Nhiều cha mẹ từng nghe một lời khuyên quen thuộc như trẻ dùng sữa công thức có thể no lâu hơn, ngủ dài hơn, còn trẻ bú mẹ dễ tỉnh giấc vì sữa mẹ được tiêu hóa nhanh.
Một nghiên cứu quy mô lớn tại Nhật vừa đưa ra kết quả theo hướng ngược lại, góp thêm bằng chứng làm giảm nỗi lo trẻ bú mẹ sẽ ngủ ít hơn.
Nghiên cứu do nhóm chuyên gia Đại học Toyama thực hiện, công bố trên tạp chí European Journal of Clinical Nutrition, đã phân tích dữ liệu từ 82.918 cặp mẹ con trong Nghiên cứu Trẻ em và Môi trường Nhật.
Đây là một nghiên cứu thuần tập sinh sản lớn, theo dõi sức khỏe mẹ và trẻ trong thời gian dài.
Theo Tổ chức Y tế thế giới, trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, sau đó ăn bổ sung phù hợp và tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Dù vậy, trong thực tế, không ít phụ huynh vẫn băn khoăn rằng trẻ bú mẹ có thể ngủ ngắn hơn trẻ dùng sữa công thức.
Bà Yuri Nakagawa – nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành y sinh và y học lâm sàng tại Trường Sau đại học Y và Dược (Đại học Toyama), đồng thời là tác giả đầu tiên của nghiên cứu – cho biết nhóm muốn cung cấp thêm bằng chứng để làm rõ quan niệm phổ biến này.
Trong nghiên cứu, trẻ được chia thành 4 nhóm dựa trên cách nuôi dưỡng trong 6 tháng đầu đời: chỉ dùng sữa công thức, bú mẹ dưới 6 tháng, bú mẹ đủ 6 tháng có kết hợp sữa công thức và bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng. Khi trẻ tròn 1 tuổi, cha mẹ báo cáo tổng thời lượng ngủ của con trong ngày.
Nhóm nghiên cứu dùng mốc dưới 11 giờ mỗi ngày để xác định tình trạng ngủ ngắn, dựa theo khuyến nghị của Quỹ Giấc ngủ Quốc gia Mỹ dành cho trẻ nhỏ.
Kết quả cho thấy nhóm trẻ chỉ dùng sữa công thức có tỉ lệ ngủ ngắn cao nhất, ở mức 12,2%. Tỉ lệ này giảm còn 10,2% ở nhóm bú mẹ dưới 6 tháng, 9,7% ở nhóm bú mẹ đủ 6 tháng có bổ sung sữa công thức và 8,8% ở nhóm bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.
Sau khi điều chỉnh nhiều yếu tố có thể tác động từ mẹ, trẻ và môi trường sống, nhóm nghiên cứu ghi nhận trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu có khả năng rơi vào nhóm ngủ ngắn thấp hơn khoảng 23% so với trẻ chỉ dùng sữa công thức.
Các nhóm có bú mẹ, kể cả bú mẹ kết hợp sữa công thức, đều có nguy cơ ngủ ngắn thấp hơn nhóm chỉ dùng sữa công thức.
Theo bà Nakagawa, kết quả này có thể giúp trấn an các gia đình trước nhận thức phổ biến rằng trẻ bú mẹ ngủ ít hơn vì sữa mẹ được tiêu hóa nhanh hơn. Những lo ngại như vậy, theo nhóm nghiên cứu, không nên khiến cha mẹ nản lòng khi cân nhắc nuôi con bằng sữa mẹ.
Các tác giả cũng đưa ra một số giả thuyết để giải thích mối liên hệ trên. Sữa mẹ không có thành phần cố định trong cả ngày. Vào ban đêm, sữa mẹ có thể chứa nhiều melatonin hơn, loại hormone liên quan đến cảm giác buồn ngủ và nhịp thức – ngủ.
Sữa mẹ cũng chứa tryptophan, một axit amin tham gia vào quá trình tạo melatonin.
Một khả năng khác nằm ở hệ vi sinh đường ruột. Việc bú mẹ có thể hỗ trợ hình thành hệ vi sinh đường ruột khác biệt ở trẻ. Thông qua trục ruột – não, mạng lưới liên lạc giữa đường ruột và não bộ, sự khác biệt này có thể liên quan đến cách trẻ phát triển nhịp sinh học và chất lượng giấc ngủ.
Dù vậy, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh cần thận trọng khi diễn giải kết quả. Đây là nghiên cứu quan sát, dữ liệu về giấc ngủ và cách nuôi dưỡng trẻ dựa trên báo cáo của cha mẹ.
Vì vậy, nghiên cứu cho thấy mối liên hệ đáng chú ý giữa bú mẹ và thời lượng ngủ khi trẻ lên 1 tuổi, nhưng chưa đủ để khẳng định sữa mẹ trực tiếp làm trẻ ngủ dài hơn.
GS danh dự Hidekuni Inadera, Trung tâm khu vực Toyama của Nghiên cứu Trẻ em và Môi trường Nhật, cho biết nhóm nghiên cứu muốn tiếp tục theo dõi tác động dài hơn của cách nuôi dưỡng đầu đời, trong đó có giấc ngủ của trẻ ở giai đoạn 2-3 tuổi.
Khai thác bệnh sử, người nhà cho biết đã mua sử dụng các sản phẩm được quảng cáo trên mạng với lời hứa hẹn có thể làm tan sỏi thận chỉ trong 1 đến 2 tháng với chi phí thấp. Sau thời gian dài sử dụng, tình trạng bệnh không những không cải thiện mà còn diễn tiến nặng hơn. Bệnh nhân được người nhà đưa vào Bệnh viện An Bình cấp cứu.
Ngày 3.4, thạc sĩ - bác sĩ nội trú chuyên khoa 1 Trần Quốc Phong, Bệnh viện An Bình (TP.HCM), cho biết qua kiểm tra cho thấy bệnh nhân có sỏi thận kích thước khoảng 20 mm gây tắc nghẽn đường niệu. Đây là tình trạng nguy hiểm, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng thận nếu không được xử lý kịp thời.
Ngay sau đó, ê kíp Đơn vị Tiết niệu đã tiến hành can thiệp phẫu thuật lấy sỏi. Ca mổ được thực hiện thành công, giúp giải quyết tình trạng tắc nghẽn và bảo tồn chức năng thận cho người bệnh. Sau điều trị, bệnh nhân cho biết trước đó đã tin vào các lời quảng cáo trên mạng và trì hoãn việc điều trị chính thống.
Theo bác sĩ Phong, hiện nay không tồn tại loại thuốc có thể làm tan hoàn toàn mọi loại sỏi thận. Một số thuốc có thể hỗ trợ trong những trường hợp nhất định, đặc biệt với sỏi nhỏ và thành phần đặc hiệu. Tuy nhiên, phần lớn sỏi thận, đặc biệt là sỏi canxi, không thể tự tan bằng thuốc.
Trên thực tế, các thuốc điều trị hiện nay chủ yếu có vai trò hỗ trợ như giảm đau, giãn cơ trơn niệu quản để giúp sỏi nhỏ dễ di chuyển, điều chỉnh môi trường nước tiểu nhằm hạn chế sỏi phát triển thêm, và phòng ngừa tái phát ở những người có nguy cơ cao.
Các chuyên gia cảnh báo, việc tin vào các quảng cáo "thuốc tan sỏi" trên mạng có thể khiến người bệnh trì hoãn điều trị, trong khi sỏi tiếp tục lớn lên, gây tắc nghẽn, nhiễm trùng và tổn thương thận.
Người dân được khuyến cáo nên đi khám sớm khi xuất hiện các dấu hiệu như đau hông lưng từng cơn lan xuống bụng dưới hoặc bẹn; tiểu buốt tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có máu; buồn nôn hoặc nôn kèm đau; đặc biệt là sốt và ớn lạnh vì đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng cần xử lý kịp thời.
"Điều quan trọng không phải là tìm kiếm một loại thuốc được quảng cáo trên mạng, mà là xác định chính xác loại sỏi, kích thước và mức độ ảnh hưởng để có hướng điều trị phù hợp. Nếu không có đánh giá chuyên môn, việc tự ý sử dụng thuốc chỉ mang tính may rủi và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe", bác sĩ Phong khuyến cáo.
Những thói quen này có thể làm gia tăng các yếu tố nguy cơ tim mạch theo thời gian.
TS Sanjay Bhojraj là người tiên phong trong việc kết hợp giữa tim mạch học chính xác và y học lối sống, ông là nhà sáng lập Viện Y học Chức năng Laguna (Mỹ). Đồng thời, ông cũng là giảng viên cấp quốc gia của Viện Y học Chức năng.
Sau 20 năm điều trị bệnh tim, tắc nghẽn động mạch và các rối loạn chuyển hóa, TS Sanjay Bhojraj nhận thấy nhiều yếu tố tưởng chừng nhỏ nhặt trong buổi tối lại có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tim mạch.
Theo CNBC Make It, bệnh tim mạch thường hình thành và tiến triển trong nhiều năm dưới tác động của nhiều yếu tố như huyết áp, tình trạng viêm, khả năng kiểm soát đường huyết và chất lượng giấc ngủ. Nhiều yếu tố trong số này chịu ảnh hưởng từ các thói quen sinh hoạt vào buổi tối.
Dưới đây là 7 điều TS Sanjay Bhojraj cho biết ông thường tránh sau 19h:
1. Ăn khuya
Quá trình chuyển hóa chịu ảnh hưởng của nhịp sinh học. Vào buổi tối, độ nhạy insulin có xu hướng giảm, khiến cơ thể xử lý đường và chất béo kém hiệu quả hơn. Một số nghiên cứu cho thấy việc ăn muộn có liên quan đến tăng đường huyết sau ăn, rối loạn chuyển hóa lipid và gia tăng các dấu hiệu viêm.
Các nghiên cứu về chế độ ăn giới hạn thời gian cũng ghi nhận việc ăn sớm hơn trong ngày có thể giúp cải thiện kiểm soát đường huyết, huyết áp và một số chỉ số nguy cơ tim mạch.
2. Tiếp xúc với ánh sáng mạnh, đặc biệt là ánh sáng xanh
Tiếp xúc với ánh sáng mạnh vào buổi tối, nhất là ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử, có thể ức chế quá trình tiết melatonin - hormone tham gia điều hòa chu kỳ ngủ - thức.
Một số nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc với ánh sáng vào ban đêm có liên quan đến rối loạn nhịp sinh học và có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe tim mạch.
TS Bhojraj khuyến nghị ưu tiên sử dụng ánh sáng ấm vào buổi tối để hỗ trợ cơ thể chuẩn bị cho giấc ngủ.
3. Xem nội dung gây căng thẳng hoặc kích động cảm xúc
Những nội dung dễ gây căng thẳng, tranh cãi hoặc kích động cảm xúc có thể hoạt hóa hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim và huyết áp tạm thời.
Nhiều nghiên cứu cho thấy căng thẳng tâm lý kéo dài là một yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch. Vì vậy, TS Bhojraj cho rằng buổi tối nên ưu tiên các hoạt động giúp thư giãn thay vì làm gia tăng áp lực tinh thần trước giờ ngủ.
4. Tập thể dục cường độ cao quá muộn
Tập luyện thể chất mang lại nhiều lợi ích cho tim mạch. Tuy nhiên, với một số người, các bài tập cường độ cao vào cuối buổi tối có thể làm tăng mức độ hưng phấn của cơ thể, ảnh hưởng đến khả năng đi vào giấc ngủ và quá trình phục hồi.
TS Bhojraj cho rằng nếu phải tập muộn, nên cân nhắc lựa chọn các hình thức vận động nhẹ hoặc vừa phải để hạn chế tác động đến giấc ngủ.
5. Uống rượu bia
Mặc dù rượu bia có thể tạo cảm giác thư giãn trong thời gian ngắn, nhiều nghiên cứu cho thấy việc sử dụng đồ uống có cồn vào buổi tối có thể làm suy giảm chất lượng giấc ngủ, tăng nhịp tim khi nghỉ ngơi và ảnh hưởng đến quá trình điều hòa huyết áp ban đêm.
Chất lượng giấc ngủ kém kéo dài cũng được xem là một yếu tố liên quan đến nguy cơ tim mạch gia tăng.
6. Tham gia các cuộc trò chuyện căng thẳng về cảm xúc
Những cuộc tranh luận hoặc xung đột cảm xúc vào buổi tối có thể làm tăng phản ứng căng thẳng của cơ thể, kéo theo sự gia tăng các hormone như cortisol và adrenaline.
Theo TS Bhojraj, nếu có thể, nên lựa chọn thời điểm phù hợp hơn để trao đổi các vấn đề nhạy cảm nhằm hạn chế ảnh hưởng đến tâm trạng và giấc ngủ.
7. Sử dụng thiết bị điện tử liên tục trước giờ ngủ
Điện thoại, máy tính bảng và tivi không chỉ phát ra ánh sáng xanh mà còn có thể khiến não bộ duy trì trạng thái tỉnh táo lâu hơn.
Tình trạng thiếu ngủ hoặc ngủ không đủ giấc kéo dài đã được chứng minh có liên quan đến tăng huyết áp, kháng insulin, viêm mạn tính và nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn.
TS Bhojraj nhấn mạnh rằng việc duy trì giờ ngủ đều đặn và hạn chế các yếu tố gây xáo trộn nhịp sinh học vào buổi tối là những biện pháp đơn giản nhưng có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch về lâu dài.
Ông cũng khuyến cáo mọi người nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi thực hiện những thay đổi lớn về chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng hoặc tập luyện.
Bạn không cần đi bộ hàng giờ. Chỉ đi bộ nhanh 10 phút mỗi ngày mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe và được tính vào 150 phút tập thể dục hàng tuần, theo khuyến nghị trong hướng dẫn hoạt động thể chất dành cho người lớn từ 19 đến 64 tuổi.
Theo một nghiên cứu của Mayo Clinic Proceedings năm 2019, những người đi bộ nhanh thực sự có thể sống lâu hơn.
Các nhà nghiên cứu đã thu thập dữ liệu về tốc độ đi bộ và chỉ số khối cơ thể (BMI) do hơn 400.000 người tự báo cáo, đồng thời theo dõi họ trong gần 7 năm. Trong thời gian này ghi nhận hơn 12.800 ca tử vong và dữ liệu được sử dụng để ước tính tuổi thọ của các nhóm đối tượng.
Kết quả cho thấy những người đi bộ nhanh có tuổi thọ cao hơn so với những người đi bộ chậm (tuổi thọ trung bình là 87-88 năm so với 72-85 năm).
Nghiên cứu cũng cho thấy, phụ nữ đi bộ nhanh (trên 6,5km/giờ) có thể sống lâu hơn 15 năm so với người đi bộ dưới 5km/giờ. Ở nam giới, con số này có thể lên tới 20 năm.
Ngoài ra, theo The Times, tốc độ đi bộ trung bình 3-4,8km/giờ có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 thấp hơn 15% so với người đi bộ nhàn nhã 3km/giờ hoặc khoảng 60 bước mỗi phút bất kể khoảng cách đi được.
Chọn tốc độ đi bộ khá nhanh 5-6,5km/giờ hoặc 80-120 bước mỗi phút sẽ giúp giảm 24% nguy cơ tiểu đường. Đi bộ nhanh với tốc độ 6,5km/giờ hoặc nhanh hơn (hơn 120 bước mỗi phút) có nguy cơ thấp hơn 39%.
Một nghiên cứu của Đại học Cambridge (Anh) đã chỉ ra rằng 11 phút mỗi ngày (75 phút mỗi tuần) hoạt động thể chất với cường độ vừa phải - chẳng hạn như đi bộ nhanh - sẽ đủ để giảm nguy cơ mắc các bệnh như bệnh tim, đột quỵ và một số bệnh ung thư.
Các bệnh tim mạch, như bệnh tim và đột quỵ, là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu, gây ra 17,9 triệu ca tử vong mỗi năm, trong khi bệnh ung thư là nguyên nhân gây ra hơn 9,6 triệu ca tử vong.
Làm thế nào để biết bản thân đang đi bộ đủ nhanh?
Theo NHS, tốc độ đi bộ nhanh thường là khoảng 5km/giờ, nhanh hơn đi dạo thông thường. Bạn có thể biết mình đang đi bộ nhanh nếu vẫn có thể nói chuyện nhưng không thể hát theo lời bài hát.
Bạn cũng có thể thử sử dụng ứng dụng miễn phí trên điện thoại thông minh. Một số ứng dụng sẽ cho biết khi nào bạn đang đi bộ đủ nhanh và gợi ý các cách để tăng cường đi bộ nhanh hơn.
Nếu tôi không phải là người hoạt động nhiều thì sao?
Nếu bạn không hoạt động nhiều nhưng vẫn có thể đi bộ, hãy tăng dần khoảng cách đi bộ.
Nếu bạn gặp vấn đề về khớp, hãy đi bơi. Nước giúp hỗ trợ các khớp khi vận động và giúp bạn tăng cường cơ bắp.
Nếu bạn không thể ra khỏi nhà, bạn có thể thử những video hướng dẫn tập thể dục miễn phí.
Điều quan trọng là bạn cần biến việc đi bộ thành thói quen. Cách dễ nhất để đi bộ nhiều hơn là biến việc đi bộ thành thói quen như đi bộ đến nơi làm việc, đến cửa hàng, leo cầu thang bộ thay vì sử dụng thang máy, đi bộ thường xuyên với bạn bè, đi dạo với gia đình sau bữa tối…
Ngoài ra, bạn có thể vừa đi bộ vừa nghe nhạc, có thể giúp bạn quên đi sự mệt mỏi. Nó cũng có thể giúp bạn tạo nhịp điệu và đi bộ nhanh hơn. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy thời gian trôi nhanh như thế nào khi bạn đi bộ với những giai điệu yêu thích của mình.
Bạn không cần phải đi đến vùng nông thôn để tìm một chuyến đi bộ bổ ích. Các thị trấn và thành phố đều có những cung đường đi bộ thú vị, bao gồm công viên, đường mòn di sản, đường đi bộ dọc kênh đào, đường đi bộ ven sông, đồng cỏ, rừng cây, thảo nguyên và khu bảo tồn thiên nhiên.
