Một nhóm nông dân Mỹ ngày 25/6 bước vào Phòng Bầu dục với tâm thế chuẩn bị mỉm cười trước ống kính khi Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh thúc đẩy nông nghiệp tái tạo. Đây là phương thức canh tác được coi là giải pháp thay thế thuốc trừ sâu mà những người này đang theo đuổi.
Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, họ lại vướng vào một cuộc đấu khẩu gay gắt, bởi ông Trump còn mời cả đại diện phe phản đối đến chứng kiến lễ ký.
Truyền thông Mỹ cho biết phe ủng hộ nông nghiệp tái tạo gồm Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr., các cố vấn của ông và những nông dân đang theo đuổi mô hình này. Ông Kennedy còn là người khởi xướng phong trào “Đưa nước Mỹ khỏe mạnh trở lại” (MAHA), với mục tiêu giảm tỷ lệ mắc các bệnh mạn tính ở trẻ em và người trưởng thành.
Đối lập với họ là Zippy Duvall, chủ tịch Liên đoàn Nông trại Mỹ (AFBF), tổ chức có hơn 5 triệu thành viên là nông dân và chủ trang trại.
Lễ ký diễn ra không lâu sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết liên quan vụ kiện của John Durnell, người làm vườn ở bang Missouri, nhằm vào hãng dược phẩm sinh học Bayer. Durnell cho biết ông đã mắc u lympho sau hơn 20 năm sử dụng thuốc diệt cỏ có chứa chất glyphosate và cho rằng nhà sản xuất đã không cảnh báo đầy đủ về nguy cơ của sản phẩm này.
Tòa án bang Missouri từng xử Durnell thắng kiện và được bồi thường 1,25 triệu USD. Tòa án Tối cao hủy phán quyết đó, cho rằng nếu luật liên bang không yêu cầu dán cảnh báo nguy cơ ung thư trên sản phẩm thì các bang không thể buộc Bayer phải chịu trách nhiệm với lý do này.
Phán quyết được xem là chiến thắng cho Bayer và ngành thuốc bảo vệ thực vật nói chung, nhưng là đòn giáng mạnh với phong trào MAHA. Axios dẫn nguồn tin mô tả ông Kennedy bước vào cuộc họp với tâm trạng đầy lo ngại và nói với Tổng thống Trump rằng phán quyết là bước lùi lớn đối với nỗ lực giảm phụ thuộc vào thuốc trừ sâu.
Theo ông Kennedy, sắc lệnh về nông nghiệp tái tạo sẽ phần nào bù đắp tác động của phán quyết bằng cách yêu cầu các cơ quan liên bang thúc đẩy các giải pháp thay thế thuốc trừ sâu truyền thống và nghiên cứu ảnh hưởng của chúng đối với sức khỏe.
Johnathan Lundgren, nông dân đến từ bang Nam Dakota, cho biết ông đã cố thuyết phục Tổng thống Trump hiểu một điều là “nông dân đang mắc bệnh và Mỹ thực sự đang giết chết chính những người nông dân của mình bằng phương thức sản xuất thực phẩm hiện nay”.
Nhiều nông dân khác tham dự cuộc họp cũng đồng tình, cho rằng nông nghiệp tái tạo có thể cải thiện chất lượng đất và giảm sự phụ thuộc vào thuốc trừ sâu, vì vậy chính phủ cần thúc đẩy các phương thức sản xuất ít hóa chất hơn và nghiên cứu giải pháp thay thế.
Trong khi đó, ông Duvall lập luận rằng việc hạn chế thuốc trừ sâu sẽ làm suy giảm niềm tin của người dân vào độ an toàn của thực phẩm Mỹ, đồng thời có nguy cơ khiến Tổng thống Trump đánh mất sự ủng hộ từ cộng đồng nông dân. Chủ tịch AFBF còn hoan nghênh phán quyết của Tòa án Tối cao.
Những lời lẽ gay gắt nhất xuất hiện khi ông Duvall và Calley Means, phó chánh văn phòng của ông Kennedy, tranh luận về nội dung sắc lệnh cũng như vai trò của thuốc trừ sâu trong nền nông nghiệp hiện đại. Không khí trong Phòng Bầu dục được mô tả là “căng như dây đàn”, điều hiếm thấy trong một lễ ký vốn chỉ mang tính nghi thức.
“Tổng thống khi đó có thể bị thuyết phục theo bất kỳ hướng nào, và AFBF đã tìm mọi cách để ngăn cản”, ông Lundgren nói. Có thời điểm, Tổng thống Trump quay sang hỏi các trợ lý và quan chức trong phòng rằng ông nên làm gì.
Ông Trump liên tục chất vấn Duvall, hỏi chủ tịch AFBF muốn phản đối điều gì. Duvall trả lời rằng ông chưa đọc toàn bộ nội dung sắc lệnh, theo ba nông dân tham dự sự kiện. Tổng thống sau đó nói ông không nghĩ sắc lệnh tạo ra nguy cơ với nông dân.
Sau khi được Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins, người có quan điểm ủng hộ thuốc trừ sâu, thúc đẩy, ông chủ Nhà Trắng đã quyết định ký sắc lệnh, kết thúc hơn một giờ tranh cãi giữa các bên. Chủ tịch AFBF cũng tuyên bố ủng hộ quyết định của Tổng thống và cùng các quan chức dự bữa tối tại Vườn Hồng Nhà Trắng.
“Tôi chưa từng được chứng kiến quá trình hoạch định chính sách nào ở khoảng cách gần như vậy, và thực sự rất bất ngờ”, Will Harris, nông dân đến từ bang Georgia, chia sẻ.
Việc Tổng thống Trump quyết định để các bên tranh luận trực tiếp ngay trước mặt mình phản ánh phong cách điều hành quen thuộc của ông. Thay vì xử lý bất đồng từ trước thông qua bộ máy hành chính, ông thường lắng nghe nhiều quan điểm đối lập rồi đưa ra quyết định vào phút chót. Cách làm này giúp ông giữ vai trò là người đưa ra quyết định cuối cùng, nhưng khiến quá trình hoạch định chính sách trở nên khó đoán.
“Tổng thống thích nhìn mọi người lúng túng hoặc bị đặt vào thế khó một chút. Những người xử lý tốt tình huống đó sẽ được ghi nhận. Còn những người không làm được thì sao? Hãy hỏi bà Kristi Noem”, một nguồn tin nói với Politico, nhắc đến cựu bộ trưởng an ninh nội địa mất chức hồi tháng 3.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết Tổng thống Trump “đã lắng nghe nhiều ý kiến khác nhau từ các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực để làm cơ sở cho quá trình đưa ra quyết định”.
“Tổng thống cam kết sẽ làm những gì tốt nhất cho MAHA, cho nông dân và người dân Mỹ. Việc ký sắc lệnh hành pháp này phản ánh cam kết đó”, ông Desai nói.
Rick Clark, nông dân đến từ bang Indiana dự cuộc họp tại Phòng Bầu dục, cho biết đây là một cuộc tranh luận chính sách căng thẳng giữa những bên sẽ chịu tác động trực tiếp nhất từ sắc lệnh hành pháp. Mục đích của cuộc trao đổi là giúp Tổng thống có đầy đủ thông tin trước khi đưa ra quyết định.
“Theo tôi, Tổng thống Trump chỉ muốn bảo đảm rằng ông đã lắng nghe ý kiến của tất cả và được cung cấp đầy đủ thông tin trước khi ký văn bản đó”, ông Clark nói. “Không khí trong phòng căng thẳng không? Có. Mọi người tranh luận quyết liệt không? Có và ai cũng rất tâm huyết với quan điểm của mình”.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cuối tuần qua đưa ra thông điệp kêu gọi người dân áp dụng các biện pháp tiết kiệm trong bối cảnh xung đột Trung Đông gây sức ép lên nền kinh tế, trong đó có một đề xuất đặc biệt gây chú ý: hạn chế mua vàng trong ít nhất một năm.
Lời kêu gọi này có thể gây tác động rất lớn, bởi Ấn Độ hiện là nước mua vàng lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc. Trong năm tài khóa 2026, Ấn Độ nhập khẩu lượng vàng tương đương 72 tỷ USD, tăng 24% so với một năm trước đó.
Tổng lượng vàng người Ấn Độ mua trong năm 2025 là hơn 710 tấn, trong khi tiêu thụ trang sức vàng là khoảng 430,5 tấn, theo số liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới.
Loại tài sản này được đông đảo người dân Ấn Độ ưa chuộng không phải vì mục đích đầu tư, mà vì những giá trị tinh thần, tập quán trong các mùa lễ hội và thể hiện vị trí trong xã hội. Một phần lớn nhu cầu mua vàng ở Ấn Độ cũng gắn liền với truyền thống các đám cưới.
Khuyến nghị kiềm chế mua vàng được xem là một trong những biện pháp có thể tạo tác động trực tiếp tới nền kinh tế 1,4 tỷ dân. Khác với nhiều giải pháp phụ thuộc vào chính sách vĩ mô hoặc điều kiện bên ngoài, đây là lựa chọn mà từng cá nhân có thể chủ động thực hiện, giúp Ấn Độ chặn đà chảy máu ngoại tệ và giảm bớt áp lực lên dự trữ đồng USD.
Theo dữ liệu Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ, dự trữ ngoại hối của nước này tính đến ngày 1/5 đạt 690,7 tỷ USD, giảm so với mức 728 tỷ USD hồi tháng 2. Trong khi đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính thâm hụt tài khoản vãng lai (CAD) của Ấn Độ năm nay có thể lên tới 84,5 tỷ USD, trong đó nhập khẩu vàng là một nguyên nhân quan trọng.
Thâm hụt tài khoản vãng lai xảy ra khi một quốc gia chi nhiều ngoại tệ hơn số thu về từ xuất khẩu, các khoản thu từ nước ngoài và chuyển tiền. Khi nhập khẩu vàng tăng, Ấn Độ phải chi thêm ngoại tệ để thanh toán, khiến hóa đơn nhập khẩu phình to.
Khoản thâm hụt tài khoản vãng lai sẽ gây áp lực lên đồng rupee của Ấn Độ, làm tăng nhu cầu vay nợ từ bên ngoài và khiến nền kinh tế dễ tổn thương hơn trước dòng vốn toàn cầu biến động. Đồng rupee mất giá cũng sẽ trực tiếp làm tăng lạm phát trong nước, gây thêm áp lực với người dân.
Vàng nhập khẩu đều được thanh toán bằng USD. Trong tổng hóa đơn nhập khẩu 775 tỷ USD của nước này, bốn nhóm hàng chiếm tỷ trọng lớn gồm dầu thô, vàng, dầu thực vật và phân bón, cộng lại chiếm hơn một phần ba.
Dầu thô đứng đầu với 134,7 tỷ USD. Tuy nhiên, đây là mặt hàng thiết yếu, khó có thể cắt giảm mạnh tại quốc gia đông dân nhất thế giới. Tình hình tương tự với dầu thực vật, trị giá 19,5 tỷ USD, và phân bón, 14,5 tỷ USD, vốn đóng vai trò quan trọng với an ninh lương thực.
Với hóa đơn nhập khẩu khoảng 72 tỷ USD, gần gấp đôi tổng giá trị nhập khẩu dầu thực vật và phân bón cộng lại, việc giảm nhu cầu vàng được xem là cách rõ ràng nhất để Ấn Độ kiểm soát cán cân ngoại tệ.
Theo dự báo của NDTV, nếu lượng vàng nhập khẩu giảm 30-40%, Ấn Độ có thể tiết kiệm khoảng 25 tỷ USD. Nếu mức cắt giảm nhập khẩu vàng đạt 50%, khoản tiết kiệm ngoại tệ có thể tăng lên 36 tỷ USD.
Chính phủ Ấn Độ có thể dùng khoản ngoại tệ tiết kiệm được này chi cho nhập khẩu năng lượng, lĩnh vực thiết yếu cho các hoạt động quan trọng như nông nghiệp và nhập khẩu năng lượng.
Áp lực hiện nay càng lớn khi xung đột Trung Đông khiến giá dầu leo thang. Một nguyên nhân trực tiếp là rủi ro đối với các tuyến vận tải biển, làm gián đoạn thương mại dầu mỏ. Khoảng 20% lượng hàng hóa năng lượng toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, nơi gần như tê liệt kể từ khi chiến sự Iran bùng phát.
Giá phân bón tăng đang trở thành mối quan tâm lớn trong ngành nông nghiệp. Giá của loại phân bón nitơ phổ biến nhất là urê đã tăng 54% từ tháng 2-3, lên tới 726 USD/tấn, theo Nikkei Asia dẫn số liệu thống kê của Ngân hàng Thế giới.
Con số này thể hiện mức tăng hơn 80% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức giá cao nhất kể từ tháng 4.2022. Đó là lúc giá cả tăng vọt sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Trong số nitơ, axit photphoric và kali cần thiết cho sản xuất lương thực, urê và amoniac được sản xuất bằng cách chiết xuất hydro từ khí đốt tự nhiên và tổng hợp khí này với nitơ từ khí quyển.
Nhà kinh tế học John Baffes của Ngân hàng Thế giới cho hay giá khí đốt tự nhiên đã tăng khoảng 60% từ tháng 2-3, đẩy giá urê và các loại phân bón khác leo thang. Ông Baffes nhận định tình trạng các tuyến vận chuyển ở Trung Đông bị gián đoạn không chỉ ảnh hưởng đến phân bón và năng lượng, mà còn cả các nguyên liệu thiết yếu cho sản xuất lương thực.
Theo Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc (FAO), các quốc gia vùng Vịnh chiếm từ 30-35% lượng xuất khẩu urê toàn cầu và từ 20% đến 30% lượng xuất khẩu amoniac.
Một nhà máy sản xuất urê ở Qatar đã ngừng hoạt động sau các cuộc tấn công trả đũa của Iran, và việc vận chuyển phân bón qua eo biển Hormuz cũng gần như bị đình trệ hoàn toàn, theo Nikkei Asia.
Nguồn cung cấp phân bón gốc axit photphoric cũng đang khan hiếm. Quặng photphat được sản xuất ở Trung Quốc, Morocco, Jordan và các nơi khác, nhưng axit sulfuric được sử dụng để chế biến quặng này thành phân bón lại phụ thuộc vào lưu huỳnh từ các quốc gia vùng Vịnh.
Khoảng 50% thương mại toàn cầu về lưu huỳnh, một sản phẩm phụ của quá trình lọc dầu và khí đốt, được xuất khẩu qua eo biển Hormuz. Giá quốc tế của phosphat và phân DAP đã tăng 5% từ tháng 2-3.
Không giống dầu thô, không có kho dự trữ phân bón chiến lược được hình thành dưới sự phối hợp quốc tế, khiến việc xoay xở những đợt gián đoạn chuỗi cung ứng trở nên khó khăn hơn, theo FAO.
Mối quan ngại chính về giá phân bón tăng vọt là tác động đến giá lương thực. Giá lúa mì và dầu thực vật quốc tế đã bắt đầu tăng.
Giá giao dịch lúa mì của Mỹ trong tháng 3 là 276 USD/tấn, tăng 7% so với tháng 2, theo Ngân hàng Thế giới. Vùng Trung Tây Mỹ, một khu vực sản xuất chính, đang bị hạn hán, và nhiệt độ cao bất thường trong tháng 3 đã ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của lúa mì vụ đông, được thu hoạch vào tháng 6 và tháng 7.
Trong bối cảnh giá dầu thô tăng, nhu cầu về đậu nành, dầu cọ và các loại dầu thực vật khác làm nhiên liệu sinh học đang gia tăng, đẩy giá lên cao. Một số quốc gia ở Đông Nam Á đang chuyển sang tăng tỷ lệ nhiên liệu sinh học so với xăng để giảm thiểu tác động đến người tiêu dùng tại các trạm xăng. Giá dầu đậu nành trong tháng 3 đã tăng 16% so với tháng 2.
Mùa gieo trồng vụ xuân đã bắt đầu ở Bắc bán cầu. Nếu tình trạng eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài, tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến việc trồng lúa ở châu Á, vốn sắp bước vào mùa vụ cao điểm, và việc gieo trồng nói chung ở Nam bán cầu.
Phân bón chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí nông nghiệp ở các nước đang phát triển, khiến những nước này đặc biệt dễ bị tổn thương trước tình trạng giá cả tăng. Trong khi phân bón chỉ chiếm khoảng 10% giá trị các lô hàng ngô ở Bắc Mỹ, con số này lên tới 56% ở Tây Phi, theo Nikkei Asia.
Trước tình trạng giá phân bón tăng vọt, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đã kêu gọi Iran và các nước khác khôi phục việc vận chuyển phân bón qua eo biển Hormuz vì lo ngại cho sản xuất lương thực ở châu Phi và Nam Á.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết, Ukraine đã tấn công các nhà máy lọc dầu ở vùng Krasnodar Krai và tỉnh Yaroslavl của Nga vào ngày 28/6, trong bối cảnh Kiev tiếp tục chiến dịch tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Moscow.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục các hoạt động làm suy yếu khả năng tiến hành cuộc chiến này của Nga. Mỗi lệnh trừng phạt dài hạn đều làm giảm nguồn lực tiếp nhiên liệu cho cỗ máy quân sự của Nga và đưa chúng ta tiến gần hơn một bước đến hòa bình", ông Zelensky tuyên bố.
Theo Tổng thống Zelensky, lực lượng Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Slavyansk ở vùng Krasnodar Krai của Nga, cách tiền tuyến khoảng 300km, cũng như một nhà máy lọc dầu ở tỉnh Yaroslavl, cách biên giới Ukraine khoảng 700km.
Chính quyền Nga tuyên bố một người thiệt mạng và một người khác bị thương trong cuộc tấn công ở Krasnodar Krai.
Hình ảnh và video được đăng tải trên mạng xã hội cho thấy những đám cháy lớn và cột khói bốc lên từ các bể chứa tại nhà máy lọc dầu Slavyansk.
Nhà máy lọc dầu này được coi là cơ sở cung cấp nhiên liệu quan trọng cho bán đảo Crimea, khu vực ở phía nam Ukraine do Nga kiểm soát, nơi trữ lượng nhiên liệu đã bị sụt giảm trong những tuần gần đây khi Ukraine tìm cách cô lập bán đảo.
Trụ sở điều hành khu vực Krasnodar Krai sau đó xác nhận vụ cháy tại nhà máy lọc dầu là do mảnh vỡ vũ khí rơi xuống.
Tại một khu vực khác trên lãnh thổ Nga, khói được nhìn thấy bốc lên từ khu vực nhà máy lọc dầu Yaroslavl, nằm cách Moscow khoảng 250km về phía đông bắc.
Thống đốc tỉnh Yaroslavl, Mikhail Yevrayev, cho biết máy bay không người lái của Ukraine đã nhắm mục tiêu vào khu vực này.
Bộ Tổng tham mưu Ukraine sau đó xác nhận chiến dịch tấn công cũng nhắm mục tiêu vào một cây cầu đường sắt gần Ichky ở bán đảo Crimea, nơi lực lượng Nga sử dụng để vận chuyển binh lính và vật tư quân sự, cũng như một kho đạn dược gần thị trấn Amvrosiivka ở tỉnh Donetsk, miền Đông Ukraine.
Bộ Tổng tham mưu Ukraine cũng cho biết tên lửa Ukraine đã tấn công 3 xưởng tại khu phức hợp công nghiệp Titan-Barrikady ở Volgograd, gây ra hỏa hoạn và thiệt hại cho khu vực này.
Titan-Barrikady là một doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng lớn của Nga, sản xuất bệ phóng tên lửa, hệ thống pháo binh và các thiết bị quân sự khác.
Mức độ thiệt hại toàn diện đối với các nhà máy lọc dầu, cầu đường sắt, kho đạn dược và cơ sở quốc phòng của Nga đang được đánh giá.
Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố các hệ thống phòng không của Nga đã bắn hạ 213 máy bay không người lái trên 13 khu vực, bán đảo Crimea và vùng biển Azov và Biển Đen.
Các cuộc tấn công diễn ra khi Kiev tiếp tục leo thang chiến dịch nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí của Nga, một nguồn thu quan trọng giúp Moscow duy trì chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Cuộc tấn công mới nhất diễn ra vài ngày sau khi máy bay không người lái của Ukraine tấn công hai nhà máy lọc dầu ở Cộng hòa Bashkortostan thuộc Nga vào ngày 25/6.
Một cuộc tấn công vào Nhà máy lọc dầu Moscow ngày 19/6 đã làm gián đoạn hoạt động tại cơ sở này - một trong những nhà máy lớn nhất ở Nga, chiếm 40% thị trường nhiên liệu Moscow và phần lớn xăng dầu của khu vực.
Vài ngày sau, nhà máy lọc dầu Lukoil-Nizhegorodorgsintez ở Kstovo, tỉnh Nizhny Novgorod, nhà máy lọc dầu lớn thứ tư của Nga, cũng bị gián đoạn hoạt động sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine.
Tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Nga
Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 28/6 tuyên bố các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự của Nga không chỉ nhằm mục đích gây thiệt hại mà còn nhằm thúc đẩy một chiến dịch thông tin nhằm làm suy yếu lòng tin của công chúng, gieo rắc chia rẽ trong xã hội Nga và gây áp lực buộc Moscow tạm dừng chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Theo Tổng thống Putin, Moscow sẽ không cho Kiev cơ hội ngăn chặn bước tiến của quân đội Nga hoặc buộc Nga đàm phán theo các điều khoản của Ukraine.
“Họ muốn buộc Nga tạm dừng, ít nhất là trong một thời gian ngắn, bước tiến của quân đội chúng ta dọc theo giới tuyến và tạo điều kiện để tiến hành đàm phán theo các điều khoản có lợi cho họ. Chúng ta sẽ không cho họ cơ hội đó”, ông Putin nhấn mạnh.
Tổng thống Putin tuyên bố các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở hạ tầng dân sự được khắc phục nhanh chóng và không ảnh hưởng đến tình hình trên tiền tuyến, trong khi các cuộc tấn công trả đũa của Nga vào sâu bên trong lãnh thổ Ukraine mạnh hơn nhiều.
