Máy bay chở khách Mỹ va chạm với UAV

Ông Donald Trump ngày 1/4 trở thành Tổng thống Mỹ đương nhiệm đầu tiên đến dự khán một phiên xét xử tại Tòa án Tối cao, khi các thẩm phán nghe các bên tranh luận về tính hợp pháp của sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký, trong đó từ chối tự động cấp quyền công dân cho những đứa trẻ sinh ra tại Mỹ nếu cả bố lẫn mẹ đều không phải là công dân hay thường trú nhân hợp pháp ở Mỹ.

Khác với phong cách thu hút sự chú ý thường thấy, ông Trump đến tòa một cách thầm lặng, ngồi hàng ghế đầu tiên dành cho công chúng. Ông ngồi cạnh cố vấn Nhà Trắng David Warrington, cùng một số bộ trưởng trong nội các, nhưng không đưa ra bất cứ phát biểu nào.

Đây là phiên tranh luận đầu tiên trong quá trình xét xử của Tòa án Tối cao về sắc lệnh xóa bỏ chính sách "sinh ở Mỹ là công dân Mỹ" mà Tổng thống Trump ban hành ngay khi nhậm chức tháng 1/2025. Hàng loạt thẩm phán liên bang sau đó đã ra phán quyết chặn thi hành sắc lệnh. Bộ Tư pháp Mỹ sau đó đệ đơn đề nghị Tòa án Tối cao phân xử.

Phòng xử không có camera hay TV, chỉ có họa sĩ vẽ lại khung cảnh bên trong. Các thẩm phán bước lên bục và bắt đầu phiên tòa lúc 10h. Tổng thống Trump cùng mọi người đứng lên theo thông lệ, trong khi các thẩm phán dường như không biểu lộ bất kỳ phản ứng nào trước sự hiện diện của ông.

"Ông ấy không vẫy tay, không lẩm bẩm hay tạo ra bất kỳ tiếng động nào. Ông ấy đơn giản chỉ là một người dự khán", Amanda Frost, giáo sư luật hiến pháp tại Đại học Virginia ngồi ở khu vực dành cho cố vấn pháp lý, mô tả.

Tổng thống Trump giữ im lặng, tỏ ra tập trung suốt phiên xét xử, đôi lúc nhắm mắt trong thời gian ngắn. Ông nghe toàn bộ phần trình bày và đối đáp với các thẩm phán dài khoảng 65 phút của D. John Sauer, luật sư đại diện chính quyền. Ông Sauer trước đây từng là luật sư riêng của ông Trump.

Tổng thống Trump từ lâu phản đối cấp quyền công dân theo nơi sinh, cho rằng cần hủy bỏ quy định này để đối phó tình trạng người nhập cư vượt biên trái phép vào Mỹ để sinh con nhằm giúp đứa trẻ có quốc tịch Mỹ.

Trong khi đó, những người chỉ trích cho rằng sắc lệnh của ông Trump là vi hiến, bởi Tu chính án thứ 14 năm 1868 nêu rõ "tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch vào Mỹ, chịu sự quản lý của Mỹ, đều là công dân Mỹ và bang nơi họ cư trú".

Ông Trump rời phòng xử lúc 11h20, khoảng 13 phút sau khi bà Cecillia Wang, giám đốc pháp lý quốc gia của Liên minh Tự do Dân sự Mỹ (ACLU), bắt đầu nêu các lập luận phản đối sắc lệnh. Ông không dừng lại trả lời truyền thông bên ngoài tòa án.

"Chúng ta là quốc gia duy nhất trên thế giới đủ ngớ ngẩn để cho phép cấp quyền công dân tại nơi sinh!", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social, sau khi trở về Nhà Trắng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hơn 30 quốc gia trên thế giới, bao gồm cả các láng giềng của Mỹ như Canada và Mexico, đang áp dụng nguyên tắc cấp quyền công dân theo nơi sinh.

Các chuyên gia pháp lý cho rằng Tổng thống Trump xuất hiện tại Tòa án Tối cao dường như nhằm phô diễn quyền lực và tạo sức ép mà không cần đưa ra phát biểu nào.

"Liệu còn có lý do nào khác? Đây là nỗ lực nhằm gây áp lực lên các thẩm phán. Điều này nguy cơ đe dọa tính độc lập của Tòa án Tối cao", Steven Lubet, giáo sư danh dự tại Trường Luật Đại học Northwestern, nhận định.

Trong khi đó, Kate Shaw, giảng viên luật tại Đại học Pennsylvania, cho rằng về nguyên tắc, việc ông Trump tham dự phiên tranh luận là điều có thể chấp nhận.

Tuy nhiên, xét đến việc ông từng công kích các thẩm phán ra phán quyết bất lợi, bà Shaw cho rằng động thái này "có vẻ như là cách gửi đi thông điệp rằng những thẩm phán bỏ phiếu chống lại sắc lệnh bỏ luật 'sinh ở Mỹ là công dân Mỹ' sẽ phải đối mặt với sự công kích tương tự".

Tổng thống Trump hồi đầu tuần bày tỏ sự không hài lòng với Tòa án Tối cao, kêu gọi các thẩm phán phải thể hiện trí tuệ của họ bằng cách đứng về phía ông trong vấn đề cấp quốc tịch cho những người sinh ra ở Mỹ. Tổng thống và các cố vấn cấp cao lâu nay vẫn cho rằng nhiều người nước ngoài có động cơ tới Mỹ để sinh con, và cái gọi là "du lịch sinh con" là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia.

Nhà Trắng từ chối bình luận về việc ông Trump xuất hiện tại Tòa án Tối cao. Các thẩm phán dự kiến ra phán quyết cuối cùng vào tháng 6 hoặc 7 năm nay.

Nếu phán quyết bất lợi, đây sẽ là thất bại pháp lý mới nhất của ông Trump trong những tháng gần đây tại cơ quan tư pháp quyền lực nhất đất nước. Các thẩm phán hồi tháng 2 đã bác bỏ chính sách thuế quan của ông. Họ cũng chặn lệnh triển khai Vệ binh Quốc gia tới Chicago của Tổng thống Mỹ vào tháng 12/2025.

Trong trường hợp Tòa án Tối cao đứng về phía ông Trump và cho phép chấm dứt cấp quốc tịch theo nơi sinh, khoảng 250.000 trẻ em sẽ chào đời tại Mỹ mà không có quốc tịch mỗi năm, theo bản đánh giá của hàng chục giáo sư nộp lên tòa. Đến năm 2045, con số này có thể lên tới 5 triệu.

Như Tâm (Theo NBC News, Washington Post, Reuters)

Nguồn: https://vnexpress.net/tinh-toan-cua-ong-trump-khi-du-phien-tranh-luan-ve-luat-sinh-o-my-la-cong-dan-my-5057440.html

Ảnh vệ tinh thương mại chụp ngày 10/4 và được CNN phân tích hôm 14/4 cho thấy nỗ lực của Iran nhằm dọn dẹp lối vào các căn cứ tên lửa ngầm ở gần thành phố Khomeyn và Tabriz, trong đó các máy xúc đang hoạt động trên đống đổ nát và múc đất đá lên xe tải.

Sam Lair, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân James Martin (CNS) ở Mỹ, cho rằng động thái này là điều đã được dự đoán trước. "Thỏa thuận ngừng bắn đồng nghĩa chấp nhận rằng đối phương sẽ khôi phục một phần năng lực quân sự mà bạn vừa phải tốn rất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc để phá hủy", ông nói.

Lair nhận định đây là một phần trong kế hoạch vận hành các căn cứ tên lửa ngầm của Iran. "Điều này phù hợp với khái niệm hoạt động tổng thể của thành phố tên lửa, đó là chống chịu đòn tập kích phủ đầu, khai thông lối ra vào rồi phóng tên lửa trở lại", ông giải thích.

Giới chức Mỹ và Iran chưa bình luận về thông tin.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuần trước tuyên bố chương trình tên lửa của Iran đã bị "phá hủy về chức năng", trong đó tên lửa và bệ phóng đã "cạn kiệt, bị tàn phá và gần như hoàn toàn mất hiệu quả".

Dù vậy, Wall Street Journal ngày 10/4 dẫn các báo cáo của tình báo Mỹ cho rằng Iran vẫn có thể khôi phục một phần lực lượng tên lửa bất chấp các cuộc không kích liên tục của Mỹ và Israel trong 6 tuần xung đột.

Tuy hơn một nửa bệ phóng của Iran đã bị phá hủy, hư hại hoặc mắc kẹt trong các hầm ngầm bị đánh sập, nhiều bệ phóng vẫn có thể được sửa chữa hoặc đào lên để tiếp tục sử dụng, theo các quan chức Mỹ.

Giới chức Israel nói khoảng 2/3 bệ phóng tên lửa đạn đạo tại Iran đã bị vô hiệu hóa trong xung đột, song cũng lưu ý rằng Tehran có thể thu hồi nhiều bệ phóng đang bị chôn vùi dưới lòng đất sau các cuộc tập kích.

Cũng theo giới chức Mỹ và Israel, kho tên lửa Iran đã giảm khoảng một nửa so với trước khi xung đột bùng phát, song nước này vẫn còn hàng nghìn tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung có thể được đưa ra khỏi nơi cất giấu hoặc lấy từ cơ sở dưới lòng đất.

"Các quan chức Israel nói rằng Iran còn hơn 1.000 trong tổng số 2.500 tên lửa tầm trung mà nước này ước tính sở hữu vào thời điểm chiến sự bùng phát. Phần còn lại đã được khai hỏa hoặc bị phá hủy", WSJ cho hay.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 17/4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trong bài đăng trên mạng xã hội X tuyên bố eo biển Hormuz mở hoàn toàn cho các tàu thương mại. Động thái khiến giá dầu giảm và ngay lập tức nhận được sự hoan nghênh từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Araghchi là nhà ngoại giao kỳ cựu có tư tưởng thực dụng trong đội ngũ đàm phán. Một quan chức Iran giấu tên cho biết tuyên bố của ông Araghchi là nỗ lực phát đi tín hiệu sẵn sàng thỏa hiệp vào thời điểm lệnh ngừng bắn hai tuần với Mỹ, bắt đầu từ ngày 8/4, sắp hết hiệu lực.

"Tuyên bố của ông Araghchi dường như nhằm khơi thông đàm phán hơn là khai thông eo biển Hormuz", Michael Singh, cựu giám đốc cấp cao về các vấn đề Trung Đông tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, nhận định.

Ông thêm rằng động thái này diễn ra sau một nhượng bộ từ phía Washington. Mỹ đã thúc đẩy lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon và tuyên bố "cấm" Israel tiếp tục ném bom nước láng giềng. Tehran trước đó yêu cầu Israel phải chấm dứt chiến dịch chống lại Hezbollah, nhóm vũ trang mà Iran hậu thuẫn ở Lebanon.

Tuy nhiên, nỗ lực của ông Araghchi lập tức vấp phản kháng từ chính trong nội bộ Iran. Ngay trong đêm đó, một người tự xưng là thành viên hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phát tin nhắn qua đài vô tuyến hàng hải, tuyên bố eo biển vẫn đóng cửa và các tàu cần có sự cho phép của lực lượng này mới được đi qua.

"Chúng tôi mở cửa theo lệnh của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, chứ không phải theo những dòng tweet của một kẻ ngớ ngẩn nào đó", nội dung tin nhắn nêu rõ.

Cùng lúc đó, hãng tin Tasnim thân cận với IRGC cũng chỉ trích gay gắt Ngoại trưởng Iran vì tuyên bố trên mạng xã hội, khẳng định "Bộ Ngoại giao nên xem xét lại kiểu truyền thông này".

Morteza Mahmoudi, nghị sĩ cấp cao thuộc phe cứng rắn ở Iran, thậm chí còn kêu gọi cách chức ông Araghchi, cho rằng tuyên bố của ông đã làm hạ giá dầu và là một "món quà" tặng cho Mỹ.

Ngày 18/4, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran chính thức thông báo tái áp đặt hạn chế ở eo biển Hormuz. Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết đã nhận được thông tin rằng một tàu dầu ngoài khơi Oman bị xuồng cao tốc Iran áp sát và nổ súng, không có thương vong trong sự việc.

Hải quân IRGC cảnh báo các chủ tàu rằng mọi nỗ lực vượt eo biển mà không được cấp phép "sẽ phải đối mặt với phản ứng khốc liệt từ lực lượng Iran". Một cố vấn cấp cao của IRGC cho biết lực lượng này cảm thấy tức giận khi ông Araghchi đã không phối hợp với họ trước khi đưa ra tuyên bố.

Trong khi các bên trung gian cho biết Mỹ và Iran đã thể hiện sự linh hoạt về lập trường đàm phán và ông Trump tuyên bố thỏa thuận đã cận kề, những gì diễn ra ở eo biển Hormuz cho thấy những người sẵn lòng thỏa hiệp ở Iran có thể không nhận được sự ủng hộ hoàn toàn từ phe cứng rắn đầy quyền lực.

"Phương Tây nghĩ Iran là một quốc gia có chuỗi mệnh lệnh xuyên suốt: Bạn đàm phán với Bộ Ngoại giao, họ trình lên để phê chuẩn, các quyết định được đưa ra. Xong chuyện", Mohamed Amersi, chuyên gia về Iran kiêm thành viên Hội đồng Cố vấn Toàn cầu thuộc Trung tâm Wilson ở Mỹ, nhận định. "Nhưng khi tình hình trở nên căng thẳng, tiếng nói quyết định lại thường thuộc về lực lượng đang nắm trong tay vũ khí, máy bay không người lái và xuồng cao tốc".

Trita Parsi, Phó chủ tịch điều hành Viện Quincy, cảnh báo sự phản kháng của phe cứng rắn đối với thỏa thuận hòa bình "đang ngày càng lớn hơn, tạo ra thách thức chính trị lớn".

Diễn biến tại eo biển Hormuz cuối tuần qua gợi nhớ đến tình huống hồi đầu cuộc chiến, khi Tổng thống Masoud Pezeshkian xin lỗi về các cuộc tấn công vào các nước láng giềng vùng Vịnh và hứa sẽ cắt giảm quy mô tấn công. Ngay lập tức, ông bị phe cứng rắn công khai phản bác.

Các nhà phân tích cho rằng sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei bị hạ sát trong những cuộc tập kích đầu tiên của Mỹ - Israel, giới lãnh đạo ở Iran đã mất đi sự thống nhất.

"Vì trọng tài chính đã không còn, mâu thuẫn giữa các phe phái đã bắt đầu bùng nổ", Saeid Golkar, chuyên gia về an ninh Iran tại Đại học Tennessee ở Mỹ, kết luận.

Tin Gốc: Vnexpress