Sáng cuối tháng 6, bà Bùi Thị Vân lội ra bãi đá cách làng Gò Cỏ (Sa Huỳnh) khoảng 500 m, nơi sóng vừa rút sau một đêm vỗ bờ. Trên mặt đá lỗ chỗ những hốc trũng còn đọng nước biển, lấp lánh dưới nắng. Bà cúi nhìn những tinh thể muối đang kết lại, lớn dần như những bông hoa nở chậm trên đá.
Đó là công việc bà gắn bó từ nhỏ, khi còn nghe cha kể chuyện nghề. Nay ở tuổi 70, bà là người gìn giữ và truyền lại cách làm muối đặc biệt này. “Nghề đã có từ rất lâu, truyền từ đời này sang đời khác. Chúng tôi vẫn giữ cách làm cũ nhưng cải tiến để muối sạch hơn”, bà Vân nói.
Bãi đá làm muối nằm sát biển, khá bằng phẳng. Bà chọn các hốc đá tự nhiên ở vị trí cao, không bị sóng đánh tới, rồi múc nước biển đổ đầy và phơi nắng khoảng 7 ngày để tăng độ mặn.
Ở các “ruộng muối”, bà đắp bờ bằng đất sét trộn cát quanh những ô đá trũng, sau đó múc từng gàu nước đã “dang” nắng (phơi nắng) đổ vào.
Sau 3-4 ngày, muối mới bắt đầu kết tinh. Trong thời gian này, bà phải túc trực liên tục. Trời sắp mưa, bà vội múc nước cất vào thùng có nắp; giữa trưa nắng gắt lại châm thêm nước đã đủ độ mặn để muối kết tinh nhanh hơn.
“Chỉ một cơn mưa trước lúc muối kết tinh là công sức cả chục ngày coi như mất trắng”, bà nói.
Khác với cách làm muối thông thường khi tinh thể lắng xuống đáy, muối trên đá Sa Huỳnh kết thành từng mảng lơ lửng trong nước, các tinh thể quấn vào nhau và lớn dần.
Khi thu hoạch, muối được gỡ thành từng mảng, hòa với nước để loại bỏ bụi bẩn, rồi sàng lấy hạt lớn và phơi thêm đến khi trắng, khô hoàn toàn. Thành phẩm có vị mặn thanh, không gắt.
Theo bà Vân, loại muối này giúp cá ướp làm mắm thơm hơn và có thể bảo quản cả năm mà không chảy nước.
Cứ khoảng ba ngày, bà thu được 7-8 kg muối. Hiện bà là người kiên trì nhất giữ nghề, đồng thời hướng dẫn hai người còn theo nghề là bà Gá và bà Quế. Bà cũng là Tổ trưởng Tổ bảo tồn trảng muối cổ Gò Cỏ.
Theo quy chế của tổ, toàn bộ muối được bán cho Hợp tác xã Du lịch Cộng đồng làng Gò Cỏ để làm quà tặng du khách mua vé tham quan. Giá thu mua là 100.000 đồng một kg, cao gấp khoảng 100 lần muối thông thường.
“Cách làm này giúp người dân không cạnh tranh giá, tăng thu nhập từ du lịch và ngăn muối trảng đá cổ bị làm giả”, đại diện hợp tác xã cho biết.
Mong muốn đưa di sản nghìn năm ra thế giới
Bãi đá nơi bà Vân làm muối nằm trong làng Gò Cỏ, khu vực rộng khoảng 105 ha lưu giữ nhiều dấu tích của văn hóa Sa Huỳnh có niên đại khoảng 3.000 năm. Đá hiện diện khắp nơi, từ trảng muối, đường làng, hàng rào đến giếng nước.
Năm 2024, tiến sĩ Trần Ngọc Khôi, Phó giám đốc Bảo tàng tỉnh Quảng Ngãi, tình cờ phát hiện trảng muối khi khảo cứu văn hóa Sa Huỳnh và thấy người dân gánh muối trên bãi đá.
Theo ông, trảng muối rộng khoảng 10 ha, có niên đại khoảng 2.000 năm. “Nhiều khả năng cư dân Sa Huỳnh đã tận dụng nền đá tự nhiên cùng nguồn nước biển để làm muối phục vụ đời sống”, ông Khôi nhận định.
Phát hiện này thu hút nhiều du khách đến làng Gò Cỏ, trong đó có nhà báo Nhật Bản Suzuki Katsuhiko, nguyên Trưởng phân xã báo Akahata tại Hà Nội.
Ông từng đi qua Sa Huỳnh năm 1976 và luôn nhớ những cánh đồng muối ven biển. Gần 50 năm sau, trong chuyến khảo sát tại Quảng Ngãi, ông quyết tìm lại nơi này.
“Tôi rất xúc động khi được đến thăm làng muối Sa Huỳnh”, ông nói.
Sau khi tận mắt chứng kiến quy trình sản xuất và nếm thử sản phẩm, ông bày tỏ sự bất ngờ.
“Nhật Bản có nhiều loại muối nổi tiếng. Nhưng cách làm muối của cư dân Sa Huỳnh khiến chúng tôi rất ngạc nhiên. Muối ở đây rất ngon”, ông nhận xét.
Đi cùng đoàn, ông Honda Kato, chuyên gia nông nghiệp Nhật Bản, cho biết mình đã đến các làng muối ở Okinawa rất nhiều lần và thấy muối Sa Huỳnh không hề thua kém.
Ông Suzuki nói sẽ trao đổi với các doanh nghiệp Nhật Bản để giới thiệu mô hình làm muối tự nhiên của Việt Nam và Nhật Bản ra thế giới.
Ông Nguyễn Đức Bình, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi, đánh giá sự quan tâm của các chuyên gia và du khách quốc tế là tín hiệu tích cực đối với địa phương.
Theo Hợp tác xã Du lịch Cộng đồng làng Gò Cỏ, mục tiêu không phải mở rộng sản xuất mà biến trảng muối thành điểm đến du lịch.
Muối không bán theo cân mà được tặng cho du khách. Giá trị nằm ở trải nghiệm tham quan, câu chuyện gìn giữ nghề truyền thống và không gian cư trú của cư dân Sa Huỳnh xưa.
Trảng muối cổ Gò Cỏ hiện được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ngãi đề xuất bổ sung vào phạm vi Di tích quốc gia đặc biệt Văn hóa Sa Huỳnh.
Báo Thanh Niên vừa có loạt bài phản ánh về tình trạng hàng loạt dự án hạ tầng "đắp chiếu" tại các phường Bình Phước và Đồng Xoài (TP.Đồng Nai). Cơ quan chức năng thành phố này đã nhanh chóng tiếp nhận thông tin và có văn bản chỉ đạo rà soát. Tuy nhiên, bạn đọc (BĐ) mong muốn động thái thực tiễn, không thể cứ mãi ca điệp khúc… chờ trong việc giải quyết dự án "treo".
BĐ Nguyễn Việt Trinh chia sẻ cảm giác ngán ngẩm khi đi ngang dự án "treo": "Quy hoạch "treo" không chỉ làm khổ vài hộ dân mà còn làm nghèo cả một khu vực. Đi ngang những nơi được giới thiệu là đất dành cho công viên, trung tâm thương mại hay khu đô thị tương lai mà ngán ngẩm. Cỏ mọc um tùm, rác chất thành đống, chỗ thì người ta tận dụng nuôi bò, thả dê. Chẳng ai nghĩ đó là khu đất nằm giữa trung tâm. Đáng tiếc là những khu vực như vậy thường nằm ở vị trí rất đẹp. Nếu dự án được triển khai đúng tiến độ đã có thể tạo thêm việc làm, dịch vụ, không gian công cộng và nguồn thu cho địa phương. Nhưng nhiều năm trôi qua, tất cả vẫn nằm trên bản vẽ. Lâu dần, hình thành phản xạ mỗi lần nghe cụm từ "quỹ đất phát triển đô thị" lại nghĩ đến những khu đất đang bỏ hoang. Đất không sinh lợi cho dân, cũng không tạo ra giá trị cho xã hội. Đó là sự lãng phí rất lớn mà ai đi ngang cũng nhìn thấy".
Lãng phí không chỉ ở cảnh quan, đó còn là bài toán về nguồn lực kinh tế và quỹ đất như phân tích của BĐ Đào Thanh Huy: "Một TP muốn phát triển phải có những khoảng không gian được sử dụng hiệu quả. Đằng này nhiều khu đất quy hoạch hàng chục năm vẫn chỉ là bãi đất trống. Chưa kể có nơi trở thành điểm tập kết rác tự phát, mùa nắng bụi bay mù mịt, mùa mưa thì nước đọng nhếch nhác. Người ta thường nói lãng phí ngân sách là đáng lo, nhưng lãng phí đất đai cũng nghiêm trọng không kém. Đất là nguồn lực hữu hạn. Một khu đất bị bỏ hoang 15 - 20 năm đồng nghĩa địa phương mất đi hàng chục năm cơ hội phát triển".
BĐ Nguyễn Thị Mai phân tích sâu hơn về tình trạng "đóng băng" kinh tế tại các khu vực "treo": hàng quán ít mở mới, doanh nghiệp không mặn mà đầu tư, hạ tầng phát triển cầm chừng. Một dự án bị bỏ không vô hình trung kéo lùi nhịp độ vươn lên của toàn đô thị.
Tuy nhiên, thiệt hại nặng nề và dai dẳng nhất lại trút lên vai những người dân nằm trong vùng dự án "treo" với nhiều hệ lụy như BĐ Đinh Trọng Hiệp chỉ ra: "Có một điểm ít được nhắc tới là quy hoạch treo làm cho cả gia đình bị mắc kẹt trong những quyết định rất đời thường. Con cái lập gia đình muốn cất thêm phòng không được. Người lớn tuổi muốn sửa nhà cho an toàn cũng phải cân nhắc. Muốn thế chấp tài sản để xoay vốn làm ăn thì ngân hàng nhìn vào quy hoạch là đã dè dặt. Nhiều năm trước người dân còn tin dự án sẽ sớm triển khai nên cố gắng chờ. Nhưng khi thời gian kéo dài từ năm này sang năm khác, niềm tin cũng hao mòn dần. Tài sản để đó không phát huy được giá trị, cuộc sống cứ phải điều chỉnh theo một dự án chưa biết bao giờ thành hình…".
Nhiều BĐ hoan nghênh động thái rà soát của lãnh đạo TP.Đồng Nai, nhưng cũng bày tỏ điều thực sự cần ở thời điểm hiện tại không phải những văn bản hay báo cáo đơn thuần. "Người dân đã chờ gần 20 năm rồi, giờ thứ cần nhất không phải thêm một cuộc họp hay thêm một bản báo cáo, mà cần một quyết định!", BĐ Nguyễn Khanh Hoài nêu.
BĐ Vũ Nhân Hảo cũng thẳng thắn: "Nói thật, người dân có quyền biết vì sao tài sản của mình bị ảnh hưởng suốt nhiều năm như vậy. Tôi để ý ở nhiều dự án treo, cứ mỗi khi có phản ánh lại xuất hiện một cuộc kiểm tra mới. Sau đó mọi việc dần lắng xuống rồi đâu lại vào đó. Chính vì vậy, lần này cần có mốc thời gian cụ thể. Bao giờ rà soát xong? Bao giờ công bố kết quả? Bao giờ quyết định tiếp tục hay hủy bỏ? Một dự án tồn đọng gần hai thập niên mà không xác định được trách nhiệm thì rất khó thuyết phục người dân. Chúng ta nói nhiều về trách nhiệm giải trình trong quản lý nhà nước. Đây chính là lúc cần thể hiện điều đó bằng hành động thực tế".
Để giải quyết triệt để vấn đề, bạn đọc đồng loạt kiến nghị thiết lập những mốc thời gian định lượng rõ ràng. BĐ Nguyễn Hoàng Vy đề xuất một khung thời gian cụ thể: "Ví dụ 6 tháng rà soát, 12 tháng quyết định hướng xử lý. Nếu quá thời hạn mà vẫn không triển khai được thì phải xem xét thu hồi dự án".
BĐ Trịnh Xuân Cường đưa ra quan điểm "nếu dự án cần thiết thì công bố lộ trình, nguồn vốn; nếu không còn phù hợp thì mạnh dạn hủy bỏ". BĐ Bùi Quỳnh Anh nhấn mạnh "quy luật tất yếu của quy hoạch là phục vụ cuộc sống". Nếu mục tiêu không đạt được thì quyền sử dụng đất bình thường của người dân phải được khôi phục.
BĐ Nguyễn Mạnh Hùng cũng cho rằng "đôi khi một câu trả lời dứt khoát còn có giá trị hơn rất nhiều lời hứa kéo dài".
Tối 20-6, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết sáng nay, áp thấp nhiệt đới ở khu vực tây bắc Thái Bình Dương đã mạnh lên thành bão, có tên quốc tế là Mekkhala.
Đây là cơn bão thứ 7 hoạt động trên khu vực tây bắc Thái Bình Dương trong mùa bão năm 2026.
Lúc 16h chiều nay, tâm bão Mekkhala đang cách khu vực phía đông Philippines khoảng 2.000km, cường độ bão đang mạnh cấp 8 (62-74km/h), giật cấp 11.
Dự báo trong những ngày tới, bão di chuyển theo hướng tây tây bắc.
Khoảng ngày 24-6, khi bão di chuyển tới vùng biển khu vực phía bắc của đảo Luzon (Philippines) bão đổi hướng di chuyển lên phía bắc, hướng về vùng biển phía đông Đài Loan (Trung Quốc) và khu vực phía đông nam Nhật Bản.
Về cường độ, cơ quan khí tượng nhận định gió bão mạnh nhất có thể đạt cấp 12 (118-133km/h), giật cấp 16.
"Hiện bão chưa có dấu hiệu di chuyển vào Biển Đông của Việt Nam. Cơ quan khí tượng Việt Nam vẫn đang theo dõi diến biến của cơn bão này" - Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia thông tin thêm.
Thông tin nêu trên được ông Hoàng Trọng Tùng, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn TP.Hà Nội (viết tắt là Ban Nông nghiệp), trao đổi với báo chí vào chiều 17.6.
Trước đó, nhiều người bày tỏ băn khoăn trước phương án trồng cây xanh ở dải phân cách giữa trên tuyến đường Võ Chí Công.
Theo đó, tại khu vực dải phân cách rộng khoảng 2,5 m, đơn vị thi công đã tiến hành lu nén chặt một lớp đá dăm. Sau đó, hai hàng vỉa bê tông cao khoảng 0,8 m được dựng lên hai bên để tạo thành bồn cây. Cuối cùng, công nhân đổ một lớp đất dày khoảng 0,7 m lên trên nền đá dăm này rồi mới tiến hành trồng cây.
Người dân cho rằng, với lớp đất chỉ dày từ 0,7 - 0,8 m, bên dưới lại bị chặn bởi lớp đá dăm đã lu chèn nếu trồng cây hoa giấy hoặc cây cảnh thân mềm thì sẽ không có vấn đề gì. Tuy nhiên, nếu trồng cây bóng mát có thân cao từ 3 - 5 m, có tán thì khó đảm bảo cây sinh trưởng bình thường.
Cạnh đó, nếu cây xanh sau khi trồng có sống sót thì khi có mưa bão cũng rất dễ xảy ra tình trạng gãy, đổ ảnh hưởng đến người tham gia giao thông.
Liên quan đến vụ việc trên, ông Hoàng Trọng Tùng, Giám đốc Ban Nông nghiệp, cho biết việc trồng cây xanh ở dải phân cách đường Võ Chí Công là để hoàn trả khi thi công dự án cải tạo kênh Thụy Phương nhằm bổ cập nước sông Hồng cho sông Tô Lịch. Đồng thời giúp cải thiện môi trường và tăng năng lực tiêu thoát nước.
Đây là dự án do Ban Nông nghiệp làm chủ đầu tư, là 1 trong những dự án được đầu tư khẩn cấp ở Hà Nội.
"Ngay sau khi nhận được thông tin phản ánh, tôi đã yêu cầu nhà thầu phải trồng lại toàn bộ cây xanh ở dải phân cách, đồng thời yêu cầu kỷ luật ngay cán bộ có liên quan", ông Tùng nói.
