Để duy trì vẻ ngoài trẻ trung, bên cạnh chế độ ăn uống và tập luyện, việc chăm sóc da là bước cơ bản. Tuy nhiên, nhiều người không nhận ra rằng một số thói quen hằng ngày có thể khiến da lão hóa nhanh hơn dự kiến.
Bác sĩ đa khoa Raj Arora (thuộc Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh – NHS), người sở hữu hơn 66.700 lượt theo dõi trên mạng xã hội và thường xuyên xuất hiện trên các kênh truyền hình lớn như ITV hay Sky News, đã chia sẻ những lưu ý quan trọng để ngăn ngừa tình trạng này.
Bác sĩ Raj nhấn mạnh: “Nguyên nhân lớn nhất gây lão hóa da đôi khi không nằm ở những gì bạn thiếu, mà nằm ở những gì bạn cần phải dừng lại”.
Dưới đây là 4 thói quen nguy hại nhất mà cô đã tổng hợp:
Nằm nghiêng khi ngủ
Dù là tư thế ngủ phổ biến nhất, nằm nghiêng lại là “kẻ thù” của làn da. Việc áp mặt liên tục vào gối trong thời gian dài tạo ra các “nếp nhăn khi ngủ” (sleep wrinkles) do áp lực và ma sát. Theo thời gian, những đường hằn này có thể trở nên vĩnh viễn.
Tình trạng này dẫn đến các nếp nhăn sâu hơn, các vết gấp trên da và gây mất đối xứng khuôn mặt, đặc biệt khi da mất dần độ đàn hồi theo tuổi tác. Những người có thói quen chỉ nằm nghiêng về một bên thường thấy bên mặt đó có nhiều nếp nhăn và trông già hơn bên còn lại.
Các chuyên gia khuyến nghị tư thế ngủ tốt nhất là nằm ngửa để tránh áp lực trực tiếp lên mặt. Nếu không thể bỏ thói quen nằm nghiêng, bạn nên sử dụng vỏ gối bằng lụa hoặc satin để giảm ma sát, hoặc dùng các loại gối công thái học chống lão hóa để hạn chế sự tiếp xúc giữa da mặt và bề mặt gối.
Không sử dụng kem chống nắng (SPF)
Việc bỏ qua kem chống nắng hằng ngày là nguyên nhân hàng đầu gây lão hóa sớm, chiếm tới 80-90% các thay đổi rõ rệt trên da như nếp nhăn, da thô ráp và đốm nâu.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng tia UV phá hủy collagen và elastin, khiến da chảy xệ và không đều màu. Việc sử dụng SPF 30+ hằng ngày là yếu tố sống còn để ngăn chặn (dù không thể đảo ngược hoàn toàn) những tổn thương này. Ngay cả khi da bạn đã có dấu hiệu tổn thương do ánh nắng, việc bắt đầu dùng SPF ngay bây giờ vẫn giúp bảo vệ da khỏi những tác hại tồi tệ hơn trong tương lai.
Bác sĩ Raj cảnh báo thuốc lá điện tử đẩy nhanh quá trình lão hóa, khiến da sớm xuất hiện nếp nhăn, chảy xệ và xỉn màu. Chất nicotine làm co mạch máu, khiến da bị thiếu oxy và dưỡng chất, đồng thời làm giảm sản sinh collagen và elastin. Kết quả là làn da mất đi độ đàn hồi, trông nhợt nhạt và thiếu sức sống hơn hẳn so với những người không sử dụng.
Để cơ thể mất nước
Tình trạng thiếu nước khiến da khô sạm, chảy xệ và dễ hình thành cấu trúc da “giấy nhám” (crepe-paper), tạo ra các nếp nhăn li ti.
Cần phân biệt rõ da thiếu nước (dehydrated skin) khác với da khô (dry skin – thiếu dầu). Da thiếu nước thường do các yếu tố môi trường, chế độ ăn uống kém và sự sụt giảm collagen tự nhiên. Việc cung cấp đủ nước hằng ngày sẽ giúp làm đầy các tế bào da, tăng cường độ đàn hồi và làm mờ các nếp nhăn mảnh do thiếu nước gây ra.
Acid uric là sản phẩm thải được tạo ra khi cơ thể phân hủy purin - hợp chất có sẵn trong cơ thể và nhiều loại thực phẩm. Khi acid uric tích tụ quá mức trong cơ thể có thể tạo thành tinh thể tại khớp và thận, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gout, sỏi thận. Một số thay đổi trong chế độ ăn và lối sống có thể hỗ trợ cơ thể đào thải chất này hiệu quả hơn.
Hạn chế thực phẩm giàu purin
Giảm lượng thực phẩm giàu purin có thể giúp hạn chế sự hình thành acid uric trong cơ thể. Theo Verywell Health, các thực phẩm nên hạn chế gồm nội tạng động vật, thịt đỏ, một số loại cá và hải sản như cá mòi, cá cơm, cá ngừ, cá trích, trai, sò. Một số loại thịt gia cầm và động vật có vỏ cũng chứa lượng purin đáng kể.
Cắt giảm đồ uống và thực phẩm nhiều đường
Fructose là loại đường có thể làm tăng sản xuất acid uric khi được chuyển hóa. Đặc biệt, đường trong nước ngọt, nước trái cây đóng chai, siro ngô fructose cao và các thực phẩm chế biến sẵn được hấp thu nhanh hơn so với đường tự nhiên trong trái cây nguyên quả. Thay nước ngọt bằng nước lọc, đồ uống không đường và ưu tiên thực phẩm tươi là cách giúp giảm lượng đường nạp vào cơ thể.
Uống đủ nước giúp tăng lượng nước tiểu, hỗ trợ thận loại bỏ acid uric hiệu quả hơn và có thể giảm nguy cơ hình thành sỏi thận. Các chuyên gia khuyến nghị nên duy trì thói quen uống nước đều đặn trong ngày thay vì chỉ uống khi khát.
Hạn chế rượu bia
Rượu bia có thể làm tăng acid uric theo nhiều cơ chế. Không chỉ gây mất nước, đồ uống có cồn còn thúc đẩy quá trình tạo purin và làm giảm khả năng loại bỏ chất thải này của cơ thể. Bia được xem là loại đồ uống có hàm lượng purin cao hơn nhiều loại đồ uống có cồn khác, theo Healthline.
Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ
Theo Medical News Today, tăng cường thực phẩm giàu chất xơ có thể hỗ trợ kiểm soát acid uric. Dưỡng chất này hỗ trợ điều hòa đường huyết, cải thiện chuyển hóa và có nhiều trong rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt cùng các loại đậu.
Uống nước chanh
Chanh chứa nhiều vitamin C và có tính kiềm, hỗ trợ trung hòa acid uric trong cơ thể. Vitamin C cũng góp phần cải thiện chức năng thận, từ đó thúc đẩy quá trình đào thải chất này qua nước tiểu. Để tận dụng lợi ích này, bạn có thể uống một cốc nước ấm pha với nước cốt từ nửa quả chanh tươi vào buổi sáng.
Uống cà phê điều độ
Uống cà phê ở mức vừa phải có thể làm giảm nồng độ acid uric. Một số hợp chất trong cà phê có thể hỗ trợ đào thải axit uric qua nước tiểu. Caffeine trong cà phê cũng làm tăng tốc độ cơ thể bài tiết chất thải này.
Trong thói quen ăn uống của nhiều người, cơm trắng thường là "trọng tâm" và là thứ đầu tiên chúng ta đưa vào miệng. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa lớn trong thập kỷ gần đây đã hé lộ một sự thật bất ngờ: Thứ tự ăn các loại thực phẩm trong một bữa cơm có khả năng quyết định trực tiếp đến chỉ số đường huyết, cân nặng và cả nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
PGS. Liêu Nghị Thanh, Đại học Y khoa Trung Sơn, Trung Quốc, nói các nghiên cứu chỉ ra rằng chỉ cần để tinh bột (carbohydrate) xuống cuối bữa ăn, đường huyết sau ăn sẽ ổn định hơn rõ rệt. Phương pháp này thậm chí còn hiệu quả và dễ thực hiện hơn việc ngồi tính toán chi li từng calo hay tỷ lệ dưỡng chất.
Thứ tự ăn uống chuẩn "chuyên gia":
Cơ chế của phương pháp này là kích thích đường ruột tiết ra hormone GLP-1, giúp làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, tăng cảm giác no và ức chế sự thèm ăn.
Nhiều người lầm tưởng giảm cân là phải cắt bỏ thịt, nhưng thực tế thịt đóng vai trò quan trọng trong việc giữ cân bằng nội môi. Bác sĩ Trần Dục Huân, Bệnh viện Tú Truyền Cao Hùng, Trung Quốc, giải thích rằng khi protein và rau xanh đi vào trước tạo thành một "lớp màng bảo vệ" niêm mạc dạ dày, khiến lượng đường hấp thụ từ tinh bột sau đó không bị tăng vọt đột ngột.
Nên ưu tiên protein chất lượng cao, tránh các loại thịt chế biến sẵn (xúc xích, thịt xông khói) để bảo vệ hệ tim mạch.
Dù quy tắc "rau trước cơm sau" hiệu quả với người trẻ, nhưng bác sĩ Chu Kiệt Dĩnh, Bệnh viện Đại học Thành Công, Trung Quốc, cảnh báo người trên 60 tuổi cần thận trọng. Việc kiểm soát ăn uống quá mức có thể dẫn đến thiếu hụt protein, gây ra hội chứng suy giảm cơ bắp (sarcopenia), làm tăng nguy cơ té ngã và giảm khả năng miễn dịch.
Lời khuyên cho người cao tuổi:
Đảm bảo lượng đạm: Mỗi bữa cần khoảng 20 g protein (tương đương một miếng cá hoặc thịt bằng lòng bàn tay).
Ưu tiên thực phẩm mềm: Đậu phụ, trứng hấp, cá để phù hợp với sức khỏe răng miệng.
Chia đều: Phân bổ lượng đạm đồng đều vào cả ba bữa sáng, trưa, tối để tối ưu hóa việc tổng hợp cơ bắp.
Hiệp hội Tim mạch Mỹ và châu Âu gần đây đều nhấn mạnh tầm quan trọng của "mô hình ăn uống" tổng thể thay vì chỉ tập trung vào một dưỡng chất duy nhất. Một chế độ ăn cân bằng bao gồm rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc và chất béo lành mạnh, kết hợp với thứ tự ăn uống khoa học và vận động hợp lý, chính là kế hoạch dài hạn để tránh các bệnh mạn tính.
