Vì sao Sài Gòn – Gia Định được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh?

Vì sao Sài Gòn - Gia Định được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh?

30 năm từ một đề xuất đến quyết định lịch sử

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, PGS.TS Hà Minh Hồng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TPHCM, cho biết, ý tưởng đặt tên Sài Gòn là Thành phố Hồ Chí Minh đã được bác sĩ Trần Hữu Nghiệp – một trong những trí thức nổi bật của Nam Bộ – đề xuất từ năm 1946.

Tháng 2/1946, bác sĩ Trần Hữu Nghiệp được lãnh đạo Khu 8 và Tỉnh ủy Bến Tre chọn tham gia đoàn vượt biển ra Bắc.

Theo bài viết đăng trên báo Cứu Quốc ngày 26/8/1946, trong cuộc họp của cán bộ miền Nam đang công tác ở miền Bắc nhân dịp kỷ niệm Nam Bộ kháng chiến, bác sĩ Trần Hữu Nghiệp đã nhắc lại tình hình chiến đấu của Nam Bộ, ca ngợi công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh và đề nghị đổi tên Thành phố Sài Gòn thành “Thành phố Hồ Chí Minh”.

Sau đề xuất này, 57 đại biểu tham dự cuộc họp, đứng đầu là bác sĩ Trần Hữu Nghiệp, đã ký bản quyết nghị gửi Quốc hội và Chính phủ Trung ương, với nội dung: “Xin Quốc hội và Chính phủ Trung ương đổi ngay tên Thành phố Sài Gòn lại làm tên Thành phố Hồ Chí Minh, để tượng trưng sự chiến đấu, hy sinh và cương quyết trở về với Tổ quốc của dân Nam Bộ”.

Sau 30 năm từ cột mốc 1946, vào ngày 2/7/1976, Quốc hội ban hành nghị quyết chính thức đặt tên Thành phố Sài Gòn – Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh, ghi dấu một sự kiện có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử dân tộc.

PGS.TS Hà Minh Hồng cho biết, nghị quyết ngày 2/7/1976 nêu rõ hai căn cứ quan trọng trong việc đặt tên cho Sài Gòn – Gia Định.

Thứ nhất, nhân dân Sài Gòn – Gia Định luôn dành tình cảm kính yêu vô hạn đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh và tha thiết mong muốn thành phố được mang tên Người.

Thứ hai, trong suốt cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài và gian khổ, Sài Gòn – Gia Định đã không ngừng phát huy truyền thống kiên cường, bất khuất của dân tộc, lập nhiều chiến công xuất sắc, xứng đáng được vinh dự mang tên vị lãnh tụ vĩ đại.

“Việc đặt tên mang ý nghĩa lịch sử to lớn, tính chất văn học sâu sắc”

Giới chuyên gia đánh giá, việc Sài Gòn – Gia Định được mang tên Bác Hồ là niềm vinh dự to lớn với nhân dân thành phố, đồng thời phản ánh nhiều thông điệp sâu sắc.

Trò chuyện với phóng viên, GS.TS Võ Văn Sen, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TPHCM, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM), cho rằng việc lựa chọn Sài Gòn – Gia Định để mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là quyết định có ý nghĩa lịch sử và biểu tượng đặc biệt.

Theo GS.TS Võ Văn Sen, nhiều quốc gia trên thế giới cũng lấy tên các vĩ nhân, nhân vật lịch sử lớn để đặt cho những thành phố tiêu biểu. Với Việt Nam, việc Sài Gòn – Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là lựa chọn phù hợp với giai đoạn phát triển mới của đất nước sau ngày thống nhất.

“Sài Gòn là tên gọi đã đi vào lịch sử. Chính từ mảnh đất này, tại Bến Nhà Rồng, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước. Có thể nói một cách hình tượng rằng, Sài Gòn đã thay mặt đất nước tiễn Người lên đường thực hiện hành trình giải phóng dân tộc”, GS.TS Võ Văn Sen chia sẻ.

Theo nhà sử học, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành tình cảm đặc biệt cho đồng bào miền Nam và đau đáu khát vọng thống nhất đất nước.

Ngay trong lễ kỷ niệm Quốc khánh đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được tổ chức tại Paris tối 2/9/1946, Người đã bày tỏ nỗi nhớ Tổ quốc, nhớ đồng bào, đặc biệt là đồng bào Nam Bộ; đồng thời mong muốn tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân Pháp đối với sự nghiệp đấu tranh chính nghĩa của Việt Nam.

Trong nhiều bài nói, bài viết sau này, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng nhiều lần khẳng định miền Nam luôn ở trong trái tim mình và kiên định mục tiêu thống nhất non sông, để đất nước không còn bị chia cắt.

  Loại quả phổ biến mà lại rẻ tiền, giúp thải độc gan hiệu quả

“Nếu Sài Gòn là mảnh đất mở đầu hành trình tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh thì cũng chính nơi đây đã đánh dấu thắng lợi trọn vẹn của sự nghiệp giải phóng dân tộc”, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TPHCM chia sẻ.

Theo GS.TS Võ Văn Sen, xuyên suốt hành trình đấu tranh giải phóng dân tộc, từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, việc giải phóng Sài Gòn là cột mốc khép lại hai cuộc kháng chiến kéo dài suốt nhiều thập niên. Đây không chỉ là thắng lợi trong cuộc chiến giữa hai nước Việt Nam và Mỹ, mà còn là một sự kiện mang tầm vóc lịch sử, có ý nghĩa đối với cả thời đại.

“Chiến thắng ngày 30/4/1975, với việc chính quyền Sài Gòn tuyên bố đầu hàng vô điều kiện và chuyển giao chính quyền cho lực lượng cách mạng, đã góp phần hạn chế những tổn thất, đổ máu không cần thiết trong những giờ phút cuối cùng của chiến tranh.

Từ dấu mốc ấy, Sài Gòn thay mặt cả nước ghi dấu sự kết thúc của chiến tranh, hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và mở ra một thời đại mới của hòa bình, độc lập và phát triển”, GS.TS Võ Văn Sen đưa ra quan điểm.

GS.TS Võ Văn Sen nhấn mạnh thêm, việc lựa chọn tên Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị lãnh tụ đã lãnh đạo xuyên suốt sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc, một nhân vật lịch sử vĩ đại của Việt Nam – để đặt cho Thành phố Sài Gòn – Gia Định không chỉ mang ý nghĩa lịch sử to lớn mà còn chứa đựng giá trị biểu tượng, giá trị văn học sâu sắc. Quyết định ấy cũng phản ánh tình cảm, nguyện vọng và sự đồng thuận của đông đảo nhân dân Việt Nam.

Nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày mang tên Bác, TPHCM không chỉ trở thành trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước mà còn nhiều lần tiên phong trong đổi mới tư duy phát triển, thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới và mở đường cho tiến trình hội nhập. Điều đó càng làm nổi bật ý nghĩa của quyết định lịch sử năm 1976, khi tên gọi TPHCM trở thành biểu tượng của khát vọng thống nhất, đổi mới và vươn lên của dân tộc Việt Nam.

Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn – Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ diễn ra sáng 2/7 tại Hội trường Thống Nhất. Đây là sự kiện chính trị trọng tâm của đợt kỷ niệm, khẳng định ý nghĩa lịch sử về việc Quốc hội chính thức đặt tên Thành phố Sài Gòn – Gia Định là TPHCM vào ngày 2/7/1976.

Chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn – Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh được mở đầu bằng lễ dâng hoa vào sáng 1/7, tại Công viên Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh và đường Nguyễn Huệ (phường Sài Gòn).

Kế đến là lễ khởi công các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội chào mừng kỷ niệm 50 năm và tổng duyệt chương trình cầu truyền hình đặc biệt tại ba điểm cầu ở TPHCM, Bình Dương và Vũng Tàu. Tối 1/7 và 2/7, chương trình biểu diễn nghệ thuật kết hợp 3D Mapping sẽ diễn ra trước trụ sở UBND TPHCM.

Tin Gốc: Dân Trí