảnh giác.

Tắm sai thời điểm

Tắm vào những thời điểm không thích hợp sẽ gây thêm áp lực cho tim và đại não. Điển hình như khi cơ thể đang vã mồ hôi đầm đìa, các vi mạch máu toàn thân đang ở trạng thái giãn nở tối đa. Nếu ngay lập tức dội nước lạnh, mạch máu sẽ bị kích thích và co rút đột ngột, kéo theo huyết áp tăng vọt và kích hoạt các tai biến mạch máu não hoặc tim mạch.

Bên cạnh đó, tắm ngay sau bữa ăn hoặc sau khi uống rượu sẽ ảnh hưởng đến lượng máu cung cấp cho tim, thậm chí gây ra sự biến động dữ dội về huyết áp và nhịp tim. Ngược lại, tắm khi bụng rỗng - thời điểm đường huyết thường ở mức thấp - cũng rất dễ gây chóng mặt và mệt mỏi.

Vì vậy, bác sĩ Vương Tọa Nham khuyến nghị nên tắm cách bữa ăn ít nhất một tiếng; sau khi vận động cần nghỉ ngơi ít nhất từ 30 phút đến một tiếng trở lên; người uống rượu tốt nhất nên đợi đến khi tỉnh táo hoàn toàn mới tắm; riêng trường hợp cơ thể đang ra mồ hôi thì phải đợi mồ hôi ráo hẳn mới được bước vào phòng tắm.

Nhiệt độ nước quá nóng hoặc quá lạnh

Bên cạnh thời điểm, nhiệt độ nước quá cao hoặc quá thấp cũng là chìa khóa dẫn đến các vấn đề về tim mạch. Nước tắm quá nóng sẽ khiến mạch máu giãn nở quá mức, tốc độ dòng máu tăng nhanh, làm tăng gánh nặng cho tim, gây ra tình trạng hồi hộp, tim đập nhanh, thậm chí khởi phát loạn nhịp tim.

Ngược lại, nước quá lạnh lại khiến mạch máu co thắt đột ngột, huyết áp tăng vọt dẫn đến thiếu máu cục bộ, dễ gây ra các cơn đau thắt ngực.

Bác sĩ Vương Tọa Nham khuyên rằng, nhiệt độ nước tắm an toàn nhất là nên duy trì gần với thân nhiệt người, dao động trong khoảng từ 35-40 độ C.

Tắm quá lâu

Bác sĩ Vương Tọa Nham giải thích thêm, thời gian tắm quá dài cũng ẩn chứa nguy cơ lớn. Khi các mạch máu dưới da liên tục giãn nở, một lượng lớn máu sẽ dồn về bề mặt cơ thể, từ đó làm giảm lượng máu cung cấp cho đại não và tim.

Do đó, tổng thời gian tắm bồn nên được kiểm soát trong khoảng 10 đến 15 phút; nếu chỉ tắm vòi sen thuần túy thì nên giải quyết nhanh gọn trong vòng 5 phút.

Đối với người cao tuổi hoặc người có chức năng tim kém, cần rút ngắn thời gian linh hoạt dựa theo tình trạng sức khỏe thực tế tại thời điểm đó.

Phòng tắm đóng kín

Không gian và tư thế tắm cũng là điều không được đại khái. Việc đóng chặt cửa ra vào và cửa sổ khi tắm sẽ khiến không gian bên trong nhanh chóng trở nên oi bức, thiếu oxy. Cơ thể người ở trong một không gian kín, nhiệt độ cao và ẩm ướt như vậy quá lâu rất dễ xuất hiện các triệu chứng khó chịu như tức ngực, tim đập nhanh. Điều này gián tiếp làm tăng mạnh nguy cơ xảy ra các sự cố tim mạch cấp tính.

Vì vậy, cần luôn chú ý đến trạng thái thông gió của phòng tắm, ví dụ như bật quạt thông gió hoặc để lại một khe hở nhỏ trên cửa sổ, cửa ra vào.

Đứng tắm quá lâu

Việc duy trì tư thế đứng quá lâu khi tắm sẽ thúc đẩy các mạch máu ở chi dưới giãn nở quá mức, lượng máu lưu thông lên não giảm đi tương ứng, từ đó gây ra nguy cơ hoa mắt, chóng mặt, thậm chí là ngất xỉu ngay tại chỗ.

Khuyến cáo người dân nên tránh đứng quá lâu trong phòng tắm, hoặc có thể đặt một chiếc ghế chống trượt chuyên dụng để có thể ngồi xuống nghỉ ngơi ngay lập tức nếu cảm thấy có bất kỳ sự khó chịu nào.

Hạ nhiệt đột ngột ngay sau khi tắm

Bác sĩ Vương Tọa Nham đặc biệt nhấn mạnh, ngay sau khi vừa tắm xong, các lỗ chân lông và mạch máu trên cơ thể đang ở trạng thái giãn nở. Lúc này, nếu vì muốn hạ nhiệt nhanh mà lập tức bật điều hòa lạnh hoặc dội nước lạnh, sự kích thích từ chênh lệch nhiệt độ cực đoan sẽ khiến các vi mạch máu co rút dữ dội. Hệ quả là huyết áp và nhịp tim tăng vọt trong tích tắc, có thể kích phát cơn đau thắt ngực, thậm chí gây ra đột tử do tim vô phương cứu chữa.

Bác sĩ Từ Mẫn, Phó trưởng Khoa Da liễu, Bệnh viện Tưởng niệm Chu Hiến Ngạn (thuộc Đại học Y khoa Thiên Tân) nhắc nhở, ngay cả khi cảm thấy bản thân không hề đổ mồ hôi, mọi người vẫn nên duy trì thói quen tắm rửa hàng ngày vào mùa hè.

Ông giải thích, khi chúng ta vận động, khi cảm xúc kích động hoặc khi ở trong môi trường nhiệt độ cao, tuyến mồ hôi dưới da sẽ bài tiết ra mồ hôi. Thế nhưng, ngay cả khi chúng ta ngồi im suốt cả ngày trong phòng điều hòa mát mẻ, da vẫn liên tục diễn ra quá trình "đổ mồ hôi không cảm nhận được" (Insensible perspiration). Lượng mồ hôi này khi tiết ra sẽ hòa lẫn với lớp bã nhờn trên bề mặt da, sau khi bị vi khuẩn phân hủy sẽ rất dễ tạo ra mùi hôi cơ thể khó chịu và hình thành những lớp ghét, dầu thừa dày đặc bám trên da.

Tin Gốc: Vnexpress

Hôm 25/5, chính phủ Uganda đóng cửa biên giới với Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) trong 4 tuần và yêu cầu người nhập cảnh cách ly 21 ngày. Quyết định này nối tiếp cảnh báo của WHO hôm 17/5 khi tổ chức này xếp đợt dịch Ebola do chủng Bundibugyo tại DRC vào nhóm Tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế. Giới chức y tế ghi nhận hơn 900 ca nghi nhiễm cùng 220 người tử vong ở tâm dịch DRC, đồng thời lo ngại virus lan rộng sang các nước láng giềng.

Tại Mỹ, chính quyền Washington cấm nhập cảnh đối với người nước ngoài và người có thẻ xanh từng đến DRC, Uganda hoặc Nam Sudan trong vòng 21 ngày. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ phân luồng hành khách ở hai sân bay Washington Dulles và Hartsfield-Jackson Atlanta. Cơ quan này đưa toàn bộ công dân Mỹ từ vùng dịch về khu vực chỉ định để đo thân nhiệt và theo dõi y tế.

Tương tự, Canada cấm nhập cảnh 90 ngày đối với người đến từ ba quốc gia trên từ ngày 26/5, đồng thời buộc công dân và thường trú nhân cách ly 21 ngày kể từ ngày 30/5.

Bộ trưởng Y tế Mexico David Kershenovich cũng siết chặt quy trình sàng lọc sân bay, khuyến cáo người dân tránh đến DRC và yêu cầu hành khách từ vùng dịch cách ly 21 ngày.

Ở vùng Caribbean, Bahamas đình chỉ người đến từ ba quốc gia châu Phi nhập cảnh trong 30 ngày, trong khi Quần đảo Cayman lập tức tăng cường sàng lọc sau khi phát hiện hai hành khách vừa trở về từ DRC.

Ở châu Á, Bộ Y tế Công cộng Thái Lan chỉ định hành khách từ DRC và Uganda nhập cảnh qua Sân bay Suvarnabhumi. Cơ quan này buộc người không triệu chứng cách ly 21 ngày và đưa các ca nghi nhiễm vào khu điều trị.

Ấn Độ nhanh chóng triển khai hệ thống giám sát tại những cửa khẩu lớn và khuyên công dân hạn chế đến vùng dịch.

Tại Trung Đông, Jordan cùng Bahrain dừng tiếp nhận hành khách từ các nước châu Phi đang có dịch. Về phía các nước láng giềng, Bộ Y tế Kenya kích hoạt cơ sở cách ly biên giới và giao Viện Y tế Công cộng Quốc gia tăng cường sàng lọc.

Đi ngược lại xu hướng chung, Ủy ban An ninh Y tế Liên minh châu Âu (EU) chưa áp dụng các biện pháp kiểm soát với hành khách đến từ DRC và Uganda do họ đánh giá rủi ro lây nhiễm cộng đồng tại châu lục này vẫn ở mức thấp.

Giới chức y tế thế giới hiện chưa tìm ra vaccine phòng ngừa hay phương pháp điều trị đặc hiệu cho biến thể Ebola Bundibugyo. Chủng virus này lây từ dơi ăn quả sang người, sau đó phát tán mạnh trong cộng đồng khi người dân tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể qua da trầy xước hoặc chạm vào thi thể trong các nghi lễ mai táng. Bệnh nhân ủ bệnh từ 2 đến 21 ngày, thường khởi phát đột ngột với triệu chứng sốt, uể oải, đau cơ trước khi nhanh chóng tiến triển thành nôn mửa, tiêu chảy, suy gan và suy thận.

Trước tình hình trên, Bộ Y tế Việt Nam đã phát đi cảnh báo và chuẩn bị sẵn sàng ứng phó. Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không nên hoang mang. Những người trở về từ vùng dịch cần chủ động tự cách ly và theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày. Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận bất kỳ ca Ebola nào. Bộ Y tế đánh giá Ebola khó xâm nhập và bùng phát thành dịch tại nước ta, do loại virus này chỉ truyền bệnh qua tiếp xúc trực tiếp.

Tin Gốc: Vnexpress

"Ban đầu chỉ là cảm giác nôn nao, hơi nghẹn ở cổ họng. Nhưng chỉ cần chậm ăn khoảng 15 phút, cơn đau như một bàn tay vô hình bóp nghẹt rồi vặn xoắn dạ dày", nữ quản lý truyền thông nhíu mày nói.

Hiền mắc viêm loét dạ dày hơn một năm, từ khi trở thành nhân viên chính thức của một tập đoàn. Mỗi lần áp lực công việc dồn dập, dạ dày lại "biểu tình" dữ dội. Cảm giác ậm ạch, trào ngược lên cổ họng khiến cô nuốt nước bọt liên tục, cố nhấp ngụm nước ấm tự nhủ "chắc vài phút là qua".

Năm phút sau, bụng lại nóng hừng hực. Đỉnh điểm là đợt chạy chiến dịch cho nhãn hàng lớn, khách hủy hợp đồng sát ngày, khiến cô phải nhập viện cấp cứu. Ở tuổi 28, hộc bàn làm việc của Hiền không chứa mỹ phẩm hay đồ ăn vặt mà chỉ toàn gói thuốc bọc dạ dày, hộp tinh bột nghệ, bánh mì khô.

Tương tự, Hoàng Nam, 30 tuổi, lập trình viên tại Hà Nội, mô tả cơn đau như "một chuỗi tra tấn cả thể xác lẫn tinh thần". Bụng anh căng cứng như quả bóng bơm căng, hơi đẩy ngược lên ức, vị đắng nghẹn ứ ở cổ. Anh không thể ngồi thẳng lưng, phải gập đôi người để giảm áp lực. Giữa phòng họp bật điều hòa 22 độ, mồ hôi lạnh vẫn túa ra ướt đầm thái dương và lưng áo.

"Tai tôi ù đi vì đau. Mọi sự tập trung chỉ còn là chịu đựng cú quặn thắt tiếp theo. Bị dạ dày thì sợ ăn, mà cũng sợ cả đói, không biết vượt qua bằng cách nào", anh kể.

Hiền và Nam là hai trong số nhiều người lao động trẻ tại Việt Nam đang gánh chịu hậu quả của "hội chứng dạ dày công sở". Số liệu từ Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam chỉ ra một thực trạng đáng báo động khi có tới 70% dân số nước ta có nguy cơ mắc bệnh dạ dày và nhiễm vi khuẩn Helicobacter Pylori (HP) – tác nhân hàng đầu dẫn đến ung thư dạ dày. Đáng ngại hơn, độ tuổi của các bệnh nhân ung thư dạ dày đang có xu hướng trẻ hóa mạnh mẽ, trong đó nhóm đối tượng dưới 40 tuổi hiện đã chiếm tỷ lệ khoảng 20% đến 25%.

Dù chưa có một thống kê độc lập về số người trẻ bị viêm loét dạ dày, các cơ sở y tế trên cả nước đều ghi nhận sự gia tăng đột biến của nhóm bệnh nhân này, hầu hết đều là dân văn phòng chịu áp lực công việc cao.

Theo bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng Khoa Ngoại bụng 1 tại Bệnh viện K Trung ương, gốc rễ của hội chứng này phần lớn bắt nguồn từ tình trạng áp lực tâm lý kéo dài. Dưới góc độ sinh học, ông Cao Trần Thành Trung, Giám đốc Điều hành Trung tâm Tham vấn Trị liệu Tâm lý Lumos, giải thích rằng khi cơ thể gặp stress, hệ thần kinh giao cảm và trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận sẽ lập tức kích hoạt, giải phóng ồ ạt các hormone cortisol và adrenaline. Trạng thái báo động thường trực này làm co thắt mạch máu, giảm lưu lượng máu đến nuôi dưỡng niêm mạc dạ dày, đồng thời kích thích cơ quan này tiết ra lượng axit HCl vượt mức cho phép.

Bên cạnh phản ứng sinh học, lối sống công sở đặc thù càng đẩy nhanh quá trình tàn phá hệ tiêu hóa. Quỹ thời gian nghỉ trưa quá ngắn ngủi khiến nhiều nhân viên văn phòng hình thành thói quen ăn nhanh, nhai không kỹ, khiến thức ăn trôi xuống dạ dày ở dạng thô và ép cơ quan này phải hoạt động quá công suất. Thói quen vừa ăn vừa nhìn màn hình máy tính để xử lý công việc hoặc lướt điện thoại vô tình phân tán sự tập trung của não bộ, làm gián đoạn quá trình tiêu hóa tự nhiên.

Thêm vào đó, nhịp sinh học bị đảo lộn do thói quen ăn trưa muộn vào lúc 13h đến 14h, ăn tối quá muộn với lượng thức ăn lớn, kết hợp với việc lạm dụng trà đặc, cà phê hoặc bia rượu trong các buổi tiếp khách càng làm cho các vết viêm loét lan rộng, dẫn đến nguy cơ xuất huyết tiêu hóa. Việc ngồi liên tục nhiều giờ liền tại văn phòng cũng làm giảm nhu động ruột, khiến dịch vị ứ đọng và gây ra các triệu chứng đầy hơi, trào ngược thường thấy.

Hệ quả đáng lo không chỉ dừng ở đau bụng hay ợ chua. Viêm loét nếu không điều trị có thể tiến triển thành xuất huyết dạ dày, thủng dạ dày, và trong bối cảnh nhiễm khuẩn HP chưa được kiểm soát, nguy cơ ung thư dạ dày là hiện hữu.

Bác sĩ Nam khuyến nghị thiết lập lại thói quen ăn uống theo giờ cố định, chia nhỏ bữa ăn, cắt giảm cà phê và chất kích thích, dành 30 đến 60 phút mỗi ngày vận động thể chất. Với người đã có bệnh, chế độ ăn cần khắt khe hơn như tránh thực phẩm cay nóng, ăn chậm, cắt thức ăn thành miếng nhỏ để giảm gánh nặng cho dạ dày.

Tuy nhiên, thay vì tìm kiếm sự can thiệp y tế chuyên sâu, nhiều người trẻ vẫn chấp nhận cắn răng chịu đựng hoặc tự điều trị bằng các phương pháp tạm thời do áp lực chạy đua với deadline và nỗi sợ bị tụt lại phía sau trong sự nghiệp. Mỗi khi cơn đau bụng xuất hiện, Hiền vẫn chọn cách xé nhanh một gói thuốc gel, nuốt vội rồi nằm gục xuống bàn làm việc, tiếp tục trì hoãn việc đi khám để hoàn thành nốt những báo cáo còn dang dở.

Tin Gốc: Vnexpress