Hơn 300.000 người tại 57 quốc gia tham gia nghiên cứu do ĐH Cambridge (Anh) dẫn đầu, công bố trên tạp chí PNAS, cho thấy phụ nữ thường vượt trội nam giới trong khả năng “đọc” cảm xúc người khác qua ánh mắt. Nhưng khoảng cách ấy nhỏ hơn nhiều so với định kiến tồn tại từ bao đời.
Theo ông Varun Warrier – nhà nghiên cứu di truyền học tại ĐH Cambridge, gene chỉ giải thích một phần rất nhỏ sự khác biệt này, phần lớn còn lại nằm ở cách dạy con gái biết quan tâm, còn con trai phải kìm nén cảm xúc.
Nếu đồng cảm là kỹ năng rèn được, không phải món quà trời cho riêng một giới, điều gì sẽ thay đổi?
Đây là nghiên cứu lớn nhất từ trước đến nay về “lý thuyết tâm trí” – khả năng đặt mình vào vị trí người khác để hiểu họ đang nghĩ gì, cảm thấy gì. Nhóm nghiên cứu do ĐH Cambridge phối hợp với các ĐH Harvard, Washington và Haifa thực hiện, phân tích dữ liệu của 305.726 người, ghi nhận phụ nữ vượt trội nam giới có ý nghĩa thống kê tại 36 quốc gia, đạt điểm tương đương tại 21 quốc gia còn lại, không nơi nào nam giới vượt trội hơn, theo Cam.ac.uk.
Theo bà Gina Rippon – nhà thần kinh học, khoảng cách giữa hai giới chỉ là một phần nhỏ của câu chuyện: độ phân tán điểm số đồng cảm trong nội bộ mỗi giới còn lớn hơn khoảng cách giữa hai giới – một người nam có thể đồng cảm hơn phần lớn phụ nữ, và ngược lại.
Nhóm Cambridge còn phát hiện “chỉ số D” – đo độ chênh giữa thiên hướng hệ thống hóa và thiên hướng thấu cảm – là yếu tố dự báo khả năng đọc cảm xúc mạnh hơn cả giới tính. Giáo sư Simon Baron-Cohen, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu tự kỷ tại ĐH Cambridge và là người đứng đầu nhóm nghiên cứu, nhấn mạnh khác biệt trung bình giữa hai giới không nói lên điều gì về năng lực của từng cá nhân.
Ranh giới giới tính trong đồng cảm càng mờ nhạt ở những năm đầu đời. Theo BBC, một phân tích tổng hợp năm 2025 trên 31 nghiên cứu với 40 thí nghiệm khác nhau cho thấy trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi – bất kể trai hay gái – không khác biệt về độ nhạy cảm xã hội hay khả năng thấu hiểu cảm xúc người khác.
Dù vậy, không phải mọi nghiên cứu đều đồng thuận như vậy. Theo trang Psychology Today, một nghiên cứu năm 2023 trên 295 người tại Đức của nhóm McDonald và Kanske cho thấy phụ nữ đồng cảm và trắc ẩn cao hơn nam giới nhưng không khác biệt về khả năng suy luận trạng thái tinh thần người khác.
Một nghiên cứu của nhóm Russell năm 2007 trên 80 người, dùng bài kiểm tra tranh biếm họa, lại ghi nhận nam giới làm tốt hơn. Điều này cho thấy đồng cảm gồm nhiều khía cạnh khác nhau, không phải lĩnh vực nào nam giới cũng yếu thế hơn nữ giới.
Nếu sinh học chỉ đóng vai trò khiêm tốn, vậy điều gì đã tạo ra khoảng cách giới tính vẫn còn tồn tại? Theo BBC, bà Gina Rippon cho rằng câu trả lời nằm ở cách nuôi dạy và kỳ vọng xã hội là con gái được dạy phải dịu dàng, nhường nhịn từ rất sớm, dần trở thành một phần tính cách của họ; còn con trai thường được khuyến khích chơi đồ chơi kỹ thuật, xe cộ, ít có cơ hội rèn luyện sự quan tâm.
Một thí nghiệm thần kinh học năm 2023 cho thấy sức mạnh của kỳ vọng xã hội: khi nam giới được “mồi” trước rằng nam giới cũng giỏi quan tâm cảm xúc người khác, khoảng cách điểm tự đánh giá đồng cảm giữa hai giới biến mất hoàn toàn.
Theo Scientific American, bằng chứng rõ nhất cho tính rèn luyện được của đồng cảm đến từ ông Nathan Spreng, nhà thần kinh học tại ĐH McGill (Canada), khi ông cho rằng một khi hiểu được phạm vi trải nghiệm cảm xúc, con người có thể học hỏi và cải thiện khả năng này theo thời gian.
Một nghiên cứu của bà Sara Hodges, ĐH Oregon, cũng cho thấy khi treo thưởng tiền cho việc đoán đúng cảm xúc người khác, độ chính xác của cả nam và nữ đều cải thiện ngang nhau.
Quyền lực cũng là một biến số đáng chú ý. Bà Melissa Hogenboom, nhà báo y tế của BBC và tác giả cuốn Breadwinners, cho rằng vì nam giới trong lịch sử nắm nhiều quyền lực hơn trong kinh doanh và chính trị, họ có xu hướng ít đồng cảm hơn; ngược lại, người ít quyền lực, thu nhập thấp lại thường đọc cảm xúc người khác tốt hơn, theo một nghiên cứu được BBC trích dẫn.
Định kiến này gây hậu quả cho cả hai giới. Phụ nữ bị đánh giá thấp về năng lực lãnh đạo, vì sự quyết đoán – phẩm chất thường gắn với vai trò lãnh đạo – lại bị xem là đặc tính của nam giới. Trong khi đó nam giới ít tìm kiếm hỗ trợ xã hội khi cô đơn, dù cô lập xã hội là một yếu tố nguy cơ dẫn đến hành vi tự tử, vốn có tỉ lệ cao hơn ở nam giới.
Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh tối 14-5, Phó thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà chỉ đạo các bộ, ngành, cơ quan ngang bộ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo vệ trẻ em. Trong đó, tăng cường phòng, chống xâm hại, bạo lực, tai nạn thương tích và đặc biệt quan tâm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
Theo Phó thủ tướng, Đội viên, trẻ em có điều kiện học tập và chăm sóc ngày càng tốt hơn. Trẻ em đang sống trong thời đại của tri thức, công nghệ, hội nhập toàn cầu. Đây là những cơ hội lớn chưa từng có của tuổi trẻ Việt Nam.
Phó thủ tướng đề nghị, các cấp ủy Đảng, chính quyền ưu tiên nguồn lực đầu tư trường lớp, thiết chế văn hóa, thể thao, điểm vui chơi, sinh hoạt cho thiếu nhi, để thiếu nhi học tập, vui chơi và phát triển toàn diện.
Phó thủ tướng nhấn mạnh, các bộ, ngành, cơ quan chức năng tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo vệ trẻ em, phòng, chống xâm hại, bạo lực, tai nạn, thương tích. "Đặc biệt quan tâm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng để các cháu được sống và phát triển trong môi trường an toàn, lành mạnh" - Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nói.
Bà đề nghị tổ chức Đoàn, Đội đổi mới nội dung, phương thức hoạt động để các phong trào của Đội ngày càng gần gũi, hấp dẫn, thiết thực hơn với thiếu nhi.
Anh Bùi Quang Huy, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn, cho hay các em đang lớn lên trong giai đoạn phát triển mới, đặt ra yêu cầu cao hơn về tri thức, đạo đức, bản lĩnh, kỹ năng và khát vọng vươn lên.
Đây là thời đại của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Theo anh Huy, trong bất cứ hoàn cảnh nào, điều làm nên giá trị bền vững của mỗi con người vẫn là lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, tinh thần hiếu học, ý chí vượt khó, lối sống trung thực, nhân ái, trách nhiệm và khát vọng cống hiến.
Đó cũng chính là những giá trị tốt đẹp mà tổ chức Đội đã bền bỉ vun đắp cho các thế hệ thiếu nhi Việt Nam trong suốt 85 năm qua.
"Anh mong các em luôn tự hào về màu khăn quàng đỏ trên vai, luôn ghi nhớ 5 điều Bác Hồ dạy và biến những điều đó thành việc làm cụ thể trong học tập, rèn luyện và cuộc sống hằng ngày. Mong các em biết yêu thương gia đình, kính trọng thầy cô, đoàn kết với bạn bè, sống có trách nhiệm với bản thân, với cộng đồng và với quê hương, đất nước" - anh Huy nhắn nhủ.
Theo anh Huy, tổ chức Đoàn sẽ cùng Hội đồng Đội các cấp lấy thiếu nhi làm trung tâm của hoạt động, tôn trọng nhu cầu, nguyện vọng chính đáng và phát huy quyền tham gia của trẻ em. Đoàn, Hội đẩy mạnh đổi mới nội dung giáo dục truyền thống, đạo đức, lối sống, kỹ năng và năng lực số cho thiếu nhi.
Có những kỷ lục khiến người ta ngưỡng mộ vì sức mạnh, có những kỷ lục khiến người ta tò mò vì độ liều lĩnh nhưng cũng có những kỷ lục khiến cả thế giới phải dừng lại vài giây để tự hỏi liệu điều này có thật không?
Ngày 21/5/2025, truyền thông quốc tế đồng loạt đưa tin về một hiện tượng như bước ra từ phim giả tưởng: một người đàn ông Iran có thể khiến 96 chiếc thìa kim loại bám chặt trên cơ thể mà không cần bất kỳ chất kết dính nào. Chủ nhân của kỳ tích này là ông Abolfazl Sabre Mokhtari, 54 tuổi, đến từ thành phố Karaj, Iran người đã tự phá kỷ lục Guinness thế giới của chính mình lần thứ ba.
Trong các hình ảnh được ghi nhận, ông Mokhtari đứng thẳng, hai tay thả lỏng, trong khi hàng chục chiếc thìa được xếp đều trên ngực, vai, lưng… bám sát vào da như thể có một lực vô hình giữ lại.
Điều đáng nói là hoàn toàn không có dấu hiệu của keo dán, nam châm hay bất kỳ thiết bị hỗ trợ nào. Chính sự "trống rỗng" về lời giải thích này đã khiến câu chuyện nhanh chóng lan truyền mạnh mẽ, kèm theo vô số tranh luận: đây là khả năng đặc biệt, hay chỉ là một kỹ thuật cơ thể chưa được hiểu đúng?
Dù câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ, cái tên "người đàn ông hút đồ vật" vẫn trở thành một hiện tượng mạng toàn cầu.
Điều khiến giới quan sát càng thêm chú ý là đây không phải lần đầu ông Mokhtari xuất hiện với một con số gây sốc. Năm 2021: lần đầu gây chú ý với 85 chiếc thìa dính trên cơ thể. Hai năm sau người đàn ông này nâng kỷ lục lên 88 chiếc. Đặc biệt vào năm 2025 bứt phá lên 96 chiếc.
Mỗi lần trở lại, ông đều vượt qua chính mình, khiến giới truyền thông phải đặt câu hỏi: liệu giới hạn thật sự của ông nằm ở đâu?
Một số người xem đây là sự rèn luyện cơ thể phi thường. Số khác lại cho rằng đây có thể là một dạng kỹ thuật kiểm soát hơi thở, độ ẩm da, hoặc đơn giản là sự phối hợp tinh vi của tư thế và trọng lực. Tuy nhiên, chưa có kết luận khoa học chính thức nào được công bố.
"Tôi không dùng gì cả, chỉ là tập trung năng lượng"
Trong các chia sẻ với Tổ chức Kỷ lục Guinness Thế giới, ông Mokhtari cho biết khả năng này đến với ông từ khi còn nhỏ, sau nhiều lần thử nghiệm kỳ lạ với cơ thể.
Ông kể rằng mình từng thử bôi nhiều loại vật liệu lên da để xem liệu có thể "giữ" đồ vật hay không. Qua thời gian dài luyện tập, ông tin rằng mình đã phát triển một khả năng đặc biệt:
"Khi tôi chạm vào vật thể và tập trung, tôi có thể khiến nó bám chặt vào cơ thể," ông nói.
Ông mô tả hiện tượng này như một dạng "dòng năng lượng" được truyền từ cơ thể sang đồ vật, giúp chúng dính lại mà không cần lực hỗ trợ bên ngoài.
Tất nhiên, giới khoa học vẫn chưa xác nhận bất kỳ cơ chế nào tương tự như vậy tồn tại, khiến câu chuyện càng trở nên bí ẩn hơn.
Không mất nhiều thời gian, hình ảnh ông Mokhtari với hàng chục chiếc thìa xếp ngay ngắn trên cơ thể đã lan truyền với tốc độ chóng mặt. Trên mạng xã hội, người xem chia thành nhiều luồng ý kiến:
Có người cho rằng đây là một "màn trình diễn cơ thể" được luyện tập công phu. Bên cạnh đó người tin rằng ông sở hữu một khả năng sinh học hiếm gặp. Cũng có người coi đây là một trong những kỷ lục "khó hiểu nhất" từng được Guinness ghi nhận.
Dù tranh cãi không ngừng, điểm chung là hầu hết đều thừa nhận hình ảnh này đủ sức khiến người ta phải nhìn lại lần thứ hai.
Bất chấp hoài nghi, kỷ lục 96 chiếc thìa vẫn được Kỷ lục Guinness Thế giới ghi nhận chính thức. Điều đó biến ông Mokhtari trở thành một trong những nhân vật độc đáo nhất trong lịch sử các kỷ lục "không theo chuẩn thông thường".
Hình ảnh ông đứng giữa khung hình, cơ thể phủ kín những chiếc thìa sáng bạc, nhanh chóng trở thành biểu tượng lan truyền trên toàn cầu — vừa kỳ lạ, vừa khó lý giải, vừa mang màu sắc của một bí ẩn chưa được giải mã.
Ở tuổi 54, thay vì dừng lại, ông Mokhtari lại tiếp tục nói về những mục tiêu mới. Với sự tự tin gần như tuyệt đối, ông tuyên bố:
"Tôi sẽ tiếp tục luyện tập. Lần tới có thể là 100 chiếc thìa."
Một con số tưởng như phi thực tế, nhưng nếu nhìn vào hành trình từ 85 lên 96, người ta bắt đầu tự hỏi: liệu có điều gì nữa đang chờ phía trước mà chúng ta chưa hiểu?
"Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá" là khẩu hiệu của Tổ chức Y tế thế giới đặt ra trong Tuần lễ Quốc gia Không thuốc lá từ ngày 25 đến 31-5 vừa qua.
Các chuyên gia khẳng định thuốc lá điện tử, thuốc lá mới, các sản phẩm như vape, pod... đang đánh lừa giới trẻ bằng những quảng cáo "thân thiện", "không độc hại"...
Đồng Ngọc Lan (xin được đổi tên), 21 tuổi, ở Hải Dương (Hải Phòng) chỉ vài cú quẹt điện thoại đã "chốt" được một máy vape chỉ hơn 400.000 đồng. Ngọc Lan mua của một người lạ đăng trên nhóm Facebook.
Tin đăng của người này chụp ảnh điếu thuốc điện tử trên nền quyển vở học sinh. Dòng chữ "Đề thi môn Vật lý lớp 11" và nhiều phép tính của học sinh hiện rõ.
Lan cho hay cô "hút cho thơm chứ chẳng phải nghiện ngập gì". Bạn bè cô nhiều đứa sành điệu, hồi còn đi học (THPT - PV) nhóm bạn vẫn hẹn nhau đi uống trà sữa rồi chia nhau hít hà cái "máy" thuốc lá, phả khói sực mùi tinh đầu. "Nó thơm mà chụp ảnh rất "nghệ!"" - Lan khoe.
Cô kể trước đây các loại "thuốc lá sành điệu" bán ngay gần cổng trường. Lên TikTok đầy video bán hàng, hướng dẫn. Từ ngày có quy định cấm, chỉ người quen mới mua được vape trực tiếp. Các kênh trên TikTok đã khóa giỏ hàng, nhưng các hội, nhóm mua bán vẫn đầy trên mạng. Chỉ cần vài cú quẹt màn hình là thuốc lá điện tử được ship đến tận nhà.
Khảo sát qua một vòng trên "chợ mạng", hàng loạt nhóm bán vape, pod, tinh dầu, phụ kiện... hiện ra. Có nhóm hàng chục nghìn thành viên, gần trăm bài viết mỗi ngày.
Thử vào một nhóm bán vape, pod ở Hà Nội, nhan nhản các bài viết kèm ảnh vape, pod kèm số điện thoại. Nhiều tài khoản quảng cáo "Ship full map" (giao hàng đến mọi ngóc ngách) và sẵn sàng phục vụ 24/7.
Tài khoản bán hàng là những tài khoản ảo, gần như không có thông tin hoặc khóa bảo vệ trang cá nhân. Ngược lại, người mua là những nick thật của các bạn trẻ. Có tài khoản vẫn để ảnh đại diện mặc áo đồng phục học sinh.
TS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh - Bộ Y tế, Giám đốc Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá - cho hay tại Việt Nam, trong năm 2022 đến 2023, tỉ lệ thanh thiếu niên từ 13-15 tuổi dùng thuốc lá điện tử tăng từ 3,5% đến 8%.
Điều nguy hiểm là nhiều bạn trẻ đang cho rằng thuốc lá điện tử "an toàn hơn", "ít độc hại hơn", hoặc thậm chí là "giúp cai thuốc lá thông thường".
"Điều đáng lo ngại hiện nay là thuốc lá điện tử đang được quảng bá như một biểu tượng của sự hiện đại, cá tính và thời thượng để thu hút giới trẻ. Nhưng phía sau những thiết kế bắt mắt và hương vị hấp dẫn ấy là nguy cơ nghiện nicotine và những hệ lụy lâu dài đối với sức khỏe và tương lai của thanh thiếu niên" - tiến sĩ Hà Anh Đức nói.
Theo ông, để thế hệ trẻ không hút thuốc thì chính những người trẻ phải là người hành động. Tiến sĩ Đức cho rằng người trẻ phải là người ên tiếng, lan tỏa thông tin chính xác về tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Bà Angela Pratt - Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam - cho hay tín hiệu rất đáng mừng là tỉ lệ sinh viên hút thuốc lá điện tử trong 1 năm qua đã giảm một nửa. Tỉ lệ thanh, thiếu niên từ 13 đến 17 tuổi hút thuốc lá điện tử đã giảm từ 8% năm còn 1%, tính đến thời điểm năm 2025.
Theo đại diện WHO, với những sửa đổi sắp tới của Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá, Việt Nam sẽ có cơ hội tiến thêm một bước nữa trong cuộc chiến chống tác hại thuốc lá và thuốc lá mới.
"Lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nên được phản ánh trong luật và cần phải toàn diện hơn, với việc bao gồm lệnh cấm các bộ phận cấu thành sản phẩm, ví dụ như dung dịch thuốc lá điện tử; và các sản phẩm thuốc lá mới khác, ví dụ như túi nicotine" - bà Angela nói.
