AFP hôm qua dẫn nhận định của giới quan sát rằng bất kỳ thay đổi nào đối với đề xuất hiện tại có thể kéo dài hơn nữa thời gian đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông và mở lại eo biển Hormuz.
Báo The New York Times và trang tin Axios hôm qua lần lượt đưa tin Tổng thống Trump đã gửi lại cho Iran một đề xuất đàm phán mới với những điều khoản khó khăn hơn cho phía Tehran. Hiện vẫn chưa rõ nội dung cụ thể nhưng The New York Times dẫn lời một quan chức Mỹ tiết lộ những thay đổi mà ông Trump đưa ra có thể nhằm đẩy nhanh tiến trình đàm phán bằng cách gia tăng sức ép buộc Iran chấp nhận khung thỏa thuận hiện tại.
Trong khi đó, chủ nhân Nhà Trắng luôn khẳng định các ưu tiên của ông với bất kỳ thỏa thuận nào là mở lại eo biển Hormuz và ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. “Một yêu cầu của tôi là phải đảm bảo họ sẽ không có vũ khí hạt nhân. Họ đồng ý và điều đó hết sức thú vị”, ông Trump trả lời trong buổi phỏng vấn lên sóng Đài Fox News sáng qua.
Về phần mình, Iran cho biết nước này yêu cầu được giải ngân số tài sản trị giá 12 tỉ USD bị Mỹ đóng băng trước khi chuyển sang bàn về những vấn đề như chương trình hạt nhân. Cụ thể, bản tin trên đài truyền hình nhà nước Iran có đoạn: “Mỹ cam kết trong vòng 60 ngày sẽ cung cấp cho Iran quyền tiếp cận đầy đủ đối với khối tài sản 12 tỉ USD, để những nguồn tiền này có thể được chuyển khoản và chi tiêu tại các ngân hàng theo ý muốn của Iran mà không bị hạn chế”.
Dù trước đó, Tổng thống Trump và các quan chức Mỹ tuyên bố đang ở rất gần thỏa thuận với Iran, trong buổi phỏng vấn của Đài Fox News, chủ nhân Nhà Trắng lại tỏ ra không vội vã, đồng thời để ngỏ khả năng nối lại hành động quân sự. Đồng thời, tại Singapore hôm 30.5, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định Washington “dư khả năng” để nối lại hành động quân sự chống Iran nếu cần thiết.
Ông Hegseth cũng cập nhật tiến độ đàm phán, cho hay Mỹ đang đạt được thắng lợi trên bàn thương thuyết. “Iran hoàn toàn nắm rõ kỳ vọng của chúng tôi là gì và họ đang tiến gần hơn đến lập trường của chúng tôi. Các cuộc đối thoại mang lại kết quả tích cực”, Đài CBS News dẫn lời bộ trưởng Mỹ nói. Ông cũng cung cấp một số thông tin về những điểm còn vướng mắc giữa hai bên, như cách thức ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân trong bối cảnh công nghệ đang phát triển nhanh chóng.
Một thách thức khác cũng đang đe dọa tiến trình thương thuyết. Iran lâu nay kiên trì muốn đưa Li Băng vào thỏa thuận với Mỹ để chấm dứt cuộc xung đột. Tuy nhiên, tình hình chiến sự tại Li Băng đang leo thang ngày càng căng thẳng, khi nước này cáo buộc Israel áp dụng chính sách tàn phá trên diện rộng trong các chiến dịch không kích nhằm vào Hezbollah.
Trong tuyên bố rạng sáng qua, quân đội Israel xác nhận mở rộng chiến dịch tấn công trên bộ ở Li Băng, theo đó, một lực lượng đáng kể của nước này đã vượt sông Litani và đang triển khai hành động chống Hezbollah ở khu vực Beaufort Ridge và thung lũng Wadi al-Saluki. Cùng ngày, quân đội Israel thông báo đã kiểm soát được một ngọn núi chiến lược và cắm cờ ở lâu đài Beaufort gần TP.Nabatiyeh ở miền nam Li Băng, theo AP.
Ông Avichay Adraee, người phát ngôn tiếng Ả Rập của quân đội Israel, đăng lên mạng xã hội bức ảnh cho thấy các đơn vị nước này đang có mặt bên ngoài lâu đài. Còn Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz viết trên X rằng họ đã kéo cờ trên lâu đài. Lực lượng Israel từng kiểm soát lâu đài Beaufort vào năm 1982 trước khi rút khỏi Li Băng năm 2000.
Israel đã tiếp tục tấn công bất chấp lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa được áp dụng từ ngày 17.4 và chỉ vài ngày trước khi vòng đàm phán trực tiếp với phía Li Băng chuẩn bị diễn ra tại trụ sở Bộ Ngoại giao Mỹ từ ngày 2 – 3.6.
"Chúng tôi không theo đuổi chiến tranh và chúng tôi không muốn chiến tranh. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ không từ bỏ các quyền lợi chính đáng của mình trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Về phương diện này, chúng tôi coi toàn bộ mặt trận kháng chiến là một khối thống nhất không thể tách rời", Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cho biết trong thông điệp được kênh truyền hình nhà nước Iran công bố ngày 9/4. Ông dường như nhằm ám chỉ đến Lebanon, nơi Israel đang giao tranh với Hezbollah, đồng minh thân cận của Tehran.
"Chúng tôi chắc chắn sẽ yêu cầu bồi thường cho mọi thiệt hại đã hứng chịu, cũng như cho những người thiệt mạng và bị thương", thông điệp có đoạn.
Lãnh tụ Tối cao Iran cho biết nước này "sẽ đưa việc quản lý eo biển Hormuz vào giai đoạn mới" nhưng không nêu chi tiết.
Ông kêu gọi các quốc gia Arab dọc vịnh Ba Tư "cảnh giác với lời hứa hão huyền từ quỷ dữ", thêm rằng Tehran đang chờ đợi "phản hồi phù hợp" từ họ để thể hiện thiện chí và tình anh em của mình.
Ông Khamenei cũng kêu gọi người dân Iran "đừng nghĩ rằng việc xuống đường tuần hành không còn cần thiết". "Tiếng nói của các bạn ở nơi công cộng chắc chắn có ảnh hưởng đến kết quả đàm phán", tuyên bố có đoạn.
Lãnh tụ Mojtaba Khamenei chưa xuất hiện trước công chúng từ khi đảm nhận chức vụ, dường như ông bị thương trong vụ tấn công khiến cha ông là cố lãnh tụ Ali Khamenei thiệt mạng ngày 28/2. Các tuyên bố văn bản của ông được đọc trên kênh truyền hình nhà nước Iran.
Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran đã khiến hơn 2.000 người ở Iran, hơn 1.600 người ở Lebanon, 26 người ở Israel, 13 lính Mỹ và hàng chục người tại các quốc gia vùng Vịnh thiệt mạng.
Hôm 8/4, Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn và mở cửa eo biển Hormuz trong hai tuần. Hãng thông tấn AFP dẫn dữ liệu theo dõi hàng hải thu thập hôm 9/4 cho biết chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ở Trung Đông.
Phái đoàn Mỹ - Iran dự kiến thảo luận tại Pakistan vào ngày 11/4.
Vụ nổ xảy ra lúc 1 giờ 23 ngày 26.4.1986 tại lò phản ứng số 4 của nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ở miền bắc Ukraine, khi đó còn là một phần của Liên Xô.
Vụ nổ đã phá hủy bên trong tòa nhà, phún xuất cột khói phóng xạ vào khí quyển, với nhiên liệu hạt nhân cháy trong hơn 10 ngày. Hàng ngàn tấn cát, đất sét và thỏi chì đã được trực thăng thả xuống để ngăn chặn phóng xạ rò rỉ. Trong những ngày tiếp theo, đám mây phóng xạ đã gây ô nhiễm nặng nề cho Ukraine, Belarus và Nga trước khi lan rộng ra nhiều khu vực châu Âu.
Theo một báo cáo của LHQ vào năm 2005, số người chết được xác nhận vào khoảng 4.000 người ở 3 quốc gia bị ảnh hưởng nặng nhất. Đến năm 2006, tổ chức Greenpeace ước tính thảm họa đã khiến gần 100.000 người chết.
Sau thảm họa hạt nhân Chernobyl, có tổng cộng hơn 2.200 km2 diện tích ở miền bắc Ukraine và 2.600 km2 ở miền nam Belarus thực tế là không thể sinh sống được. Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), con người sẽ không thể sinh sống an toàn tại các khu vực này trong 24.000 năm tới.
Trong một diễn biến khác, các bên ký kết Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) sẽ họp tại LHQ từ ngày 27.4 - 22.5 nhằm tìm kiếm đồng thuận cho việc duy trì hiệu lực của hiệp ước. Trong 2 cuộc họp trước đó, 191 quốc gia ký kết NPT không đạt được thỏa thuận về văn bản cuối cùng, và giới quan sát dự đoán sự kiện năm nay cũng sẽ có kết quả tương tự, theo AFP.
Hạ nghị sĩ Dân chủ Eric Swalwell và Hạ nghị sĩ Cộng hòa Tony Gonzales cùng từ chức ngày 14/4, ngay trước khi Hạ viện Mỹ khởi động quy trình bãi nhiệm, nhằm tránh một cuộc bỏ phiếu có thể khiến họ nhanh chóng bị khai trừ khỏi cơ quan lập pháp này.
Swalwell, thành viên đảng Dân chủ, từ chức vài ngày sau khi truyền thông Mỹ đưa tin ông bị một nhân viên cũ cáo buộc tấn công tình dục. Ba phụ nữ khác cũng tố cáo ông Swalwell gửi ảnh, tin nhắn nhạy cảm cho họ. Bê bối khiến Ủy ban Đạo đức Hạ viện, Văn phòng Công tố Manhattan tuyên bố mở cuộc điều tra.
Trong thư gửi Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đêm 13/4, ông Swalwell thừa nhận những "sai lầm trong phán đoán đã mắc phải trong quá khứ", gửi lời xin lỗi tới gia đình, nhân viên và cử tri.
"Tôi sẽ chống lại các cáo buộc nghiêm trọng và sai trái nhắm vào mình, nhưng phải chịu trách nhiệm và đối mặt với những sai lầm đã thực sự gây ra", ông Swalwell viết.
Cuộc bầu cử đặc biệt để thay thế ông Swalwell đại diện khu vực bầu cử số 14 của bang California dự kiến diễn ra ngày 16/6.
Hạ nghị sĩ Cộng hòa Tony Gonzales cũng từ chức khi đang bị Ủy ban Đạo đức Hạ viện điều tra. Hồi tháng 3, nghị sĩ đến từ Texas này thừa nhận có quan hệ ngoài luồng với một nhân viên cũ. Ông cũng bị cáo buộc gửi tin nhắn khiếm nhã cho một cựu nhân viên chiến dịch tranh cử, nhưng không thừa nhận.
Việc ông Swalwell và ông Gonzales chủ động từ chức giúp lãnh đạo hai đảng tránh một quy trình bãi nhiệm phức tạp và nhiều rủi ro về mặt chính trị, vốn hiếm khi xảy ra trong lịch sử quốc hội Mỹ. Từ trước tới nay, Hạ viện Mỹ mới bãi nhiệm 6 nghị sĩ.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và lãnh đạo phe Dân chủ Hakeem Jeffries đều đồng ý với quyết định từ chức của hai nghị sĩ, dù trước đó chưa công khai kêu gọi hai người rời ghế.
