Bản đồ truyền thống “bó tay” với đường phố Đông Nam Á
Ở nhiều đô thị Đông Nam Á, một chuyến xe công nghệ chưa bao giờ chỉ là câu chuyện đi từ điểm A đến điểm B.
Trên thực tế, tài xế có thể phải luồn qua những con hẻm rất nhỏ, tìm một địa chỉ nằm trong dãy nhà không đánh số rõ ràng, đối mặt với cảnh ùn tắc thay đổi theo từng khung giờ, hoặc buộc phải đổi lộ trình chỉ sau một cơn mưa ngắn vì đoạn đường quen thuộc bất ngờ ngập nước.
Đó là lý do bài toán bản đồ, tưởng như đã được giải quyết từ lâu, lại đang trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất của lĩnh vực xe công nghệ ở khu vực này.
Đây là vấn đề được ông Philipp Kandal, Giám đốc Sản phẩm Tập đoàn Grab nêu ra tại sự kiện GrabX 2026, diễn ra vào ngày 8/4 tại Jakarta, Indonesia.
Theo ông Philipp Kandal, nhiều ứng dụng bản đồ phổ biến chưa thật sự phù hợp với phần lớn đường phố Đông Nam Á, nơi có nhiều hẻm nhỏ, đường không tên và những biến động rất đặc thù như ngập cục bộ sau mưa.
Ông cho biết, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là công cụ đắc lực để xử lý vấn đề này.
“Chúng tôi tự xây dựng bản đồ riêng từ dữ liệu của 20 tỷ chuyến đi và đơn hàng trong 14 năm qua. Bản đồ sẽ hiểu được từng ngõ ngách thành phố, thời điểm tắc đường và cả cách thời tiết làm thay đổi hành trình di chuyển”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Nếu coi bản đồ truyền thống là một bức ảnh tĩnh, bản đồ AI sẽ hoạt động theo thời gian thực. Ông Philipp Kandal cho biết, lượng dữ liệu khổng lồ tích lũy không chỉ giúp nền tảng biết đến từng con đường nhỏ, mà còn nắm được thời điểm thường tắc đường khi trời mưa, đặc điểm di chuyển của người dùng và những sắc thái rất địa phương của từng thành phố.
Nhiều bài toán khó được AI xử lý trong đặt xe công nghệ
Cũng tại sự kiện ông Anthony Tan, CEO kiêm đồng sáng lập Grab nhấn mạnh, ứng dụng AI trở thành hướng đi gần như bắt buộc với nền tảng đặt xe công nghệ.
Tuy nhiên, CEO này cũng nêu ra một thực trạng là khi AI trở thành xu thế không thể đảo ngược, tầng lớp lao động phổ thông sẽ dễ bị nới rộng khoảng cách về công nghệ.
Theo ông, thách thức không nằm ở việc phát triển AI mạnh đến đâu, mà là làm sao để công nghệ này đủ gần gũi để bất kỳ ai cũng có thể sử dụng, kể cả những người không am hiểu công nghệ.
“AI không nên chỉ phục vụ những người thành thạo kỹ thuật số, mà cần được thiết kế để hỗ trợ cả những lao động địa phương trong công việc hàng ngày”, ông nói.
Từ quan điểm đó, Grab xây dựng hạ tầng AI đưa tới tài xế và đối tác theo cách họ “không cần biết đó là AI”. Thay vì tạo thêm lớp công nghệ phức tạp, đơn vị này hướng tới việc biến AI thành một “người bạn đồng hành thông minh”, tự động hỗ trợ trong quá trình làm việc.
“Nền tảng này có thể theo dõi từng chuyến đi đang diễn ra, kiểm tra lộ trình, điểm dừng và phát hiện các rủi ro trước khi sự cố xảy ra, đồng thời tối ưu việc ghép đơn dựa trên nhiều yếu tố như thời tiết, tình trạng giao thông hay đặc điểm của đơn hàng”, ông Anthony Tan chia sẻ.
Theo ông, nếu AI có thể xử lý những việc tốn thời gian nhưng lặp đi lặp lại, tài xế có thể tiết kiệm công sức và có thêm cơ hội tăng thu nhập.
Ông nêu ví dụ AI có thể hỗ trợ tài xế tìm đúng vị trí nhà hàng trong một trung tâm thương mại, qua đó giảm thời gian loay hoay và mở ra khả năng kiếm thêm khoảng 10% thu nhập từ quỹ thời gian được giải phóng.
Cũng tại sự kiện, Grab đã công bố 13 trải nghiệm được ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Các trải nghiệm này cho thấy khả năng ứng dụng của AI trong lĩnh vực đặt xe công nghệ.
Một ví dụ điển hình là giải quyết bài toán đặt xe nhóm.
Ông Philipp Kandal dẫn ra một kịch bản quen thuộc: Vào giờ tan làm, một nhóm đồng nghiệp cùng di chuyển về nhà. Dù đi chung một hướng, hành trình lại phát sinh nhiều vấn đề nhỏ như ai sẽ là người đặt xe, ai xuống trước, quãng đường mỗi người khác nhau và đặc biệt là việc chia chi phí.
Trong nhiều trường hợp, một người phải đứng ra thanh toán toàn bộ chuyến đi rồi tự thu lại tiền từ những người còn lại, gây bất tiện và mất thời gian.
“Những điều tưởng như rất nhỏ này lại khiến trải nghiệm di chuyển trở nên phức tạp hơn nhiều so với bản chất của nó”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Thông qua ứng dụng AI, hệ thống có thể tự động chia chi phí dựa trên quãng đường mỗi người đã đi, còn từng thành viên tự thanh toán trên điện thoại của mình.
Trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển, khách hàng đề cao sự tiện dụng… các nhà sản xuất cũng không ngừng tìm tòi nghiên cứu nhằm mang lại những thiết kế khác biệt, phá vỡ lối mòn truyền thống nhưng vẫn đảm bảo sự tiện dụng, an toàn cho người dùng. Trong đó, hãng Đức - Volkswagen đang cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ khi áp dụng những thiết kế mới với một số bộ phận, chi tiết trong khoang nội thất chiếc SUV 7 chỗ - Volkswagen Teramont Pro.
Đây là một phiên bản mới thuộc dòng SUV đa dụng - Volkswagen Teramont, vừa được nhà phân phối chính hãng của hãng xe Đức tung ra thị trường Việt Nam từ tháng 3.2026. Tương tự Teramont X, Volkswagen Teramont Pro cũng được nhập khẩu từ nhà máy ở Trung Quốc nhưng sở hữu nhiều điểm khác biệt về thiết kế ngoại thất và đặc biệt một số chi tiết trong cabin. Từ ghế hành khách phía trước, lẫy mở chốt cửa từ bên trong, nút chuyển chế độ lái… cho đến cần số trên Volkswagen Teramont Pro đều được làm mới theo hướng phá vỡ lối mòn truyền thống vốn vẫn được áp dụng trên nhiều mẫu ô tô. Dù vậy, vẫn mang lại sự thuận tiện trong thao tác cho người lái cũng như hành khách.
Thông thường các phiên bản ô tô số tự động được thiết kế hệ thống chuyển số dạng cần trụ bố trí trên bệ điều khiển trung tâm. Tuy nhiên, khi công nghệ phát triển, khách hàng ngày càng đề cao sự rộng thoáng trong không gian cabin ô tô, một số nhà sản xuất đã "biến tấu" cơ cấu chuyển số sang kiểu nút bấm hoặc dạng cần gạt tích hợp trên trụ vô-lăng. Với Teramont Pro, Volkswagen cũng đưa cần số lên trụ vô-lăng nhưng thay vì thiết kế dạng cần gạt lên, xuống như một số mẫu xe của Mercedes, VinFast… hãng xe Đức lại sáng tạo lẫy chuyển số theo cơ cấu xoay.
Cụ thể, trên Volkswagen Teramont Pro cần chuyển số bố trí trên trục vô-lăng lệch sang hướng tay phải của người lái được thiết kế với cơ cấu xoay cần về phía trước, sau để chuyển đổi các chế độ số D, N, R và P. Cụ thể, để về chế độ số D hoặc S người lái chỉ cần xoay vòng cần điều khiển về phía trước. Xoay về giữa nếu muốn về N và xoay về sau nếu muốn về R. Trong khi cách chuyển về P được thiết kế kiểu nút bấm tích hợp ngay đầu cần số. Trải nghiệm thực tế mẫu xe này cho thấy, cách thiết kế lẫy xoay để chuyển số trên Volkswagen Teramont Pro không chỉ khác biệt, phá cách mà còn mang lại sự thuận tiện trong thao tác cũng như đảm bảo an toàn.
Bên cận cần lẫy xoay để chuyển số, lẫy mở chốt cửa từ bên trong của Volkswagen Teramont Pro cũng cho thấy sự khác biệt so với hầu hết các dòng xe khác vốn được bố trí dạng cần gạt, tay nắm ẩn trong táp-pi cửa.
Theo đó, chốt mở cửa từ bên trong của Teramont Pro được bố trí dạng lẫy nhỏ ngay phía trước bệ gác tay trên 4 cửa xe. Cách thiết kế này không chỉ tạo ra sự khác biệt so với số đông mà còn tăng tính thẩm mỹ, thời trang và tiện dụng. Người lái cũng như hành khách muốn mở cửa xe từ bên trong chỉ cần kéo, gạt chốt này lên.
Queen Seat là tên gọi được Volkswagen đặt cho ghế ngồi của hành khách phía trước, bên cạnh người lái. Không chỉ tạo sự êm ái nhờ đệm ghế dày, bọc chất liệu da cao cấp… ghế Queen Seat trên Teramont Pro còn có thể chỉnh điện 14 hướng, nhớ 3 vị trí khác nhau và có thể di chuyển giúp ra vào xe tiện lợi. Đặc biệt, ngồi ở ghế Queen Seat hành khách còn được tận hưởng sự thoải mái từ chức năng làm mát, sưởi và massage 8 chế độ khác nhau.
Thông thường, các ghế thương gia như Queen Seat thường chỉ được trang bị ở hàng ghế thứ hai trên các mẫu MPV, SUV cao cấp… nhưng đây là lần đầu tiên Queen Seat xuất hiện trên hàng ghế trước của một chiếc SUV như Teramont Pro. Hành khách ngồi ở ghế Queen Seat có thể điều chỉnh bệ đỡ chân hoặc chỉnh lưng ghế về phía sau hết cỡ để ngả lưng nằm nghỉ khi xe di chuyển hành trình dài.
Không ít nhà sản xuất ô tô thiết kế có cấu chuyển chế độ lái dạng núm tròn xoay bố trí trên vô-lăng hoặc bệ điều khiển trung tâm. Volkswagen cũng áp dụng dạng núm xoay để chuyển chế độ lái cho Teramont Pro. Tuy nhiên, núm xoay này khá đặc biệt khi tích hợp cả chức năng điều chỉnh âm lượng.
Khi giữ nguyên và xoay nút, hệ thống sẽ tăng giảm âm lượng của hệ thống âm thanh, biểu tượng loa cũng hiển thị trên bề mặt núm xoay. Tuy nhiên, khi ấn xuống sẽ trở thành núm chuyển chế độ lái. Người lái chỉ cần nhấn và xoay tròn núm này để chọn 6 chế độ lái khác nhau. Khi chuyển, các chế độ lái không chỉ hiển thị trên màn hình mà còn hiển thị trên bề mặt núm xoay.
Thị trường năng lượng toàn cầu những ngày gần đây vẫn tiếp tục biến động mạnh, khi xung đột tại Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Tại Việt Nam, bất chấp những nỗ lực điều tiết từ cơ quan quản lý, giá xăng dầu hiện vẫn neo ở mức khá cao. Đặc biệt là giá dầu diesel. Theo cập nhật mới nhất, hiện tại giá loại nhiên liệu này trong nước đã tăng lên mức cao kỷ lục 44.780 đồng/lít.
Đà tăng của giá nhiên liệu đang tác động trực tiếp đến chi phí vận hành của nhiều dòng ô tô phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt là nhóm xe con sử dụng động cơ diesel. Thực tế cho thấy, mức tiền người dùng phải chi để đổ đầy bình nhiên liệu đã tăng mạnh chỉ sau thời gian ngắn, kéo theo áp lực tài chính ngày càng lớn cho người dùng.
Theo tính toán sơ bộ, nếu như trước đây, việc đổ đầy bình với nhiều mẫu xe máy dầu chỉ tiêu tốn từ 1 - 1,5 triệu đồng, thì nay con số này đã tăng gấp đôi.
Đơn cử ở nhóm xe bán tải, Ford Ranger Wildtrak - một trong những mẫu xe được ưa chuộng tại Việt Nam. Theo thông số từ nhà sản xuất, mẫu xe này trang bị bình nhiên liệu dung tích 85,8 lít. Trước đây, người dùng chỉ cần chi khoảng 1,65 triệu đồng để đổ đầy bình. Tuy nhiên, với giá dầu hiện tại, số tiền tương ứng đã vọt lên khoảng 3,84 triệu đồng, tăng gần 2,2 triệu đồng so với trước.
Không chỉ xe bán tải, các dòng SUV, crossover 7 chỗ sử dụng động cơ diesel cũng chịu ảnh hưởng tương tự. Nếu như trước đây, chi phí đổ đầy bình nhiên liệu của bộ đôi Toyota Fortuner và Ford Everest (cùng trang bị bình dung tích 80 lít) vào khoảng 1,54 triệu đồng; thì nay số tiền phải chi đã tăng lên khoảng 3,58 triệu đồng, tức đội thêm hơn 2 triệu đồng.
Các phiên bản máy dầu của hai mẫu xe Hàn Quốc, gồm Hyundai Santa Fe và KIA Carnival cũng không nằm ngoài xu hướng. Với dung tích bình nhiên liệu lần lượt 71 và 72 lít, số tiền để đổ đầy bình hiện tại rơi vào khoảng 3,2 triệu đồng. Trong khi trước đây, con số tương ứng chỉ khoảng 1,4 triệu đồng. Như vậy, người dùng phải chi thêm hơn 1,8 triệu đồng mỗi lần tiếp nhiên liệu.
Tương tự, KIA Sorento - mẫu SUV 7 chỗ quen thuộc với nhiều gia đình có bình nhiên liệu dung tích 67 lít. Nếu tính theo giá dầu hiện hành, chi phí đổ đầy bình đã chạm ngưỡng 3 triệu đồng, tăng hơn 1,7 triệu đồng so với trước.
Có thể thấy, mức tăng chi phí nhiên liệu không chỉ dừng ở vài trăm nghìn đồng mà đã lên tới hàng triệu đồng mỗi lần đổ đầy bình. Với những người thường xuyên sử dụng xe cho mục đích kinh doanh vận tải hoặc di chuyển đường dài, khoản chi này thực sự trở thành "gánh nặng" không nhỏ trong tổng chi phí vận hành.
Trước áp lực từ giá nhiên liệu, theo một số chuyên gia trong ngành ô tô, việc thay đổi thói quen sử dụng xe được xem là giải pháp thiết thực, giúp người dùng tiết kiệm chi phí. Một trong những yếu tố quan trọng phải kể đến là cách duy trì tốc độ ổn định khi lái xe. Việc tăng tốc đột ngột hay phanh gấp không chỉ làm hao nhiên liệu mà còn ảnh hưởng đến tuổi thọ động cơ.
Bên cạnh đó, người dùng nên hạn chế chở quá tải hoặc để nhiều vật dụng không cần thiết trên xe. Trọng lượng xe càng lớn, động cơ càng phải hoạt động nhiều hơn, từ đó tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn. Việc kiểm tra áp suất lốp định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng, bởi lốp non hơi sẽ làm tăng lực cản lăn, khiến xe "ngốn" dầu hơn bình thường.
Ngoài ra, trong điều kiện giao thông đô thị đông đúc, người lái cũng nên chủ động quan sát để hạn chế dừng - chạy liên tục. Việc lựa chọn lộ trình phù hợp, tránh các tuyến đường ùn tắc vào giờ cao điểm cũng góp phần giảm mức tiêu thụ nhiên liệu.
Cuối cùng, bảo dưỡng xe định kỳ là yếu tố không thể bỏ qua. Lọc gió bẩn, dầu nhớt xuống cấp hay kim phun hoạt động kém hiệu quả đều có thể khiến mức tiêu hao nhiên liệu tăng đáng kể. Một chiếc xe được chăm sóc tốt sẽ vận hành trơn tru và tiết kiệm hơn trong dài hạn.
Ngày 13/5, tai nạn đã xảy ra tại lối vào một khu dân cư ở thành phố Bắc An, thành phố Hợp Hà, tỉnh Hắc Long Giang. Một người phụ nữ đang đi bộ trên hè thì bị rào chắn hạn chế chiều cao bị xe tải đâm gãy đập trúng.
Video từ camera giám sát cho thấy người phụ nữ đi bộ một mình. Ở lối ra vào, một số ôtô và xe máy chạy qua. Xe tải từ ngoài chạy vào và phần thùng xe va trúng thanh hạn chế chiều cao dẫn đến tai nạn. Nạn nhân ngã đập mặt xuống đất và nằm im, bị chiếc xe máy đỗ trên hè đổ vào người.
Một người đàn ông từ ghế phụ xe tải chạy ngay tới và đỡ chiếc xe máy khỏi người nạn nhân. Tài xế xe tải cũng nhanh chóng xuống xe và sau đó gọi người đến giúp.
Vụ việc khiến nhiều người thấy sợ hãi. Các nhân chứng cho biết toàn bộ sự việc chỉ diễn ra trong vài giây. Một người nói: "Ai có thể tưởng tượng được? Cô ấy đang đi bộ bình thường, không làm gì sai, vậy mà thảm họa lại xảy ra".
Nhiều bình luận khác cùng nói đến sự nghịch lý, khi thanh hạn chế chiều cao vốn được thiết kế để chặn các phương tiện khổ lớn nhằm đảm bảo an toàn cho khu dân cư, nhưng cuối cùng lại dẫn đến tai nạn. Hiện chưa rõ tình trạng của người phụ nữ gặp nạn.
