Bản đồ truyền thống “bó tay” với đường phố Đông Nam Á
Ở nhiều đô thị Đông Nam Á, một chuyến xe công nghệ chưa bao giờ chỉ là câu chuyện đi từ điểm A đến điểm B.
Trên thực tế, tài xế có thể phải luồn qua những con hẻm rất nhỏ, tìm một địa chỉ nằm trong dãy nhà không đánh số rõ ràng, đối mặt với cảnh ùn tắc thay đổi theo từng khung giờ, hoặc buộc phải đổi lộ trình chỉ sau một cơn mưa ngắn vì đoạn đường quen thuộc bất ngờ ngập nước.
Đó là lý do bài toán bản đồ, tưởng như đã được giải quyết từ lâu, lại đang trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất của lĩnh vực xe công nghệ ở khu vực này.
Đây là vấn đề được ông Philipp Kandal, Giám đốc Sản phẩm Tập đoàn Grab nêu ra tại sự kiện GrabX 2026, diễn ra vào ngày 8/4 tại Jakarta, Indonesia.
Theo ông Philipp Kandal, nhiều ứng dụng bản đồ phổ biến chưa thật sự phù hợp với phần lớn đường phố Đông Nam Á, nơi có nhiều hẻm nhỏ, đường không tên và những biến động rất đặc thù như ngập cục bộ sau mưa.
Ông cho biết, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là công cụ đắc lực để xử lý vấn đề này.
“Chúng tôi tự xây dựng bản đồ riêng từ dữ liệu của 20 tỷ chuyến đi và đơn hàng trong 14 năm qua. Bản đồ sẽ hiểu được từng ngõ ngách thành phố, thời điểm tắc đường và cả cách thời tiết làm thay đổi hành trình di chuyển”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Nếu coi bản đồ truyền thống là một bức ảnh tĩnh, bản đồ AI sẽ hoạt động theo thời gian thực. Ông Philipp Kandal cho biết, lượng dữ liệu khổng lồ tích lũy không chỉ giúp nền tảng biết đến từng con đường nhỏ, mà còn nắm được thời điểm thường tắc đường khi trời mưa, đặc điểm di chuyển của người dùng và những sắc thái rất địa phương của từng thành phố.
Nhiều bài toán khó được AI xử lý trong đặt xe công nghệ
Cũng tại sự kiện ông Anthony Tan, CEO kiêm đồng sáng lập Grab nhấn mạnh, ứng dụng AI trở thành hướng đi gần như bắt buộc với nền tảng đặt xe công nghệ.
Tuy nhiên, CEO này cũng nêu ra một thực trạng là khi AI trở thành xu thế không thể đảo ngược, tầng lớp lao động phổ thông sẽ dễ bị nới rộng khoảng cách về công nghệ.
Theo ông, thách thức không nằm ở việc phát triển AI mạnh đến đâu, mà là làm sao để công nghệ này đủ gần gũi để bất kỳ ai cũng có thể sử dụng, kể cả những người không am hiểu công nghệ.
“AI không nên chỉ phục vụ những người thành thạo kỹ thuật số, mà cần được thiết kế để hỗ trợ cả những lao động địa phương trong công việc hàng ngày”, ông nói.
Từ quan điểm đó, Grab xây dựng hạ tầng AI đưa tới tài xế và đối tác theo cách họ “không cần biết đó là AI”. Thay vì tạo thêm lớp công nghệ phức tạp, đơn vị này hướng tới việc biến AI thành một “người bạn đồng hành thông minh”, tự động hỗ trợ trong quá trình làm việc.
“Nền tảng này có thể theo dõi từng chuyến đi đang diễn ra, kiểm tra lộ trình, điểm dừng và phát hiện các rủi ro trước khi sự cố xảy ra, đồng thời tối ưu việc ghép đơn dựa trên nhiều yếu tố như thời tiết, tình trạng giao thông hay đặc điểm của đơn hàng”, ông Anthony Tan chia sẻ.
Theo ông, nếu AI có thể xử lý những việc tốn thời gian nhưng lặp đi lặp lại, tài xế có thể tiết kiệm công sức và có thêm cơ hội tăng thu nhập.
Ông nêu ví dụ AI có thể hỗ trợ tài xế tìm đúng vị trí nhà hàng trong một trung tâm thương mại, qua đó giảm thời gian loay hoay và mở ra khả năng kiếm thêm khoảng 10% thu nhập từ quỹ thời gian được giải phóng.
Cũng tại sự kiện, Grab đã công bố 13 trải nghiệm được ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Các trải nghiệm này cho thấy khả năng ứng dụng của AI trong lĩnh vực đặt xe công nghệ.
Một ví dụ điển hình là giải quyết bài toán đặt xe nhóm.
Ông Philipp Kandal dẫn ra một kịch bản quen thuộc: Vào giờ tan làm, một nhóm đồng nghiệp cùng di chuyển về nhà. Dù đi chung một hướng, hành trình lại phát sinh nhiều vấn đề nhỏ như ai sẽ là người đặt xe, ai xuống trước, quãng đường mỗi người khác nhau và đặc biệt là việc chia chi phí.
Trong nhiều trường hợp, một người phải đứng ra thanh toán toàn bộ chuyến đi rồi tự thu lại tiền từ những người còn lại, gây bất tiện và mất thời gian.
“Những điều tưởng như rất nhỏ này lại khiến trải nghiệm di chuyển trở nên phức tạp hơn nhiều so với bản chất của nó”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Thông qua ứng dụng AI, hệ thống có thể tự động chia chi phí dựa trên quãng đường mỗi người đã đi, còn từng thành viên tự thanh toán trên điện thoại của mình.
Không ít tài xế có thói quen để sẵn vài chai nước lọc trong xe để tiện sử dụng, đặc biệt vào những ngày nắng nóng. Tuy nhiên, ít ai ngờ rằng chính vật dụng quen thuộc này lại là yếu tố tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, thậm chí có thể dẫn đến cháy xe nếu đặt sai vị trí trong ô tô, nhất là khi xe dừng đỗ dưới trời nắng.
Về bản chất, chai nước nhựa trong suốt chứa đầy nước có thể hoạt động như một thấu kính hội tụ. Khi ánh nắng mặt trời chiếu xuyên qua, các tia sáng không còn phân tán mà bị tập trung vào một điểm rất nhỏ trên bề mặt nội thất. Nguyên lý này tương tự cách nhiều người từng dùng kính lúp để đốt giấy trong các thí nghiệm về ánh sáng. Theo đó, khi năng lượng sáng bị "nén" lại sẽ chuyển hóa thành nhiệt lượng tại một điểm cụ thể.
Trong điều kiện thuận lợi, điểm hội tụ này có thể đạt nhiệt độ đủ cao để làm nóng, thậm chí gây cháy một số vật liệu như da, nỉ hoặc nhựa trong xe. Thực tế, đã có những thử nghiệm cho thấy chỉ sau một khoảng thời gian ngắn, tia sáng hội tụ qua chai nước có thể để lại vết cháy xém trên bề mặt ghế.
Rủi ro này càng gia tăng khi đặt trong bối cảnh môi trường ca-bin ô tô vốn đã rất nóng. Khi xe đậu ngoài trời nắng, nhiệt độ bên trong có thể nhanh chóng tăng lên mức 50 - 60 độ C, thậm chí cao hơn nếu đỗ lâu. Không gian kín khiến nhiệt bị giữ lại, làm các vật liệu nội thất nóng lên nhanh chóng và dễ bị tác động bởi nguồn nhiệt cục bộ.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận đúng bản chất rằng không phải cứ để chai nước trong xe là chắc chắn gây cháy. Nguy cơ chỉ xuất hiện khi hội đủ các yếu tố như ánh nắng chiếu trực tiếp, góc chiếu phù hợp, chai nước trong suốt và được đặt ở vị trí có thể hội tụ ánh sáng vào một điểm trên nội thất. Dù vậy, chính vì khó kiểm soát các yếu tố này trong thực tế, việc chủ động phòng tránh vẫn là cần thiết.
Bên cạnh nguy cơ gây cháy, việc để chai nước trong ô tô dưới trời nắng còn tiềm ẩn những vấn đề khác. Nhiệt độ cao có thể làm biến dạng chai nhựa, đồng thời khiến một số hợp chất trong nhựa thôi nhiễm vào nước. Nếu tiếp tục sử dụng, chất lượng nước uống không còn đảm bảo như ban đầu. Ngoài ra, môi trường nóng ẩm cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, đặc biệt ở phần miệng chai nếu đã mở nắp.
Trong một số trường hợp, áp suất bên trong chai tăng do nhiệt độ cao cũng có thể khiến chai bị phồng, rò rỉ nước ra nội thất xe. Dù khả năng phát nổ không phổ biến, nhưng đây vẫn là yếu tố cần lưu ý khi để các vật chứa chất lỏng trong không gian kín, nhiệt độ cao.
Từ những phân tích trên, có thể thấy chai nước lọc về bản chất không phải là vật dụng nguy hiểm, nhưng lại hoàn toàn có thể trở thành yếu tố rủi ro khi đặt trong môi trường đặc thù như ca-bin ô tô dưới trời nắng. Vì vậy, người sử dụng ô tô nên hạn chế để chai nước trong xe khi đậu lâu ngoài trời, đặc biệt là ở những vị trí có thể bị ánh nắng chiếu trực tiếp như trên táp-lô, ghế ngồi hoặc gần cửa kính. Nếu cần mang theo nước, nên cất trong hộc kín, che chắn khỏi ánh sáng hoặc mang theo khi rời xe.
Không chỉ chai nước, một số vật dụng quen thuộc khác cũng không nên để trong ô tô dưới trời nắng nóng. Các thiết bị điện tử như điện thoại, pin sạc dự phòng dễ bị hư hỏng hoặc tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ khi quá nhiệt. Ngoài ra, bật lửa, bình xịt, nước hoa hay lon nước có ga cũng có thể tăng áp suất và phát nổ trong môi trường nhiệt độ cao. Ngay cả kính mắt hoặc các vật liệu trong suốt cũng có thể tạo hiệu ứng tương tự thấu kính, gây tập trung ánh sáng và làm tăng nguy cơ cháy cục bộ trong xe.
Theo lộ trình mới của Bộ Công thương, xăng E10 RON95 sẽ dần thay thế xăng RON95 truyền thống trên phạm vi cả nước. Bên cạnh những tranh luận xoay quanh chất lượng nhiên liệu hay tác động đối với các phương tiện cũ, một trong những câu hỏi được nhiều người dùng ô tô quan tâm là liệu các mẫu xe hybrid có phù hợp với loại nhiên liệu chứa 10% ethanol này hay không.
Sự băn khoăn không phải không có cơ sở. So với xe động cơ đốt trong thông thường, xe hybrid sở hữu hệ truyền động phức tạp hơn, kết hợp giữa động cơ xăng và mô-tơ điện. Nhiều người lo ngại việc động cơ xăng thường xuyên tắt và khởi động lại trong quá trình vận hành có thể khiến hệ thống nhiên liệu trở nên nhạy cảm hơn với xăng sinh học.
Tuy nhiên, những thông tin được công bố thời gian gần đây từ các hãng xe cũng như Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), cho thấy phần lớn các mẫu xe hybrid đời mới đã được chuẩn bị cho loại nhiên liệu này từ trước.
Đại diện VAMA cho biết các mẫu ô tô hiện đại đang được sản xuất và phân phối trên thị trường đều được thiết kế với hệ thống nhiên liệu sử dụng các vật liệu có khả năng chống chịu ethanol. Từ bình chứa nhiên liệu, bơm xăng, kim phun đến các chi tiết như gioăng, ống dẫn đều đã được tính toán để đáp ứng yêu cầu vận hành với nhiên liệu có pha ethanol theo các tiêu chuẩn hiện hành.
Thông điệp từ VAMA đáng chú ý khi hiệp hội này quy tụ phần lớn các nhà sản xuất ô tô lớn đang kinh doanh tại Việt Nam, bao gồm nhiều thương hiệu đang phân phối xe hybrid như Toyota, Honda, Suzuki, KIA hay Mazda. Điều này cho thấy việc tương thích với E10 không phải là câu chuyện riêng của một vài hãng xe, mà đã trở thành yêu cầu kỹ thuật phổ biến đối với các dòng xe thế hệ mới.
Trong số các hãng xe, Toyota là một trong những đơn vị lên tiếng khá sớm về vấn đề này. Theo thông tin được hãng công bố, các mẫu xe Toyota sản xuất từ năm 1997 trở lại đây đều tương thích với nhiên liệu E10 đạt tiêu chuẩn chất lượng. Điều này đồng nghĩa các dòng xe hybrid đang được hãng xe Nhật phân phối tại Việt Nam như Corolla Cross HEV, Yaris Cross HEV, Camry HEV hay Innova Cross HEV đều nằm trong nhóm có thể sử dụng loại nhiên liệu mới.
Với Honda, hãng cũng vừa chính thức lên tiếng về khả năng tương thích của các dòng xe với xăng E10. Theo đó, khách hàng có thể sử dụng xăng sinh học E10 cho các sản phẩm do hãng phân phối chính thức tại Việt Nam mà không gây ảnh hưởng đến động cơ hay hệ thống nhiên liệu, miễn là nhiên liệu đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng theo quy định. Đối với ô tô, Honda khuyến nghị sử dụng nhiên liệu có chỉ số octan từ 91 trở lên; riêng mẫu Civic Type R được khuyến cáo sử dụng xăng có trị số octan từ 95 trở lên. Điều này cũng đồng nghĩa các mẫu hybrid như CR-V e:HEV hay Civic e:HEV nằm trong nhóm phương tiện được hãng xác nhận tương thích với E10.
Suzuki cũng có động thái tương tự. Theo thông tin từ hãng, phần lớn các mẫu xe đang phân phối tại Việt Nam đều tương thích với xăng E10. Với nhóm xe hybrid, những mẫu xe như XL7 Hybrid hay FronX Hybrid có thể tiếp tục sử dụng loại nhiên liệu mới theo lộ trình chuyển đổi mà không phát sinh yêu cầu đặc biệt nào từ nhà sản xuất.
Không chỉ các thương hiệu Nhật Bản, các nhà sản xuất ô tô đến từ Trung Quốc cũng đã nhanh chóng đưa ra thông tin trấn an khách hàng. Đại diện BYD Việt Nam mới đây xác nhận các mẫu xe sử dụng công nghệ DM-i Super Hybrid đang phân phối tại thị trường Việt Nam gồm BYD Seal 5, BYD Sealion 6 và BYD M9 đều tương thích với xăng E10 RON95.
Theo doanh nghiệp này, hệ truyền động DM-i được phát triển với động cơ đốt trong thế hệ mới cùng hệ thống điều khiển điện tử hiện đại, cho phép vận hành ổn định với nhiên liệu chứa 10% ethanol, đồng thời vẫn duy trì hiệu suất và khả năng tiết kiệm nhiên liệu vốn là ưu điểm của công nghệ hybrid.
Tương tự, Omoda & Jaecoo Việt Nam cũng phát đi thông báo khẳng định các mẫu xe chính hãng đang phân phối tại Việt Nam đều được nghiên cứu, phát triển và kiểm nghiệm để tương thích với nhiên liệu E10 theo các tiêu chuẩn anh quốc tế. Danh sách này không chỉ bao gồm các mẫu xe động cơ xăng truyền thống mà còn có Omoda C5 SHS-H và Jaecoo J7 SHS-P, hai sản phẩm sử dụng công nghệ hybrid và plug-in hybrid.
Thực tế, phần lớn các mẫu hybrid đang bán tại Việt Nam hiện nay đều là sản phẩm toàn cầu, được phát triển cho nhiều thị trường đã sử dụng xăng E10 trong thời gian dài như châu Âu, Bắc Mỹ, Thái Lan hay Indonesia. Vì vậy, khả năng tương thích với nhiên liệu chứa ethanol gần như đã trở thành yêu cầu kỹ thuật cơ bản ngay từ giai đoạn thiết kế.
Theo các chuyên gia trong ngành ô tô, điều người dùng cần quan tâm hơn không nằm ở việc xe hybrid có dùng được E10 hay không, mà chất lượng nhiên liệu và việc tuân thủ khuyến cáo của nhà sản xuất. Xăng E10 chỉ phát huy hiệu quả khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật về hàm lượng ethanol, độ ổn định cũng như điều kiện bảo quản trong quá trình vận chuyển, phân phối.
Bên cạnh đó, chủ xe cũng được khuyến nghị lựa chọn nhiên liệu từ các hệ thống bán lẻ uy tín, bảo dưỡng định kỳ đúng quy định và sử dụng loại xăng phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất để đảm bảo khả năng vận hành ổn định trong dài hạn.
Nhiều nhà sản xuất ô tô lớn, bao gồm BYD, Tesla, Nio, Xpeng, Zeekr, GAC Aion và Li Auto, đã đồng loạt lên tiếng phủ nhận thông tin họ bị cơ quan quản lý Trung Quốc triệu tập liên quan đến tính năng "khóa pin" (battery lock) qua cập nhật phần mềm (OTA).
Theo Sina, những danh sách cáo buộc này được cho là sản phẩm của AI và đang lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội.
Tranh cãi nổ ra sau khi xuất hiện các báo cáo trực tuyến khẳng định cơ quan chức năng đã làm việc với 8 hãng xe năng lượng mới (NEV) sau hàng loạt khiếu nại của người tiêu dùng liên quan đến chức năng "khóa pin".
Một số bài đăng còn đi xa hơn khi cáo buộc 3 hãng xe đã bị điều tra chính thức và 2 công ty phải thu hồi các gói cập nhật phần mềm.
Theo Shanghai Observer, nhiều tài khoản mạng xã hội chuyên về lĩnh vực ô tô đã đăng lại và tự ý chỉnh sửa các bài báo cũ, đồng thời bổ sung tên các hãng xe vào danh sách bị cáo buộc có liên quan.
Ngày 9/5, BYD khẳng định, thông tin về việc công ty bị "triệu tập" hay "điều tra" hoàn toàn là tin đồn thất thiệt. Hãng tuyên bố đã thu thập bằng chứng để tiến hành các biện pháp pháp lý đối với những tài khoản lan truyền thông tin sai sự thật.
Bộ phận pháp chế của Xpeng cũng cho biết, nhiều tài khoản đã sử dụng ứng dụng AI để tạo ra và phân phối thông tin "8 hãng xe NEV bị triệu tập tập thể" và "3 công ty bị điều tra", trong đó có tên Xpeng. Hãng khẳng định chưa hề nhận được bất kỳ thông báo nào từ cơ quan quản lý.
Đại diện Tesla trả lời truyền thông Trung Quốc, các cáo buộc trên là không chính xác, đồng thời nhấn mạnh mọi bản cập nhật phần mềm của hãng đều trải qua quy trình kiểm thử và đăng ký nghiêm ngặt trước khi phát hành.
Các thương hiệu khác như Nio, Zeekr và GAC Aion cũng bác bỏ việc liên quan đến bất kỳ cuộc điều tra nào.
Các cuộc tranh luận tập trung vào thủ thuật "khóa pin", ám chỉ việc các hãng xe có thể điều chỉnh giới hạn sạc, độ sâu xả (DoD) hoặc công suất sạc và xả thông qua cập nhật phần mềm từ xa (OTA). Những người chỉ trích cho rằng, việc này làm giảm hiệu suất vận hành và phạm vi di chuyển của xe. Ngược lại, các nhà sản xuất giải thích đây là biện pháp liên quan đến an toàn.
Theo dữ liệu từ một nền tảng khiếu nại người tiêu dùng của Trung Quốc, tính đến tháng 3/2026, cơ quan này đã tiếp nhận hơn 12.000 đơn khiếu nại liên quan đến vấn đề "khóa pin", tăng vọt 273% so với cùng kỳ năm ngoái.
Chủ đề này càng trở nên nóng hơn sau các cuộc thảo luận về nhiệt độ pin khi sạc nhanh. Đầu tuần này, một buổi phát sóng trực tiếp (livestream) thử nghiệm hệ thống sạc siêu nhanh của BYD đã ghi nhận nhiệt độ pin chạm mức 76 độ C, dấy lên những tranh cãi về khả năng quản lý nhiệt và độ bền của pin dưới áp lực sạc cực lớn.
