Nhiều cha mẹ từng nghe một lời khuyên quen thuộc như trẻ dùng sữa công thức có thể no lâu hơn, ngủ dài hơn, còn trẻ bú mẹ dễ tỉnh giấc vì sữa mẹ được tiêu hóa nhanh.
Một nghiên cứu quy mô lớn tại Nhật vừa đưa ra kết quả theo hướng ngược lại, góp thêm bằng chứng làm giảm nỗi lo trẻ bú mẹ sẽ ngủ ít hơn.
Nghiên cứu do nhóm chuyên gia Đại học Toyama thực hiện, công bố trên tạp chí European Journal of Clinical Nutrition, đã phân tích dữ liệu từ 82.918 cặp mẹ con trong Nghiên cứu Trẻ em và Môi trường Nhật.
Đây là một nghiên cứu thuần tập sinh sản lớn, theo dõi sức khỏe mẹ và trẻ trong thời gian dài.
Theo Tổ chức Y tế thế giới, trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, sau đó ăn bổ sung phù hợp và tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Dù vậy, trong thực tế, không ít phụ huynh vẫn băn khoăn rằng trẻ bú mẹ có thể ngủ ngắn hơn trẻ dùng sữa công thức.
Bà Yuri Nakagawa – nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành y sinh và y học lâm sàng tại Trường Sau đại học Y và Dược (Đại học Toyama), đồng thời là tác giả đầu tiên của nghiên cứu – cho biết nhóm muốn cung cấp thêm bằng chứng để làm rõ quan niệm phổ biến này.
Trong nghiên cứu, trẻ được chia thành 4 nhóm dựa trên cách nuôi dưỡng trong 6 tháng đầu đời: chỉ dùng sữa công thức, bú mẹ dưới 6 tháng, bú mẹ đủ 6 tháng có kết hợp sữa công thức và bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng. Khi trẻ tròn 1 tuổi, cha mẹ báo cáo tổng thời lượng ngủ của con trong ngày.
Nhóm nghiên cứu dùng mốc dưới 11 giờ mỗi ngày để xác định tình trạng ngủ ngắn, dựa theo khuyến nghị của Quỹ Giấc ngủ Quốc gia Mỹ dành cho trẻ nhỏ.
Kết quả cho thấy nhóm trẻ chỉ dùng sữa công thức có tỉ lệ ngủ ngắn cao nhất, ở mức 12,2%. Tỉ lệ này giảm còn 10,2% ở nhóm bú mẹ dưới 6 tháng, 9,7% ở nhóm bú mẹ đủ 6 tháng có bổ sung sữa công thức và 8,8% ở nhóm bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.
Sau khi điều chỉnh nhiều yếu tố có thể tác động từ mẹ, trẻ và môi trường sống, nhóm nghiên cứu ghi nhận trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu có khả năng rơi vào nhóm ngủ ngắn thấp hơn khoảng 23% so với trẻ chỉ dùng sữa công thức.
Các nhóm có bú mẹ, kể cả bú mẹ kết hợp sữa công thức, đều có nguy cơ ngủ ngắn thấp hơn nhóm chỉ dùng sữa công thức.
Theo bà Nakagawa, kết quả này có thể giúp trấn an các gia đình trước nhận thức phổ biến rằng trẻ bú mẹ ngủ ít hơn vì sữa mẹ được tiêu hóa nhanh hơn. Những lo ngại như vậy, theo nhóm nghiên cứu, không nên khiến cha mẹ nản lòng khi cân nhắc nuôi con bằng sữa mẹ.
Các tác giả cũng đưa ra một số giả thuyết để giải thích mối liên hệ trên. Sữa mẹ không có thành phần cố định trong cả ngày. Vào ban đêm, sữa mẹ có thể chứa nhiều melatonin hơn, loại hormone liên quan đến cảm giác buồn ngủ và nhịp thức – ngủ.
Sữa mẹ cũng chứa tryptophan, một axit amin tham gia vào quá trình tạo melatonin.
Một khả năng khác nằm ở hệ vi sinh đường ruột. Việc bú mẹ có thể hỗ trợ hình thành hệ vi sinh đường ruột khác biệt ở trẻ. Thông qua trục ruột – não, mạng lưới liên lạc giữa đường ruột và não bộ, sự khác biệt này có thể liên quan đến cách trẻ phát triển nhịp sinh học và chất lượng giấc ngủ.
Dù vậy, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh cần thận trọng khi diễn giải kết quả. Đây là nghiên cứu quan sát, dữ liệu về giấc ngủ và cách nuôi dưỡng trẻ dựa trên báo cáo của cha mẹ.
Vì vậy, nghiên cứu cho thấy mối liên hệ đáng chú ý giữa bú mẹ và thời lượng ngủ khi trẻ lên 1 tuổi, nhưng chưa đủ để khẳng định sữa mẹ trực tiếp làm trẻ ngủ dài hơn.
GS danh dự Hidekuni Inadera, Trung tâm khu vực Toyama của Nghiên cứu Trẻ em và Môi trường Nhật, cho biết nhóm nghiên cứu muốn tiếp tục theo dõi tác động dài hơn của cách nuôi dưỡng đầu đời, trong đó có giấc ngủ của trẻ ở giai đoạn 2-3 tuổi.
Muốn hạn chế nguy cơ tăng đường huyết sau bữa cơm, người làm việc văn phòng có thể áp dụng những cách sau:
Không phải tất cả các loại gạo đều tác động giống nhau lên đường huyết. Gạo trắng thông thường có chỉ số đường huyết (GI) cao nên sau khi ăn, lượng đường glucose trong máu sẽ tăng nhanh. Ngược lại, một số loại gạo như gạo lứt có chỉ số GI thấp hơn nhờ giữ lại lớp cám giàu chất xơ, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Chất xơ giúp làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu tinh bột, từ đó glucose được giải phóng từ từ vào máu. Ngoài ra, cấu trúc tinh bột trong gạo cũng quan trọng. Với người làm văn phòng, chuyển sang gạo lứt là thay đổi đơn giản giúp ổn định đường huyết tốt hơn.
Một sai lầm phổ biến là ăn cơm với ít món ăn kèm hoặc bữa ăn chủ yếu là tinh bột. Điều này khiến đường glucose được hấp thu nhanh hơn và dễ gây tăng đường huyết sau ăn.
Khi kết hợp cơm với protein, chẳng hạn như thịt, cá, trứng, đậu và chất béo lành mạnh, quá trình tiêu hóa sẽ diễn ra chậm lại. Protein giúp kích thích tiết hoóc môn insulin ổn định hơn, còn chất béo làm chậm tốc độ quá trình tiêu hóa ở dạ dày. Nếu ăn kèm rau xanh, lượng chất xơ cũng sẽ giúp giảm tốc độ hấp thu glucose. Vì vậy, thay vì ăn một phần nhiều cơm trắng, mọi người nên ăn cơm vừa phải cùng với rau, thịt hoặc đậu.
Đây là yếu tố quan trọng nhất. Dù chọn loại gạo tốt đến đâu nhưng nếu ăn quá nhiều thì đường huyết vẫn tăng cao. Cơm nấu từ gạo là nguồn tinh bột chính nên lượng ăn trực tiếp quyết định lượng glucose đưa vào máu.
Với người làm việc văn phòng vốn ít vận động, nhu cầu năng lượng thường thấp hơn. Nếu vẫn ăn khẩu phần cơm lớn như người lao động thể lực, lượng glucose dư thừa sẽ không được sử dụng hết và tích tụ trong máu.
Một cách đơn giản là giảm lượng cơm xuống còn khoảng một nửa hoặc 2/3 so với trước, đồng thời tăng rau và protein để tạo cảm giác no. Cách này giúp giảm lượng đường hấp thu mà vẫn đảm bảo đủ năng lượng.
Sau khi ăn cơm, nhiều người có thói quen ngồi ngay vào bàn làm việc hoặc lướt điện thoại. Tuy nhiên, điều này khiến lượng đường glucose trong máu khó được sử dụng, dẫn đến tăng đường huyết.
Khi vận động nhẹ, cơ bắp có thể hấp thu glucose trực tiếp mà không phụ thuộc hoàn toàn vào insulin. Vì vậy, chỉ cần đi bộ nhẹ 5 - 10 phút sau ăn cũng có thể giúp giảm đáng kể mức đường huyết.
Với dân văn phòng, một số cách đơn giản là đi lại trong phòng, đứng làm việc trong vài phút hoặc vận động nhẹ sau bữa ăn. Đây là thói quen nhỏ nhưng có tác động lớn đến hoạt động chuyển hóa của cơ thể, theo Healthline.
Lễ ký kết phối hợp liên ngành phòng chống bạo lực, xâm hại tình dục trẻ em ngày 6/5, PGS.TS.BS Phạm Ngọc Thạch, Phó giám đốc bệnh viện, chia sẻ lại "một trong những ca can thiệp khẩn cấp và ám ảnh nhất" mà mạng lưới công tác xã hội của viện từng thực hiện.
Sự việc bắt đầu từ một cuộc gọi khẩn cấp lúc 23h đêm của luật sư Trần Thị Ngọc Nữ (Chi hội luật sư - Hội bảo vệ quyền trẻ em TP HCM) đến Bệnh viện Nhi đồng 2. Nhận thấy mức độ nghiêm trọng, mạng lưới bảo vệ trẻ em của viện lập tức khởi động.
Ngay trong đêm, bệnh viện bí mật bố trí một căn phòng đặc biệt, khéo léo tách bệnh nhi 14 tuổi khỏi người mẹ mà không để bà phát hiện hay nảy sinh ý định bỏ trốn. Sáng hôm sau, luật sư cùng lực lượng công an có mặt tại viện.
Để tránh gây hoảng loạn cho các bệnh nhi khác và không lộ thân phận, các chiến sĩ công an được khoác áo blouse trắng, đóng giả làm bác sĩ. Chỉ trong vòng 30 phút, người mẹ đã bị khống chế thành công. Kết quả giám định y khoa ngay tại bệnh viện cho thấy bé gái có dấu hiệu bị xâm hại tình dục.
Theo hồ sơ điều tra, bé gái mắc bệnh đái tháo đường mạn tính, là bệnh nhân quen thuộc tại Bệnh viện Nhi đồng 2. Ba mẹ ly hôn cách đó 4 năm, bé sống cùng mẹ (làm nghề bán xôi chè) và em gái. Người mẹ gần như cắt đứt liên lạc với chồng cũ, chỉ gọi điện khi cần tiền.
Trong những ngày bé nằm viện, một người đàn ông tên Dũng - người quen của mẹ bé - thường xuyên đến thăm và cho tiền. Lấy cớ cần tiền chữa bệnh nan y cho con, người mẹ đã gợi ý và lừa con gái "bán trinh" cho Dũng. Sự việc diễn ra hai lần vào tháng 8 và tháng 12/2023.
Tội ác chỉ được đưa ra ánh sáng vào dịp Tết Nguyên đán 2024, khi người bố xin đón các con về chơi. Trong những ngày đoàn tụ, bé có nhiều biểu hiện bất thường, thường xuyên tâm sự với bố và nhắc về một quyển nhật ký. Đọc những dòng chữ của con gái, người bố chết lặng khi phát hiện sự thật kinh hoàng. Thông qua bạn bè, anh lập tức cầu cứu luật sư Trần Thị Ngọc Nữ.
Tại cơ quan điều tra, hai đối tượng đã cúi đầu nhận tội. Ngày 7/3/2024, hồ sơ được chuyển giao cho công an, tòa án sau đó tuyên phạt ông Trần Quốc Dũng 9 năm 6 tháng tù về tội Mua dâm người dưới 18 tuổi, buộc bồi thường 240 triệu đồng; mẹ bé nhận mức án 8 năm 6 tháng tù về tội Môi giới mại dâm.
Hiện tại, bé đã được đón về sống cùng ba. Do việc học bị gián đoạn quá lâu, em chỉ có thể theo học hệ bổ túc. Dù đã thoát khỏi "địa ngục", tâm lý của thiếu nữ 17 tuổi vẫn vô cùng bất ổn. Em thường xuyên lớn tiếng, có những lúc hoảng loạn trùm kín chăn khóc một mình. Song song tiêm Insulin điều trị đái tháo đường, bệnh nhân đang được các chuyên gia tâm lý Bệnh viện Nhi đồng 2 theo dõi và hỗ trợ định kỳ.
Theo PGS Thạch, câu chuyện đau lòng trên là minh chứng cho tính cấp bách của mô hình phối hợp đa ngành trong việc bảo vệ trẻ em. Là bệnh viện chuyên khoa nhi hạng một trực thuộc Sở Y tế TP HCM, mỗi ngày Bệnh viện Nhi đồng 2 tiếp nhận 4.000 - 5.000 lượt khám ngoại trú và 1.500 bệnh nhi nội trú. Không chỉ chữa bệnh lý đơn thuần, đây còn là nơi phát hiện những góc khuất đau lòng. Viện từng tiếp nhận nhiều trường hợp cấp cứu đặc biệt khác như trẻ dưới 14 tuổi quan hệ tình dục phải cấp cứu, trẻ bị bạo hành, bỏ rơi, hoặc bị phụ huynh ép uống thuốc không kê toa.
Từ tháng 11/2024, Bệnh viện Nhi đồng 2 ký kết hợp tác liên ngành với Chi hội luật sư - Hội bảo vệ quyền trẻ em TP HCM và Công an phường Bến Nghé. Giai đoạn 2024 - 2026, phòng Công tác xã hội của viện đã tiếp nhận, hỗ trợ 6 trường hợp nghi bạo hành và 2 ca nghi xâm hại tình dục.
Bác sĩ Thạch nói mô hình này giúp tạo ra một mạng lưới bảo vệ chặt chẽ. Y tế, công an và luật sư cùng phối hợp hành động sẽ rút ngắn tối đa thời gian can thiệp trong các tình huống khẩn cấp. Trẻ không chỉ được chữa lành thể xác, hỗ trợ tâm lý mà còn được bảo vệ quyền lợi hợp pháp, giúp các em có cơ hội phục hồi trong một môi trường thực sự an toàn.
Cục đã xây dựng hướng dẫn chuyên môn để đảm bảo việc tổ chức thực hiện thống nhất. Cục trưởng Hà Anh Đức cho biết trước mắt tập trung ưu tiên những người không có bảo hiểm y tế (BHYT). Đây có lẽ là nhóm cần được ưu tiên nhất do không có BHYT, vì hiện BHYT mới bao phủ được khoảng 95% dân số. Như vậy, ước có hơn 5 triệu người hiện không có BHYT. Các gia đình chính sách cũng là nhóm ưu tiên trong thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho người dân.
Về kinh phí, TS Hà Anh Đức cho biết có nhiều nguồn, trong đó có ngân sách nhà nước chi trả. Các địa phương lên danh sách, dự toán ngân sách để Bộ Tài chính cấp. Ngoài ra, các đối tượng đã có hợp đồng lao động, ví dụ như 15 triệu người có hợp đồng lao động hằng năm đều phải có khám sức khỏe định kỳ để đánh giá, phân loại. Những nhóm này theo luật Lao động đã có dòng ngân sách riêng.
Song song đó, Cục Phòng bệnh đang xây dựng dự thảo Nghị định hướng dẫn luật Phòng bệnh, trong đó đề xuất các nguồn kinh phí đảm bảo cho khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc một số bệnh.
TS Đức cho biết Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 17/CT-TTg về việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân; Bộ Y tế đã có hướng dẫn chuyên môn là cơ sở để các địa phương triển khai.
