Khi rời khỏi khu phố geisha ở Kyoto năm 2016, Kiyoha Kiritaka chạy trốn khỏi thứ mà giờ đây cô gọi là “một hệ thống nô lệ”. Cô bước chân vào thế giới geisha khi còn học trung học sau khi bị mê hoặc bởi sự uyển chuyển của một bậc thầy múa truyền thống Nhật Bản. Lúc đó, Kiritaka đã gia nhập một công ty đào tạo tài năng trẻ và tham gia biểu diễn trong các nhóm nhạc thần tượng chưa nổi tiếng.
“Các chuyển động mượt mà đến khó tin, điều mà một người bình thường không làm nổi”, cô nói.
Mùa xuân năm cuối cấp hai, một người đàn ông đã tiếp cận cô sau buổi diễn và đề nghị cô làm “maiko” (người học việc để trở thành geisha). Ban đầu Kiritaka còn do dự, nhưng tài chính gia đình khó khăn khiến việc theo học lớp đào tạo tài năng trở nên bấp bênh, cô quyết định nắm lấy cơ hội.
Ngay trước khi tốt nghiệp cấp hai, cô gia nhập một okiya (trung tâm môi giới và quản lý geisha, maiko). Kiritaka bắt đầu học việc vào tháng 2/2015 và đến tháng 11 cùng năm, cô ra mắt với tư cách là một maiko tại quận Pontocho, Kyoto.
Cô cho biết khi sau khi uống rượu, hành vi của khách hàng thường biến tướng thành những màn đụng chạm xác thịt. Việc bị luồn tay sờ soạng qua những kẽ hở của bộ kimono bị coi là một phần của “không khí buổi tiệc”, các trò chơi tại đây thường xuyên lồng ghép những hành động đụng chạm hoặc ám chỉ nhạy cảm. Theo lời cô, một áp lực vô hình đè nặng lên các maiko là nếu không chấp nhận bị lạm dụng, họ sẽ không có chỗ đứng trong thế giới này.”
Các khu phố geisha thường gắn liền hình ảnh với những con đường cổ kính và hình thức giải trí tinh tế nhưng theo Kiritaka, thực tế hoàn toàn khác xa. Khi uống rượu, khách hàng bắt đầu đụng chạm xác thịt. Việc bị sờ soạng qua lớp áo kimono được coi là cách “hâm nóng không khí” cho bữa tiệc, đi kèm là các trò chơi mang tính gợi dục. Cô cho biết có một quy ước ngầm rằng những cô gái không chịu được thực tế đó thì chỉ còn cách bỏ nghề.
Kiritaka liên tục bị quấy rối như bị vạt kimono hay bị sờ soạng thân dưới. Cô còn bị khách hàng cưỡng hôn trong taxi khi di chuyển giữa các địa điểm. Thời điểm đó, cô vẫn cam chịu và tự nhủ một khi đã thành maiko thì “không còn đường lui”.
Bước ngoặt xảy ra khi cô đi du lịch suối nước nóng với khách hàng cùng các geisha khác và bà chủ quán trà. Kiritaka vốn đã lo sợ về việc phải tắm chung với khách theo “luật ngầm” mà cô từng nghe kể. Ngay tại phòng khách sạn, những gì cô lo sợ nhất đã thực sự xảy ra.
“Mình không thể làm chuyện này”, cô nhớ lại. Một geisha đàn chị thấy cô khó chịu đã tự làm mình bị thương để chấm dứt tình huống đó. “Tôi nghĩ nếu chuyện này xảy ra lần nữa, tôi sẽ không thể thoát ra được”, cô nói và quyết định nghỉ việc.
Khi đó, hơn một năm đã trôi qua kể từ khi cô vào okiya. Cuộc sống ở đây là tiệc tùng liên miên, thức khuya và chỉ được nghỉ hai ngày mỗi tháng. Việc hạn chế ra khỏi nhà và lịch trình dày đặc khiến cô có rất ít thời gian để suy ngẫm.
Hệ thống cấp bậc trong okiya rất nghiêm ngặt. Người mắc lỗi có thể bị tát hoặc bị ném đồ vật vào người, để lại những vết bầm tím. Bị lăng mạ là việc xảy ra thường xuyên. Kiritaka kể lại chuyện bị nhốt trong phòng gần 8 giờ mà không có thức ăn, nước uống hay được đi vệ sinh. “Tôi liên tục bị kìm kẹp, không có quyền tự quyết và lên tiếng”, cô nói. “Tôi đánh mất chính bản thân”.
Cô rời đi vào tháng 7/2016 và sau đó nhận được hóa đơn thuế cư trú, dù chưa từng nhận lương thực tế. Trong thời gian ở okiya, cô chỉ nhận được khoảng 50.000 yen (310 USD) mỗi tháng dưới dạng “tiền tiêu vặt”. Tuy nhiên, trên giấy tờ thuế lại ghi nhận cô có thu nhập. Kiritaka không khiếu nại mà chấp nhận đóng thuế để cắt đứt liên lạc.
Cô cho biết mình không ký hợp đồng lao động. Mối quan hệ học việc được chính thức hóa thông qua một nghi lễ truyền thống và cô được dạy không được cãi lời bề trên. Khi muốn rời đi, cô bị yêu cầu hoàn trả 30 triệu yen dù không ký giấy vay tiền. Khi Kiritaka từ chối, bà chủ đã gợi ý “một khách hàng lớn” sẽ giúp trả số tiền này để đổi lấy một mối quan hệ cá nhân. Cô phản đối quyết liệt và cuối cùng được phép rời đi mà không cần trả nợ.
Những khiếu nại tương tự từng xuất hiện từ lâu. Năm 1994, nhiều maiko đã bỏ trốn khỏi okiya với lý do giờ làm việc kéo dài và bị trừng phạt thể xác. Họ cáo buộc bị tát, bị mở trộm thư từ cá nhân, bị vứt bỏ đồ đạc và không được giữ tiền tip từ khách. Tại một cuộc họp báo, họ nói rằng sợ mất mạng nếu tiếp tục ở lại.
Vào tháng 6/2025, các luật sư và học giả đã thiết lập một mạng lưới để kiểm tra các vấn đề xung quanh văn hóa geisha và maiko, nâng cao nhận thức về những trường hợp như Kiritaka và kêu gọi cải cách.
Quỹ Nghệ thuật múa truyền thống Kyoto cho biết người làm nghề geisha và maiko không ký hợp đồng chính thức nhưng các phong tục đều được giải thích trước và có sự đồng ý của cá nhân cùng cha mẹ. Họ phủ nhận việc tắm chung với khách và khẳng định học viên vị thành niên bị cấm uống rượu, đồng thời nỗ lực bảo vệ maiko khỏi quấy rối tình dục.
Kiritaka và những người khác bác bỏ lời giải thích này. Cô cho hay đến bây giờ, vẫn còn các maiko đang làm việc kể chuyện bị khách chạm vào người không phù hợp, thậm chí bị hành hung, mang thai và phá thai. Luật sư tư vấn cho Kiritaka cho rằng có thể khép trường hợp này vào khung tội lao động cưỡng bức và buôn bán người.
“Vẫn còn nhiều người đang đau khổ”, Kiritaka nói. “Những tổn thương từ thuở thiếu thời sẽ chẳng bao giờ lành lại, bất kể bao nhiêu năm trôi qua”.
Bloomberg ngày 14/5 dẫn nguồn thạo tin về quy hoạch ngân sách bang New York cho biết phương thức tính thuế mới này đang được giới lập pháp xem xét với những căn nhà được mua bằng tiền mặt, có thể giúp thành phố New York thu về hơn 160 triệu USD ngân sách.
"Thống đốc Kathy Hochul đã thông báo thỏa thuận khái quát với cơ quan lập pháp bang về nhiều nội dung trong ngân sách của năm tài khóa 2027. Thông tin chi tiết sẽ được nêu trong các đạo luật hoàn chỉnh về ngân sách", người phát ngôn của bà Hochul cho biết, song không đề cập đến mức thuế mới đối với giao dịch nhà ở bằng tiền mặt.
Chủ tịch Hạ viện New York Carl Heastie nói mức thuế mới nằm trong kế hoạch hỗ trợ thành phố New York giảm thâm hụt ngân sách. James Skoufis, thành viên Ủy ban Tài chính của Thượng viện bang New York, cũng xác nhận các cơ quan lập pháp từng thảo luận phương án này.
Số lượng giao dịch mua nhà bằng tiền mặt tại New York gia tăng vì chi phí vay thế chấp tăng cao, khiến nhiều người ngần ngại vay ngân hàng. Với thị trường bất động sản nhiều cạnh tranh như New York, thanh toán bằng tiền mặt cũng là phương án hấp dẫn với người bán, vì quy trình giao dịch nhanh hơn và ít rủi ro đổ vỡ hơn so với chờ ngân hàng phê duyệt khoản vay.
Song song đó, chính quyền bang còn thúc đẩy một loại phụ thu mới đối với các căn nhà thứ hai của những cư dân giàu có tại New York.
Dự thảo kế hoạch ngân sách, được Thống đốc Hochul gửi đến các lãnh đạo lập pháp bang hôm 14/5, đề xuất trong vòng hai năm tới áp thuế bổ sung 4-6,5% đối với hợp đồng mua bán căn nhà thứ hai của cư dân nếu bất động sản đó có "giá thị trường" trên một triệu USD. Mức thuế này sẽ được áp dụng bên cạnh những nghĩa vụ thuế đã được quy định từ trước đối với giao dịch bất động sản.
"Giá thị trường" là cách tính riêng từ chính quyền bang New York, không liên quan đến giá trị giao dịch thực tế của bất động sản. Một căn penthouse tại khu Midtown Manhattan từng được bán vào năm 2024 với giá hơn 135 triệu USD, nhưng được thẩm định giá thị trường là 4,2 triệu USD.
Theo cách tính mẫu của Văn phòng Thống đốc New York, cứ mỗi 5 triệu USD giá trị giao dịch thực tế, "giá thị trường" của bất động sản sẽ rơi vào khoảng 1 triệu USD.
Bà Hochul kỳ vọng biện pháp này sẽ giúp thu về hơn 500 triệu USD mỗi năm cho ngân sách thành phố New York. Sau hai năm áp dụng, chính quyền sẽ điều chỉnh lại mức thuế còn 0,8% với nhà trị giá 5-15 triệu USD, 1,05% với nhóm 15-25 triệu USD và 1,3% với bất động sản từ 25 triệu USD trở lên.
Đề xuất này được kỳ vọng tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách từ nhóm cư dân giàu có nhưng không sinh sống thường xuyên ở New York, dù giới bất động sản cảnh báo việc thay đổi cơ chế thuế có thể làm giảm tính ổn định của thị trường. Báo cáo của cơ quan kiểm toán thành phố cũng lưu ý số thu ngân sách thực tế có thể thấp hơn dự kiến nếu người giàu từ bỏ ý định mua thêm căn nhà thứ hai tại New York.
Trong cuộc phỏng vấn được hãng thông tấn Reuters công bố hôm 6/4, Denys Shtilierman, đồng sáng lập kiêm nhà thiết kế chính của công ty Fire Point tại Ukraine, tiết lộ hãng đang thảo luận với các doanh nghiệp châu Âu về khả năng ra mắt hệ thống phòng không mới vào năm 2027.
Ông chỉ ra rằng để đánh chặn một tên lửa đạn đạo, hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất thường phải khai hỏa 2-3 đạn, mỗi quả có giá nhiều triệu USD.
"Nếu chúng tôi có thể giảm số tiền này xuống dưới một triệu USD, đó sẽ là diễn biến mang tính 'thay đổi cuộc chơi' với giải pháp phòng không", Shtilierman nói, thêm rằng hệ thống mới dự kiến bắt đầu triển khai chiến đấu từ cuối năm sau.
Ông từ chối nêu tên các doanh nghiệp châu Âu đang tham gia thảo luận, song lưu ý rằng Fire Point "đặc biệt quan tâm" tới hợp tác về radar cũng như hệ thống liên lạc và tìm kiếm mục tiêu cho tên lửa, vốn là những lĩnh vực mà hãng còn thiếu chuyên môn.
"Các công ty châu Âu như Weibel, Hensoldt, SAAB và Thales đều có công nghệ chất lượng về radar", Shtilierman nói.
Ukraine và nhiều quốc gia phương Tây hiện phụ thuộc vào hệ thống Patriot cho nhiệm vụ đánh chặn tên lửa đạn đạo. Tuy nhiên, nguồn cung tên lửa cho tổ hợp này đang ngày càng khan hiếm, do các nước vùng Vịnh sử dụng chúng với số lượng lớn để đối phó đòn tập kích từ Iran.
Trong khi đó, hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo duy nhất của châu Âu là SAMP/T chỉ được sản xuất với số lượng rất nhỏ.
Fabian Hoffmann, chuyên gia về tên lửa thuộc Đại học Quốc phòng Na Uy, nhận định ra mắt hệ thống phòng không giá rẻ trong năm 2027 là "mục tiêu tham vọng" đối với Fire Point. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng không chỉ quân đội Ukraine mà các nước khác cũng rất cần khí tài như vậy, ngay cả khi hệ thống mới có tỷ lệ chặn mục tiêu thấp hơn Patriot.
Cũng trong cuộc phỏng vấn, Shtilierman tiết lộ rằng Fire Point đang trong giai đoạn cuối của quá trình phát triển hai mẫu tên lửa đạn đạo. Loại nhỏ hơn có tên gọi FP-7 và đạt tầm bắn khoảng 300 km, có nét tương đồng với dòng ATACMS của Mỹ và sẽ được triển khai "trong tương lai gần".
Mẫu còn lại là FP-9 với đầu đạn nặng 900 kg, tầm bay tối đa 850 km, đủ sức vươn tới thủ đô Moskva của Nga và sắp được đưa vào thử nghiệm. Shtilierman nhận định các cuộc tập kích nhằm vào Moskva sẽ "gây ra thay đổi lớn trong suy nghĩ của giới lãnh đạo và người dân Nga".
Được thành lập sau khi xung đột bùng phát hồi đầu năm 2022, Fire Point là nhà sản xuất máy bay không người lái (UAV) lớn nhất tại Ukraine. Trong những tháng gần đây, tên lửa hành trình Flamingo của hãng cũng đã được dùng để tập kích các cơ sở quân sự và công nghiệp quốc phòng Nga.
Tên lửa Flamingo được quảng bá là có tầm bắn 3.000 km và mang đầu đạn nặng 1.150 kg. Nhà sản xuất tuyên bố tốc độ xuất xưởng tên lửa Flamingo là 3 quả mỗi ngày với chi phí gần 700.000 USD một quả.
Shtilierman thừa nhận Flamingo đang gặp một số vấn đề, trong đó có khâu sản xuất động cơ. Ông cho biết Fire Point dự kiến tăng sản lượng sau khi mẫu động cơ mới do công ty tự chế tạo được đưa vào sản xuất hàng loạt từ tháng 10, cũng như sau khi nhà máy nhiên liệu tên lửa ở Đan Mạch hoạt động vào cuối năm nay.
"Phù hợp với thỏa thuận ngừng bắn ở Lebanon, tất cả các tàu thương mại hoàn toàn được phép đi qua eo biển Hormuz trong thời gian còn lại của thỏa thuận ngừng bắn", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi thông báo trên mạng xã hội.
Tuy nhiên, các tàu phải đi qua một "tuyến đường phối hợp" do các cơ quan hàng hải của Iran công bố, theo ông Araghchi.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng ngày hoan nghênh thông báo của Iran về việc mở cửa lại eo biển Hormuz. "Cảm ơn!", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Tổng thống Mỹ nhấn mạnh eo biển Hormuz “hoàn toàn mở cửa và sẵn sàng cho hoạt động thương mại”, nhưng lệnh phong tỏa của Mỹ sẽ vẫn được duy trì cho đến khi đạt được thỏa thuận với Iran. Ông Trump cho rằng quá trình này “sẽ diễn ra rất nhanh chóng” vì hầu hết các điểm đã được đàm phán.
Trước đó, AFP dẫn lời Tổng thống Trump thông báo lệnh ngừng bắn Israel - Lebanon bắt đầu từ đầu ngày 17.4 giờ địa phương ở Lebanon và Israel (tức 4 giờ sáng 17.4, giờ Việt Nam).
Lệnh ngừng bắn diễn ra trong lúc Washington gia tăng nỗ lực đạt được một thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột với Iran. Trong khi đó, Tehran khẳng định việc ngừng bắn ở Lebanon phải là một phần trong bất kỳ thỏa thuận nào giữa Iran với Mỹ.
Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của Iran từ ngày 13.4 nhằm ngăn chặn Tehran xuất khẩu dầu. Tuy nhiên, theo công ty theo dõi hàng hải Kpler, 3 tàu chở dầu của Iran đã trở thành những tàu chở hàng đầu tiên rời vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa.
Phía Kpler cho hay các tàu Deep Sea, Sonia I và Diona, chở tổng cộng 5 triệu thùng dầu thô, đã đi qua eo biển Hormuz hôm 15.4.
Cũng theo dữ liệu từ Kpler, không có tàu chở dầu nào của Iran chở dầu thô rời vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz kể từ tàu Starla vào ngày 10.4.
