Đơn nguyên Rối loạn vận động – Đồng hành cùng người bệnh Parkinson
Chiều 18/4, Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu cho biết đang điều trị cho hơn 20 bệnh nhân tuổi từ 4-85, có biểu hiện ngộ độc thực phẩm. Họ trú ở xã Diễn Ngọc, Diễn Thọ, Diễn Bích, Diễn Hoa (huyện Diễn Châu cũ). Các ca nhập viện bắt đầu từ sáng 17/4 và tăng nhanh vào buổi tối cùng ngày, đến sáng hôm nay vẫn có thêm người đến khám.
Bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, một số trường hợp kèm sốt cao.
Theo lãnh đạo bệnh viện, các bệnh nhân đang được theo dõi, điều trị tích cực. Một số trường hợp sức khỏe đã ổn định, song vẫn cần tiếp tục giám sát do các triệu chứng tiêu hóa còn nặng.
Cơ quan chức năng đã kiểm tra cơ sở kinh doanh liên quan, đồng thời lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm để xét nghiệm, làm rõ nguyên nhân.
Gần đây, các tỉnh phía Nam liên tiếp ghi nhận hàng trăm người nhập viện sau khi ăn món này. Ngày 3 và 4/3, cơ quan y tế tiếp nhận79 bệnh nhân tại phường Vũng Tàudo ăn bánh mì vỉa hè đường Đồ Chiểu. Trước đó vài ngày, 22 người ở TP HCM và hơn70 người tại cơ sở Hồng Ngọc 12 (Đồng Tháp) cũng gặp triệu chứng tương tự. Mới nhất là hàng trăm học sinh tiểu học tại TP HCM. Năm ngoái, hàng loạt sự cố với quy mô hàng trăm nạn nhân cũng xuất hiện tại nhiều địa phương.
Tin Gốc: Vnexpress
Caffeine là chất kích thích tác động lên hệ thần kinh trung ương. Chất này giúp tăng tỉnh táo bằng cách ngăn adenosine - hợp chất liên quan cảm giác buồn ngủ - hoạt động trong não. Khi sử dụng caffeine thường xuyên, não bộ dần thích nghi với trạng thái kích thích này. Vì vậy, khi ngừng đột ngột, cơ thể cần thời gian điều chỉnh lại, dẫn đến các triệu chứng cai caffeine.
Caffeine còn làm tăng adrenaline và dopamine, đồng thời làm giảm lưu lượng máu lên não. Khi ngừng sử dụng, não phải thích nghi trở lại với sự thay đổi này.
Các triệu chứng xuất hiện khi ngừng uống cà phê thường xuất hiện sau 12-24 giờ kể từ lần tiêu thụ cuối cùng và có thể kéo dài 2-9 ngày. Sau khoảng một tuần, phần lớn triệu chứng sẽ giảm dần và nhiều người bắt đầu cảm thấy giấc ngủ ổn định hơn. Những người quen uống cà phê hàng ngày thường dễ gặp triệu chứng rõ hơn nếu giảm hoặc ngừng đột ngột.
24 giờ đầu: Đau đầu và thiếu năng lượng
Trong ngày đầu tiên không uống cà phê, nhiều người bắt đầu cảm thấy đau đầu, mệt mỏi hoặc buồn ngủ hơn bình thường. Trong đó, đau đầu là triệu chứng phổ biến nhất khi bỏ caffeine vì đây là chất làm co mạch máu trong não. Khi ngừng sử dụng, mạch máu giãn ra trở lại khiến lưu lượng máu tăng lên, từ đó gây đau đầu.
Ngoài ra, cơ thể cũng có thể xuất hiện cảm giác uể oải do adenosine không còn bị caffeine "chặn lại" như trước. Một số người có thể cảm thấy giảm động lực làm việc hoặc khó duy trì sự tỉnh táo trong giai đoạn này.
Ngày thứ hai và thứ ba: Triệu chứng thường nặng nhất
Các triệu chứng ngừng uống cà phê thường đạt đỉnh trong khoảng 24-51 giờ sau khi ngừng sử dụng. Ở giai đoạn này, ngoài đau đầu và mệt mỏi, nhiều người còn cảm thấy cáu gắt, giảm tập trung hoặc tâm trạng đi xuống. Một số trường hợp xuất hiện cảm giác giống cúm nhẹ như buồn nôn, đau cơ hoặc cứng người.
Khó tập trung và tâm trạng giảm sút là những dấu hiệu thường gặp do não bộ đang điều chỉnh lại hoạt động sau thời gian phụ thuộc caffeine.
Sau vài ngày: Cơ thể dần thích nghi
Sau khoảng 4-5 ngày, não bộ bắt đầu điều chỉnh lại hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh và triệu chứng thường giảm dần. Cảm giác đau đầu thường cải thiện trước, trong khi mệt mỏi hoặc buồn ngủ có thể kéo dài thêm vài ngày ở một số người. Dần dần, mức năng lượng ổn định hơn sau khi vượt qua giai đoạn đầu ngưng uống cà phê.
Sau 7 ngày: Giấc ngủ có thể cải thiện
Khoảng sau một tuần, phần lớn triệu chứng thể chất đã giảm rõ rệt. Bạn có thể dễ ngủ, ngủ ngon hoặc ngủ sâu hơn.
Khi uống cà phê, caffeine có xu hướng tồn tại trong cơ thể nhiều giờ và ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ ngay cả khi cảm giác tỉnh táo đã giảm. Não bộ không còn phụ thuộc vào caffeine để duy trì tỉnh táo, mức năng lượng trong ngày có thể trở nên ổn định hơn thay vì dao động theo từng cốc cà phê.
Một số người có triệu chứng nặng hơn
Các triệu chứng xuất hiện khi ngừng uống cà phê phụ thuộc vào thói quen tiêu thụ trước đó và yếu tố di truyền. Các nghiên cứu cho thấy gene CYP1A2 - loại enzyme ở gan tham gia chuyển hóa caffeine - có thể ảnh hưởng tốc độ phân giải caffeine trong cơ thể. Người chuyển hóa chậm có xu hướng nhạy cảm hơn với caffeine và có thể gặp triệu chứng cai caffeine rõ hơn khi ngừng sử dụng. Những người uống nhiều cà phê hoặc nước tăng lực trong thời gian dài cũng có thể mất nhiều thời gian hơn để thích nghi.
Các chuyên gia khuyến cáo nên giảm dần caffeine thay vì ngừng hoàn toàn ngay lập tức, đặc biệt với người uống nhiều cà phê mỗi ngày. Có thể giảm từ từ bằng cách pha cà phê half-decaf (loại đã giảm caffeine), giảm số cốc mỗi ngày. Uống đủ nước, ngủ đầy đủ và vận động nhẹ cũng giúp cơ thể thích nghi dễ hơn.
Tin Gốc: Vnexpress
Tại tọa đàm Hành trình hy vọng do báo Nhân dân tổ chức hôm 19/5 hưởng ứng Ngày Hiến tặng mô, tạng Việt Nam hôm 19/5, PGS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, cho biết trước năm 2023 tỷ lệ hiến tạng từ người chết não tại Việt Nam chỉ dưới 5%. Năm 2024, con số tăng lên 12,9% và năm 2025 đạt 18,9%, tương đương mức tăng gấp 3-4 lần. Thành quả này là nhờ công tác vận động hiến tạng được đẩy mạnh tại các bệnh viện và nhiều gia đình hiểu về ý nghĩa hiến tạng hơn trước.
"Tuy nhiên, đây vẫn là mức rất thấp nếu so với nhiều quốc gia khác", ông Hệ nói, thêm rằng ở Trung Quốc và Thái Lan tỷ lệ này khoảng 80%, trong khi Việt Nam hiện chưa đạt 20% số ca hiến ghép tạng. Số ca ghép còn lại chủ yếu từ người hiến còn sống hoặc ghép tự thân.
Ông Hệ nhìn nhận rào cản lớn nhất hiện nay không phải kỹ thuật ghép mà ở nhận thức xã hội về hiến tạng và chết não. Một số nơi vẫn có thông tin chưa chính xác về chết não, khiến nhiều gia đình chưa sẵn sàng đồng ý hiến tạng dù người bệnh không còn khả năng cứu chữa. Vì vậy, ông mong muốn truyền thông góp phần lan tỏa thông tin khoa học, chính xác và nhân văn về hiến mô, tạng, từ đó từng bước hình thành văn hóa hiến tạng trong cộng đồng.
TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, nói hiện trình độ ghép tạng ở Việt Nam tiệm cận nhiều nước tiên tiến trong khu vực. Từ ca ghép thận đầu tiên năm 1992, đến nay ngành y tế đã làm chủ nhiều kỹ thuật khó như ghép đa tạng, ghép tim - gan đồng thời, ghép từ người cho chết não.
Tính đến năm 2025, cả nước đã thực hiện thành công 10.878 ca ghép tạng. Năm 2024 tiến hành 1.212 ca ghép, năm 2025 tăng lên 1.368 ca. Riêng quý I/2026 đã tiến hành 308 ca ghép. Số người chết não hiến tạng cũng tăng dần qua từng năm, từ 41 ca năm 2024 lên 66 ca năm 2025. Tuy nhiên, điểm nghẽn của Việt Nam hiện nay vẫn là nguồn tạng hiến.
Việt Nam có 34 trung tâm vận động hiến tặng mô, tạng nhưng con số hiến tặng mô tạng còn rất khiêm tốn. Trong 10 năm, Việt Nam có 300 ca hiến tặng mô tạng, không bằng con số một năm của Thái Lan.
Một người chết não hiến tạng có thể cứu sống được 8-10 người, giúp giảm gánh nặng bệnh tật cho người bệnh và xã hội. Để bảo đảm nguồn mô, tạng cứu người, Việt Nam cần những giải pháp tổng thể, từ hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động hiến, lấy, ghép mô tạng, đến tăng cường công tác truyền thông.
Tại sự kiện, các đơn vị đã ký kết chương trình phối hợp truyền thông, vận động hiến tặng mô, tạng giai đoạn 2026-2031. Chương trình hướng tới xây dựng mạng lưới truyền thông đồng bộ, khuyến khích người dân đăng ký hiến tặng mô, tạng sau khi qua đời, đồng thời chăm lo, động viên gia đình người hiến.
Tin Gốc: Vnexpress