Hà Nội xác định mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy mà còn tổ chức lại phương thức quản trị theo hướng lấy chuyển đổi số, dữ liệu và đổi mới sáng tạo làm hạt nhân, với mục tiêu phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn và nâng cao hiệu quả quản trị đô thị.
Đây là nội dung trong phát biểu tham luận của Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong tại Hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW từ điểm cầu Thành ủy Hà Nội.
Theo ông Phong, để hiện thực hóa mục tiêu này, Hà Nội tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Nổi bật là hệ thống không gian làm việc số dùng chung HanoiWork, giúp quản trị nhiệm vụ theo thời gian thực, gắn trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân với hệ thống OKR/KPI.
Đến nay, hệ thống đã triển khai tại 179 đơn vị với hơn 77.000 cán bộ tham gia, gần 240.000 công việc được quản lý trên môi trường số.
Kết quả sau 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Hà Nội cũng được thể hiện qua nhiều con số ấn tượng.
Hồ sơ sức khỏe điện tử bao phủ 9,2 triệu người dân
Thành phố đã hình thành các cơ sở dữ liệu quan trọng, hồ sơ sức khỏe điện tử bao phủ 9,2 triệu người dân, đạt 98,99% dân số; 100% bệnh viện công lập đã liên thông dữ liệu qua API.
Thành phố vận hành hơn 100 bảng điều khiển phục vụ chỉ đạo, điều hành đến cấp xã; nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành được số hóa, kết nối, hỗ trợ giải quyết gần 4 triệu hồ sơ thủ tục hành chính mỗi năm.
Hoàn thành tái cấu trúc hơn 1.500 thủ tục hành chính, góp phần giảm trên 60% chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.
Tỷ lệ số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính đạt trên 98%; tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu đạt trên 97%; Bộ Chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp đạt gần 97 điểm, mức độ hài lòng của người dân đạt trên 99%.
Tuy nhiên, một thực trạng chung của Thành phố là dữ liệu vẫn còn phân tán, chưa được chuẩn hóa thường xuyên; nhiều nơi có dữ liệu mà không khai thác được để hỗ trợ quyết định.
Thành phố nhận diện điểm nghẽn cốt lõi nằm ở 2 khía cạnh: chất lượng dữ liệu và hành lang pháp lý.
Hiện Thành phố đang xử lý song song cả hai điểm nghẽn đó bằng việc triển khai chiến dịch 90 ngày đêm hoàn thành chuẩn hóa 14 loại dữ liệu ưu tiên trước ngày 30/8 và toàn bộ 93 cơ sở dữ liệu còn lại trong năm 2026
186 triệu truy cập iHanoi
Với 6,21 triệu tài khoản và 186 triệu lượt truy cập, iHanoi đã và đang trở thành không gian tương tác chính danh giữa chính quyền Thủ đô với người dân và doanh nghiệp.
Chỉ trong một năm qua, hơn 107.000 phản ánh, kiến nghị được tiếp nhận và xử lý – mỗi phản ánh là một tiếng nói được nghe, mỗi kiến nghị được giải quyết là một lần chính quyền chứng minh một chính quyền gần dân, lấy người dân, doanh nghiệp làm trọng tâm.
Thành phố đang tiếp tục phát triển iHanoi thành siêu ứng dụng Thủ đô.
Ứng dụng sẽ là nơi xã hội cùng tham gia cung cấp dịch vụ qua mini app; xây dựng không gian số chính danh cho từng xã, phường để chính quyền cơ sở hiện diện thực sự trên môi trường số.
Cùng với đó, Thành phố triển khai cơ chế hợp tác công – tư để iHanoi được vận hành ngày càng chuyên nghiệp và bền vững hơn.
Mô hình mới để “quản lý” đổi mới sáng tạo
Thành phố Hà Nội nhận thức: đổi mới sáng tạo về bản chất là hoạt động của thị trường. Nhà nước không thể “quản lý” đổi mới sáng tạo – chỉ nên kiến tạo điều kiện để thị trường vận hành hiệu quả.
Từ nhận thức đó, Hà Nội chọn mô hình công ty cổ phần với 70% vốn ngân sách – đủ linh hoạt để đi cùng nhịp doanh nghiệp, đủ mở để kết nối viện trường và nhà đầu tư, nhưng vẫn đủ trách nhiệm để bám sát bài toán lớn của Thành phố.
Trung tâm đang triển khai mô hình hệ sinh thái 5 tầng, bao phủ trọn vòng đời của một ý tưởng khoa học công nghệ: từ nghiên cứu phát triển – ươm tạo – tăng trưởng sớm – tăng tốc – đến thị trường vốn.
Trong Hội nghị xúc tiến đầu tư 2026, Trung tâm đã thiết lập hợp tác với hơn 20 đối tác trong nghiên cứu phát triển, chuyển giao công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp và kết nối vốn.
Với quan điểm chỉ đạo xuyên suốt – việc gì doanh nghiệp làm tốt thì để doanh nghiệp làm – Thành phố định hướng hai nhiệm vụ trọng tâm cho Trung tâm trong thời gian tới:
Một là, tham gia vận hành Quỹ Phát triển KHCN & ĐMST và một số Quỹ hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục, giải ngân và khả năng tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp, nhóm nghiên cứu và startup công nghệ.
Hai là, trở thành đầu mối tiếp nhận, tư vấn và kết nối các đề xuất thử nghiệm có kiểm soát – cầu nối thực sự giữa bài toán lớn của Thành phố với năng lực giải quyết của thị trường.
Thành phố đang xây dựng Kế hoạch 100 ngày tăng tốc chuyển đổi số. Trong đó 70% tập trung vào kinh tế số và xã hội số.
Thành phố cũng đang tập trung chuyển hóa 18 bản ghi nhớ hợp tác về KHCN và ĐMST đã ký trong Hội nghị xúc tiến đầu tư 2026 thành chương trình, dự án và sản phẩm cụ thể.
Ưu tiên vào các lĩnh vực có khả năng tạo lợi thế cạnh tranh mới: bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu, vật liệu mới, công nghệ lưỡng dụng và kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc tế.
Hà Nội đẩy mạnh kinh tế số gắn với thế mạnh từng địa bàn. Cơ chế phiếu hỗ trợ và hợp tác với Viettel, MobiFone, VNPT, FPT, CMC cùng các ngân hàng thương mại đang được triển khai thực chất – có giải pháp ra đời và hoạt động ngay trong vòng 24 giờ sau ký kết.
Một loài cá mập mới thuộc chi Hemiscyllium vừa được ghi nhận tại vùng biển phía Đông Papua New Guinea, bổ sung thêm thành viên mới cho nhóm cá mập nổi tiếng với khả năng “đi bộ” dưới đáy biển.
Loài mới được đặt danh pháp khoa học là Hemiscyllium dudgeonae. Chúng thuộc nhóm cá mập thảm sống ở rạn san hô, kích thước nhỏ, hoạt động chủ yếu về đêm và di chuyển sát tầng đáy.
Điểm đặc biệt của nhóm cá mập này là khả năng dùng các vây ngực và vây bụng như những “chi” để bò chậm trên nền đáy biển, rạn san hô hoặc vùng nước nông. Chính tập tính này khiến chúng thường được gọi là cá mập đi bộ.
Loài cá mập "đi bộ"
Khác với hình dung phổ biến về cá mập là những loài săn mồi lớn, bơi nhanh giữa đại dương, cá mập đi bộ có kích thước khá khiêm tốn. Phần lớn cá thể trưởng thành dài khoảng 70-80cm, một số cá thể lớn hơn có thể vượt 1m.
Chúng thường sinh sống ở các vùng nước ven bờ nông, rạn san hô, thảm cỏ biển và rừng ngập mặn. Nhiều loài được ghi nhận ở độ sâu dưới 10m, dù một số có thể xuất hiện ở vùng nước sâu hơn.
Cách di chuyển của cá mập đi bộ không giống nhiều loài cá mập khác. Thay vì liên tục bơi trong cột nước, chúng bám sát nền đáy, dùng 4 vây để đẩy cơ thể tiến về phía trước. Hình ảnh này tạo cảm giác như chúng đang “đi” trên đáy biển.
Khả năng đó đặc biệt hữu ích ở môi trường rạn san hô nông, nơi địa hình phức tạp, có nhiều khe đá, vùng triều và khoảng nước cạn. Với thân hình nhỏ và cách di chuyển linh hoạt, cá mập đi bộ có thể len lỏi tìm thức ăn ở những khu vực mà nhiều loài cá lớn khó tiếp cận.
Loài mới có hoa văn như “tàn nhang”
Theo nhóm nghiên cứu, Hemiscyllium dudgeonae được phát hiện trong các cuộc khảo sát tại tỉnh Milne Bay, Papua New Guinea, giai đoạn 2023-2025.
Loài mới có ngoại hình nổi bật với các đốm màu nâu giống tàn nhang, xen kẽ những đốm và vạch trắng trải dọc cơ thể. Phía sau đầu còn có một đốm lớn giống hình con mắt, đặc điểm thường thấy ở nhiều loài cá mập thảm.
Các hoa văn trên cơ thể có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận dạng cá mập đi bộ. Do nhiều loài trong chi Hemiscyllium có hình dáng khá giống nhau, các nhà khoa học phải kết hợp đặc điểm màu sắc, dữ liệu di truyền và phạm vi phân bố địa lý để xác định chúng có phải loài riêng biệt hay không.
Bằng chứng di truyền cho thấy Hemiscyllium dudgeonae có quan hệ họ hàng gần với loài Hemiscyllium michaeli đã được biết đến trước đó.
Tên loài dudgeonae được đặt nhằm vinh danh tiến sĩ Christine Dudgeon, nhà nghiên cứu về cá sụn thuộc Đại học Sunshine Coast, Úc. Bà là người có nhiều năm nghiên cứu nhóm cá mập đi bộ và cũng tham gia nhóm tác giả mô tả loài mới.
Cá mập đi bộ dễ bị tổn thương
Với cá mập đi bộ, các nhà khoa học đồng thời bày tỏ lo ngại về nguy cơ bảo tồn.
Nguyên nhân nằm ở chính lối sống đặc biệt của chúng. Cá mập đi bộ không di chuyển xa như nhiều loài cá mập đại dương. Chúng sống gắn bó với đáy biển, phạm vi hoạt động thường rất nhỏ, có thể chỉ từ vài trăm mét vuông đến vài km vuông.
Bên cạnh đó, chúng sinh sản bằng cách đẻ các bọc trứng nhỏ hình bầu dục. Những bọc trứng này nhanh chóng chìm xuống đáy, khiến khả năng phát tán tự nhiên của quần thể càng hạn chế.
Nói cách khác, một quần thể cá mập đi bộ có thể bị “neo” vào một khu vực rất hẹp. Nếu rạn san hô bị suy thoái, môi trường ven bờ bị tác động hoặc hoạt động đánh bắt gia tăng, chúng khó có thể nhanh chóng di chuyển đến nơi khác để sinh tồn.
Với Hemiscyllium dudgeonae, phạm vi phân bố hiện được cho là rất hạn chế ở vùng biển phía Đông Papua New Guinea. Các nhà nghiên cứu nhận định loài này có thể dễ bị tổn thương và cần thêm dữ liệu để đánh giá tình trạng bảo tồn theo tiêu chí của Sách Đỏ IUCN.
Công ty hàng không và công nghệ vũ trụ SpaceX vừa thông báo về một chuyến bay được đặt riêng bởi tỷ phú tiền số Vương Thuần, nhà sáng lập của nền tảng khai thác tiền điện tử F2Pool.
Chuyến bay này sẽ sử dụng siêu tên lửa Starship V3 do SpaceX phát triển để đưa Vương Thuần và nhóm khách hàng do tỷ phú này lựa chọn bay ngang qua Sao Hỏa, trong đó Vương Thuần sẽ đóng vai trò chỉ huy cho chuyến bay.
“Đây sẽ là sứ mệnh bay ngang qua Sao Hỏa. Nhiều người đã nói về Sao Hỏa và tôi thích hành tinh này. Chúng ta sẽ hạ cánh và xây dựng thành phố trên Sao Hỏa. Nhưng hãy bắt đầu bằng một chuyến bay ngang qua”, Vương Thuần chia sẻ về chuyến đi.
“Mặc dù chỉ là chuyến bay ngang qua, nó sẽ là chuyến bay lịch sử và sẽ được thử nghiệm rất nhiều thứ chưa từng được thực hiện trước đây”, Vương Thuần háo hức chia sẻ về chuyến bay lên Sao Hỏa.
Tuy nhiên, chưa rõ thời điểm chuyến bay được thực hiện, khi siêu tên lửa Starship V3 vẫn đang trong giai đoạn phát triển và chỉ mới phóng thử thành công lần đầu tiên vào ngày 22/5 vừa qua. Vương Thuần cũng không tiết lộ những thành viên phi hành đoàn mà mình sẽ lựa chọn để tham gia chuyến đi.
Đây không phải là lần đầu tiên Vương Thuần bay lên không gian.
Trước đó vào tháng 3/2025, vị tỷ phú này đã bay lên không gian trên sứ mệnh Fram2 của SpaceX, là chuyến bay có người lái đầu tiên trong lịch sử đi qua các vùng cực của Trái Đất. Chuyến bay kéo dài trong 3,5 ngày và toàn bộ 4 thành viên trong phi hành đoàn đều là người làm việc trong các lĩnh vực dân sự, không liên quan đến khoa học và vũ trụ.
Vương Thuần, sinh năm 1982 tại thành phố Thiên Tân (Trung Quốc), là một thợ đào Bitcoin và nhà đầu tư tiền kỹ thuật số kỳ cựu. Vương Thuần là nhà sáng lập nền tảng khai thác tiền số F2Pool.
Những kế hoạch dang dở của SpaceX
Vương Thuần không phải là tỷ phú đầu tiên sẵn sàng chi ra số tiền lớn để thuê SpaceX đưa lên Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa. Tuy nhiên, đến nay SpaceX vẫn chưa thể đáp ứng được yêu cầu nào từ các khách hàng của mình.
Năm 2018, tỷ phú người Nhật Bản Yusaku Maezawa đã công bố sứ mệnh mang tên dearMoon, trong đó ông sẽ cùng 8 người dân thường, được SpaceX đưa lên Mặt Trăng bằng tên lửa Starship. Sứ mệnh này dự kiến sẽ được diễn ra vào năm 2023.
Tuy nhiên, sứ mệnh dearMoon đã không được diễn ra như dự kiến do sự chậm trễ trong tốc độ phát triển tên lửa Starship. Yusaku Maezawa quyết định hủy thỏa thuận với SpaceX vào năm 2024.
Năm 2021, vị tỷ phú này đã chi khoảng 80 triệu USD để được đưa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) bằng tàu vũ trụ Soyuz của Nga, nhằm thỏa mãn niềm đam mê khám phá không gian của mình.
Năm 2022, tỷ phú người Mỹ Dennis Tito đã ký thỏa thuận với SpaceX để được đưa lên Mặt Trăng cùng người vợ của mình bằng tên lửa Starship. Trước đó, Tito đã từng tạo nên lịch sử vào năm 2001, khi chi ra 20 triệu USD để được đưa lên ISS bằng tàu vũ trụ Soyuz của Nga, trở thành khách du lịch vũ trụ đầu tiên trên thế giới.
Tuy nhiên, đến nay SpaceX vẫn chưa thể thực hiện được chuyến bay để đưa Dennis Tito lên Mặt Trăng như đã thỏa thuận.
Với khoảng cách từ Trái Đất lên Sao Hỏa xa gấp 580 lần so với khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trăng, do vậy chắc hẳn Vương Thuần sẽ phải chờ đợi một thời gian khá dài nữa mới có thể thực hiện được chuyến bay ngang qua Sao Hỏa như kỳ vọng.
Starship V3 là tên lửa lớn và mạnh nhất từng được chế tạo, với chiều cao 124,4m, đường kính 9m. Tầng đẩy của tên lửa được trang bị 33 động cơ Raptor 3, cung cấp lực đẩy khoảng 10.000 tấn khi cất cánh, mạnh hơn 10% so với các thế hệ tên lửa trước đây. Tầng đẩy thứ 2 của tên lửa gồm 6 động cơ Raptor 3, cho lực đẩy khoảng 1.600 tấn.
Tên lửa Starship V3 được phát triển nhằm thực hiện mục tiêu bay đến Sao Hỏa, bắt đầu bằng những chuyến bay không người lái, trước khi đưa con người bay ngang qua và cuối cùng là đổ bộ lên hành tinh này.
Trong bốn lực cơ bản của tự nhiên, lực hấp dẫn là tương tác quen thuộc nhất với con người. Chính lực này giúp chúng ta đứng vững trên bề mặt Trái Đất và giữ các thiên thể vận động ổn định trong vũ trụ.
Tuy nhiên, đây cũng là một trong những đại lượng khó đo đạc nhất. Từ thập niên 1980 đến nay, các nhà khoa học đã thực hiện hơn chục phép đo nhằm xác định chính xác hằng số hấp dẫn G, nhưng nhiều kết quả thu được lại không thống nhất với nhau.
Vì sao việc đo lực hấp dẫn lại khó đến vậy?
Lực yếu nhất trong các tương tác cơ bản
Khó khăn đầu tiên nằm ở chỗ lực hấp dẫn là tương tác yếu nhất trong bốn lực cơ bản của tự nhiên.
Chúng ta cảm nhận rõ tác động của lực hấp dẫn vì luôn chịu ảnh hưởng từ khối lượng khổng lồ của Trái Đất. Tuy nhiên, lực hút hấp dẫn giữa hai vật thể thông thường trong đời sống hay trong phòng thí nghiệm lại cực kỳ nhỏ.
Giáo sư Stephan Schlamminger, nhà vật lý tại Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST), cho biết việc đo lực hấp dẫn phải được thực hiện trên nền trường hấp dẫn vốn đã tồn tại của Trái Đất.
Trong phòng thí nghiệm, các nhà khoa học phải sử dụng hai vật có khối lượng được xác định chính xác, đặt chúng gần nhau rồi đo lực hút hấp dẫn rất nhỏ giữa chúng.
Tháng 4 năm nay, nhóm của Giáo sư Schlamminger công bố kết quả một thí nghiệm mới nhằm xác định giá trị của hằng số hấp dẫn G. Để tăng độ chính xác, các nhà nghiên cứu đã sử dụng tới 13 tấn thủy ngân.
Tuy vậy, theo ông, sự thay đổi của trường hấp dẫn tạo ra trong thí nghiệm chỉ tương đương khoảng một phần triệu so với trường hấp dẫn cục bộ của Trái Đất.
Nhóm nghiên cứu xác định hằng số hấp dẫn G có giá trị 6,67387 × 10⁻¹¹m³/kg/s², thấp hơn khoảng 0,0235% so với kết quả đo trước đó. Dù mức chênh lệch này gần như không có ý nghĩa trong đời sống hằng ngày, nó lại rất đáng chú ý trong lĩnh vực đo lường chính xác.
Tiến sĩ Christian Rothleitner, nhà vật lý tại Viện Đo lường Quốc gia Đức, cho biết độ chính xác mà các nhà khoa học theo đuổi là cực kỳ khắt khe.
"Lực hấp dẫn cần được xác định chính xác đến sáu chữ số thập phân hoặc hơn. Điều đó tương đương với việc cố gắng đo một khối lượng chỉ bằng khoảng trọng lượng của 7 tế bào người", ông nói.
Ba nguyên nhân có thể gây ra sai khác
Một cách giải thích cho sự khác biệt giữa các kết quả là mọi phép đo đều chứa sai số và giá trị thực có thể nằm đâu đó trong khoảng giữa các kết quả này.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ các nhóm nghiên cứu đều công bố biên độ sai số rất nhỏ, trong khi các khoảng sai số đó lại không chồng lấp lên nhau.
Theo Giáo sư Schlamminger, có ba nhóm nguyên nhân có thể giải thích hiện tượng này: vật lý, kỹ thuật và yếu tố con người.
Khả năng đầu tiên liên quan đến vật lý học. Có thể vẫn tồn tại một số hiện tượng hoặc quy luật chưa được hiểu đầy đủ, tương tự cách thuyết tương đối tổng quát từng mở rộng hiểu biết của nhân loại về lực hấp dẫn.
"Tôi cho rằng đây là khả năng khá xa vời, nhưng không nên hoàn toàn loại trừ", ông nói.
Khả năng thứ hai liên quan đến kỹ thuật đo lường. Mỗi nhóm nghiên cứu sử dụng một hệ thống thí nghiệm khác nhau nên có thể phát sinh các nguồn sai số riêng.
Một số thí nghiệm sử dụng cân xoắn để đo những lực cực nhỏ thông qua độ xoắn của sợi dây mảnh. Những nghiên cứu khác lại sử dụng con lắc hoặc các vật rơi tự do. Mỗi phương pháp đều có những hạn chế và nguồn sai số tiềm tàng riêng, rất khó tách biệt khỏi tín hiệu hấp dẫn cần đo.
"Cá nhân tôi cho rằng nguyên nhân chủ yếu nằm ở công nghệ đo lường chứ không phải ở vật lý học", Tiến sĩ Rothleitner nhận định.
Ông cũng cho biết các thí nghiệm kiểu này đòi hỏi kiến thức chuyên sâu ở nhiều lĩnh vực khác nhau, từ vật lý, cơ học đến khoa học đo lường chính xác.
"Không ai có thể là chuyên gia trong mọi lĩnh vực. Đây là một trong những dạng phép đo phức tạp nhất của khoa học đo lường hiện đại", ông nói.
Khả năng thứ ba liên quan đến yếu tố con người.
Theo Giáo sư Schlamminger, áp lực đạt được kết quả có độ chính xác cao đôi khi có thể khiến các nhóm nghiên cứu đánh giá biên độ sai số lạc quan hơn thực tế.
Nếu điều đó xảy ra, các khoảng sai số được công bố có thể nhỏ hơn mức cần thiết, dẫn tới việc các kết quả không khớp với nhau.
Dù vậy, việc chưa xác định được chính xác hằng số hấp dẫn G hiện chưa gây trở ngại đáng kể cho các ứng dụng thực tiễn. Các nhà khoa học vẫn có đủ dữ liệu để tính toán quỹ đạo vệ tinh, điều khiển tàu vũ trụ hay thực hiện các nhiệm vụ không gian.
Tuy nhiên, việc tiếp tục truy tìm giá trị chính xác của hằng số này vẫn có ý nghĩa quan trọng đối với vật lý cơ bản.
Chúng ta đã có thể đưa tàu thăm dò ra ngoài Hệ Mặt Trời, phát hiện sóng hấp dẫn và quan sát các hố đen cách Trái Đất hàng tỷ năm ánh sáng. Thế nhưng, giá trị chính xác của một trong những hằng số cơ bản nhất của tự nhiên vẫn là câu hỏi chưa có lời giải trọn vẹn.
Với các nhà khoa học, đó không chỉ là một bài toán đo lường. Mỗi phép đo mới đều có thể giúp phát hiện những giới hạn trong các lý thuyết hiện tại hoặc mở ra cách hiểu mới về cách vũ trụ vận hành. Và chính những khoảng trống tưởng chừng rất nhỏ ấy vẫn đang thôi thúc khoa học tiếp tục tiến về phía trước.
