Tại chương trình “Tư vấn hướng nghiệp và giới thiệu việc làm cho thanh niên nông thôn” năm 2026, do Đảng ủy – Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Phú Hòa Đông (TP.HCM) vào ngày 5.7, các bạn trẻ đã mang đến những câu chuyện rất đời thường về hành trình chọn nghề của mình.
Trong chương trình, Đặng Phạm Cẩm Tú (23 tuổi), ngụ đường Nguyễn Kim Cương, xã Phú Hoà Đông (TP.HCM), cho biết cô từng thử nhiều cách để hiểu bản thân. Không chỉ làm các bài kiểm tra tính cách trên mạng, Tú còn hỏi ChatGPT, tham khảo thần số học, thậm chí tarot để tìm xem bản thân phù hợp với nghề gì. “Dùng nhiều công cụ để hiểu bản thân cũng như tìm nghề, nhưng mình thấy vẫn còn chung chung”, cô nói.
Câu chuyện của cô gái khiến nhiều bạn trẻ trong hội trường bật cười, nhưng đó không phải chuyện cá biệt.
Nguyễn Hoài An, học sinh Trường THPT Trung Phú (TP.HCM), cho biết bạn cũng từng làm các bài trắc nghiệm tính cách trên web để tìm ngành học phù hợp. Tuy nhiên, An cho rằng kết quả chỉ đúng khoảng 80%, vẫn chưa đủ để bạn hoàn toàn yên tâm.
Trong khi đó, Huỳnh Trung Kiên (18 tuổi), ngụ đường Nguyễn Thị Nhu, xã Phú Hòa Đông (TP.HCM), cho biết ChatGPT từng gợi ý bạn theo ngành IT. Nhưng khi nghe nhiều thông tin về sự cạnh tranh và tình trạng khó tìm việc trong lĩnh vực này, Kiên lại càng hoang mang.
Theo chị Trần Đỗ Xuân Thương, Đảng ủy viên, Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Bí thư Đoàn xã Phú Hòa Đông (TP.HCM), những câu chuyện ấy cho thấy thanh niên nông thôn hôm nay không thờ ơ với tương lai. Các bạn biết chủ động tìm kiếm thông tin, biết sử dụng công nghệ, nhưng vẫn thiếu người đồng hành, kênh tư vấn đáng tin cậy và kỹ năng kiểm chứng những gì mình đọc được trên mạng.
Chị Thương nói địa phương đang trong quá trình chuyển dịch kinh tế mạnh mẽ. Trong bối cảnh kinh tế số và chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, nhu cầu về nguồn nhân lực có tay nghề, có kỹ năng số ngày càng cấp thiết. Vì vậy, định hướng nghề nghiệp cho học sinh, hỗ trợ việc làm cho thanh niên nông thôn không chỉ là mong muốn của mỗi gia đình, mà còn là nhiệm vụ quan trọng của tổ chức Đoàn – Hội, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương.
Tại chương trình, các bạn trẻ được nghe tư vấn về xu hướng nghề nghiệp, nhu cầu nhân lực, cơ hội học nghề và những kỹ năng cần thiết trong thời đại số. Các bạn cũng được hướng dẫn tiếp cận nền tảng app “Siêu thị việc làm”, qua đó có thêm kênh tìm kiếm cơ hội việc làm trên không gian số.
Trong buổi giao lưu, bà Nguyễn Thị Thanh Nguyên, Phó chủ tịch Hội đồng đào tạo và Huấn luyện nhân lực toàn diện, Viện Khoa học quản trị nhân lực và Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (TP.HCM), cho rằng nhiều bạn trẻ hiện vẫn chưa xác định rõ mình thích gì, muốn gì, phù hợp với ngành nghề nào.
Bà Nguyên chia sẻ một số bạn tìm đến AI, thần số học, tarot hoặc các bài kiểm tra trên mạng như một cách tham khảo. Tuy nhiên, nếu phụ thuộc hoàn toàn vào các công cụ này, người trẻ có thể đưa ra lựa chọn sai.
Diễn giả cảnh báo việc lạm dụng AI hay các phương pháp mang tính tham khảo để định hướng nghề nghiệp là rất nguy hiểm nếu thiếu năng lực kiểm chứng. AI có thể đưa ra thông tin không chính xác. Còn các bài trắc nghiệm chỉ phản ánh một phần tính cách, sở thích tại thời điểm nhất định.
“Bằng cấp vẫn là cánh cửa cần thiết, nhưng kỹ năng, thái độ và khả năng tạo ra giá trị mới là yếu tố quyết định thu nhập”, bà Nguyên nói.
Bà Nguyên chia sẻ thanh niên cần chuyển từ tư duy “đi xin việc” sang xây dựng năng lực để “được săn đón”. Muốn vậy, bà cho rằng mỗi người cần biết mình mạnh ở đâu, còn thiếu điều gì, cần học thêm kỹ năng nào và có thể đóng góp gì cho doanh nghiệp, tổ chức hoặc cộng đồng.
“Từ một câu hỏi với ChatGPT hay một lá bài tarot, hành trình chọn nghề của người trẻ có thể bắt đầu bằng sự tò mò. Nhưng để đi xa hơn, tôi cho rằng thanh niên nông thôn cần thêm thông tin chính thống, sự đồng hành và tinh thần chủ động học tập, thích ứng trong thời đại số”, bà Nguyên nói.
Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ công tác xuất bản, in và phát hành năm 2026 ở Hà Nội hồi tháng 3, đại diện Cục Xuất bản, in và phát hành cho biết sách in giảm 1,5% về xuất bản phẩm và 8,8% số bản, sách dạng điện tử tăng 49,3% và khoảng 35 triệu lượt truy cập, tăng 66,7% so với năm trước. Những con số này cho thấy nhu cầu sử dụng sách điện tử tại Việt Nam đang tăng trưởng mạnh và thói quen đọc sách của giới trẻ đang dần thay đổi theo hướng linh hoạt, hiện đại hơn.
Sách điện tử là một trong những xu hướng được các bạn trẻ ưa chuộng vì sự tiện lợi, nhỏ gọn, dễ mang theo và có thể đọc trong mọi hoàn cảnh. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người trẻ có thể dễ dàng tiếp cận kho tàng tri thức qua e-book, audiobook, podcast hay thậm chí là các bản tóm tắt từ trí tuệ nhân tạo.
Trần Ngọc Hân, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, nhìn nhận sách điện tử mang đến nhiều trải nghiệm đọc sách phong phú thông qua các hình thức mới mẻ. Bên cạnh đó, sách điện tử có giá rẻ hơn và không phải mất thời gian chờ đợi vận chuyển. "Sách điện tử mang tới cho mình cảm giác chân thực và mới mẻ. Điểm hay là có thêm giọng đọc hấp dẫn khiến mình hứng thú và tập trung hơn. Hơn nữa, với giá tiền khoảng 150.000 đồng mình đã có thể sở hữu được một cuốn sách điện tử", Hân chia sẻ.
Anh Nguyễn Mạnh Hùng (30 tuổi, ở P.Tân Bình, TP.HCM) cho biết anh chọn sách điện tử và sách nói bởi sự tiện ích của loại hình này. Anh thường dùng ứng dụng để có thể dễ dàng tìm kiếm bất kỳ cuốn sách hoặc tác giả nào một cách nhanh chóng. "Trên đường về nhà sau một ngày làm việc, tôi thường mở app, nghe các cuốn sách chia sẻ kinh nghiệm kinh doanh hoặc các câu chuyện khởi nghiệp. Giọng đọc khá lôi cuốn, nếu bỏ lỡ đoạn nội dung nào cũng có thể nghe lại khá dễ dàng", anh Hùng cho biết. Hơn nữa, việc đọc sách điện tử còn giúp tiết kiệm thời gian đối với người bận rộn như anh.
Dù bằng hình thức nào, mục đích cao nhất của việc đọc sách vẫn là tiếp thu kiến thức, tức là sự chủ động của người đọc đối với thông tin trong sách.
Theo tiến sĩ Phan Mạnh Hùng, Trưởng khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, thói quen đọc sách của giới trẻ đang có nhiều thay đổi đáng chú ý. Thông qua sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông đại chúng, người trẻ ngày càng có nhiều cơ hội tiếp xúc với môi trường đa phương tiện. Nhờ đó, họ có thể đọc hoặc nghe nội dung trực tuyến thông qua các nền tảng số.
Tiến sĩ Hùng cũng cho rằng việc đọc thông tin ngắn, nhanh, trên thực tế có nhiều lợi ích, giúp người trẻ tiếp cận nhanh, nắm được khái quát các chủ đề phức tạp, đa dạng, phù hợp với lối sống hiện đại, nhanh chóng và linh hoạt. Tuy nhiên, chuyên gia này lưu ý không nên xem việc đọc thông tin nhanh, ngắn trên mạng xã hội là phương thức duy nhất để tiếp cận thông tin. Người đọc cần xây dựng nền tảng tri thức thuần túy của bản thân dựa trên việc kiên nhẫn đọc dài, đọc sâu để tăng khả năng tư duy, phản biện một cách thận trọng và toàn diện.
Theo tiến sĩ Hùng, nên tận dụng lợi thế của công nghệ số để duy trì và phát triển văn hóa đọc thông qua việc xây dựng hệ sinh thái đọc đa dạng giúp người trẻ tự do và thoải mái trong việc đọc.
Đồng quan điểm, PGS-TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội, nhìn nhận tốc độ sống nhanh, thói quen xử lý đồng thời nhiều luồng thông tin đã ảnh hưởng đến cách gen Z tiếp cận tri thức. Thực tế, nhiều người có khi tương tác với 3 - 4 màn hình cùng lúc, vừa làm bài tập, vừa nhắn tin, nghe nhạc… khiến giảm khả năng tập trung lâu dài vào một hoạt động như đọc sách truyền thống. Họ sẵn sàng đọc lướt, nắm lấy ý chính một cách nhanh nhất, ưu tiên những đoạn trích, hình ảnh hoặc âm thanh thay vì ngồi nghiền ngẫm hàng trăm trang giấy.
"Thói quen đa nhiệm và tốc độ khiến việc đọc lướt tăng, đọc nghiền ngẫm đi xuống", PGS-TS Trần Thành Nam nhận định.
Dẫu vậy, chuyên gia này nhấn mạnh chúng ta không thể quay lưng với công nghệ số mà cần biến chúng thành kênh học tập bổ trợ cho sách. Dù người trẻ có thay đổi hình thức đọc ra sao thì cốt lõi văn hóa đọc vẫn là nuôi dưỡng chiều sâu nhận thức, tình yêu tri thức. Do đó, cần cân bằng giữa tốc độ và chiều sâu, giữa công nghệ và giá trị cốt lõi cho việc đọc. Đồng thời, văn hóa đọc cũng không thể tách rời môi trường giáo dục. Nhà trường cần khuyến khích các hình thức sáng tạo như thảo luận nhóm, bài tập đọc hay ứng dụng công nghệ để học sinh tự xuất bản dự án cá nhân… nhằm gắn kết người trẻ với hành vi đọc.
Sáng nay (2.4), lãnh đạo TP.HCM đã gặp gỡ cán bộ Đoàn - Hội - Đội tiêu biểu của thành phố nhân kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
Đến tham dự buổi gặp gỡ có: ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM; ông Lê Quốc Phong, Ủy viên T.Ư Đảng, Phó bí thư thường trực Thành ủy TP.HCM.
Về phía T.Ư Đoàn có anh Nguyễn Minh Triết, Ủy viên dự khuyết T.Ư Đảng, Bí thư thường trực T.Ư Đoàn, Chủ tịch T.Ư Hội Sinh viên Việt Nam.
Liên khúc 2 bài hát "Ngồi lại bên nhau" và "Con đường đến trường" đã được Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang tự đánh đàn guitar và hát tặng thanh niên tham dự chương trình.
Phần thể hiện rất thanh niên và vô cùng tươi trẻ của Bí thư Thành ủy TP.HCM đã truyền năng lượng cho cả hội trường, cũng giúp cho buổi gặp gỡ trở nên thân tình và sôi nổi hơn. Sau phần ôm đàn hát của Bí thư Thành ủy TP.HCM, một cán bộ Đoàn tham dự chương trình, sau khi trình bày những ý kiến, đề xuất của mình cũng đã cùng tất cả thanh niên tại hội trường hát tặng lãnh đạo TP.HCM bài hát “Khát vọng tuổi trẻ”.
Hai câu hát “Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta/ mà cần hỏi ta đã làm gì cho Tổ quốc hôm nay” được đồng thanh hát vang tại hội trường như là lời khẳng định cho tinh thần và quyết tâm của thanh niên thành phố trong hành trình cùng góp sức, cống hiến cho Tổ quốc nói chung và thành phố nói riêng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc
Trong lễ tốt nghiệp ngày 24.4 của Trường ĐH Tài chính – Quản trị kinh doanh (nay thuộc Phân viện Học viện tài chính), hình ảnh cả đại gia đình đông đúc quây quần bên tân cử nhân Nguyễn Thị Huyền nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý.
Huyền cho biết, hôm nhận bằng có tổng cộng 29 thành viên đến chúc mừng. Trong số đó, người lớn tuổi nhất là ông nội 74 tuổi, bà nội 70 tuổi. Nhỏ nhất là một em bé mới 6 tháng tuổi. Tất cả mọi người đều cố gắng thu xếp để có mặt trong ngày trọng đại của cô nàng.
Đại gia đình của Huyền sống tại Sóc Sơn (Hà Nội), cách trường khoảng 45 km. Để tham dự buổi lễ, mọi người phải di chuyển gần 1 tiếng rưỡi bằng xe khách 29 chỗ được Huyền thuê trước đó. Không chỉ đến dự lễ, cả gia đình còn cùng nhau đi ăn mừng, đi chơi và tận hưởng trọn vẹn niềm vui.
Điều đặc biệt, toàn bộ chi phí cho ngày hôm đó được Huyền chủ động chuẩn bị từ khoản học bổng hơn 18 triệu đồng mà cô nhận được. “Khi có lịch tốt nghiệp và nhận được tiền học bổng, mình đã nghĩ ngay đến việc mời cả gia đình đi cùng để chia sẻ niềm vui”, Huyền nói.
Nhưng với cô, khoảnh khắc đáng nhớ nhất không phải lúc nhận bằng, mà là khi nhìn thấy ông bà bước xuống xe.
“Lúc đó mình thực sự xúc động. Ông bà đã lớn tuổi, sức khỏe không tốt nhưng vẫn đi một quãng đường xa để đến với mình. Mình cảm giác như mình là người hạnh phúc nhất ngày hôm đó”, Huyền chia sẻ.
Hôm ấy cũng có mặt trong ngày vui của cháu, chị Nguyễn Thị Tươi, cô của Huyền, chia sẻ: “Khi đó gia đình chưa biết Huyền tốt nghiệp loại gì hay có học bổng, chỉ nghĩ đơn giản là cháu thiếu vắng bố mẹ nên mọi người muốn có mặt để cháu không tủi thân”.
Theo chị Tươi, khi biết lịch nhận bằng, Huyền chủ động đề xuất thuê xe, mời cả nhà đi ăn và kết hợp một chuyến đi chơi. “Với gia đình, đây không chỉ là buổi lễ tốt nghiệp mà còn là dịp sum họp hiếm hoi, khi ai cũng gác lại công việc riêng để chung vui cùng cháu. Đó là một ngày rất ý nghĩa, thậm chí niềm vui còn lớn hơn nhiều sự kiện khác vì chứng kiến hành trình nỗ lực của cháu được đền đáp”, chị Tươi bày tỏ.
Với chị, Huyền không chỉ ngoan ngoãn, biết nghĩ cho mọi người mà còn vượt xa kỳ vọng của gia đình, khiến ai cũng tự hào và sẵn sàng đồng hành cùng em trong những chặng đường phía trước.
Đằng sau khoảnh khắc rộn ràng ấy là một câu chuyện dài về sự mất mát, nỗ lực và tình yêu thương. Huyền chia sẻ cô sinh ra trong một gia đình không trọn vẹn. Năm 5 tuổi, mẹ qua đời, bố thì đi làm xa. Hai anh em Huyền được ông bà nội nuôi dưỡng từ nhỏ. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, ông bà vẫn cố gắng lo cho các cháu đầy đủ.
Biến cố tiếp tục ập đến khi năm 2019, bà nội Huyền được chẩn đoán ung thư phổi. Một năm sau, ông nội cũng phát hiện mắc ung thư dạ dày. “Lúc đó mình đã từng nghĩ sẽ không học đại học. Mình sợ đi học rồi ông bà vất vả hơn, không có ai chăm sóc”, Huyền nhớ lại.
Sau khi tốt nghiệp THPT, Huyền quyết định ở nhà một năm. Chỉ đến năm 2022, khi sức khỏe ông bà dần ổn định, cùng với sự động viên mạnh mẽ từ bà nội, Huyền mới đi học đại học.
“Có những lúc mình mệt mỏi, áp lực, thậm chí từng tự hỏi tại sao cuộc sống lại khó khăn với mình như vậy. Nhưng mỗi lần nghĩ đến ông bà và gia đình, những người luôn đặt hy vọng vào mình thì lại có thêm động lực để cố gắng”, cô gái chia sẻ.
Huyền cho rằng bản thân không phải là người có năng khiếu học tập nổi trội. Nhưng bằng sự kiên trì, cô nàng luôn giữ thói quen học tập chủ động: chăm chú nghe giảng, làm bài đầy đủ, tự ôn tập trước kỳ thi ít nhất một tháng.
“Mình biết mình không thể học giỏi như người khác nên phải bù lại bằng sự chăm chỉ. Mình thường tự soạn đề cương, làm lại bài để hiểu thật kỹ. Chỗ nào không hiểu thì chủ động hỏi thầy cô, bạn bè”, Huyền nói.
Nhờ sự nỗ lực không ngừng, Huyền liên tục đạt thành tích xuất sắc, nhận nhiều học bổng và tốt nghiệp với danh hiệu thủ khoa loại xuất sắc ngành quản trị kinh doanh.
Với Huyền, thành quả ngày hôm nay không chỉ là kết quả của cá nhân, mà còn là “trái ngọt” của cả một gia đình. “Có thể mình thiếu thốn tình cảm của bố mẹ từ nhỏ, nhưng bù lại mình luôn nhận được tình yêu thương từ ông bà và người thân. Có lẽ vì thế mà ngày tốt nghiệp, mọi người đến đông đủ như vậy. Và gia đình chính là nguồn động lực lớn nhất để mình có thể đi đến ngày hôm nay”, Huyền bộc bạch.
