Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic hôm 28/6 công bố quyết định đặt mua tên lửa phòng không HQ-9 của Trung Quốc, đánh dấu bước ngoặt trong quá trình hiện đại hóa quân đội. Tạp chí chính trị NSPM cho biết Serbia sẽ trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên sở hữu dòng HQ-9, đây cũng là lần đầu nước này sở hữu tên lửa phòng không tầm xa.
Giới chức Trung Quốc chưa lên tiếng về thông tin.
Giới chuyên gia phương Tây cho rằng HQ-9 có thể là một biến thể của tên lửa phòng không S-300PMU-1 được Nga chế tạo và chuyển giao cho Trung Quốc từ năm 1993, hoặc là hệ thống với chức năng tương đồng.
“HQ-9 là thiết kế lai giữa tên lửa S-300PMU-1 của Nga với radar, đầu dò và các thành phần chỉ huy chịu ảnh hưởng từ công nghệ Mỹ và Israel”, Justin Bronk, chuyên gia cấp cao tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nhận xét.
Trung Quốc biên chế hệ thống HQ-9 đầu tiên vào năm 2001 và đã xuất khẩu cho 5 quốc gia gồm Ai Cập, Azerbaijan, Pakistan, Turkmenistan và Uzbekistan.
HQ-9 được thiết kế để đánh chặn máy bay, tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và một số loại tên lửa đạn đạo. Phiên bản HQ-9 đời đầu và biến thể xuất khẩu FD-2000 có tầm bắn 120-125 km, tổ hợp HQ-9B, FD-2000B và HQ-9BE có thể hạ mục tiêu từ khoảng cách 250-300 km.
Khi kết hợp với tổ hợp phòng không tầm trung HQ-22, các hệ thống tầm gần như HQ-17, Pantsir-S1 và 2K12 Kub, hệ thống HQ-9 sẽ cung cấp cho Serbia năng lực phòng không đa tầng chưa từng xuất hiện tại khu vực Balkan.
“Đây là một phần trong nỗ lực của Serbia nhằm đối phó với các mối đe dọa đường không ngày càng tinh vi. Thương vụ sẽ tăng cường năng lực chống tiếp cận, chống xâm nhập (A2/AD) của Serbia tại khu vực tây Balkan, cũng như làm sâu sắc hơn hợp tác quân sự giữa Bắc Kinh và Belgrade”, nhóm phân tích Army Recognition có trụ sở tại Bỉ cho hay.
Một tổ hợp HQ-9 hoàn chỉnh gồm radar cảnh giới, radar điều khiển hỏa lực, xe chỉ huy, các xe chở đạn kiêm bệ phóng mang được tối đa 4 tên lửa mỗi xe, cùng phương tiện hậu cần và kỹ thuật.
“HQ-9 là một trong những hệ thống phòng không tầm xa mạnh nhất mà Trung Quốc đang xuất khẩu. Nó sẽ mở rộng đáng kể vùng phòng không của Serbia, buộc đối phương hoạt động xa hơn và gây phức tạp hoạt động chế áp phòng không”, Army Recognition cho hay.
Các thương vụ mua bán quốc phòng với Trung Quốc cho thấy nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung của Serbia. Quân đội Serbia đang vận hành lượng lớn khí tài của Liên Xô và Nga, đồng thời biên chế nhiều sản phẩm do Trung Quốc sản xuất như UAV vũ trang CH-92A, tên lửa đối đất FT-8C và các hệ thống phòng không.
Ngày 7-5, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết ông đã có cuộc gặp với Lãnh tụ tối cao của nước này.
Ông Pezeshkian không nói rõ cuộc gặp diễn ra khi nào nhưng cho biết nó kéo dài gần hai tiếng rưỡi.
"Điều gây ấn tượng mạnh nhất với tôi trong cuộc gặp này là cách nói chuyện, ánh mắt và thái độ khiêm nhường, thân mật sâu sắc của Lãnh tụ tối cao. Một cách tiếp cận đã biến bầu không khí thảo luận đầy sự tin tưởng, bình tĩnh, thấu cảm và đối thoại trực tiếp", Hãng thông tấn IRIB dẫn lời ông Pezeshkian.
Ông Mojtaba Khamenei chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi được bổ nhiệm vào đầu tháng 3-2026. Ông được cho đã bị thương trong vụ tấn công của Mỹ và Israel ngày 28-2, khiến cha ông - lãnh tụ Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng.
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Iran đang xem xét đề xuất 14 điểm của Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh và dự kiến sẽ đưa ra phản hồi cho các nhà trung gian hòa giải của Pakistan vào cuối ngày 7-5, giờ địa phương.
Trang Axios của Mỹ dẫn lời một số quan chức tiết lộ rằng Tehran và Washington sắp đạt được thỏa thuận về một bản ghi nhớ ngắn gọn nhằm chấm dứt chiến tranh và thiết lập khuôn khổ cho các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.
Tuy nhiên khi chỉ còn vài giờ trước khi bước sang ngày mới, Bộ Ngoại giao Iran cho biết nước này vẫn chưa đưa ra kết luận cuối cùng, theo Hãng tin Reuters.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng một thỏa thuận đã rất gần đạt được sau các cuộc đàm phán tích cực.
Thỏa thuận nhằm kéo dài lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được cho có thể bao gồm Lebanon.
Cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động vào cuối tháng 2-2026 đã leo thang căng thẳng ở Trung Đông khi Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công trên khắp khu vực và siết chặt eo biển Hormuz, cửa ngõ dẫn đến ngành công nghiệp dầu khí vùng Vịnh và là tuyến đường thương mại chiến lược.
Trong tuần này, ông Trump bất ngờ phát động một chiến dịch hộ tống các tàu thương mại và buộc Iran mở lại eo biển Hormuz nhưng đã rút lại sau đó với lý do đạt tiến triển trong các cuộc đàm phán với Iran.
Tuy nhiên, theo đài NBC News của Mỹ, sự thay đổi lập trường đột ngột của ông Trump diễn ra sau khi Saudi Arabia từ chối cho phép lực lượng Mỹ sử dụng không phận và căn cứ của mình cho chiến dịch ở Hormuz.
Bộ trưởng Quốc phòng Margarita Robles hôm 30/3 khẳng định Tây Ban Nha không cho phép sử dụng căn cứ quân sự hay không phận nước này cho bất kỳ hành động nào liên quan xung đột tại Trung Đông.
Báo El Pais trước đó dẫn nguồn tin quốc phòng cho biết quyết định đóng không phận sẽ buộc máy bay quân đội Mỹ thay đổi lộ trình tới Trung Đông, làm phức tạp thêm hoạt động tác chiến và hậu cần của Washington. Tuy nhiên, phi cơ gặp tình huống khẩn cấp vẫn được phép quá cảnh hoặc hạ cánh tại Tây Ban Nha.
Khi được hỏi liệu động thái này có làm quan hệ Tây Ban Nha - Mỹ xấu đi hay không, Bộ trưởng Kinh tế Carlos Cuerpo khẳng định đây là một phần trong quyết định của Madrid về không tham gia hoặc hỗ trợ cuộc chiến mà nước này cho là "được khởi xướng đơn phương, đi ngược luật pháp quốc tế".
Giới chức Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Thủ tướng Pedro Sanchez là một trong những lãnh đạo phương Tây lên tiếng phản đối mạnh mẽ nhất đối với các cuộc tấn công của Mỹ - Israel nhằm vào Iran, gọi đây là hành động "liều lĩnh và phi pháp". Lập trường này đã làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ giữa Madrid và Washington.
Tây Ban Nha đã từ chối cho Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ nước này, trong đó có quân cảng Rota và sân bay quân sự Moron.
Ngoại trưởng Jose Manuel Albares nhấn mạnh những cơ sở thuộc chủ quyền Tây Ban Nha sẽ không được dùng cho bất kỳ hoạt động nào nằm ngoài hiệp ước NATO hoặc không phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích quyết định của Madrid là "rất tệ", đồng thời đe dọa cắt toàn bộ quan hệ thương mại để gây sức ép. Ông cũng khẳng định quân đội Mỹ sẽ tiếp tục sử dụng các căn cứ tại Tây Ban Nha và "không ai có quyền ngăn cản".
Căng thẳng giữa hai đồng minh trong NATO còn bị khoét sâu bởi bất đồng về chi tiêu quốc phòng. Chính phủ Tây Ban Nha đã từ chối nâng ngân sách quốc phòng lên mức 5% GDP theo yêu cầu của ông Trump, động thái từng khiến Washington không hài lòng.
Victor Hawkins, 20 tuổi, cựu học sinh trường trung học Pauls Valley, xâm nhập khuôn viên trường vào khoảng 14h ngày 7/4 khi các lớp học đang diễn ra, mang theo hai khẩu súng ngắn bán tự động.
Các nhà điều tra cho biết sau khi vào sảnh, Hawkins yêu cầu mọi người nằm xuống và chĩa súng định bắn một học sinh. Ý đồ của anh ta bất thành do khẩu súng bị kẹt. Sau khi khắc phục lỗi này, Hawkins nổ súng vào một học sinh khác và bắn trượt. Hai học sinh van xin tha mạng và tay súng cho phép họ rời đi, những em khác cũng chạy theo.
Lúc này, ông Moore từ văn phòng cạnh bên lao ra xô ngã Hawkins lên hàng ghế cạnh cửa sổ, nằm đè lên và ghì chặt tay phải của anh ta lên thành ghế, buộc nghi phạm thả súng xuống sàn. Khoảng 10 giây sau đó, một nhân viên khác của trường bước ra từ văn phòng của ông Moore, lấy súng của Hawkins và mang vào giấu trong văn phòng. Sau khi bị khống chế, nghi phạm bị bắt tại hiện trường.
Giới chức bang Oklahoma ngày 14/4 công bố video từ camera giám sát tại trường Pauls Valley cho thấy hành động dũng cảm của hiệu trưởng. Cảnh sát cho biết trong lúc giằng co nghi phạm đã nổ nhiều phát súng khiến ông Moore bị thương ở chân. Hiệu trưởng đã trong tình trạng ổn định và không có học sinh nào bị thương.
"Hành động của nhân viên và vị hiệu trưởng, can thiệp ngay khi nhìn thấy nghi phạm mang súng, đã cứu nhiều mạng sống", người phát ngôn Hunter McKee của Cục Điều tra bang Oklahoma nói.
Thống đốc Kevin Stitt cũng ca ngợi ông Moore "đã hành động dũng cảm để bảo vệ tính mạng học sinh", đồng thời cảm ơn lực lượng hành pháp và nhà trường vì phản ứng kịp thời.
Cáo trạng cho biết Hawkins đã trộm hai khẩu súng từ bố và có ý định thực hiện một cuộc tấn công giống vụ án Columbine, khi hai học sinh lớp 12 xả súng khiến 14 nạn nhân thiệt mạng trước khi tự sát. Các điều tra viên cho rằng Hawkins có ý định nhắm tới ông Moore trong kế hoạch ban đầu.
Hawkins bị cáo buộc các tội danh gồm chĩa súng đe dọa người khác, nổ súng với ý định giết người và mang vũ khí tới nơi công cộng. Hawkins dự kiến ra tòa vào ngày 8/5.
