Chương trình ưu đãi, giảm giá từ các nhà sản xuất phân phối ô tô cũng như sự hỗ trợ cho vay từ các tổ chức tài chính giúp việc sở hữu một chiếc ô tô tại Việt Nam không còn khó khăn như trước đây. Số lượng ô tô mới bán ra thị trường liên tục gia tăng, thậm chí lập kỷ lục với hơn 600.000 xe bán ra trong năm 2025. Điều này ít nhiều tạo áp lực lên hạ tầng giao thông cũng như ý thức của người điều khiển phương tiện. Lái xe là hoạt động đòi hỏi sự tập trung, kiến thức, sự thận trọng và kinh nghiệm. Tuy nhiên, trong khoảng thời gian khoảng 2 – 3 tháng đầu tiên khi điều khiển ô tô, việc thiếu kinh nghiệm cũng như tâm lý lo ngại hay lơ đãng… thường không ít tài xế, đặc biệt là tài mới thường mắc phải lỗi cơ bản.
Thực tế, có những lỗi tưởng chừng rất cơ bản bình thường, nhưng lại có thể khiến lái xe bị xử phạt do vi phạm luật giao thông, thậm chí còn có thể gây ra tai nạn cho chính bản thân cùng các phương tiện khác khi tham gia giao thông.
Một trong những lỗi phổ biến nhất các tài mới thường mắc phải đặc biệt là chị em phụ nữ chính là quên tắt đèn xi-nhan sau khi chuyển hướng hoặc bật nhầm tín hiệu. Điều này dễ khiến các phương tiện phía sau hiểu nhầm ý định di chuyển, dẫn đến tình huống xử lý sai và có thể xảy ra va chạm.
Thực tế, trong quá trình tham gia giao thông trên đường phố, có không ít trường hợp đã bật đèn xi-nhan, chuyển hướng hoặc tách, nhập làn đường nhưng sau đó vẫn để đèn xi-nhan nhấp nháy khiến các phương tiện khác cùng tham gia giao thông khó phán đoán. Anh Nguyễn Văn H., tài xế có hơn 10 năm kinh nghiệm tại TP.HCM, chia sẻ: “Nhiều người mới lái thường tập trung vào việc điều khiển vô-lăng mà quên mất xi nhan vẫn đang bật. Đây là lỗi nhỏ nhưng rất nguy hiểm, nhất là khi di chuyển trong đô thị đông đúc”.
Điểm mù là khu vực mà gương chiếu hậu trên ô tô không thể quan sát được. Một số người lái ô tô thường chủ quan đánh lái chuyển làn, chuyển hướng ngay sau khi vừa bật đèn xi-nhan, nhìn liếc qua gương chiếu hậu mà không quan sát kỹ. Thực tế, ngay cả khi bật xi-nhan, nhìn gương chiếu hậu xung quanh xe vẫn có những khu vực điểm mù, nếu không tập trung chú ý quan sát kỹ, tài xế có thể không phát hiện xe máy, người đi bộ, đi xe đạp hoặc ô tô… đang ở trong khu vực điểm mù, qua đó rất dễ dẫn đến va chạm, tai nạn. Tình huống này thường xảy ra khi lái xe trong thành phố, lái xe ban đêm hoặc tại các khu vực có nhiều cây cối, chướng ngại vật cản trở tầm nhìn.
Thông thường, với tài mới thường quá tin tưởng vào gương chiếu hậu mà quên rằng điểm mù luôn tồn tại. Do đó, thói quen liếc nhanh qua vai trước khi chuyển làn, quan sát kỹ không gian xung quanh là kỹ năng bắt buộc phải luyện để có thể lái xe an toàn.
Ở nhiều tuyến đường tại Việt Nam, đặc biệt các tuyến đường cao tốc làn bên trái được quy định di chuyển với tốc độ nhanh hơn làn phải và dành cho xe vượt. Tuy nhiên, thực tế có không ít tài xế lại điều khiển ô tô di chuyển chậm ở làn này. Điều này, không chỉ gây cản trở giao thông và tạo ra tình huống nguy hiểm khi các xe khác buộc phải vượt từ bên phải mà còn tiềm ẩn nguy cơ cao dẫn đến các vụ tai nạn kiểu “dồn toa”.
Với không ít tài mới, khi di chuyển đến gần các giao lộ có tín hiệu đèn giao thông, đèn vàng luôn là tình huống khiến nhiều tài xế lúng túng, phân vân giữa việc nên dừng hay đi tiếp? Việc phanh gấp hoặc cố tăng tốc vượt đèn vàng đều tiềm ẩn rủi ro cao, đặc biệt khi phía sau có xe bám sát.
Theo các tài xế có kinh nghiệm, nếu đã ở quá gần vạch dừng và không thể phanh an toàn, tài xế nên đi tiếp. Ngược lại, nếu còn khoảng cách đủ để dừng, cần giảm tốc từ sớm thay vì xử lý gấp.
Ngoài những lỗi kể trên, một lỗi cơ bản khác các tài mới thường mắc phải khi lái ô tô vào ban đêm là việc sử dụng đèn pha (chế độ đèn chiếu xa) sai thời điểm, đặc biệt trong khu vực đông dân cư hoặc khi có xe đi ngược chiều. Điều này tưởng chừng đơn giản nhưng lại có thể gây chói mắt và làm giảm khả năng quan sát của người khác. Thực tế, đèn pha ở chế độ chiếu xa không phải lúc nào cũng dùng được. Người lái cần hiểu rõ khi nào nên bật, khi nào phải chuyển sang đèn chiếu gần để tránh gây nguy hiểm cho xe đối diện.
Bên cạnh đèn tín hiệu, còi xe cũng là một trong những bộ phận để các tài xế cảnh báo bằng âm thanh cho các phương tiện cũng như người tham gia giao trên đường. Việc sử dụng còi xe tưởng chừng đơn giản, nhưng trong thực tế lại là một trong những nguyên nhân dễ gây bức xúc, xung đột nhất khi lái ô tô tham gia giao thông tại Việt Nam. Không ít va chạm, thậm chí ẩu đả, bắt nguồn chỉ từ một tiếng còi "không đúng lúc, không đúng cách".
Dưới đây là 5 cách bấm còi của một bộ phận tài xế tại Việt Nam dễ gây bức xúc khi lái ô tô tham gia giao thông:
Một trong những hành vi phổ biến nhất khi sử dụng còi của tài xế ô tô dễ gây bức xúc cho người khác khi tham gia giao thông là bấm còi liên tục, dồn dập khi đi phía sau xe khác, đặc biệt trong điều kiện ùn tắc, kẹt xe. Nhiều tài xế cho rằng việc này giúp nhắc nhở các tài xế phía trước, đồng thời để "giải tỏa" dòng xe hoặc thúc ép xe phía trước di chuyển nhanh hơn. Tuy nhiên, trong đa số trường hợp, người phía trước không có nhiều lựa chọn để di chuyển, việc bấm còi liên hồi chỉ khiến họ thêm áp lực, mất tập trung và dễ phản ứng tiêu cực. Thực tế đã có không ít vụ cãi vã đã xảy ra chỉ vì tiếng còi dồn dập mang tính thúc ép.
Tại các giao lộ đông đúc, khi đèn tín hiệu giao thông vừa chuyển từ đỏ sang xanh, thường xuất hiện tình trạng tài xế điều khiển ô tô từ phía sau lập tức bấm còi để nhắc nhở thúc giục các phương tiện phía trước di chuyển. Hành động này tưởng chừng vô hại, nhưng lại thể hiện sự thiếu kiên nhẫn. Trên thực tế, tài xế phía trước cần một khoảng thời gian ngắn để quan sát, nhả phanh và chờ luồng phương tiện di chuyển. Việc bấm còi quá sớm không chỉ gây giật mình mà còn có thể khiến người lái phía trước xử lý vội vàng, tiềm ẩn nguy cơ va chạm.
Còi ô tô được khuyến cáo sử dụng khi vượt để báo hiệu, nhưng phải đi kèm khoảng cách an toàn. Tuy nhiên, nhiều tài xế lại bấm còi khi đã áp sát đuôi xe phía trước, tạo cảm giác bị "đe dọa" thậm chí giật mình cho người bị vượt. Trong tình huống này, thay vì hỗ trợ an toàn, tiếng còi lại khiến người phía trước hoảng hốt, dễ đánh lái hoặc phanh gấp. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến va chạm trên các tuyến đường quốc lộ hoặc cao tốc.
Một vấn đề đáng lo ngại khác từng diễn ra khá phổ biến trên một số xe tải, xe khách… là tình trạng sử dụng còi hơi, còi độ có âm lượng vượt ngưỡng cho phép. Những loại còi này phát ra âm thanh lớn, chói tai, không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến thính giác và tâm lý người tham gia giao thông xung quanh. Việc lạm dụng còi hơi trong khu dân cư, đô thị đông đúc không chỉ vi phạm quy định mà còn dễ làm phát sinh mâu thuẫn, đặc biệt với người đi xe máy hoặc người đi bộ.
Bên cạnh đèn, còi ô tô cũng được xem như một công cụ giao tiếp giữa các tài xế. Chính vì vậy, việc sử dụng còi xe ngoài việc cảnh báo còn thể hiện ý thức, văn hóa lái xe của người điều khiển phương tiện. Tuy nhiên, thực tế khi tham gia giao thông, có không ít tài xế sử dụng còi để thể hiện thái độ khiêu khích, bực tức. Những tiếng còi kéo dài, nhấn mạnh nhiều lần trong các tình huống va chạm nhỏ hoặc tranh chấp là biểu hiện rõ ràng của sự thiếu kiềm chế. Hành vi này dễ khiến tình huống leo thang, từ lời qua tiếng lại đến xô xát ngoài ý muốn.
Trong văn hóa giao thông, còi xe nên được xem là công cụ cảnh báo, không phải phương tiện thể hiện cảm xúc. Sử dụng đúng cách không chỉ giúp đảm bảo an toàn mà còn góp phần giảm căng thẳng, xây dựng môi trường giao thông văn minh hơn. Việc lạm dụng hoặc sử dụng còi với mục đích gây áp lực, thể hiện cảm xúc cá nhân là đi ngược lại văn hóa giao thông văn minh. Bên cạnh việc tăng cường xử phạt các hành vi sử dụng còi sai quy định, điều quan trọng hơn là nâng cao ý thức của người lái xe. Một tiếng còi đúng lúc có thể giúp tránh tai nạn, nhưng một tiếng còi sai cách lại có thể châm ngòi cho xung đột không đáng có.
Theo Autoplus, ở thành phố Valladolid của Tây Ban Nha, một vụ việc hy hữu liên quan đến chiếc Seat Ibiza đang thu hút sự chú ý của dư luận khi chủ xe phải gánh khoản nợ lên tới 5.250 euro (khoảng 160,5 triệu đồng) chỉ vì cho bạn thân mượn ô tô.
Theo thông tin từ phiên tòa xét xử tại Tòa Hình sự số 3 Valladolid, người chủ xe ban đầu chỉ định cho bạn mượn chiếc hatchback vài ngày. Tuy nhiên sau đó chiếc xe không được trả lại như thỏa thuận.
Người mượn tiếp tục sử dụng chiếc Seat Ibiza trong gần 3 năm, cho tới khi giấy kiểm định kỹ thuật ITV tại Tây Ban Nha hết hạn, sau đó bảo hiểm xe cũng không còn hiệu lực. Trong suốt khoảng thời gian này, chủ xe không thể lấy lại chiếc Seat.
Anh ta chỉ lấy lại được đồ của mình khi chiếc Ibiza xuất hiện tại bãi tạm giữ phương tiện cùng khoản nợ liên quan lên tới 5.250 euro. Tòa án sau đó tuyên phạt người mượn xe 4 tháng tù giam vì không hoàn trả xe đã được cho mượn.
Vụ việc được xem là lời cảnh báo về những rủi ro pháp lý và tài chính có thể phát sinh khi cho người khác mượn xe ô tô, kể cả người quen thân thiết.
Theo quy định, bảo hiểm ô tô gắn với phương tiện chứ không phải người lái. Điều này đồng nghĩa nếu chủ xe cho người có giấy phép lái xe hợp lệ mượn xe, bảo hiểm trách nhiệm dân sự cơ bản vẫn có hiệu lực.
Tuy nhiên, nhiều hợp đồng bảo hiểm có điều khoản giới hạn người được phép lái hoặc áp dụng mức khấu trừ rất cao nếu người điều khiển không phải tài xế chính. Một số hãng bảo hiểm thậm chí cấm tài xế mới có bằng lái sử dụng xe.
Trong trường hợp xảy ra tai nạn do lỗi của người mượn xe, mức tăng phí bảo hiểm vẫn sẽ được tính vào hợp đồng của chủ xe.
Ngoài ra, nếu xe bị vi phạm như hết hạn đăng kiểm, không có bảo hiểm, đỗ sai quy định hoặc gây vi phạm nghiêm trọng, xe có thể bị lực lượng chức năng tạm giữ.
Khi đó, hàng loạt khoản phí như kéo xe, lưu kho và giữ xe theo ngày sẽ phát sinh. Tại các thành phố lớn như Paris, chỉ riêng phí kéo xe và lưu giữ trong ngày đầu tiên đã có thể lên tới khoảng 179 euro (5,5 triệu đồng).
Đáng chú ý, người đứng tên đăng ký xe vẫn là người phải thanh toán các khoản phí để lấy lại xe, kể cả trong trường hợp người khác là người trực tiếp sử dụng xe vào thời điểm vi phạm.
Bên cạnh đó, các thông báo xử phạt giao thông cũng thường được gửi tới chủ xe trước tiên. Sau đó chủ xe mới có thể cung cấp danh tính người điều khiển thực tế cho cơ quan chức năng theo quy định pháp luật.
Tính năng Auto Hold ngày càng trở nên phổ biến trên ô tô hiện đại nhờ khả năng hỗ trợ người lái giảm mệt mỏi khi phải dừng chờ đèn đỏ hoặc di chuyển trong điều kiện giao thông đông đúc. Tuy nhiên, không ít tài xế có thói quen kích hoạt tính năng này liên tục trong mọi tình huống, kể cả khi xe chỉ nhích từng đoạn ngắn giữa dòng phương tiện ùn tắc. Điều này đôi khi khiến việc điều khiển xe kém thuận tiện, thậm chí tiềm ẩn một số rủi ro không đáng có.
Về bản chất, Auto Hold là hệ thống tự động duy trì lực phanh sau khi xe dừng hẳn, cho phép người lái nhấc chân khỏi bàn đạp phanh mà xe vẫn đứng yên. Khi cần tiếp tục di chuyển, chỉ cần đạp nhẹ chân ga, hệ thống sẽ tự động nhả phanh.
Đây được xem là trang bị hữu ích, đặc biệt khi dừng xe chờ đèn đỏ trong thời gian dài hoặc gặp cảnh ùn tắc kéo dài. Tuy nhiên, trong điều kiện giao thông tại các đô thị lớn ở Việt Nam, dòng xe thường xuyên di chuyển theo kiểu nhích từng tí, đi một đoạn ngắn rồi lại dừng, việc bật Auto Hold liên tục chưa chắc đã mang lại trải nghiệm tối ưu.
Một trong những bất tiện dễ nhận thấy nhất là cảm giác điều khiển xe thiếu sự mượt mà. Trên nhiều mẫu xe số tự động, khi không kích hoạt Auto Hold, tài xế chỉ cần nhả nhẹ chân phanh là xe đã có thể tự bò chậm về phía trước nhờ lực kéo tự nhiên của hộp số. Điều này đặc biệt hữu ích khi cần di chuyển từng quãng ngắn trong dòng xe đông.
Ngược lại, khi Auto Hold đang hoạt động, việc nhả chân phanh đơn thuần không đủ để xe di chuyển. Người lái buộc phải đạp ga để hệ thống nhả phanh. Nếu thao tác không đủ tinh tế, chiếc xe có thể bị giật khi tăng tốc, nhất là trên những mẫu xe có chân ga nhạy hoặc xe điện sở hữu mô-men xoắn lớn ngay từ tốc độ thấp. Và trong điều kiện giao thông đông đúc, khi khoảng cách với phương tiện phía trước chỉ tính bằng vài chục centimet hoặc vài mét, hiện tượng này có thể khiến nhiều tài xế, đặc biệt là người mới cầm lái cảm thấy thiếu tự tin hoặc căng thẳng hơn khi điều khiển xe.
Ngoài ra, việc liên tục phải chuyển đổi thao tác giữa chân phanh và chân ga cũng khiến quá trình điều khiển trở nên phức tạp hơn. Trong cảnh kẹt xe nghiêm trọng, tài xế thường xuyên phải lặp lại chu trình dừng - đạp ga - di chuyển vài mét - phanh. Nếu tắt Auto Hold, người lái chủ yếu kiểm soát tốc độ bằng chân phanh, giúp việc căn khoảng cách với xe phía trước trở nên tự nhiên và chính xác hơn.
Không ít chuyên gia lái xe an toàn cũng cho rằng, trong các tình huống cần kiểm soát xe ở tốc độ rất thấp như di chuyển trong tầng hầm, đi trong ngõ hẹp, lùi đỗ hoặc chen chúc giữa dòng xe máy đông đúc, việc tạm thời tắt Auto Hold sẽ giúp tài xế chủ động hơn.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa Auto Hold là một tính năng "có hại" hay không nên sử dụng khi kẹt xe. Trên thực tế, hệ thống này được các nhà sản xuất thiết kế nhằm phục vụ chính những tình huống giao thông đông đúc, giúp người lái giảm cảm giác mỏi chân khi phải giữ phanh trong thời gian dài.
Do đó, vấn đề nằm ở cách sử dụng. Nếu xe phải dừng chờ trong vài chục giây hoặc nhiều phút, chẳng hạn tại các nút giao đông phương tiện, Auto Hold vẫn phát huy hiệu quả rõ rệt khi giúp người lái thư giãn hơn mà không cần chuyển cần số về N hoặc P. Ngược lại, nếu phương tiện chỉ nhích từng đoạn ngắn rồi lại dừng, việc duy trì kích hoạt Auto Hold liên tục có thể khiến quá trình điều khiển thiếu sự liền mạch, đồng thời làm tăng nguy cơ đạp ga quá mức do thao tác vội vàng hoặc mất tập trung.
Một số tài xế lâu năm thậm chí hình thành thói quen chủ động bật hoặc tắt Auto Hold tùy theo điều kiện giao thông thực tế. Khi dự đoán xe sẽ phải đứng yên lâu, họ kích hoạt tính năng này để giảm mệt mỏi. Ngược lại, khi dòng xe bắt đầu di chuyển chậm theo từng đợt ngắn, họ tắt Auto Hold để tận dụng khả năng bò tự nhiên của xe.
Nhìn chung, Auto Hold vẫn là một trong những trang bị hỗ trợ lái hữu ích trên ô tô hiện đại. Tuy nhiên, giống nhiều công nghệ khác, tính năng này sẽ phát huy hiệu quả cao nhất khi được sử dụng đúng hoàn cảnh.
