Các đòn tấn công ăn miếng trả miếng giữa Mỹ và Iran tiếp diễn ngày 28-6, đe dọa cuộc đàm phán thỏa thuận hòa bình.
Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) xác nhận đã tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (drone) vào Kuwait và Bahrain để đáp trả đợt không kích mới nhất của Mỹ, theo Hãng tin Tasnim.
IRGC cho biết Mỹ đã tấn công các cơ sở ven biển của nước này khi Tehran đang đối phó với các tàu “vi phạm” ở eo biển Hormuz.
Lực lượng này cũng tuyên bố sẽ xử lý mạnh tay hơn những tàu thuyền di chuyển không xin phép ở eo biển này, cũng như đáp trả quyết liệt các “hành động gây hấn”.
“Vi phạm lệnh ngừng bắn là trái với Điều khoản 1 của Bản ghi nhớ Islamabad, và sẽ dẫn đến việc dừng hoàn toàn mọi tiến trình ngoại giao”, IRGC khẳng định.
Ngày 28-6, quân đội Kuwait cho biết lực lượng phòng không của nước này đang đối phó với “các mối đe dọa từ tên lửa và máy bay không người lái thù địch”, và kêu gọi người dân tuân thủ các hướng dẫn an toàn, theo Hãng tin Reuters.
Trong khi đó Bộ Nội vụ Bahrain đã kêu gọi người dân giữ bình tĩnh và đi đến nơi an toàn gần nhất khi còi báo động vang lên ở nước này ngày thứ hai liên tiếp. Bahrain là nơi đặt căn cứ hải quân lớn của Mỹ.
Washington tấn công thêm nhiều mục tiêu ở Iran vào sáng sớm 28-6 (giờ địa phương). Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở giám sát quân sự, thông tin liên lạc, phòng không, kho chứa drone và cơ sở rải thủy lôi của Iran.
Trước đó Mỹ đã đánh các kho chứa tên lửa và drone cùng các vị trí radar ven biển của Tehran trong ngày 26-6 để phản ứng việc một tàu chở dầu treo cờ Panama bị tấn công tại eo biển Hormuz hôm 25-6.
Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận tuyên bố đã trả đũa các mục tiêu liên quan đến lực lượng Mỹ ngày 27-6.
Các nước vùng Vịnh gồm Oman, Qatar, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất đã phản ứng mạnh với vụ tấn công vào Bahrain.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ đáp trả quân sự nếu Tehran tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công.
“Rất có thể họ sẽ không bao giờ rút ra bài học! Có thể sẽ đến lúc chúng ta không còn lý trí nữa và sẽ buộc phải hoàn thành về mặt quân sự công việc mà chúng ta đã bắt đầu rất thành công. Nếu điều đó xảy ra, Iran sẽ không còn tồn tại”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Các vụ tấn công qua lại đặt ra tình thế tiến thoái lưỡng nan đối với cả Washington và Tehra trên bàn đàm phán.
Theo giới quan sát, đối với Mỹ, việc giữ eo biển Hormuz là cực kỳ quan trọng để giữ sự ổn định toàn cầu, giá dầu. Mặt khác, đối với Iran, eo biển này gần như là đòn bẩy duy nhất mà Iran có được trong các cuộc đàm phán.
Thị trưởng Tehran Alireza Zakani ngày 17.6 thông báo các sự kiện tưởng niệm và tang lễ của cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei sẽ diễn ra từ ngày 4 - 9.7, theo AFP. Vào ngày 8.7, di hài của ông Khamenei sẽ được đưa sang Iraq để làm lễ và sau đó trở về quê nhà Mashhad (Iran) vào ngày 9.7 để an táng.
Ông Zakani không nói rõ địa điểm tổ chức tang lễ tại Iraq. Chính quyền nước này chưa bình luận về thông báo trên.
Tương tự Iran, Iraq có đa số người dân theo Hồi giáo dòng Shiite. Iraq cũng là nơi đặt những thánh địa linh thiêng và quan trọng nhất của dòng Hồi giáo này, gồm lăng mộ Imam Ali (người được dòng Shiite tôn sùng là người kế vị hợp pháp đầu tiên của nhà tiên tri Muhammad) ở thành phố Najaf và lăng mộ của Imam Hussein (cháu ngoại của nhà tiên tri) ở thành phố Karbala.
Mặt khác, thị trưởng Tehran cho biết quá trình chuẩn bị cho tang lễ tại thủ đô Iran đang diễn ra. Sự kiện dự kiến thu hút gần 20 triệu người tham dự.
Ông Zakani nói rằng Tehran chưa từng chứng kiến sự kiện đông người như vậy trong lịch sử. Khi cố Lãnh tụ tối cao Ruhollah Khomeini - người tiền nhiệm của ông Khamenei - qua đời vào năm 1989, truyền thông Iran đưa tin rằng có gần 10 triệu người dự tang lễ.
Ông Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel ngày 28.2, ngày mở màn xung đột. Sau đó, con trai ông là Mojtaba Khamenei đã được bầu làm người kế nhiệm.
Ngày 17.6, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã ký biên bản ghi nhớ, thỏa thuận khung nhằm chấm dứt xung đột và khởi động giai đoạn đàm phán thỏa thuận hạt nhân kéo dài 60 ngày, theo thông báo của các bên.
AFP hôm qua dẫn nhận định của giới quan sát rằng bất kỳ thay đổi nào đối với đề xuất hiện tại có thể kéo dài hơn nữa thời gian đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông và mở lại eo biển Hormuz.
Báo The New York Times và trang tin Axios hôm qua lần lượt đưa tin Tổng thống Trump đã gửi lại cho Iran một đề xuất đàm phán mới với những điều khoản khó khăn hơn cho phía Tehran. Hiện vẫn chưa rõ nội dung cụ thể nhưng The New York Times dẫn lời một quan chức Mỹ tiết lộ những thay đổi mà ông Trump đưa ra có thể nhằm đẩy nhanh tiến trình đàm phán bằng cách gia tăng sức ép buộc Iran chấp nhận khung thỏa thuận hiện tại.
Trong khi đó, chủ nhân Nhà Trắng luôn khẳng định các ưu tiên của ông với bất kỳ thỏa thuận nào là mở lại eo biển Hormuz và ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. "Một yêu cầu của tôi là phải đảm bảo họ sẽ không có vũ khí hạt nhân. Họ đồng ý và điều đó hết sức thú vị", ông Trump trả lời trong buổi phỏng vấn lên sóng Đài Fox News sáng qua.
Về phần mình, Iran cho biết nước này yêu cầu được giải ngân số tài sản trị giá 12 tỉ USD bị Mỹ đóng băng trước khi chuyển sang bàn về những vấn đề như chương trình hạt nhân. Cụ thể, bản tin trên đài truyền hình nhà nước Iran có đoạn: "Mỹ cam kết trong vòng 60 ngày sẽ cung cấp cho Iran quyền tiếp cận đầy đủ đối với khối tài sản 12 tỉ USD, để những nguồn tiền này có thể được chuyển khoản và chi tiêu tại các ngân hàng theo ý muốn của Iran mà không bị hạn chế".
Dù trước đó, Tổng thống Trump và các quan chức Mỹ tuyên bố đang ở rất gần thỏa thuận với Iran, trong buổi phỏng vấn của Đài Fox News, chủ nhân Nhà Trắng lại tỏ ra không vội vã, đồng thời để ngỏ khả năng nối lại hành động quân sự. Đồng thời, tại Singapore hôm 30.5, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định Washington "dư khả năng" để nối lại hành động quân sự chống Iran nếu cần thiết.
Ông Hegseth cũng cập nhật tiến độ đàm phán, cho hay Mỹ đang đạt được thắng lợi trên bàn thương thuyết. "Iran hoàn toàn nắm rõ kỳ vọng của chúng tôi là gì và họ đang tiến gần hơn đến lập trường của chúng tôi. Các cuộc đối thoại mang lại kết quả tích cực", Đài CBS News dẫn lời bộ trưởng Mỹ nói. Ông cũng cung cấp một số thông tin về những điểm còn vướng mắc giữa hai bên, như cách thức ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân trong bối cảnh công nghệ đang phát triển nhanh chóng.
Một thách thức khác cũng đang đe dọa tiến trình thương thuyết. Iran lâu nay kiên trì muốn đưa Li Băng vào thỏa thuận với Mỹ để chấm dứt cuộc xung đột. Tuy nhiên, tình hình chiến sự tại Li Băng đang leo thang ngày càng căng thẳng, khi nước này cáo buộc Israel áp dụng chính sách tàn phá trên diện rộng trong các chiến dịch không kích nhằm vào Hezbollah.
Trong tuyên bố rạng sáng qua, quân đội Israel xác nhận mở rộng chiến dịch tấn công trên bộ ở Li Băng, theo đó, một lực lượng đáng kể của nước này đã vượt sông Litani và đang triển khai hành động chống Hezbollah ở khu vực Beaufort Ridge và thung lũng Wadi al-Saluki. Cùng ngày, quân đội Israel thông báo đã kiểm soát được một ngọn núi chiến lược và cắm cờ ở lâu đài Beaufort gần TP.Nabatiyeh ở miền nam Li Băng, theo AP.
Ông Avichay Adraee, người phát ngôn tiếng Ả Rập của quân đội Israel, đăng lên mạng xã hội bức ảnh cho thấy các đơn vị nước này đang có mặt bên ngoài lâu đài. Còn Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz viết trên X rằng họ đã kéo cờ trên lâu đài. Lực lượng Israel từng kiểm soát lâu đài Beaufort vào năm 1982 trước khi rút khỏi Li Băng năm 2000.
Israel đã tiếp tục tấn công bất chấp lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa được áp dụng từ ngày 17.4 và chỉ vài ngày trước khi vòng đàm phán trực tiếp với phía Li Băng chuẩn bị diễn ra tại trụ sở Bộ Ngoại giao Mỹ từ ngày 2 - 3.6.
Theo Hãng tin Reuters, cuộc tập trận kéo dài ba ngày, bắt đầu từ ngày 19-5, diễn ra trên lãnh thổ Nga và Belarus.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết lực lượng nước này đã diễn tập đưa các đơn vị vào trạng thái "sẵn sàng chiến đấu cao nhất để sử dụng vũ khí hạt nhân".
Cuộc diễn tập huy động khoảng 64.000 binh sĩ, hơn 200 bệ phóng tên lửa, 140 máy bay, 73 tàu mặt nước và 13 tàu ngầm. Nội dung huấn luyện bao gồm quy trình triển khai và phóng vũ khí hạt nhân chiến thuật của Nga tại Belarus.
Video do Bộ Quốc phòng Nga công bố cho thấy các đơn vị hạt nhân di chuyển theo đoàn xe qua khu vực rừng rậm, triển khai ngụy trang phương tiện và dựng ống phóng vào tư thế sẵn sàng khai hỏa.
Tuy nhiên địa điểm cụ thể của cuộc tập trận không được tiết lộ.
Bộ Quốc phòng Nga công bố video cuộc diễn tập, trong đó có nội dung vận chuyển đầu đạn hạt nhân tới các hệ thống tên lửa Iskander - Video: TACC
Iskander-M là hệ thống tên lửa đạn đạo cơ động do Nga phát triển, được NATO định danh là "SS-26 Stone", thay thế dòng tên lửa Scud từ thời Liên Xô. Loại tên lửa này có tầm bắn lên tới 500km và có thể mang cả đầu đạn thông thường lẫn đầu đạn hạt nhân.
Truyền thông Nhà nước Nga cho hay Matxcơva đã sử dụng Iskander-M trong chiến sự tại Ukraine. Nga cũng từng triển khai hệ thống này tại vùng Kaliningrad, Belarus, đặt Ukraine và một số quốc gia thành viên NATO vào tầm bắn.
Trong suốt cuộc chiến ở Ukraine, Tổng thống Nga Vladimir Putin nhiều lần nhấn mạnh sức mạnh hạt nhân của Nga, như một lời cảnh báo phương Tây không nên đi quá xa trong việc hỗ trợ Kiev.
Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW) nhận định cuộc tập trận nhằm khuếch đại thông điệp lâu nay của Nga, qua đó tác động đến quá trình ra quyết định của NATO theo hướng bất lợi cho Ukraine.
Nga khẳng định lực lượng của họ vẫn đang tiến công tại Ukraine, và mục tiêu kiểm soát phần còn lại của vùng Donbass ở miền đông nước này không thay đổi.
