Mức phí hàng tháng mà Donald DeFesi phải đóng cho Ban Quản trị Khu dân cư (HOA) tại Walnut Creek, bang California, là 1.500 USD, tăng hơn gấp đôi so với năm 2015. Hiện mỗi tháng, số tiền anh chi cho phí quản lý, bảo hiểm căn hộ và thuế bất động sản còn cao hơn cả tiền trả góp nhà.
“Tôi thực sự không nghĩ phí HOA lại tăng mạnh đến vậy”, DeFesi nói với WSJ.
Tại Mỹ, HOA là tổ chức tư nhân được thành lập để quản lý, duy trì và đặt ra các quy tắc cho một khu dân cư, khu căn hộ (condo), hoặc một khu đô thị được quy hoạch sẵn. Chủ sở hữu phải đóng phần chi phí cho các tiện ích chung, khu vực chung được HOA quản lý.
Ban quản trị HOA gồm các thành viên là cư dân tình nguyện trong khu, cũng có thể thuê thêm đơn vị quản lý bên ngoài, để phụ trách vận hành hàng ngày.
Theo Cục Điều tra Dân số Mỹ, trong năm 2024 có khoảng 21,6 triệu hộ gia đình, tương đương 1/4 số hộ sở hữu nhà tại Mỹ, đang trả phí HOA hoặc phí chung cư. Trong số này, khoảng 3 triệu hộ đóng trên 500 USD mỗi tháng.
Khoảng 84% nhà ở riêng lẻ mới xây được bán trong năm 2022 ở Mỹ thuộc các khu có HOA. Tại phần lớn các bang miền nam và miền tây, gần như không thể tìm được một căn riêng lẻ không thuộc HOA quản lý.
Theo phân tích của Realtor, phí HOA trung vị tại các khu chung cư trong năm 2025 là 420 USD, tăng 29% so với năm 2019. Với các chủ nhà ở riêng lẻ trong những khu có HOA quản lý, phí trung vị tăng 26%, lên 63 USD mỗi tháng.
Phí HOA thường không phải khoản lớn trong ngân sách gia đình, nhưng lại tăng đúng lúc giá nhà ở sát mức đỉnh lịch sử, lãi suất vay thế chấp neo cao, khiến sức mua ngày càng giảm. Tại nhiều nơi trên khắp nước Mỹ, thuế bất động sản, phí bảo hiểm nhà, chi phí điện nước đồng loạt tăng.
Joel Berner, nhà kinh tế trưởng tại Realtor, cho biết những khoản chi phình to này đang “đẩy một bộ phận người dân ra khỏi giấc mơ sở hữu nhà”.
Lãi suất vay thế chấp về lâu dài có thể giảm so với hiện tại, tạo điều kiện để người mua nhà trong vài năm gần đây vay lại với lãi suất thấp hơn. Nhưng phí HOA và các khoản phí khác thường chỉ đi theo một hướng là tiếp tục tăng.
“Chi phí tăng khiến tôi phải rút tiền tiết kiệm, hoặc phải thắt lưng buộc bụng”, DeFesi nói.
Những khoản phí này thường được HOA dùng để chi trả cho bảo hiểm và bảo trì các khu vực sử dụng chung, có thể gồm cả các tiện ích như hồ bơi hay sân golf. Chúng tăng lên vì chi phí bảo hiểm tài sản, nhân công và vật liệu ngày một đắt đỏ.
Chi phí leo thang cũng là một trong những lý do chính khiến thị trường căn hộ chung cư ở Mỹ rơi vào giai đoạn ảm đạm nhất trong hơn 10 năm qua.
Rebecca Lotsoff đã tìm mua một căn chung cư hai phòng ngủ ở khu vực Chicago từ cuối năm 2022 và không muốn phải trả quá 500 USD phí quản lý hàng tháng, nhưng thất bại. “Các loại phí khiến lựa chọn của tôi bị thu hẹp rất nhiều. Tôi rất chán nản”,Lotsoff nói.
Ngoài khoản phí hàng tháng, các HOA đôi khi còn thu thêm khoản thu bổ sung để chi cho các hạng mục sửa chữa lớn hoặc những chi phí phát sinh khác.
Tại Durango, bang Colorado, HOA quản lý chung cư nơi Mike Downing sinh sống đã bắt đầu tăng phí trong những năm gần đây để bù đắp chi phí leo thang và tái lập quỹ dự phòng tài chính.
Ông Downing, hiện là trưởng Ban quản trị HOA chung cư, đóng khoảng 600 USD hàng tháng khi mua căn hộ vào năm 2019. Hiện nay, con số này lên gần 1.300 USD.
Ông cho biết một số chủ nhà trong khu chung cư rất bức xúc trước các đợt tăng phí và cho rằng mức phí cao hơn có thể khiến việc bán nhà trở nên khó khăn hơn. “Mọi thứ khá căng thẳng. Đây là bài toán khó với tất cả những người liên quan”, Downing nói.
Theo Realtor, tại các thị trường ở bang Florida, phí HOA và phí quản lý chung cư đang chiếm tỷ trọng lớn nhất trong khoản thanh toán hàng tháng liên quan đến nhà ở của người mua.
Sau vụ sập chung cư ở Surfside năm 2021, các công ty bảo hiểm tại bang này bắt đầu siết chặt khâu đánh giá mức độ an toàn của chung cư. Giới chức bang cũng ban hành các yêu cầu an toàn mới với chung cư cũ. Những điều này đẩy phí HOA tại bang tăng lên.
Với người mua nhà, tránh những khu có HOA chưa chắc đã là lựa chọn rẻ hơn. Phí quản lý có thể được dùng để chi trả những khoản như sửa chữa, dọn tuyết, vốn là chi phí chủ nhà phải tự lo nếu không có HOA.
Một số HOA đang tìm cách kìm mức tăng phí. Cindy Kielty, trưởng Ban quản trị HOA nơi bà sinh sống tại St. Charles, bang Missouri, cho biết ban quản lý có thể cắt bớt một số dịch vụ như tưới cỏ để giảm chi phí cho dân cư.
Khi mua nhà năm 2009, hai vợ chồng bà đóng khoảng 125 USD phí quản lý mỗi tháng, nay đã tăng lên 350 USD. “Mọi người rồi sẽ phải thay đổi kỳ vọng về những gì HOA còn chi trả. Họ có hai lựa chọn, tự làm nhiều việc hơn để sửa chữa nhà, hoặc trả thêm tiền cho HOA”, bà Kielty nói.
"Thiết giáp hạm chạy bằng năng lượng nguyên tử được thiết kế để tăng cường đáng kể năng lực chiến đấu cho hạm đội, do khả năng hoạt động bền bỉ hơn, tốc độ cao hơn và được trang bị các hệ thống vũ khí tiên tiến, cần thiết cho chiến tranh hiện đại", hải quân Mỹ cho biết trong kế hoạch đóng tàu thường niên được công bố hôm 11/5.
Quân chủng này thêm rằng vai trò chính của chiến hạm lớp Trump sẽ là cung cấp hỏa lực tầm xa với cường độ lớn, cũng như trở thành phương tiện chỉ huy tiền phương có khả năng sống sót cao. Nó không phải phương án thay thế tàu khu trục.
Ngoài các tàu sân bay, hải quân Mỹ không còn biên chế tàu mặt nước chạy bằng năng lượng nguyên tử kể từ những năm 1990, thời điểm tuần dương hạm USS Long Beach, hộ vệ hạm USS Bainbridge và 4 tàu tuần dương lớp Virginia bị loại biên.
Kế hoạch được công bố khoảng một tháng sau khi cựu bộ trưởng hải quân Mỹ John Phelan cho rằng khó có khả năng chiến hạm lớp Trump được trang bị động cơ hạt nhân. Trong đề xuất ngân sách cho năm tài chính 2027, hải quân Mỹ vẫn mô tả tàu chiến lớp Trump là sử dụng "máy phát điện diesel, tua-bin khí cùng động cơ đẩy", không chạy bằng năng lượng nguyên tử.
Động cơ hạt nhân giúp tàu chiến có tầm hoạt động gần như không giới hạn và tăng đáng kể năng lực phát điện. Dù vậy, công nghệ này cũng khiến chiến hạm trở nên đắt đỏ và phức tạp hơn về mặt thiết kế, cũng như hoạt động vận hành và bảo dưỡng.
Tàu mặt nước chạy bằng năng lượng nguyên tử cũng tương đối hiếm trên thế giới, ngay cả với các cường quốc hạt nhân. Hiện chỉ có Nga sở hữu tàu chiến mặt nước trang bị động cơ nguyên tử mà không phải tàu sân bay, là hai tàu tuần dương hạng nặng thuộc Đề án 1144 Orlan gồm Đô đốc Nakhimov và Pyotr Đại đế.
Dù được Mỹ mô tả là thiết giáp hạm, tàu chiến lớp Trump có hình dáng và trang bị vũ khí tương đồng với những mẫu tàu tuần dương, tàu khu trục cỡ lớn đang được nhiều nước phát triển. Hải quân Mỹ cho biết chiến hạm có lượng giãn nước khoảng 35.000 tấn, gấp khoảng ba lần biến thể Flight III mới nhất của tàu khu trục lớp Arleigh Burke.
Mẫu tàu này dự kiến có chiều dài 256-268 m, chiều rộng 32-35 m, tốc độ tối đa trên 55 km/h. Chiến hạm lớp Trump có khả năng phóng cả tên lửa hạt nhân lẫn thông thường, trong đó có vũ khí siêu vượt âm, từ hệ thống phóng thẳng đứng cỡ lớn. Nó cũng sẽ được trang bị pháo điện từ, hai hải pháo 127 mm, vũ khí laser và nhiều khí tài khác để phòng thủ tầm gần.
Hải quân Mỹ có kế hoạch mua 15 tàu chiến lớp Trump trong năm tài chính 2028-2055. Ước tính sơ bộ cho thấy mỗi chiếc có giá 17 tỷ USD, cao hơn cả siêu tàu sân bay lớp Ford đắt nhất trong lịch sử Mỹ.
Theo Hãng tin AFP, ngày 8-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và dường như muốn nhắc lại lời đe dọa về Greenland sau cuộc gặp kín với Tổng thư ký NATO Mark Rutte.
Trong những bình luận đầu tiên sau cuộc gặp, ông Trump đã bày tỏ sự thất vọng của mình về NATO.
"NATO không có mặt khi chúng tôi cần họ, và họ cũng sẽ không có mặt nếu chúng tôi cần họ một lần nữa" - ông Trump viết trên nền tảng Truth Social ngày 8-4 theo giờ Mỹ (sáng 9-4 theo giờ Việt Nam).
Nhà lãnh đạo Mỹ nhắc nhở: "Đừng quên Greenland, cái tảng băng to đùng và bị quản lý kém đó!".
Trước khi phát động cuộc chiến với Iran, lời đe dọa của ông Trump về việc giành quyền kiểm soát Greenland - hòn đảo Bắc Cực rộng lớn - từ Đan Mạch từng là một vấn đề gây căng thẳng trong liên minh.
Khi đến cuộc họp kín với ông Trump vào ngày 8-4, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã vào Cánh Tây của Nhà Trắng qua một cổng phụ.
"Đó là một cuộc thảo luận rất thẳng thắn, rất cởi mở" - ông Rutte chia sẻ trong cuộc phỏng vấn trên Đài CNN sau đó.
Khi được hỏi nhiều lần liệu ông Trump có nói về việc rời NATO hay không, ông Rutte không trả lời trực tiếp.
Trước cuộc gặp, khi được hỏi liệu ông Trump sẽ thảo luận về khả năng rút khỏi NATO hay không, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt trả lời: "Đó là điều Tổng thống từng thảo luận, và tôi nghĩ ông ấy sẽ tiếp tục thảo luận vấn đề này trong vài giờ tới với Tổng thư ký Rutte".
"Thật đáng buồn khi NATO quay lưng với người Mỹ trong suốt sáu tuần qua, trong khi chính người Mỹ đã tài trợ cho quốc phòng của họ" - bà Leavitt bình luận.
Báo Wall Street Journal tường thuật ông Trump cũng đang cân nhắc trừng phạt một số thành viên NATO mà ông cho là không hỗ trợ trong xung đột, bằng cách rút quân Mỹ khỏi lãnh thổ của họ.
Cuộc gặp diễn ra chỉ một ngày sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần.
Trước đó, Tổng thống Trump đã gọi NATO là "con hổ giấy" vì không dẫn dắt các nỗ lực mở lại eo biển Hormuz, và vì hạn chế lực lượng Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ của họ. Ông Trump cũng công kích cá nhân một số lãnh đạo châu Âu.
Một trong số quan chức Mỹ nói trên khẳng định với The New York Times rằng trong 3 tuần qua, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã hướng dẫn khoảng 70 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, ra vào Vịnh Ba Tư. Các quan chức Mỹ cho biết thêm hầu hết các tàu đã tắt thiết bị phát tín hiệu để tránh bị phát hiện khi đi qua tuyến đường thủy này.
Giới chức từ chối cho biết loại tàu nào đang đi qua và lộ trình của tàu, nhưng một quan chức cho hay ít nhất một tuyến đường không gần bờ biển Iran.
Các tàu đi qua gần Iran mà không được sự chấp thuận của Tehran đối mặt với nguy cơ gần như chắc chắn bị tấn công bằng máy bay không người lái hoặc tên lửa Iran. Các nhà phân tích hàng hải cho rằng các chuyến tàu vượt eo biển do Mỹ hướng dẫn dường như đi theo những tuyến đường gần Oman hơn.
Trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran từ cuối tháng 2, mỗi ngày có hơn 100 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Vì vậy, những chuyến đi do Mỹ điều phối, trung bình 3 chuyến/ngày trong suốt 3 tuần, không thể hiện sự phục hồi mạnh mẽ của ngành vận tải biển.
Tuy nhiên, việc các tàu liên tục đi qua eo biển Hormuz dưới sự hướng dẫn của Mỹ cho thấy một số chủ tàu sẵn sàng chấp nhận rủi ro để ra vào vịnh Ba Tư, nơi nhiều tàu đã bị mắc kẹt trong nhiều tuần, mất tiền và khiến thủy thủ đoàn rơi vào điều kiện khó khăn.
Tuyến đường do Mỹ điều phối cũng là một lựa chọn thay thế cho những chủ tàu không muốn phải xin phép Iran hoặc trả phí để đi qua eo biển Hormuz, theo The New York Times.
Vào đầu tháng 5, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố một chiến dịch quân sự lớn mang tên Dự án Tự do nhằm giúp các tàu đi qua tuyến đường này, nhưng sau đó nhanh chóng chấm dứt chiến dịch, một phần do sự phản đối từ Ả Rập Xê Út.
Kể từ đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã khuyến khích các tàu đi qua eo biển Hormuz nhưng không cung cấp lực lượng hải quân hộ tống.
"Dù lực lượng Mỹ không hộ tống, chúng tôi vẫn tiếp tục liên lạc và phối hợp với các tàu thương mại muốn tự do và an toàn đi qua eo biển Hormuz, một hành lang quốc tế quan trọng đối với nền kinh tế khu vực và toàn cầu", phát ngôn viên Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ Tim Hawkins nhấn mạnh trong một tuyên bố hôm 30.5.
Các quan chức Mỹ cho rằng nguy cơ từ Iran đã bị phóng đại và đã tìm cách thuyết phục các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn. Dù sự hỗ trợ này đã được biết đến trong giới vận tải biển, các quan chức Mỹ thừa nhận rằng họ chưa công khai rộng rãi để tránh việc Iran nhắm mục tiêu vào các tàu thuyền đi qua dưới sự hướng dẫn của Mỹ.
Trong khi đó, lực lượng hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) ngày 31.5 thông báo 28 tàu, bao gồm tàu chở dầu, tàu container và các tàu thương mại khác, đã đi qua eo biển Hormuz trong 24 giờ trước đó sau khi nhận được giấy phép, theo Đài Press TV.
Lực lượng Hải quân IRGC cho hay số tàu này đã đi qua eo biển Hormuz với sự phối hợp và hỗ trợ an ninh của họ. Lực lượng này nói rằng vịnh Ba Tư thuộc về các quốc gia Hồi giáo trong khu vực và cáo buộc quân đội Mỹ là nguyên nhân chính gây mất an ninh ở đó.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ phía Mỹ cũng như Iran về thông tin do phía bên kia công bố.
